RIS321384 Notulen van de raad van 28 november 2024

Ik hoop dat ik hierin kan rekenen op de volledige inzet van het college en de raad. De voorzitter. Ik kijk naar de tribune. Drie of vier mensen waren er niet toen ik hun naam noemde. Zijn er nu mensen aanwezig die wel zijn aangemeld, maar die net even te laat zijn aangekomen of juist te vroeg? Dat is niet het geval. Dan zijn we gekomen aan het einde van dit agendapunt. Ik schors twee minuten voor een korte ingreep. De vergadering wordt van 11.23 uur tot 11.25 uur geschorst.

Aan de orde is: -

Actualiteit.

De voorzitter. Dit is een ingelast agendapunt. Ik geef de fracties steeds naar grootte het woord, indien gewenst. We hebben de collega van Hart voor Den Haag gehoord, maar misschien wilt u nog iets meer zeggen, meneer De Mos? De beraadslaging wordt geopend. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter. 'Er zit geen heilig vuur in deze coalitie. Het is een bij elkaar geraapt geheel om Richard de Mos er maar niet bij te hebben.' Dit zei een coalitiebron gisteren in het AD. Zo is het maar net: in 2019 op oneigenlijke gronden uit de coalitie gegooid, in 2022 na winst van de verkiezingen buitengesloten en in 2023 na de val van het college opnieuw buitengesloten. Ondertussen groeit het verzet in de stad inzake de koers van dit college. 73,9% is weinig tot niet tevreden over de prestaties van de wethouders en 74,2% voelt zich weinig tot niet door hen vertegenwoordigd. Twee coalitieraadsleden kregen de koers van het college niet langer uitgelegd aan hun aanzienlijke achterbannen. Zij hebben zich inmiddels bij ons aangesloten. Dapper! De coalitie is haar meerderheid kwijt. Hoe ziet het college dit? Is het voornemens zijn koers te wijzigen? Hoe ziet het college de samenwerking met de oppositie in het algemeen en Hart voor Den Haag in het bijzonder tot aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2026? Marieke van Doorn (D66).

Ik dacht dat ik de heer De Mos in de persconferentie van gisteren hoorde zeggen: 'Het is niet ons doel om het college ten val te brengen.' Klopt dat?

16

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Wat ik daar heb gezegd, klopt als een bus. Als ik dat gisteren gezegd heb, mag ik aannemen dat ik daar 24 uur later nog steeds zo over denk. Marieke van Doorn (D66). Ik denk dat het belangrijk is, ook voor het debat, dat we dat niet alleen via de pers horen, maar dat we dat ook hier in de raadzaal van u horen. Dus dank daarvoor. U zegt dat u het college helemaal niks vindt, maar ik hoor nog niet of u zich ook geroepen voelt om verantwoordelijkheid te nemen en daadwerkelijk iets bij te dragen en te veranderen. Hoe legt u dat uit aan de stad? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nou breekt toch eigenlijk wel mijn klomp. Wij worden in 2019 op oneigenlijke gronden eruit geknikkerd; ik geloof dat we daar nooit een excuus voor hebben gehad. Vervolgens winnen we in 2022 de verkiezingen. Een van de partijen die ons buitensloten, was uw partij: 'We gaan niet met De Mos samenwerken; daar gaan we niet aan beginnen.' In 2023 valt het college, omdat de VVD zegt: er is een uitspraak en we moeten nu wel verder met de grootste partij. Er zijn hier partijen geweest die zeiden: nee, dat gaan we niet doen; daar gaan we niet aan beginnen. Vervolgens heeft u een koers ingezet. Het schip maakt water en ligt al bijna op de bodem van de oceaan en dan gaat u nu, vlak voor de verkiezingen, vragen om van dat schip nog een cruiseboot te maken.

Nou, dat gaat niet meer lukken. De voorzitter. Mevrouw Van Doorn, de laatste keer. Marieke van Doorn (D66). Onze fractie is sowieso tegen het naar Den Haag halen van cruiseboten, maar de heer De Mos draait het nu een beetje om en doet alsof hij zelf totaal geen rol te spelen heeft. Dat heeft hij juist wél, want in plaats van de handen af te trekken van het stadsbestuur hoop ik echt dat uw partij bereid is om de handen uit de mouwen te steken voor de stad. Want voor meer dualisme hebben wij de hele raad nodig. Kunnen wij ook op Hart voor Den Haag, als grootste partij, rekenen om voorstellen en moties op inhoud te beoordelen? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik weet niet wat dit voor aparte pose is die u nu aanneemt. Er liggen voorstellen te over. Ik geloof dat er vandaag weer voor drie initiatiefvoorstellen een datumbepaling komt. Er zijn initiatieven en samenwerking te over. Voor een referendum zijn 15.000 handtekeningen opgehaald. We lopen ons de blaren op de voeten. We werken keihard voor die stad. Dus kom er bij ons nou niet mee aan dat wij niet samen willen werken en geen mooie plannen hebben. Natuurlijk hebben we die. Het college kan verder met een minderheid. Ik vraag het college ook hoe het de samenwerking ziet met in het bijzonder de grootste oppositiepartij en in het algemeen met de oppositie.

Als er goede plannen zijn van de minderheidscoalitie, van dit college, steunen wij die. Bij slechte plannen gaan we alles op alles zetten om die tegen te houden. Helaas zijn dat er nogal wat. Adeel Mahmood (DENK). Ik ga straks in mijn eigen inbreng in op de ontstane situatie, maar ik heb in de inhoudelijke stukken ook heel veel gelezen over bijvoorbeeld de Schilderswijk en Transvaal. U was in 2018 de grootste partij met acht zetels. Hoe vaak denkt u dat in het coalitieakkoord van 2018 is gesproken over de Schilderswijk en Transvaal? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dat is een beetje DENK: een beetje quizvraagjes gaan opstellen. Ik weet dat ik als wethouder heel vaak in de Schilderswijk en Transvaal ben geweest en ook het nodige heb betekend voor Transvaal, bijvoorbeeld het terugdraaien van betaald parkeren. Het was voor het eerst dat dat gebeurde. Dat is rondom de Haagse Markt gebeurd. Ik ben voor die mensen gewoon keihard aan het werk gegaan. Daar hebben we ook de beloning voor gekregen. Ik snap dat u een beetje in paniek bent omdat we die wijken aan het veroveren zijn, maar zo is de situatie nou eenmaal.

17

Adeel Mahmood (DENK). Totaal niet; integendeel, ik ben heel erg strijdvaardig. Dat zal ik straks ook laten merken en ook in de komende periode. Maar u heeft dus geen antwoord kunnen geven: wanneer u wel aan de knoppen bent, wat doet u dan met de beloftes die u maand in, maand uit voor die wijken uitspreekt? Hoeveel geld heeft u in 2018 gereserveerd voor de Schilderswijk en Transvaal? U was de grootste partij. Nul euro extra geld. U heeft heel veel foto's gedeeld van 'Groep de Mos ruimt op', maar er was geen extra geld om die afvalproblemen op te lossen. U heeft het over het terugdraaien van betaald parkeren. Daar heb ik u bij geholpen; daar hebben wij ook voor gestreden, maar daar hadden we geen coalitieakkoord voor nodig. Dat hebben we voor Rustenburg-Oostbroek en Laak ook zonder een coalitieakkoord kunnen doen. U belooft heel veel, maar mijn vraag is nogmaals: als u weer aan de knoppen komt, wat gaat dat dan betekenen voor wijken zoals de Schilderswijk en Transvaal? In het verleden heeft u laten zien dat u daar niks voor heeft betekend. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Maakt u zich maar helemaal geen zorgen. Deze wijken gaan er heel erg mooi uitzien als Hart voor Den Haag aan de knoppen zit. Dat is een mooie belofte, waar u mij ook aan kunt houden. We gaan dus gewoon zorgen dat die wijken op de kaart komen te staan. U zegt heel veel te regelen, maar dat doet u niet.

