RIS321383 Notulen van de raad van 14 november 2024

Dan hengelen, en de motie van Hart voor Den Haag over het visverbod. Het klopt dat dat verbod om te hengelen relatief recent is. In 2023 heeft de raad namelijk op basis van het voorstel van wethouder Mulder besloten om het hengelen in de haven te verbieden. De raad heeft namelijk de havenverordening aangenomen. De reden om dat te doen en de reden waarom het college dit destijds heeft voorgesteld, lag in de onveiligheid en de overlast die ontstond voor de scheepvaart. Het is namelijk in het belang van de haven dat er bijvoorbeeld geen hengellijnen verstrikt raken in motoren of in de pleziervaart. Nagenoeg de hele raad heeft voor dit voorstel gestemd. Wat dat betreft is de motie dus onwenselijk. Daarnaast gaat dit in tegen een raadsvoorstel, dus het college kan niet eenzijdig besluiten om het niet meer te gaan handhaven op basis van een motie. Uiteindelijk ligt het dus bij de raad. Het ligt eraan of de raad de havenverordening zou willen aanpassen. Ik denk dat de havenpartijen daar niet al te blij mee zouden zijn. Daarnaast wil ik benadrukken dat het uitbreiden van hengelplaatsen natuurlijk ook niet in lijn is met het coalitieakkoord. Het college ontraadt de motie dus. Dan heb ik nog een motie van de HSP over ratten, Elke rat telt. Die zou ik willen ontraden, want eigenlijk doen we al precies wat hier staat.

Er is al een systeem van meldingen en de informatie waarom wordt gevraagd, hebben we al. We weten exact hoeveel meldingen er zijn. Ik zie een interruptie. Fatima Faïd (HSP). Bedankt voor de appreciatie, maar wat u zegt is natuurlijk niet helemaal waar. Vorig jaar waren er namelijk maar vijf meldingen. Ik weet dus niet wanneer u voor het laatst in de stad bent geweest, maar het rattenprobleem is echt heel groot. U doet nu net alsof mensen heel goed aan het 32

melden zijn, maar mensen worden van het kastje naar de muur gestuurd. De gemeente zegt dat je het bij de gemeente moet melden als het verder dan 3 meter van je voordeur is. Als het binnen de 3 meter van je voordeur is, moet je het bij je huurder melden. Mensen weten niet waar ze het moeten melden, dus het lijkt me heel slim om deze motie wel uit te voeren. Het is echt een heel groot probleem. Wethouder Barker (PvdD). Ik erken ook dat het soms een probleem is. Tegelijkertijd zeg ik dat we al doen wat u vraagt in uw motie. U vroeg hoeveel meldingen er zijn en u zegt zelf dat het er 5 zijn, maar dat is niet de werkelijkheid. De vraag over het aantal meldingen hebben we ook in de schriftelijke vragenronde beantwoord. In 2023 waren het er 1.045. Als je het zou clusteren naar locatie zijn het 483 meldingen en dus niet 5. Fatima Faïd (HSP). Bedankt voor de aanvulling. Dan heb ik nu dus een foutje gemaakt. Dat geef ik ruiterlijk toe. Ik ga er nog even over nadenken wat ik met deze motie ga doen! Wethouder Barker (PvdD). Veel dank dat de HSP bereid is om er nog naar te kijken. Ik heb hier nog een motie van GroenLinks, Vergroen het balkon. Deze motie kan ik aan de raad laten. Wel wil ik erbij zeggen dat ik dit zie als een zeer beperkte invulling en inspanningsverplichting, omdat we gewoon een beperkt budget hebben.

Kleinschalig kunnen we wat dingen doen, maar het is niet opeens een kerntaak. Er is een beperkt budget. In het verleden hebben we dit een paar keer gedaan vanuit het voedselbeleid. Als ik de motie zo mag lezen, krijgt die oordeel raad. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik wil wel aan de wethouder vragen hoe wordt gegarandeerd dat het niet ten koste gaat van groen dat wordt uitgedeeld en dat daadwerkelijk bijdraagt aan klimaatadaptatie doordat het in de volle grond gezet wordt. Wethouder Barker (PvdD). Doordat we het kleinschalig houden. Dat is het vooral. De voorzitter. Stilte graag. Wethouder Barker, gaat u gauw door. Wethouder Barker (PvdD). Dan de motie Maak gehakt van de duizendknoop. Deze vraagt een wat ingewikkelder uitleg, dus houdt u zich vast. Los van de vraag of het wenselijk is om dieren op deze manier in te zetten, zijn er verschillende redenen waarom het inzetten van varkens niet effectief is bij het bestrijden van duizendknoop. Dat is eigenlijk alleen mogelijk als je grote groeiplaatsen hebt. In Den Haag heb je veel groeiplaatsen van duizendknoop, maar die zijn vaak langs een kade of langs een sloot. Daar passen niet echt varkens op. Het zijn ook geen watervarkens. In de stad zijn het dus vrij kleine plekken. Er zijn dus eigenlijk geen locaties die hier goed voor in aanmerking komen.