De Parallelweg is onbereikbaar geworden. De Hoefkade is onbereikbaar geworden. De Vaillantlaan is door uw beleid superdruk geworden. U zegt heel veel te doen, maar u doet dus helemaal niks. Gelukkig zien steeds meer mensen dat. De voorzitter. De laatste keer, meneer Mahmood. Adeel Mahmood (DENK). Ik zal straks nog reageren op al die beleidsterreinen waar u het over heeft en hoe u in het verleden daarover heeft gestemd, maar dat is een andere discussie. Begrijpt u dat, als u dingen voor die wijken wilt regelen, daar ook centen voor nodig zijn? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Zeker weten. Wij gaan dat dus gewoon helemaal goed verzorgen en we kijken uit naar een prachtig verkiezingsprogramma waarin we de centen voor deze wijken gaan regelen en we gaan met heel veel stemmen uit die wijken aan de slag om die wijken veel mooier te maken. Marieke van Doorn (D66). Voorzitter. Dat twee raadsleden gisteren kenbaar hebben gemaakt hun partij te verlaten, vinden wij erg jammer. We begrijpen ook heel goed dat dit flink balen is voor de collega's in die fracties. Daarmee is de meerderheidscoalitie een minderheidscoalitie geworden. Het is dus logisch dat we de ontstane situatie met de raad bespreken.

Wat is nu die situatie? Het college is niet gevallen, er zijn geen partijen uit de coalitie gestapt en er ligt een door de raad vastgestelde begroting voor 2025, waar het college wat ons betreft uitvoering aan kan geven. We hebben vanaf dag één in deze coalitie ingezet op een aanpak waarbij we samenwerken met wisselende meerderheden om plannen te realiseren. Dat staat ook in het coalitieakkoord. Voor die werkwijze is alleen maar meer urgentie ontstaan. D66 blijft dit graag doen met deze coalitie. Bewoners en ondernemers moeten immers kunnen rekenen op een slagvaardig en betrouwbaar bestuur. D66 staat als grootste coalitiepartij van Den Haag voor leiderschap en het nemen van verantwoordelijkheid Wij durven te kiezen voor vooruitgang en zullen moeilijke beslissingen niet uit de weg gaan. D66 blijft strijdbaar voor een Den Haag dat vooruitgaat en vooruit wil. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). U zegt dat u samenwerking zoekt. Ik noem een paar dingen. Verzet tegen de komst van een heel groot azc in het HagaZiekenhuis. Verzet tegen de plannen voor het Hobbemaplein. Verzet tegen de plannen voor de Paul Krugerlaan. Verzet tegen de erfpachtplannen. De roep om buurthuizen, die dichtgaan: Eekta, de Steenwijklaan; daar is een buurtcentrum dat dicht is. De roep om ouderenhuisvesting. Verzet tegen de zero-emissiezone.

En dan zegt u steeds als wij met plannen komen: u kunt zich verzetten tot u een ons weegt, maar wij gaan lekker door; dit schip gaat door, wij gaan door. Waar is dan die samenwerking? 18

Marieke van Doorn (D66). Het verbaasde me gisteren om te horen over Eekta, want volgens mij hebben zij een plek gekregen. Er wordt dus juist geluisterd en er wordt juist gekeken hoe je zaken kan oplossen. Ik weet dat er ook voor het Hobbemaplein ontzettend is gekeken naar de alternatieven vanuit de buurt. U beweert dus ook dingen die niet helemaal zijn zoals u beweert. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Daar denkt de stad anders over. Ik heb u net wat percentages genoemd uit de enquête van Omroep West: 74% vindt dat u het gewoon ontzettend slecht doet, dat het college het ontzettend slecht doet. Maar blijf vooral volhouden dat het crescendo gaat; blijf dat vooral doen, want dat werkt ons gigantisch in de hand. Alleen al voor de petitie over het Hobbemaplein zijn 1.000 handtekeningen opgehaald. Niet doen die plannen, maar doordrukken. Het gaat dóór. Wat de burger ervan vindt en participatie met dit college? Ammehoela! Wat de burger ervan vindt, interesseert u geen bal. Kom dan dus ook niet aan met samenwerking. Marieke van Doorn (D66). Dan miskent de heer De Mos ook de extra inspanningen die bijvoorbeeld voor het Hobbemaplein gedaan zijn om juist die participatie goed te krijgen. Wat ons betreft is de uitgestoken hand er en we hopen dat Hart voor Den Haag die aanneemt. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

Ik hoor de fractievoorzitter van D66 zeggen dat D66 wil gaan voor de stad en wil doorgaan op de ingezette weg op het punt van samenwerking. Wat nou als wij als oppositie die samenwerking eigenlijk helemaal niet zo als open ervaren? Gaat dat dan ook worden voortgezet of gaat daarin iets veranderen? Marieke van Doorn (D66). Ja, dat moet dan inderdaad beter, want we hopen wel dat ook wordt gezien dat we met deze coalitie, ook met impulsen daarbij vanuit de Partij voor de Dieren en DENK, heel sterk in het coalitieakkoord hebben opgeschreven dat we meer dualisme willen. Zo willen we ook handelen. Het is hier in dit stadhuis een ingebakken traditie en cultuur om monistisch te werken, maar wij willen die transitie juist inzetten. Het zal evolutionair gaan en misschien gaat het niet snel genoeg. Ik ben ook voor een democratische revolutie, maar zo gaat het meestal niet met een ingebakken cultuur. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Die revolutie is gisteren misschien ingezet, want de coalitie heeft nu een minderheid. Ik hoor D66 daar eigenlijk nog verrassend weinig over zeggen. Er is iets veranderd. Mijn fractie wil dan wel dat deze coalitie bereid is om niet te gaan zoeken naar de 23ste zetel die ze nu nodig heeft, maar naar de 33ste en 43ste zetel. Is D66 bereid om echt in te gaan zetten op breedgedragen beslissingen? Marieke van Doorn (D66).

Ja, hoe breder besluiten worden gedragen en hoe breder het draagvlak is, hoe beter. Daar willen wij dus zeker op inzetten. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat komt natuurlijk wel van twee kanten. Dat betekent ook dat de coalitie echt moet proberen om partijen aan boord te krijgen en dus water bij de wijn moet doen om dat te realiseren. Is die bereidheid er echt bij D66? Marieke van Doorn (D66). Bij D66 is die bereidheid er zeker. Ik onderstreep ook het punt dat mevrouw Van Basten Batenburg terecht maakt, namelijk dat het echt van twee kanten moet komen. Je kunt de transitie naar dualisme niet alleen inzetten vanuit een coalitie, maar de minderheidscoalitie die er nu is, maakt het alleen maar noodzakelijk dat we daar meer werk van gaan maken. Dat zult u ons dus hopelijk zeker zien doen. De voorzitter. De derde keer voor de heer De Mos, tenzij hij iets heel nieuws heeft. 19

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nou, gewoon een nieuwe interruptie, neem ik aan. Is de minderheidscoalitie, waarvan uw partij nu de grootste is, ook voornemens om beter naar de bevolking te gaan luisteren? Ik was gisteren bijvoorbeeld bij de Paul Krugerlaan. Daar hebben mensen ondernemers, bewoners - zorgen omdat daar parkeerplaatsen worden weggehaald. Zij willen dat gewoon coûte que coûte niet, maar het is al besloten. Staat D66 er nou voor open om dat soort geluiden eens serieus te nemen en te zeggen: daar gaan wij als minderheidscoalitie beter naar luisteren en we gaan eens zorgen dat de mensen in de stad beter gehoord worden? Marieke van Doorn (D66). Ik denk dat het heel belangrijk is dat we als gemeentebestuur in totaliteit meer en beter naar bewoners van de stad luisteren. Ik ben ook blij met het participatiebeleid dat uit het college is gekomen, want dat moest nodig worden opgefrist. We moeten daar nog over spreken. Ik denk echt dat dat bijdraagt aan dat betere luisteren, over de breedte en ook naar alle groepen in de stad, dus niet alleen naar een selectief groepje, misschien vanuit je eigen achterban. Ik denk dat het daardoor echt beter gaat worden voor het algemeen belang. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Participeren … U zegt 'misschien vanuit de achterban' en 'selectief groepje'.