Daarnaast zijn de methodes die we nu gebruiken, zoals Roots Reset en het elektrocuteren van de duizendknoop veel effectievere methodes. Die gebruiken we bijvoorbeeld ook in het Westduinpark. Hierbij speelt ook nog dat deze methode in tegenstelling tot die andere methodes heel veel tijd in beslag neemt. Je bent dan dus iets van vijf jaar bezig met de varkens terwijl je met andere methodes veel sneller resultaat hebt. Fatima Faïd (HSP). Het woord 'elektrocuteren' in combinatie met een wethouder Dieren zorgt bij mij voor een soort twilight zone in mijn hoofd. Een beetje kortsluiting inderdaad. Maar bestaan er ook watervarkens? Begrijp ik dat nou goed? Ik dacht: wat? De voorzitter. Wel binnen de orde blijven, mevrouw Faïd.

33

Wethouder Barker (PvdD). Dat was een grap die weinig mensen door hadden. Het was als een grap bedoeld. Maar het elektrocuteren ging over de duizendknoop en dat passen we bijvoorbeeld toe in het Westduinpark. Dan de motie Onderzoek alternatief bomenkap Laan van Mensenrechten, van de Partij voor de Dieren. Er is in het verleden al onderzoek gedaan. De Bomenstichting heeft ook het punt gemaakt dat er een nieuw onderzoek gedaan zou moeten worden, maar toen heeft de bezwaarcommissie gezegd dat er voldoende naar gekeken is. Eigenlijk is het probleem bij de Laan van Mensenrechten gewoon dat die bomen heel oppervlakkig wortelen. Als je dus andere zaken vervangt, zoals de gasleiding, die op het punt staat vervangen te worden, dan moet je die wortels weghalen en dan raakt de boom instabiel. Daarnaast zijn die wortels voor een deel ook een woning in gegroeid. De conclusie van het onderzoek was ook dat er niet iets goeds gedaan kan worden om die bomen te behouden en tegelijkertijd de problemen op te lossen die spelen. Daarom is een nieuw onderzoek niet wenselijk, denk ik. Als je dat zou doen, zou het ook meer tijd kosten. Het zou dan betekenen dat bijvoorbeeld de opknapplannen, waar de raad juist vaak aandacht voor vraagt, zouden worden vertraagd, net als de actie van Stedin. Leonie Gerritsen (PvdD). We begrijpen oprecht dat de bewoners graag willen dat die opknapplannen erdoorheen komen.

Dat is heel logisch. Het probleem is nu alleen dat er in eerste instantie geen onderzoek is gedaan om te zoeken naar een oplossing waarbij de boom kan blijven staan. Er is echt onderzocht of de bomen weg kunnen. Dat is wel problematisch, want dat is niet hoe we het in het coalitieakkoord hebben afgesproken. Vandaar die geactualiseerde richtlijn, waarbij echt vanuit de boom wordt gekeken wat de mogelijkheden zijn. Nu is er echt vanaf de andere kant gekeken - dit plan willen we, kan het met de bomen, nee - in plaats van met de blik van: dit is wat de bomen nodig hebben; hoe passen we het plan daarop aan? Wethouder Barker (PvdD). Ik denk dat mevrouw Gerritsen voor een deel gelijk heeft. Het bomenonderzoek komt natuurlijk uit 2021. Dit project loopt al een tijdje. We doen die onderzoeken nu dus net op een andere manier, omdat de richtlijnen zijn veranderd. Wel is toentertijd in dat onderzoek wel gekeken of de bomen behouden konden worden. De conclusie was toen dat dat heel moeilijk is, omdat die wortels zo oppervlakkig wortelen. Maar ik snap de aanmoediging wel om een volgende keer net wat scherper te zijn in onderzoeken. Dat doet het college ook. Die discussies hebben we natuurlijk vaker gehad. Leonie Gerritsen (PvdD).