Ik heb de vorige keer, bij de begroting, al gezegd dat ik het aanmatigend vind dat u dat steeds zegt. De tribunes zitten vol met mensen die gewoon terechte zorgen hebben. Op welke partij ze gaan stemmen, zien we in 2026 wel. Het is dus aanmatigend om dat te zeggen als mensen hier zorgen hebben. De tribunes zitten vol met mensen met klachten. Ik zou zeggen: ga bij dat participeren niet alleen luisteren, maar geef mensen dan ook invloed. Vanavond kunt u dat helemaal gaan regelen met het referendum, waar we ook insprekers over hebben gehoord. Participeren is niet luisteren; participeren is daadwerkelijk meedoen. Zover zijn dit college en D66 volgens mij nog niet. Marieke van Doorn (D66). Nou, wij zijn dus erg enthousiast over het nieuwe participatiebeleid, waarin die verschillende gradaties op de trap van eigenaarschap helemaal worden uitgetekend: hoe kunnen bewoners meepraten? Wij hopen dus dat dat er snel doorheen komt en dat we dat ook gaan invoeren en op die manier gaan werken. Dat is echt een verandering. Het is nu 'participatie, tenzij' geworden. Overal zitten dus participatietrajecten bij en dat wordt ook op die Haagse opleggers aangegeven. Kavish Partiman (CDA).

Is D66 het met het CDA eens dat de bevolking van Den Haag door de 45 raadsleden in deze zaal vertegenwoordigd is en dat het de individuele verantwoordelijkheid is van elke volksvertegenwoordiger hier om dat geluid uit de stad hiernaartoe te brengen en met constructieve voorstellen tot gedragen beleid te komen? Marieke van Doorn (D66). Dat ben ik helemaal met de heer Partiman eens. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. De coalitie is haar meerderheid kwijt; alweer, zou ik bijna zeggen. Aangezien deze coalitie al sinds 12 oktober 2023 rollebollend door het IJspaleis gaat, kun je je afvragen wat het verschil precies zal zijn, maar de stad heeft geen behoefte aan verdere navelstaarderij in het stadhuis. De verkiezingen zijn over ruim vijftien maanden. In de tijd waarin in deze raadsperiode is onderhandeld over colleges, had men ook een kind op de wereld kunnen zetten. Stilstand is slecht voor de stad. In plaats van nu verkennen en onderhandelen moeten we aan de slag met en voor de stad. We moeten niet blijven hangen in waarover we het oneens zijn, maar ons richten op datgene waarin we in de maanden die we nog hebben, met een brede meerderheid nog beweging kunnen krijgen. Ik wil het college en de coalitiepartijen dan ook vragen wat hun intenties zijn.

Willen zij echt door als minderheidscoalitie? En zo ja, zijn het college en de coalitie dan bereid om vanaf nu te werken en echt moeite te doen voor een brede meerderheid en dus niet te gaan voor die 23 zetels, maar voor 33 of zelfs 43 zetels? Dit zorgt voor houdbare beslissingen die bestand zijn tegen de verkiezingsuitslag van 2026. Dit geeft ook duidelijkheid voor de stad, voor bewoners en voor 20

ondernemers. De VVD is bereid samen te werken voor die brede meerderheden als de bereidheid er echt is om die te gaan zoeken, niet alleen voor de makkelijke beslissingen maar ook voor de moeilijke keuzes, zoals in het parkeerbeleid, de zero-emissiezone of het strandbeleid. Zijn het college en de coalitie bereid om dit te doen? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Als GroenLinks hebben we met teleurstelling en verbazing kennisgenomen van de overstap van beide heren. Dit debat is aangevraagd om de ontstane situatie te duiden. Die duiden we als GroenLinks Den Haag als volgt. We hebben zes coalitiepartijen en hun wethouders, die samen hard werken voor deze stad en wel degelijk het vuur uit de sloffen lopen. GroenLinks wil door met deze coalitie van zes, maar zoals mevrouw Van Doorn al zei, komt de coalitie een zetel tekort voor meerderheden. Dat betekent dat de coalitie en het college nog meer dan voorheen hun best zullen moeten doen om meerderheden te vinden voor voorstellen van het college. We zullen als GroenLinks met belangstelling luisteren naar wat andere partijen hierover inbrengen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik heb net in mijn inbreng een vraag gesteld aan de coalitiefracties. Ik zou GroenLinks willen vragen om daarop in te gaan. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

De vraag over 23, 33 en 43? Ik moest even denken aan de voorganger van de huidige griffier, die in het inwerkprogramma van 2018 zei: 'Wie tot 23 kan tellen, kan iets bereiken in deze raad.' Ik denk dat dat de komende tijd een motto op zich wordt. Er zit iets achter de meerderheid die u noemde: u vraagt volgens mij of er bereidheid is om met oppositiepartijen te spreken over de voorstellen die er zijn. Ja, de bereidheid om dat te doen, is er zeker, ook bij GroenLinks. Of het mogelijk zal zijn om in deze raad 43 mensen voor een voorstel te laten stemmen? We zien bij de stemmingen dat dat niet zo heel vaak gebeurt. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik denk dat daar mooie voorbeelden van zijn. Er zijn een paar bouwprojecten van wethouder Van Asten die met een ruime meerderheid door deze raad zijn gegaan. Als een wethouder bereid is om zijn nek uit te steken en ook oppositiepartijen serieus te nemen, zie je dus dat dat mogelijk is. Ik zou dus zeggen: volg dat voorbeeld en ga daarnaar op zoek. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dank voor die aansporing. Ik zal dat dan niet doen vanaf dezelfde plek als de heer Van Asten. Ik zal dat naast u doen, in de banken van de raadsleden. Maar zeker, volgens mij weet u ook dat ik bij de recente begroting inderdaad heb geprobeerd om meerderheden te creëren en samen te werken.

De oorspronkelijke betekenis van het dualisme dat we zochten, is dat de raad eigenlijk tegenover het college staat. Ik denk dat daar nu nog wel wat meer bij komt. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Ik hou het kort. Ik denk namelijk dat er eerst wat inhoudelijke gesprekken een-op-een tussen coalitiefracties én tussen oppositie en coalitie gevoerd moeten worden. De Partij voor de Dieren is geschrokken van de actie van de twee raadsleden en de fractie van Hart voor Den Haag. Dit is echt schadelijk voor het vertrouwen in de politiek. Voor mijn fractie is het nu van belang dat we ons richten op het continueren van werken aan inhoudelijke afspraken die zijn gemaakt in het belang van de Haagse inwoner. We willen dit nu en de komende tijd zorgvuldig met de raad bespreken en op zoek gaan naar een weg vooruit. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik vind het echt een schandelijke opmerking dat het schadelijk is voor de democratie - volgens mij zei u dat - als twee raadsleden zonder last en ruggenspraak na lang beraad en na lang wikken en wegen een dappere en moeilijke keuze hebben gemaakt. Dat is echt een waardeloze opmerking. Deze mensen hebben een aanzienlijk aantal stemmen gekregen in wijken waar zij die stemmen hebben weten te bemachtigen met beloftes. Zij konden die beloftes niet langer waarmaken en ze konden niet langer toezien dat dit college deze koers vaart.

Het is dus een weloverwogen keuze geweest waar ze volledig het recht toe hebben. 21

Leonie Gerritsen (PvdD). Niemand heeft me horen zeggen dat mensen daar geen recht toe hebben. Ik zei dat het slecht is voor het vertrouwen in de politiek. Die opmerking heb ik gisteren de hele dag gekregen van mensen die dit nieuws hebben gelezen. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Misschien is het slecht voor het vertrouwen in de politiek dat wij hier in dit huis niet doen wat mensen in de wijken nodig hebben en willen en waar mensen in de wijken zich zorgen over maken. Misschien is dát slecht voor het vertrouwen in de politiek en misschien moeten we dáár eens aan gaan werken in plaats van die navelstaarderij hier. Leonie Gerritsen (PvdD). Graag. Laten we alsjeblieft snel weer doorgaan met inhoudelijke debatten. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Wij balen natuurlijk ontzettend van deze situatie. Die trek ik me ook echt persoonlijk aan. We zijn gisteren als PvdA overvallen door het nieuws van de afsplitsing. Waar staan we nu? Mensen in de stad hebben behoefte aan een stadsbestuur dat problemen oplost en een antwoord heeft op de grote uitdagingen van deze tijd: de bouw van betaalbare woningen, fijne en veilige straten en wijken, verduurzaming van de stad en een stad waar mensen samenleven en iedereen mee kan doen. Ondanks de verschillen in deze raadzaal zijn er ook veel onderwerpen waarop een brede meerderheid in de raad elkaar wél kan vinden.

De feitelijke situatie is nu dat er een minderheidscoalitie is. Wij hebben met overtuiging onze handtekening onder het coalitieakkoord gezet en staan dan ook achter deze samenwerking, waarin we al steeds dualistischer werken. We zien dan ook perspectief om vanuit die minderheidscoalitie voor plannen op zoek te gaan naar een zo breed mogelijke meerderheid met constructieve partijen in deze raad, zodat mensen in de stad kunnen rekenen op een zo stabiel mogelijk stadsbestuur. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. Het is duidelijk dat er iets is veranderd. Voor ons kwam dit als een complete verrassing, die ons zeker raakt. Toch richten wij onze blik vooruit, gesterkt door onze christendemocratische idealen: solidariteit, rechtvaardigheid, rentmeesterschap en gespreide verantwoordelijkheid. Als christendemocraten zijn we niet de politiek ingegaan om alleen te roepen of met elkaar bezig te zijn in het stadhuis. We weten allemaal dat er meerdere formaties zijn geweest waarin samenwerkingen uitgesloten werden. Het kan soms moeizaam zijn in een stadsbestuur, maar als CDA blijven we op basis van de inhoud en gesprekken met de stad een constructieve bijdrage leveren aan de stad. In lijn met deze waarden en de daaruit voortvloeiende normen blijven wij als fractie samen met onze wethouder ons werk inhoudelijk en constructief doen.

Dit doen wij in het belang van de stad en in samenwerking met elke partij die bereid is constructief mee te werken. Hoewel we een zetel minder hebben, zijn we gelukkig geen inhoud of kwaliteit kwijt. Den Haag is voor ons meer dan een wijk. Juist de vele verschillende prachtige wijken en pluriformiteit maken onze stad. Wij kijken naar mensen als onderdeel van een groter geheel, verbonden met elkaar en samen vormgevend aan onze gemeenschap, niet door verschillen uit te vergroten of alleen op basis van geografische ligging of andere kenmerken, maar door te zoeken naar wat ons bindt. Dit is sinds het bestaan van de christendemocratie onze manier van politiek bedrijven geweest en zal dat ook altijd blijven. Voor ons is essentieel dat leden van onze fractie deze waarden niet alleen delen maar ook daadwerkelijk naleven. Als dit niet het geval is, kan het soms beter zijn dat het kaf zich van het koren scheidt. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik snap de boosheid. Dat is prima, maar als u iemand na zeven jaar trouwe dienst zo wegzet, moet u niet aankomen met christelijke waarden en met waar u allemaal mee begon. Dat waren allemaal mooie woorden die helemaal geen knip voor de neus waard zijn. Kavish Partiman (CDA). Iedereen heeft recht op zijn eigen mening.

22

Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik wil ook het CDA vragen wat ik eerder vroeg, namelijk of het CDA bereid is om echt aan brede meerderheden te gaan werken en in de nieuwe situatie dus niet alleen die 23ste zetel te gaan zoeken. Kavish Partiman (CDA). Ik was bij het einde gekomen van mijn verhaal en ik zal daar specifiek op ingaan als ik nu door mag gaan. Ik ben tevreden met de opstelling van onze partners, die aangeven dualistisch en rekening houdend met de coalitieminderheid constructief met de gehele raad tot gedragen beleid te willen komen. Hier wil ik echter aan toevoegen dat een meerderheid niet enkel bestaat uit 23 zetels. Ik heb de VVD hierover gehoord en deel dat sentiment. Daarom doe ik een beroep op het college, maar kijk ik ook naar mijn fractie én de constructieve collega's in de raad om in gezamenlijkheid te streven naar een kwalitatief en breedgedragen beleid in het belang van onze stad en zijn inwoners. Het CDA zal hier invulling aan geven en hoopt van harte dat de rest daar ook zo in staat. Na alle onrust van de afgelopen jaren zijn we dit ten minste verplicht aan de stad. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. De Haagse politiek, saai wordt het niet. We horen mensen in de stad maar ook in de raad zeggen: daar gaan we weer; kan het een keer gewoon op een normale manier? Blijkbaar niet, maar we hebben met z'n allen ook veel meegemaakt.

Teleurstellend is de situatie dus wel, maar verrassend niet meer. Laat ik ermee beginnen om de twee heren sterkte te wensen, niet op het politieke vlak - daar kom ik zo op - maar wel op het persoonlijke vlak. Ik wens hun het beste toe. Als personen zich niet meer thuis voelen in een fractie, kunnen wij van buitenaf genoeg roepen, maar zij weten zelf waarom zij dit doen en hoe zij de situatie hebben ervaren. Iets meer luisteren en ruimte geven kan dus helpen, maar uiteindelijk zijn we allemaal volwassenen. Ik heb hier dus ook niks uit te leggen. Wel wil ik de fractie van de PvdA en het CDA ook sterkte wensen met de situatie. De situatie is nu dat de coalitie haar meerderheid heeft verloren. Daarmee hebben wij nu te dealen. Het is natuurlijk niet heel fijn, zowel voor de uitstraling als voor de continuïteit van het stadsbestuur. Tegelijkertijd zeggen de meesten in de raad dat er geen behoefte is aan opnieuw een onderhandeling. De tijd moet uitwijzen hoe het dan wél moet. Wij hopen hier met z'n allen uit te komen. Ik heb hier niet direct een oplossing voor, maar het is duidelijk dat we niet alleen aan één oplossing moeten denken en dat we er samen uit moeten komen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Als ik dit goed heb gehoord, geeft dit een inkijkje in hoe deze coalitie met elkaar omgaat.

Hoor ik de heer Mahmood nu tegen het CDA en de PvdA zeggen: eigen schuld, dikke bult? Adeel Mahmood (DENK). Nee, zeker niet. Daar wil ik de twee partijen zeker niet op aanspreken. Ik zou dat willen uitspreken naar de hele raad. Het speelt niet alleen in Den Haag. Ik hoor dat er in heel veel steden altijd wel politici of raadsleden zijn die zich niet thuis voelen. Misschien moeten we het gesprek daarover meer met elkaar aangaan en kijken wat de achterliggende gedachte is. Ik zeg echt niet dat de PvdA en het CDA dat hier niet doen. Het is meer een algemene oproep dat we daar met z'n allen meer aandacht voor moeten hebben. Ik vind dit wel een belangrijk punt. Er wordt gedaan alsof hier wordt gewezen naar bepaalde fracties, maar ik spreek hier ook uit eigen ervaring en uit signalen die ik ontvang, niet alleen vanuit de Haagse raad maar ook in het land. Ik denk dat we daar met z'n allen wat meer aandacht voor moeten hebben. Voorzitter, u heeft gevraagd om het kort te houden. Wat de ontstane situatie betreft heb ik dat gedaan, maar ik kan vandaag niet doen alsof ik niks vind van de inhoud van het statement, waarin met name wordt ingegaan op de wijken Schilderswijk en Transvaal. Als Hart voor Den Haag met een statement komt, kan DENK best terugpraten. Daar kies ik nu zeker voor, ondanks de pijnlijke situatie waarin we ons bevinden.