Maar hoe kan het dan dat slechts van 3 bomen de verplantbaarheid is onderzocht terwijl er 32 staan? Waarom is niet bij alle bomen gekeken of dat mogelijk was? Wethouder Barker (PvdD). Zo gedetailleerd weet ik het niet. Ik weet dat dit ook aan de bezwaarcommissie gevraagd is. Die heeft geoordeeld dat het college wel degelijk een BEA heeft uitgevoerd, in november 2021, en dat dit voorafging aan het voorlopige ontwerp. Toen is gekeken of de bestaande bomen behouden konden worden zonder dat ze schade zouden toebrengen aan de omliggende woningen, en is geconcludeerd dat duurzaam bomenbehoud in zijn totaliteit dus niet realistisch was. Volgens mij is er dus wel gekeken naar het totaal aan bomen, maar is het gewoon best een ingewikkelde plek om ze te behouden. Dat vind ik als wethouder natuurlijk ook heel jammer. De voorzitter. Dan weten we dat ook weer. De laatste keer, mevrouw Gerritsen. Leonie Gerritsen (PvdD). Het is gewoon jammer dat we elke keer een soort van in discussie raken over wat wel een BEA is en wat niet. We lopen er vaker tegen aan dat de bezwaarcommissie vindt dat het wel is gebeurd terwijl wij vinden dat er geen onderzoek is uitgevoerd dat wij onder de definitie van een BEA vinden vallen. Mijn fractie zal zich beraden op een manier om dat beter af te spreken. Wethouder Barker (PvdD). Dank. 34

Dan gaan we naar de motie van de VVD, Een groen hart, een groene long voor Den Haag. Ik vond het betoog van de VVD over groen heel mooi. Het was verrassend groen, zou ik zeggen. Tegelijkertijd is de motie wel wat dubbel, en dat is de reden dat ik die moet ontraden. De VVD zegt dat voor het duurste scenario gekozen moet worden, maar daarbij speelt natuurlijk wel de dekking. Die wordt ook genoemd in de motie. Het is echter niet alleen vanwege de kosten dat het college de afweging maakt dat het dure scenario niet kan. Daar is de motie ook dubbel in. De motie zegt namelijk dat we dit 'werk met werk' moeten doen, maar juist dat dure scenario kun je niet 'werk met werk' doen. Je moet het in één keer doen en dat is heel complex en ingewikkeld. Je kan dan niet, zoals we van plan zijn, eerst de Hofplaats goed vergroenen en dan stap voor stap het hele centrum inrichten volgens het idee van de Haagse Lanen, wat echt een flinke versterking is van dat gebied. Ik bewonder de ambitie om nog meer te doen, maar volgens mij doen we dan al heel veel. De reden waarom er niet vol voor de andere scenario's gegaan wordt, is dat die veel complexer zijn en in één keer moeten worden uitgevoerd. Daarbij speelt ook nog dat bij de aanleg van zo'n tunnelbak voor de kabels ook alle lindes gekapt zouden moeten worden.

Je moet dan dus alle bomen kappen, terwijl we die nu kunnen laten staan en stap voor stap kunnen gaan vergroenen. Dan kan je én vergroenen én de bestaande bomen behouden. Ook is het prijstechnisch een beter scenario. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik werd heel enthousiast toen de wethouder begon over een tunnelbak, want daarmee combineert hij twee van mijn favoriete toekomstvisies en dromen voor het centrum, namelijk een tunnel haaks op de tramtunnel - dat lijkt me een prachtig project om de binnenstad nog mooier te maken - en daarboven dan die prachtige Haagse Lanen. Ik vind het fijn dat die inspiratie alvast door de wethouder wordt gedeeld, maar ik vind hem ook wel wat negatiever dan volgens mij nodig is. Natuurlijk, als je kiest voor een ander scenario moet je het in één keer gaan doen - daar heeft hij gelijk in - maar dat geldt natuurlijk niet voor het hele project. Het is met name die kabelgoot waarover in één keer een keuze moet worden gemaakt. Dat klopt toch? Wethouder Barker (PvdD). Ja, ik noemde het een tunnelbak, maar ik denk inderdaad dat een tunnelbak in de ambitie van de VVD iets groter is dan een kabelgoot. Ik vind zelf een kabelgoot al mooi. In dit geval is het ingewikkelde van die kabelgoot echter dat je in één keer al die kabels bij elkaar moet rapen. Je moet dat in één keer doen. Dat is het ingewikkelde.

Daarnaast moet je de infrastructuur bovengronds, waar de auto's, de trams en de bussen rijden, ook in één keer aanpassen. Het is namelijk een veel ingewikkelder scenario dan wanneer je het stap voor stap doet. Dat was de reden waarom wij hebben gekozen voor het andere scenario. Dat is misschien in zijn totaliteit iets minder ambitieus, maar het is toch heel ambitieus omdat je best flink gaat investeren in het vergroenen van het centrum. Je kunt dat dan alleen stap voor stap doen en ervoor zorgen dat je de infrastructuur ondergronds en bovengronds niet in één keer hoeft aan te pakken. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg doet het gratis. We hebben nog negen minuten, hè. Dat heeft u gezien. En er moeten nog wat collega's volgen, maar dat maakt niet uit. Ja, het maakt wel uit. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Zo'n interruptie van u tussendoor helpt het debat wel, voorzitter! Dit gaat over belangrijke zaken, burgemeester. Die mogen we hier toch wel bespreken? Dit gaat over … De voorzitter. Ik zal u daaraan helpen herinneren als het ú te lang duurt. Maar ga uw gang! Lotte van Basten Batenburg (VVD). Zeker. Maar kijk hier naar buiten: het is een zootje. De afgelopen weken heeft het kruispunt voor het stadhuis weer opengelegen. Je struikelt over de klinkers.