De uitleg die gisteren in het statement vanuit Hart voor Den Haag is gegeven, heeft mij dus getriggerd. Los van deze politieke zet van Hart voor Den Haag heb ik grote moeite met een deel van de inhoud van het statement. Ik heb hier ook berichten over ontvangen uit de 23

wijken, berichten met verbazing over de overstap. Want wat heeft Hart voor Den Haag met deze wijken, los van politiek gewin op het doorstroom- en parkeerbeleid? Wat heeft u met de behoeften en problemen van die mensen? U zet uw centen namelijk niet in voor deze wijken. Daarom ga ik hier vandaag op in. Hoe bestaat het: meer steun voor religieuze instellingen via Hart voor Den Haag? Ik heb altijd geleerd: als je een transactie doet en geld ontvangt in een envelop, ga je altijd tellen. 'Komt goed' zorgt later weleens voor problemen. Dus altijd tellen. Als je een cadeau krijgt dat is verpakt in mooi cadeaupapier, is het ook verstandig om te kijken wat er in de doos zit. Daar trap je één keer in, geen tweede keer. In mijn ervaring heeft Hart voor Den Haag voor de Schilderswijk en Transvaal, waar gisteren heel veel over gezegd is, heel veel cadeaupapier uitgedeeld, maar als je vervolgens in de doos keek, was die vaak leeg. Geloof me, mensen in de wijken hebben dit ook door. Ik zou zeggen: meer steun voor religieuze instellingen? Je komt van een koude kermis thuis. Het enige wat je hoeft te doen, is kijken naar de resultaten in het verleden. Kijk naar het coalitieakkoord waar Hart voor Den Haag als grootste partij invloed op had.

Hoe vaak worden de Schilderswijk en Transvaal genoemd? Een arme één keer, terwijl dat in het Haags Akkoord van deze coalitie, waar de heren uit zijn gestapt, voor de Schilderswijk en Transvaal twaalf keer is. Hoeveel extra geld was er voor de Schilderswijk en Transvaal gereserveerd in 2018? Nul euro; nu is dat meer dan € 15 mln. Wat heeft Hart voor Den Haag gedaan voor de islamitische begraafplaatsen die voor een van de heren heel belangrijk waren? Altijd sterk tegengehouden. En wat doen wij? Vandaag leest u in het AD een mooi bericht over een kansrijke locatie in Den Haag. Wat heeft Hart voor Den Haag gedaan voor het mogelijk maken dat een boa een hoofddoek, tulband of keppel mag dragen? Actief tegengehouden. Dat was voor een van de raadsleden een groot probleem, terwijl hij het CDA wel zover kreeg om daarvoor te stemmen. Die ruimte was op het inhoudelijke vlak dus aanwezig. Wat heeft Hart voor Den Haag gedaan op het punt van afval in de Schilderswijk en Transvaal? Niks, behalve mooie foto's delen met 'Groep de Mos ruimt op'. Wij hebben daar € 2 mln. extra voor gereserveerd. De Kaapstraat: Hart voor Den Haag heeft eerder voor de sterfietsroute gestemd; nu weer repareren. Pollers: daar heeft Hart voor Den Haag eerder voor gestemd; nu weer repareren.

Parkeren: ja, daar is aandacht voor, maar toen wij vroegen om extra bezoekersuren voor religieuze instellingen, wat ook belangrijk is voor een van de heren, stemde Hart voor Den Haag tegen. In het coalitieakkoord van 2018 werd volop gesproken over deelmobiliteit. Dat wilt u nu weer repareren. In woonwijken moest alleen bestemmingsverkeer komen. Sluiproutes zouden in 2018 worden afgesloten. Dat wilt u nu achteraf repareren. Stoppen met de uitgifte van de tweede parkeervergunning; dat wilt u nu weer repareren. Begrip voor ondernemers tijdens de maand van ramadan; daar had Hart voor Den Haag geen boodschap aan, dus geen steun. Ik hoorde gisteren ook iets over culturele vieringen. Die zijn zeker belangrijk. Dat heeft dit college nu geregeld. Onlangs ging de brief uit voor Haags vieren. Mensen in de Schilderswijk en Transvaal, met name jongeren, hebben dit door. Mijn boodschap aan mijn twee dierbare collega's is ook: iets zeggen of iets beloven is iets anders dan iets doen voor politiek gewin. Kijk alleen naar het enige coalitieakkoord van Hart voor Den Haag als grootste partij en vergelijk dit met het akkoord van de coalitie waar u nu uit stapt.

En vergelijk dit met de aandacht voor de Schilderswijk en Transvaal, voor culturele vieringen, voor steun aan religieuze instellingen, waarvoor nota bene het CDA ervoor heeft gezorgd dat er een contactpersoon levensbeschouwelijke instellingen komt. Ik wens jullie veel sterkte, maar vooral ook veel wijsheid. Open die doos met mooi cadeaupapier; van binnen is die leeg en ongedekt. De Schilderswijk en Transvaal verdienen echte resultaten. Lesley Arp (SP). Iedereen mag natuurlijk zijn punt maken. Volgens mij hebben we in fractievoorzittersverband gezegd dat we het relatief kort zouden houden. Dat is volgens mij nu niet meer het geval. Als ik de inbreng van DENK maar bijvoorbeeld ook de inbreng van het CDA hoor, vraag ik me af of de hele messenla leeg moet en in elkaars rug moet worden gestoken. Ik vraag me af of dat de manier is waarop de coalitie de komende tijd aan de slag wil. Ik vind dat er in dit debat echt een best wel heftige toon voorkomt.

24

Adeel Mahmood (DENK). Ik kan er zeker iets bij bedenken waarom u dat zo vindt. Ik heb daar ook wel begrip voor, maar met name omdat er gisteren heel veel is gesproken over de redenen van het vertrek - op het persoonlijke vlak heb ik daar totaal begrip voor - heb ik er vandaag op inhoudelijk vlak voor gekozen om terug te praten. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Er is geen val van het college of van deze coalitie, maar alleen het simpele feit dat twee raadsleden voor een andere politieke partij hebben gekozen. Voor de HSP is dit een feestje voor het dualisme. We gaan ervan uit dat het college en de coalitiepartijen hier met volle moed en vol gas leuk aan mee gaan doen, zodat ze iedereen mee kunnen nemen in hun geweldige plannen die hier voorkomen. Tegen Groep de Mos zou ik toch nog iets willen zeggen. Sorry, tegen Hart voor Den Haag; dit deed ik echt niet expres. Excuses, ik ben nog zo gewend om het zo te zeggen. Voor Hart voor Den Haag zou ik toch nog één kleine opmerking willen aanhalen. Ik heb begrepen dat jullie bij meneer Sewtahal vooral hebben ingezet op Eekta. Ik kan u geruststellen: Eekta heeft binnenkort waarschijnlijk een hele mooie plek. Ik verwacht dat ze rond 1 januari of 1 februari overgaan. Als dat de reden was om die meneer binnen te halen, denk ik dus dat het niet helemaal gelukt is. Lesley Arp (SP). Voorzitter.

Het is jammer dat we weer met onszelf bezig zijn in de raad. Luisteren naar de inbreng in de raad en in de stad plaatst alles wat wij hier doen enorm in perspectief. De situatie die gisteren is ontstaan, zie ik vooral als het gevolg van interne zaken binnen andere partijen. Ik vind het dan ook niet mijn plek om daar uitgebreid op in te gaan. Voor de SP is dit in essentie een raadsvergadering zoals de vorige raadsvergadering, een moment waarop wij democratisch beslissen welke plannen goed zijn voor de stad. De SP zal, zoals altijd, plannen op de inhoud en wethouders op hun handelen blijven beoordelen. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Toen de coalitie vorig jaar uit elkaar viel, heeft mijn fractie de toenmalige verkenner meegegeven dat een minderheidscoalitie een optie zou zijn. Ik kon toen niet bevroeden dat dit gisteren alsnog werkelijkheid zou worden, want de coalitie is gisteren haar meerderheid kwijtgeraakt. Wat de ChristenUnie/SGP betreft betekent dit niet dat deze coalitie en dit college ermee moeten stoppen, maar is de huidige situatie een grote aanmoediging om dualistisch aan de slag te gaan. Ik zou bijna willen zeggen: dank voor de aanmoediging. Want wat mijn fractie betreft kwam dualisme nog niet altijd uit de verf; ik heb daar in de vorige raadsvergadering ook woorden aan gegeven. Plannen moeten op een meerderheid in de raad kunnen rekenen.

Het wordt voor het college een opdracht om een zo breed mogelijke meerderheid te zoeken in de raad. Is die openheid voor brede samenwerking er bij het college? Deze nieuwe situatie verdient geen schoonheidsprijs, maar we moeten vooral niet continu navelstaren. Uiteindelijk zitten wij hier om onze stad beter, rechtvaardiger en mooier te maken. De stad verdient dat we doorgaan. De ChristenUnie/SGP zal plannen daarom altijd constructief en op de inhoud blijven beoordelen. Dat zullen we blijven doen. Massimo Etalle (FvD). Voorzitter. Dit college is gebouwd op een leugen. Op basis van die leugen is een verliezerscoalitie samengesteld van partijen die meer van macht houden dan van hun principes. Die macht loopt ten einde. Als een kat in het nauw worden alle omstreden plannen nog snel doorgedrukt. Een klein deel van deze raad is fan van deze waanideeën. Een ander deel denkt dat het overboord gooien van je principes hoort bij het politieke spel. Gisteren hebben twee raadsleden gelukkig gekozen voor de burgers die zij vertegenwoordigen. Hoewel ik blij ben dat zij deze keuze hebben gemaakt, betreur ik dat alleen in migrantengemeenschappen deze loyaliteit sterk genoeg is. Ik zou willen dat iedereen in deze raad deze loyaliteit aan de burger zou voelen. FvD is blij dat de coalitie haar meerderheid kwijt is. Het kartel is gebroken.

Als de coalitie op zoek is naar meerderheden, zijn wij uiteraard bereid om de voorstellen inhoudelijk te beoordelen en op basis daarvan te steunen of af te keuren. 25

Martin van den Goorbergh (Groep van den Goorbergh). Voorzitter. De coalitie is haar meerderheid in de raad kwijt, maar volgens Omroep West is het college ook het vertrouwen van een grote meerderheid in de stad kwijt. Ik hoop dan ook dat dualiteit en dualisme in deze raad beter zullen worden toegepast, zoals net ook door D66 is aangegeven. Het is wel jammer dat dit besef nu pas begint te dagen, maar ik ben benieuwd hoe dit college met dit hernieuwde dualisme omgaat. Ik wil de twee overgestapte leden succes wensen bij hun nieuwe partij. Ik kijk uit naar een constructieve samenwerking, zoals ik die graag wil met alle leden van deze raad. De voorzitter. Dat waren de bijdragen aan dit debat over de actualiteit vanuit de raad. Ik geef het woord aan wethouder Van Asten namens het college. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Het college is gevraagd te reageren op de overstap van twee raadsleden van twee partijen die onderdeel zijn van de Haagse coalitie. Dit is voor ons natuurlijk allemaal zeer, zeer vers. We hebben ons hier nog weinig op kunnen voorbereiden en we hebben er dus weinig gesprekken over kunnen voeren. Maar u had gevraagd om een eerste reactie. Die hebben wij dus samen opgesteld. Het college is door de hele raad aangesteld en werkt vanuit de doelen zoals opgesteld in het Haags Akkoord.

Op basis van dit akkoord is ook de begroting voor 2025 opgesteld en onlangs door uw raad aangenomen. Zoals u van ons mag verwachten, doen wij de raad voorstellen die die doelen van dat akkoord en de belangen van Den Haag en de Hagenaars in het algemeen dienen. Wij zullen dit ook blijven doen. Wij zijn ons bewust van het feit dat de partijen die samen dit Haags Akkoord hebben gesloten, nu geen meerderheid in deze gemeenteraad meer hebben en dat daardoor voorstellen uit het akkoord tot meer debat in de raad kunnen en waarschijnlijk zullen leiden. De coalitie of het college zal zich daar dan natuurlijk ook toe verhouden. De coalitiepartijen hebben specifiek aan zichzelf en aan het college de taak meegegeven het debat dualistisch aan te gaan met een duidelijke scheiding tussen het college en de raad, met ieder zijn eigen verantwoordelijkheden. Wij als college doen dit naar eer en geweten. Hieruit haalt het college ook het vertrouwen dat de stad, de inwoners, ondernemers en instellingen kunnen rekenen op een stadsbestuur, bestaande uit raad en het college, dat zal blijven werken aan de toekomst van de stad.

Onze inwoners, ondernemers, instellingen en investeerders in deze stad hebben recht op een stadsbestuur dat het algemeen belang nastreeft en een stabiele koers vaart op basis waarvan men met vertrouwen investeringen kan doen, investeringen die bijdragen aan de voor de stad belangrijke opgaven, zoals het bouwen van woningen, het verbeteren van de infrastructuur, het vergroenen van de stad, het bevorderen van de gezondheid, het tegengaan van sociale ongelijkheid en het verbeteren van de kansengelijkheid van alle Hagenaars. Hoezeer we politiek en ideologisch ook verschillen, wat ons bindt, is om samen besluiten te nemen die het welzijn van onze inwoners en ondernemers verbeteren, niet alleen nu maar ook op de lange termijn, voor de toekomst. De nieuwe stemverhouding vraagt om nog meer te luisteren naar elkaar, samen, omdat Den Haag dat verdient. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik heb een vraag gesteld aan het college. In dit statement hoor ik daar geen antwoord op. Sterker nog, het enige antwoord dat ik hieruit kan afleiden, is dat het college stoïcijns doorgaat met het uitvoeren van het Haags Akkoord en hoopt dat oppositieleden daarvoor meestemmen. Wethouder Van Asten (D66).

Dan vind ik het jammer dat ik mijn boodschap niet goed heb weten over te brengen, want het college bedoelt met dit statement wel degelijk juist dat het wil samenwerken aan de toekomst van Den Haag, maar ik geef daarbij ook twee zaken aan. Ten eerste zijn wij door u allen aangesteld, maar u heeft ons ook met een opdracht het veld ingestuurd, namelijk met het Haags Akkoord. Daar zijn wij ook aan gebonden. Wij zullen daar voorstellen voor doen, maar zoals ik net aangaf in hetzelfde statement, zullen wij, wetende dat dat Haags Akkoord niet meer op een meerderheid kan rekenen van de partijen die dat hebben opgesteld, ons daartoe verhouden, met als doel om uiteindelijk gewoon ervoor te zorgen dat de toekomst van Den Haag verbeterd wordt. Het 26

heeft dus vanuit het college weinig zin om voorstellen te doen waarvan we op voorhand weten dat die sneuvelen, maar dualisme vraagt werk aan twee kanten, zoals al een paar keer is gezegd. Het vraagt aan het college om open te staan voor de input en de noden van iedereen in deze raad die de inwoners van deze stad vertegenwoordigt. Het vraagt ook om een houding van de raad om elk voorstel echt volledig op zijn merites te bekijken en om niet het ideologisch perfecte het kwaad te laten zijn van een goed voorstel. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Bij dat laatste zou ik bijna amen zeggen. Ik zou het college dan ook willen vragen om dát vooral ter harte te nemen, maar het college moet zich realiseren dat er geen opdracht van de raad ligt die iets te maken heeft met het Haags Akkoord. Dat stuk is niet door de raad vastgesteld en kan nu inderdaad zeker niet meer op een meerderheid rekenen, als je naar de coalitiepartijen kijkt. Ik zou het college dus echt willen oproepen om samen naar een brede meerderheid te gaan zoeken, zodat de besluiten waar de heer Van Asten terecht aan refereert en waarop die investeerders moeten kunnen bouwen, niet geldig zijn tot maart 2026, maar nog lang daarna overeind kunnen blijven. Dat is alleen mogelijk met een brede meerderheid. Daar zullen wij als VVD het college ook echt op afrekenen. Wethouder Van Asten (D66).

Ik dacht bijna dat mevrouw Van Basten Batenburg wou zeggen: we gaan echt samen met het college aan de slag om dat te bereiken. Want dat is ook het doel van dit college. Wij hebben nog ontzettend veel werk op de plank liggen dat allemaal over de toekomst van Den Haag gaat. Er speelt op dit moment natuurlijk ontzettend veel: de genoemde woningnood, vergroening van de stad omwille van de klimaatadaptatie, de sociale ongelijkheid, die echt heel groot is en waarmee we aan de slag moeten. Daarvoor zijn er geen quick fixes. Dat zijn echt projecten die we voor de lange termijn moeten neerzetten. Het college deelt ook dat dit soort voorstellen gedragen moeten zijn, omdat ze nou eenmaal een lang effect hebben. Ik hoop echt dat we dat samen met de raad kunnen doen. Eigenlijk heb ik van u allen gehoord dat u daar graag constructief over meedenkt. Het college onderschrijft dat en ziet dat ook als zijn opdracht. Daar kunt u dus ook op rekenen. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Wij kijken er zeker op die manier naar: open en constructief én op de inhoud. We verwachten die houding dan ook terug te krijgen. Ik denk dat we op die manier kunnen voorkomen dat wij een Eerste Kamer worden. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik ben na het statement van de wethouder benieuwd wat volgens hem de koers van het college moet zijn.