Als je over een tramrails fietst, is dat bijna een sprong van een klif naar een andere klif; zo groot zijn de gaten die tegenwoordig in die straat zitten. Het is echt hard nodig om daar wat aan te doen. Ik ben 35

ook blij dat het college dat erkent en er wat mee wíl doen, maar kunnen we nou niet kijken of we die grotere optie, die mooie droom van dat bladerdak, waar deze wethouder toch ook voor moet zijn met zijn groene hart, in ieder geval niet onmogelijk kunnen maken? Dat zou mij echt een heel lief ding waard zijn. Wethouder Barker (PvdD). Allereerst over die klinkers. Dat is juist de reden waarom de straat openlag. Dat was om de tegels recht te maken en de straat voor een deel te asfalteren. Hopelijk is het nu dus wat gladder. Ik vond in ieder geval van wel toen ik er zonet was. Het idee om de scenario's 1 en 2 als inspiratie te zien, zie ik juist wel voor me. Dan kies je voor een ander basisscenario en neem je 1 en 2 als inspiratie. Je kiest er dan mogelijk ook elementen uit. De basisuitgangspunten van de eerste twee scenario's zijn niet mogelijk - dat probeerde ik uit te dragen - maar we steunen de ambitie zeker. Het initiatiefvoorstel was natuurlijk een inspiratiestuk zonder dekking, en hiermee hebben we het wel een stap verder gebracht. We hebben een concreet vormgegeven plan en we hebben verschillende scenario's. We zijn nu aan het doorwerken op een van de scenario's, maar pakken daarbij wel echt de positieve punten van de andere scenario's mee. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik waardeer ook echt dat de wethouder er op die manier mee aan de slag gegaan is.

Dat wil ik benadrukken. Alleen heeft de wethouder in het tweede dictum van de motie ook zien staan dat het niet de bedoeling is om dit helemaal als gemeente te financieren. Wij denken echt dat het belangrijk is om voor die bladerdakoptie te kiezen. Volgens mij is dat bijna een andere benaderingswijze dan wat de wethouder nu zegt. Wij begrijpen ook dat er beperkingen zijn, maar de bedoeling van deze motie is dat we gaan voor dat bladerdak en dat we kijken wat er wél mogelijk is in plaats van uitgaan van wat er niet mogelijk is. Wethouder Barker (PvdD). Natuurlijk vind ik het heel mooi als we gaan voor het bladerdak. We gaan immers voor zo veel mogelijk kroonvolume bij de klimaatadaptatie in Den Haag. De reden dat het college de motie nu ontraadt, is dat scenario 1 en 2 eigenlijk niet kunnen op deze manier. Los van het geld kan het dus gewoon niet als je het stapsgewijs wil doen, en dat is de enige mogelijkheid, denk ik, vooral omdat het bij scenario 1 en 2 niet om een paar miljoen gaat. Dat gaat richting de € 90 mln. tot € 100 mln. Dan wordt het gewoon te ingewikkeld, ook gegeven de gigantische infrastructurele ingrepen die je moet doen. Dat dus ten aanzien van de motie. Er was ook een bijpassend amendement. Dat is natuurlijk sympathiek, want er zat geen dekking bij het voorstel van de Haagse Lanen en die wordt nu met terugwerkende kracht voorgesteld.

Dat is dus sowieso sympathiek. Tegelijkertijd heeft de wethouder van Financiën al gezegd dat we een integraal voorstel hebben gepresenteerd met een afweging. Daarom moeten we dit amendement ontraden. Datzelfde geldt eigenlijk voor het amendement Investeer in veiligheid, van ChristenUnie/SGP. Ik vind dat amendement als wethouder Buitenruimte natuurlijk sympathiek, maar ook hiervoor wordt er een greep gedaan uit een ander budget. Ook hierbij verwijs ik naar wat wethouder Bruines hier al over heeft gezegd. Dan heb ik een motie over een wapenstok voor handhavers. De politie heeft natuurlijk het geweldsmonopolie. De taak van de handhavers is om te handhaven op de leefbaarheid en niet op de openbare orde. De vraag is of het wenselijk is om wapenstokken te hebben, want dat suggereert soms dingen. Het kan ook een escalerend effect hebben en zorgen voor vervaging van taken. Dat hebben adviesorganisaties aangegeven. We kunnen natuurlijk onderzoeken of er aanleiding is om te kijken naar de inzet van korte wapenstokken in specifieke gevallen, maar in deze motie wordt al de keuze gemaakt om ze snel in te voeren, terwijl er best wel bedenkingen bij te plaatsen zijn. Om die reden zou ik deze motie dus willen ontraden. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

De eerste constatering moet dan toch zijn dat het oké is om duizendknoop te elektrocuteren maar dat boa's van deze wethouder geen wapenstok mogen hebben. 36

Dat is toch wel jammer! Maar nu serieus. De wethouder zegt iets over vervaging van taken. Daar is nou net onderzoek naar gedaan op basis van de pilots die zijn gedaan in tien gemeenten. Daarvan was de conclusie dat daar geen sprake van was. Kent de wethouder die onderzoeken en is hij bereid om hier dan toch mee aan de slag te gaan? Want volgens mij zijn die bezwaren weggenomen door de pilots die zijn gedaan. Wethouder Barker (PvdD). Allereerst over de wapenstok en de taser. Ik denk dat dat toch wat anders gaat dan bij de duizendknoop. Ik zou de VVD-fractie willen verwijzen naar de Wetenschappelijke Adviesraad Politie, die juist iets heeft gezegd over taakvervaging. Dat is dus zeker wel een zorg. De vraag is of het echt een de-escalerend effect heeft of juist een escalerend effect zou kunnen hebben. Uiteindelijk is de vraag ook of het echt nodig is. Om die reden zou ik de motie willen ontraden. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Volgens heeft het WODC die pilot geëvalueerd, en dat komt echt tot een andere conclusie. Ik snap dat de politie er ook dingen over heeft gezegd, maar ik zou toch ook af willen gaan op de organisatie die deze pilots onafhankelijk heeft geëvalueerd. Wij hechten als VVD zeer aan onafhankelijkheid en wij vertrouwen daar vaak ook op. Ik hoor de wethouder zeggen dat hij wel zou kunnen onderzoeken of er noodzaak en behoefte aan is.

Zou hij bereid zijn om dat te doen? Als hij dat wil oppakken, kan ik namelijk overwegen om de motie aan te houden. Wethouder Barker (PvdD). Ja, als u de motie aanhoudt, kan ik toezeggen om in een brief op dit punt terug te komen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dan houd ik die motie graag aan, voorzitter. De voorzitter. Aangezien motie VVD.1 is aangehouden, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Lesley Arp (SP). Aangezien we nu bij het onderdeel handhaving zijn, heb ik nog een vraag over een eerdere motie, namelijk de motie van de heer De Mos over de vissers. Ik snap heel goed dat het eerste onderdeel problematisch is in het licht van een eerder raadsvoorstel. Dat is in ieder geval toegelicht. Maar de heer De Mos zei ook dat er boetes van honderden euro's worden uitgedeeld. Daar is ook inspraak over geweest. Kan de wethouder vertellen of dat klopt? Beboeten wij oudere vissers voor honderden euro's en is dat proportioneel? Wethouder Barker (PvdD). Ik hoorde gisteren de inspraak daarover, maar ik weet het niet. We hanteren gewoon de standaardboetebedragen die door de raad zijn vastgesteld. Ik heb eerder een heel uitgebreid debat gehad met de heer De Vuyst over de boetelijst. Die boetes zijn gewoon standaard vastgelegd. Volgens mij is het nu door het bord duidelijk dat het verboden is, dus dan zou je denken: stop er dan mee.

Dan begint het meestal met een paar keer waarschuwen, en vervolgens krijg je inderdaad de boete die door de raad is vastgesteld. Lesley Arp (SP). Ik snap uiteraard dat er vastgestelde boetes zijn, maar mijn vraag gaat toch ook wel een beetje over de proportionaliteit. Omdat ik het verhaal niet goed kende, ben ik er ook een beetje van geschrokken. Ik ben gewoon benieuwd of de raad wellicht wat meer informatie kan krijgen. Hoeveel boetes halen we hiermee op en in hoeverre houden wij er ook een beetje rekening mee dat het niet altijd nodig hoeft te zijn? Wethouder Barker (PvdD). Die laatste opmerking van mevrouw Arp, dat het niet altijd nodig zou moeten zijn, vind ik wel ingewikkeld. Uiteindelijk heeft de raad geconcludeerd dat het nodig is, en dan kiest de handhavingsorganisatie ervoor om te handhaven. Dat gebeurt puur op basis van de raadskaders, dus de boetebedragen die de raad heeft vastgesteld en de havenverordening die de raad 37