Ik heb toch het idee dat het coalitieakkoord leidend blijft voor het college. Vanwege het verliezen van die meerderheid is dat niet wat nu nog kan. Is het college ook bereid om aan de voorkant oppositiepartijen te betrekken bij het samenstellen van plannen? Wethouder Van Asten (D66). Wij zijn gisteren om 15.00 uur verrast door wat Hart voor Den Haag naar voren heeft gebracht. De tijd tot aan deze raadsvergadering was dus heel kort om, anders dan de verklaring die ik zojuist gegeven heb, te kijken hoe we er precies in kunnen staan. Wij zullen de begroting voor 2025, zoals die in de vorige raadsvergadering is vastgesteld, gaan uitvoeren, omdat die de steun van de meerderheid van de raad heeft. Dat is nou eenmaal de opdracht die wij als college formeel daarbij krijgen. Natuurlijk gaan wij bij alle plannen die uit het college komen, kijken of wij daar een meerderheid voor kunnen behalen. En ja, wij zullen ook proberen om daar zo veel mogelijk unanimiteit in te bereiken, maar ook met de wetenschap dat de raad bij unanimiteit over alles heel saai zou worden en dat dit ook geen recht zou doen aan de diversiteit van meningen in de stad. De voorzitter. Er is geen behoefte aan een tweede termijn. Ik dank u voor uw bijdragen. 27

De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: E.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Raadsadressen Nr. Afzender en onderwerp Voorstel afdoening Kopie antwoord 1 Belanghebbende d.d. 10 november 2024 inzake parkeer app Yellowbrick In handen van het commissie (10819496) college van B en W. Leefomgeving 2 Wijkoverleg ReVa d.d. 15 november 2024 inzake verkrotting en In handen van het commissie gevaarlijke situatie De Zaen Beeklaan (10822475) college van B en W Ruimte 3 Belanghebbenden d.d. 20 november 2024 inzake parkeerproblemen In handen van het commissie Hofbadtoren (10824558) college van B en W Leefomgeving 4 Belanghebbenden d.d. 20 november 2024 inzake betaald parkeren In handen van het commissie Hofbadtoren (10825364) college van B en W Leefomgeving

Ter kennisnemingen Nr. Afzender en onderwerp 1 Vrienden van de AquaJutter d.d. 10 november 2024 inzake herplaatsing AquaJutter (10819394) 2 Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen d.d. 11 november 2024 inzake formaliseren netwerkpleegzorg (10819421) 3 Belanghebbende d.d. 7 november 2024 inzake schending Grondwet artikel 1 (10819460) 4 Belanghebbenden. d.d. 12 en 16 november 2024 inzake betaald parkeren (10819725 + behoort bij) 5 Hofstad Festivals e.a. d.d. 12 november 2024 inzake brandbrief locatiebeleid evenementen (10819742) 6 Stichting VO Haaglanden d.d. 12 november 2024 inzake meerjarenbegroting VOH 2025 – 2029 (10819757) 7 Belanghebbende d.d. 13 november 2024 inzake kamerverhuur vs woongroep (10821544) 8 UN Women Nederland d.d. 13 november 2024 inzake update Orange the World 2024 (10821560) 9 Commissie Loosduinen d.d. 13 november 2024 inzake advies inzake parkeerregeling stadsdeel Loosduinen (10821596) 10 Burgersupport Koningscorridor d.d. 15 november 2024 inzake zienswijze ‘variant gelede bussen + Koningscorridor’ op NRD ‘De Vlietlijn en doorontwikkeling Binckhorst’ (10822499) 11 Buren van de Binckhorst e.a. d.d. 15 november 2024 inzake zienswijze NRD ‘De Vlietlijn en doorontwikkeling Binckhorst’ (10822518) 12 Belanghebbende d.d. 14 november 2024 inzake dragen hoofddoek boa (10822550)

Voorstel afdoening Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

28

13 Belanghebbende d.d. 13 november 2024 inzake brief over woningsplitsing Voor kennisgeving aannemen (10822833) 14 Stichting Nederlandse Haarden- en Kachelbranche d.d. 18 november 2024 Voor kennisgeving aannemen inzake houtstook-dossier (10824609) 15 Stichting BIZ ZKD d.d. 21 november 2024 inzake schriftelijke afspraken Voor kennisgeving aannemen minimale dienstverleningsniveau gemeente Den Haag (10824631) 16 Maag Lever Darm Stichting, namens de Toiletalliantie d.d. Voor kennisgeving aannemen 21 november 2024 inzake driekwart van de gemeenten scoort een onvoldoende voor toiletbeleid (10824660) 17 Federatie Eritrese Gemeenschappen in Nederland d.d. 19 november 2024 Voor kennisgeving aannemen inzake aanvullende brief onderzoek Berenschot functioneren Driehoek nav gewelddadigheden 17 februari 2024 (10824673) 18 Belanghebbende d.d. 19, 20, 22 en 23 november 2024 inzake Voor kennisgeving aannemen parkeervergunningen Hofbadtoren (10825434) 19 Belanghebbende d.d. 22 november 2024 inzake parkeerbeleid Hofbadtoren Voor kennisgeving aannemen (10825452)

Aan de orde is: F. F.1 F.2 F.3 F.4 F.5 F.6

Vaststelling van de besluitenlijst. Voorstel van het presidium inzake instelling van een werkgeverscommissie griffie Den Haag (RIS320426) Voorstel van het presidium inzake wijziging van de Organisatieverordening van de raad van de gemeente Den Haag (RIS320427) Voorstel van het presidium inzake vaststelling functieprofiel raadsrapporteur op het dossier Den Haag Zuidwest (RIS320428) Voorstel van het presidium inzake eervol ontslag op eigen verzoek uit de functie van gemeentelijke Jeugdombudsman (RIS320458) Voorstel van het college inzake opheffen geheimhouding Ontwikkelovereenkomst Grotiusplaats ivm Woo-verzoek (RIS320416) Voorstel van het college inzake verhoging rentekortingsbudget voor grote Verenigingen van Eigenaars (RIS320292)

Deze voorstellen worden zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. Aan de orde is: G.

Datumbepaling initiatiefvoorstellen.

G.1. G.2.

Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Meer fonteinen (RIS320101). Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Een positief en toekomstgericht openbaar vervoer (RIS320324). Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Opheffen geheimhouding (RIS320635).

G.3.

De voorzitter. Namens het college kan ik melden dat de reactie van het college op de eerste twee initiatiefvoorstellen uiterlijk in het eerste kwartaal van 2025 verwacht mag worden. Voor het laatste initiatiefvoorstel zal het college worden verzocht om indien mogelijk het preadvies over de opheffing van de geheimhouding beschikbaar te hebben om het via de vergadering van de commissie Samenleving op 12 december in de raadsvergadering van 18 december te behandelen. 29

Wethouder Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Wij hebben ons te houden aan de leidraad die hiervoor is vastgesteld door uw raad. Dit betekent dat er twee vergaderingen na het indienen van een initiatiefvoorstel een preadvies van het college verwacht kan worden. In principe is dat 23 januari. Wij begrijpen de urgentie die de indiener van het initiatiefvoorstel heeft aangegeven. Het lukt ons echter niet om de commissiebehandeling van 12 december te halen, maar wat wel kan, is dat we het preadvies voor de raadsvergadering van december aan uw raad doen toekomen. De voorzitter. Mag ik vragen - want anders gaat mevrouw Verdonk dit waarschijnlijk vragen - of dat dan direct in de raad mag worden behandeld? Want dan kan het nog wel in de raadsvergadering van 18 december. Of moet het via de commissie? Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Dat staat gewoon in de leidraad: gewoon via de commissie, daar het debat voeren en dan in de raad. De voorzitter. Dan wordt het 23 januari. Dat zij dan zo? Ja, oké, het zo zij. Daarmee zijn de data bepaald.