vanuit veiligheidsoverwegingen heeft vastgesteld. Dan zet je een heel duidelijk bord neer en ga je een paar keer waarschuwen. Als iemand in overtreding is, volgt dan op een gegeven moment een boete. Ik denk dat het dan vanuit de rechtsstaat wél nodig is om op een gegeven moment te beboeten, onafhankelijk van wie het is. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Over boetes gesproken. Die lieve oude vissers die daar hun hobby beoefenen, krijgen om de haverklap boetes van € 160 tot € 370. Prima dat die havenverordening is aangenomen, maar we kunnen vandaag gewoon per motie een kleine weeffout herstellen. Ik hoop dus dat de raad dat ook doet en dat die vissers daar gewoon hun hengeltje mogen uitwerpen. Ze staan niemand in de weg, ook de scheepvaart en de zeilsport niet. Maar over boetes gesproken, u bent volgens mij een motie vergeten te appreciëren. Dat is de motie over de afvalboetes. In 2024 waren er 89 boetes. Daar zou u eens moeten gaan schrijven, bij de illegale bijplaatsingen! Het regent ellende. Er zijn wijken waar je niet meer in kan, door bedden en kasten. Alles wordt erbij geflikkerd. Waar gaat u dan eens even de handhaving op zetten? Zou u uw prioriteiten niet verleggen? Wethouder Barker (PvdD). Daar wordt ook op gehandhaafd, en collega Kapteijns komt specifiek nog op die motie terug.

Daar wordt zeker gehandhaafd, en het aantal boetes voor afvalovertredingen is veel hoger dan voor deze overtreding. We handhaven hier niet als grapje. Er is vanuit veiligheidsoverwegingen voor gekozen om deze beperking op te leggen. Dat lijkt me best normaal. Als Hart voor Den Haag zegt dat ze Scheveningen Haven belangrijk vindt, en als ze dat echt vindt, zou ze daar geen vislijnen moeten willen, waarvan we weten dat het onveilig is als die in motors terechtkomen. Er is in overleg met de havenpartijen heel bewust voor gekozen om deze verordening op deze manier vast te stellen. De voorzitter. Meneer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik ga de wethouder helemaal op z'n wenken bedienen. Ik zal de motie ook wat aanpassen om in gesprek te gaan met de scheepvaart, met de zeiljacht en met de vissers. Er is daar geen enkel probleem. Er wordt gewoon een probleem gecreëerd en daar wordt vervolgens actief op gehandhaafd. Maar even terugkomend op die boetes. Ik heb hier het lijstje voor me: 89 stuks. U bent toch de man van de handhaving. Zou u die handhavers nou eens even aan het werk willen zetten om die smerige straten van Den Haag schoon te maken en de viespeuken die dat doen, keihard op de bon te slingeren? Want daar moet geschreven worden, niet bij een visser. Wethouder Barker (PvdD). Het wordt beide gedaan. De heer De Mos zegt dat het geen probleem is. Dat is niet zo.

Want dat is de reden dat de raad, waaronder de partij van De Mos, heeft ingestemd met het verbieden van hengelen in de haven. Het was een veiligheidspunt. De raad heeft er bewust voor gekozen. Het is niet aan het college om nu te zeggen: we gaan niet handhaven op wat de raad heeft gezegd. Daarnaast is in het coalitieakkoord duidelijk afgesproken dat we het aantal plekken voor hengelen niet gaan uitbreiden. Dus wat dat betreft is de motie ook ontraden. De voorzitter. Meneer De Mos, laatste keer. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik hoef de wethouder ook niet uit te leggen dat de verordening veel breder is dan het stukje vissen. We gaan het stukje vissen hopelijk vandaag herstellen, zodat we mooi een hengel kunnen uitwerpen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). In de Havenverordening 2023 staat inderdaad opgenomen dat het verboden is in de haven te vissen. Toen ik dat las, ging ik ervan uit dat je niet op de Dr. Lelykade je stoeltje mag opzetten en daar gaan zitten hengelen. Dat is dan misschien een omissie aan mijn kant. 38

Maar er is geen actief debat over dit punt in deze raad geweest. Het is geen groot discussiepunt geweest. Ik vind het vervelend dat de wethouder doet alsof dat een welbewuste keuze is van deze raad. Een snelle check bij de BSH levert bij mij op dat er geen probleem is bij reders, geen probleem is voor de bedrijven in de haven en dat het jarenlang zo gegaan is. Het is nu in 2023 aangepast. Er waren nooit problemen mee. Is het dan niet verstandig om nu in gesprek te gaan met die partijen? Als het inderdaad geen probleem is en er nu een paar heel oude vissers heel diep teleurgesteld zijn dat het niet meer kan, kunnen we dan niet kijken hoe het wel kan? Wethouder Barker (PvdD). Het zou kunnen dat niet alle raadsleden zich hier bewust van waren. Ik kan zeggen dat er één specifiek, die ik het best ken, zich heel bewust was van dit punt toen erover gestemd werd. Maar het college heeft bewust voorgesteld om dit erin te doen. Daarom is het erin gekomen. Anders zou wethouder Mulder dit voorstel niet hebben gedaan, natuurlijk. Want op dit punt is de Havenverordening anders dan de vorige. Er is dus bewust voor gekozen. Dat is vanuit het oogpunt van veiligheid gedaan. We kunnen wel de hele discussie opnieuw voeren, maar los daarvan is uitbreiden van het hengelen niet wenselijk wat het college betreft. De voorzitter. Dank u wel, wethouder Barker. Het woord is aan wethouder Balster.

Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Ik begin bij motie HvDH.17, Jeu de Boulesbaan Ontmoetingscentrum Morgenstond. Het college moet deze motie ontraden, omdat er geen gemeentelijke subsidies zijn voor jeu-de-boulesbanen. Evenwel gaan wij graag met het Ontmoetingscentrum Morgenstond in gesprek om mee te denken hoe een eventuele jeu-de-boulesbaan via fondsen gefinancierd kan worden. Overigens zijn we ook in gesprek over de financiering van het ontmoetingscentrum, want we dragen dat uiteraard een heel warm hart toe. De mooie activiteiten die daar plaatsvinden met veel vrijwilligers, moeten ook doorgaan. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Het college heeft altijd de mond vol van het bestrijden van eenzaamheid. Dat is wat jeu-de-boulen in de zomer doet bij een wijkcentrum. Een jeu-de-boulesbaan kost gemiddeld twee- tot drieënhalf duizend euro. U gaat mij toch niet vertellen dat voor deze oudere mensen, ouderendoelgroep, nota bene bij een organisatie die geen subsidie meer krijgt, die helemaal draait op vrijwilligers, een jeu-de-boulesbaan niet kan? Wethouder Balster (PvdA). Dat laatste is dus niet zo. We zijn met het Ontmoetingscentrum Morgenstond aan het kijken hoe de financiering kan doorlopen, maar niet met de regeling waar ze op hadden ingetekend, vanwege de voorwaarden. Maar uiteraard gaan we hier zorgen voor continuïteit. Dat is heel belangrijk.

Ik ben met u eens dat een jeu-de-boulesbaan een belangrijke functie kan vervullen. Daarom denken we dus ook mee over externe financiering. Voorzitter. Ik ga naar motie HvDH.19. Die gaat over de profielschets van de algemeen directeur DSO. In de commissie is daar ook uitgebreid over gesproken. Zoals u weet, is de Gemeentewet heel duidelijk over de bevoegdheden van de raad en het college. Selectie en benoeming van ambtenaren is voorbehouden aan het college op grond van artikel 160 van de Gemeentewet. Het college is exclusief bevoegd om regels vast te stellen over de ambtelijke organisatie. Op het tweede dictumpunt, inhoudelijk, over actiever grondbeleid voeren: dat is overbodig, want het college werkt, zoals u weet, aan een nota grondbeleid, waarin ook meer actief grondbeleid zal staan. U weet dat. Het staat ook in de begroting zo al gemotiveerd. We gaan heel binnenkort met een voorstel komen. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik vind dat heel apart. 'Het is overbodig, want we werken eraan.' Iets is overbodig als het er is. Dan is het overbodig. Maar iets overbodig verklaren, terwijl we nog helemaal niet weten wat de uitkomst is waar u aan werkt, is natuurlijk je reinste kolder. Iets is overbodig als het er al is. Dat is één. Het tweede is: natúúrlijk zijn het college en de ambtelijke top verantwoordelijk voor het sollicitatieproces an sich.

Dat begrijpen wij, scheiding der machten. Maar 39

volgens mij heeft de raad ook een kaderstellende taak. De kaderstellende taak zou kunnen zijn: een profielschets waaraan een algemeen directeur DSO zal moeten voldoen. Dan is de sollicitatieprocedure natuurlijk aan de ambtelijke top en aan het college. Maar het zijn de vastgoedontwikkelaars, de projectontwikkelaars die zeggen dat het op de ambtelijke top vastloopt. Dus ik zou zeggen: pak nou deze kans om te zorgen dat er iemand komt die heel daadkrachtig is en zorgt dat die woningproductie die we allemaal zo graag willen, wordt gerealiseerd. Wethouder Balster (PvdA). Nogmaals, dit is uitgebreid in de commissie ter sprake geweest. Dat signaal wordt niet herkend door het college. We zitten overigens ook heel intensief met marktpartijen aan tafel, heel veel. Daar doen collega Van Asten en ik ook heel intensief aan mee en de ambtelijke organisatie uiteraard ook. Ik heb net toegelicht hoe het zit met de bevoegdheden. Om nog even terug te komen op het actief grondbeleid: dat stond al aangekondigd in de begroting. Dus het komt eraan. Binnenkort komt er een nota grondbeleid naar u toe. Die is ook allang aangekondigd. Het stond ook al in het coalitieakkoord. We zijn ook al actief grondbeleid aan het voeren. Als voorbeeld noem ik maar het oude HagaZiekenhuis. Ik ontraad deze motie. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Het komt allemaal goed, het komt eraan, zegt de wethouder.