Aan de orde is: -

Mondelinge vragen (niet tijdig beantwoorde schriftelijke vragen).

De voorzitter. Er zijn schriftelijke vragen die niet tijdig zijn beantwoord. De vragensteller heeft vijf minuten om de schriftelijke vragen mondeling te stellen. Het college beantwoordt de vragen in maximaal vijf minuten. Dit gaat niet af van de spreektijd. De griffier houdt bij of de vijf minuten zijn verstreken. Ik dacht dat ik dat deed, maar dat hoef ik dus niet te doen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter, ik krijg van u de indruk dat ik aan tijd gebonden ben. Volgens mij is de procedure dat dit niet van mijn spreektijd afgaat. De voorzitter. Dat heb ik net gezegd. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). O, oké. De voorzitter. Wilt u de vragen dan hier komen stellen? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. De schriftelijke vragen Laat hardwerkende ondernemers met rust zijn ingediend door collega Richard de Mos. Normaal staat Robbie's Haringkar op de Frederik Hendriklaan tegenover de Albert Heijn. Dat ga ik verder niet voorlezen. Vraag 1. Kan het college aangeven waarom de gemeente zich schuldig maakt aan deze woest makende onzin? Vraag 2.

Is het college bekend met het feit dat Robbie's Haringkar al 34 jaar, van 1 mei tot 1 oktober, in het Statenkwartier staat en dat de buurt niet anders weet? Zo ja, waarom neemt u zo'n hardwerkende ondernemer zijn inkomen af? Het zeil, waar de gemeente na 34 jaar nu ineens een punt van maakt, moet de ondernemer beschermen tegen barre weersomstandigheden van zowel koude, storm als hitte. Vraag 3. Wil het college, nu dit opgehelderd is, er subiet voor zorgen dat deze hardwerkende ondernemer zijn vergunning terugkrijgt? Wilt u daarnaast uw excuses aanbieden voor dit ondernemersonvriendelijke beleid?

30

Vraag 4. Wil het college overgaan tot het betalen van een schadevergoeding aan de ondernemer? Want in plaats van per 1 oktober, einde seizoen, is zijn Haringkar half september al gedwongen vertrokken. Dat kost hem gewoon geld, dus inkomen. Ook 'Kees Loempia' wordt geconfronteerd met ondernemertje pesten. In opdracht van de gemeente Den Haag moet hij vanaf nu elke dag zijn kar, die op het Radio Hollandplein staat, weghalen. Doet hij dat niet, dan wordt hij getrakteerd op een boete van € 500. Vraag 5. Is het college bekend met het feit dat deze ondernemer al 25 jaar op deze plek staat en nog twee jaar moet tot zijn pensioen? Welk probleem ziet het ondernemersonvriendelijke college hier eigenlijk? En waarom gaat het college zo met hardwerkende mensen om? Vraag 6. Ondernemers die zich het snot voor de ogen werken, worden geterroriseerd door dit college, terwijl er helemaal niks wordt gedaan aan overlastgevend tuig dat hele delen van Scheveningen aan het verzieken is. Ergert het college zich ook niet groen en geel aan de dubbele moraal en de inefficiënte wijze van het inzetten van de beperkte handhavingscapaciteit? Vraag 7. Wil het college ervoor zorgen dat hardwerkende ondernemers met rust worden gelaten en kunnen doen waar zij goed in zijn, namelijk ondernemen? Graag een gedetailleerd antwoord.

Dan de schriftelijke vragen Afsluiting fietspad aan het Pijlkruidveld; voor de kijkers: dat is Leidschenveen. De indiener ben ikzelf, Arjen Dubbelaar, raadslid. Vraag 1. Is het college bekend met de afsluiting van het fietspad aan het Pijlkruidveld? Vraag 2. Kan het college aangeven waarom het fietspad al weken is afgesloten en hoelang dit nog gaat duren? Vraag 3. Kan het college aangeven waarom er niet een deel is afgesloten zodat fietsers er nog langs kunnen fietsen? Vraag 4. Kan het college zorgen voor een omleidingsroute die goed staat aangegeven? Wethouder Icar (DENK). Voorzitter. Ik ga de vragen even langs. De beantwoording staat inmiddels op het RIS, maar ik lees die even voor. Ik wil wel afstand nemen van de kwalificaties die in de vragen staan. Ik begin met de antwoorden op de vragen 1, 2 en 3. Robbie's Haringkar heeft een vergunning voor een ambulante standplaats. In de voorwaarden van zijn vergunning stond opgenomen dat er geen windzeil geplaatst mocht worden. De ondernemer is hierop gewezen, maar heeft het windzeil toen niet verwijderd. Er is toen een voornemen last onder dwangsom opgelegd. Dit kan gezien worden als een officiële waarschuwing en stelt de ondernemer in de gelegenheid de overtreding te beëindigen. De ondernemer heeft toen het windzeil weggehaald en zijn standplaats op eigen initiatief verwijderd in verband met het slechte weer halverwege september.

Het bestuursrechtelijke handhavingstraject is toen opgeschort. Vervolgens heeft de ondernemer een nieuwe vergunningaanvraag gedaan, inclusief het windzeil. Na diverse gesprekken tussen de ondernemer en de gemeente is overeengekomen dat een windzeil niet verboden hoeft te worden maar wel aan veiligheidseisen moet voldoen. De ondernemer heeft een nieuwe vergunning gekregen voor het volgende seizoen, waarbij het windzeil gewoon weer geplaatst kan worden. Het college wil benadrukken dat er geen sprake is geweest van het intrekken van een vergunning. Er zijn op dit moment geen geschilpunten meer tussen de ondernemer en de gemeente. Het antwoord op vraag 4. Het college begrijpt dat de maatregelen die zijn genomen met betrekking tot Robbie's Haringkar en de regels rondom Kees Loempia vragen oproepen. Echter, het college handelt binnen de kaders van de geldende regelgeving en de beginselen van behoorlijk bestuur. De regels voor straathandel zijn vastgelegd in de Verordening straathandel Den Haag 2017, een verordening die door de gemeenteraad is vastgesteld. Daarnaast is de ondernemer zelf verantwoordelijk voor de naleving van de vergunningvoorschriften en is er altijd de mogelijkheid om ook vooraf in overleg te treden met de gemeente om eventuele problemen te voorkomen. Het college ziet in deze situatie geen aanleiding voor het toekennen van een schadevergoeding.

Het antwoord op vraag 5. Het college is zich ervan bewust dat de betreffende ondernemer al 25 jaar op deze locatie actief is en dat zijn pensioen in zicht is. Wij erkennen en waarderen de 31

langdurige inzet en bijdrage die hij heeft geleverd en nog steeds levert aan de lokale economie en gemeenschap. We willen hierbij benadrukken dat bij iedere beslissing de belangen van zowel ondernemers als de bredere gemeenschap zorgvuldig worden afgewogen. In sommige gevallen kan het echter noodzakelijk zijn om in het algemeen belang beleidskeuzes te maken die mogelijk impact hebben op individuele ondernemers. Het antwoord op vraag 6. Het college deelt niet de opvatting dat er sprake is van een dubbele moraal in de wijze waarop wij handhaven. Het college zet zich in voor een rechtvaardige en consistente benadering, waarbij de beschikbare middelen zo doelgericht mogelijk worden ingezet binnen de prioriteiten die de gemeenteraad heeft vastgesteld. Het antwoord op vraag 7 leest u terug in de antwoorden op de vragen 1, 2, 3 en 6. Wethouder Barker (PvdD). Voorzitter. Excuus dat de beantwoording wat langer duurde. Dat kwam doordat de vragen ook specifiek gingen over Dunea, dat natuurlijk een andere partij is. Zoals de heer Dubbelaar weet, staan de antwoorden ondertussen ook op het RIS, maar ik zal ze nu beantwoorden. Op vraag 1 is het antwoord ja. Het antwoord op vraag 2. De afgelopen periode is een hardnekkige lekkage ter plekke geconstateerd in een hoofdleiding van Dunea.