Dat is gewoon geen stad besturen. 'Gaat u rustig slapen.' We kennen iemand die dat ooit gezegd heeft en toen brak de pleures uit, maar goed. Wethouder Balster (PvdA). Hart voor Den Haag heeft een vraag gesteld over de Wet betaalbare huur: wil het college zich aansluiten bij de oproep van de president van De Nederlandsche Bank om de Wet betaalbare huur ter discussie te stellen? Het antwoord is uiteraard - de heer De Mos kent ons standpunt - nee. Per 1 januari kunnen we pas gaan handhaven. Dus we staan nog aan het begin. Zoals u weet, worden er nogal hoge huurprijzen gevraagd, ook in onze stad, en ligt er een enorme potentie om woningen weer betaalbaar te krijgen voor onze inwoners. Daar gaat het college voor. Wij zijn ontzettend blij met deze wet. Alle vreselijke misstanden, die we heel vaak ook kunnen relateren aan te hoge huurprijzen, hopen we daarmee effectief te kunnen bestrijden. Daar gaan we de komende tijd onze schouders onder zetten. Voorzitter: de heer Sluijs. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik heb een vraag aan de wethouder. Je hebt vraag en aanbod. Hij kent dat begrip? Oké. Als het aanbod door het invoeren van de wet nu al 6.000 particuliere huurwoningen minder is geworden, wat zal dat dan doen met de prijs, denkt de wethouder? Wethouder Balster (PvdA).

Ik ben ongelooflijk blij dat sommige torenhoge huurprijzen voor huurwoningen nu weer plaats maken voor een betaalbare koopwoning. Fietst u eens - dat doet u regelmatig - door Rustenburg-Oostbroek, door Bezuidenhout, door het Laakkwartier, en dan ziet u gelukkig weer allemaal 'te koop'-bordjes. Daar gaan weer mensen wonen die zich willen binden aan de wijk. Daar zijn we ongelooflijk blij mee. Al die straks weer betaalbare huurwoningen komen daarmee weer binnen bereik van onze middeninkomens, die we graag in de stad willen houden. Daar zijn we ontzettend blij mee. De markt, waar collega Van Asten en ik ook zo intensief mee praten, is ook ongelooflijk blij dat er nu duidelijkheid is, dat we door kunnen en dat er investeringsbeslissingen genomen kunnen worden. Wat is het ook ontzettend fijn dat pensioenfondsen nu ook weer zeggen: wij gaan investeren in het middensegment, omdat wij ook een maatschappelijk belang voelen om mensen met een middeninkomen aan de steden te binden en daar een betaalbaar woonproduct voor te bieden. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Die wet heet 'betaalbare huur'. U zegt dat het fijn is dat mensen een huis kunnen kopen, maar heel veel mensen kunnen helemaal geen huis kopen, omdat ze bijvoorbeeld geen hypotheek krijgen. En de huren gaan omhoog. Dus welke betaalbare huur? Dan 40

moet u zeggen: we hebben een wet ingevoerd om meer koophuizen te krijgen. Dat klopt. Daar heeft u gelijk in. Er worden wat huizen verkocht, omdat de hele vastgoedsector aan het uitponden is. Ze zeggen: jongens, we gaan ervandoor, we gaan lekker in Spanje en in andere landen investeren, niet meer in Den Haag, niet meer in Nederland. Dan heeft die wet 'betaalbare huur' toch een totaal verkeerde benaming? De huren zijn onbetaalbaar door deze wet. Wethouder Balster (PvdA). Nogmaals, het effect moet nog optreden. We kunnen nog niet eens handhaven. Dat er extreme huren worden betaald, is precies het gevolg van de deregulering en de liberalisering van de huurmarkt de afgelopen jaren. Daaraan zijn we gelukkig nu paal en perk aan het stellen. U weet, er is een potentie van misschien wel 20.000 huurwoningen die van het dure segment nu naar het middeldure segment kunnen gaan. Die komen daarmee in het bereik van - ik dacht dat ook uw achterban was - Hagenaars en Hagenezen met een middeninkomen. Het is ongelooflijk belangrijk dat we die maatregel nu hebben en dat we daar ook op kunnen handhaven. Voorzitter. Er was me ook nog gevraagd om te reageren op de inspraak van de vertegenwoordiging van Jobcenter in de raad gisteren, naar aanleiding van het dreigement om arbeidsmigranten op straat te zetten. Het voert wat ver om hier op alle argumenten in te gaan.

De kern van de zaak is dat Jobcenter al drie jaar weet, eigenlijk al permanent weet, dat ze hier tijdelijk zaten. De deadline is drie jaar geleden al verstreken. Ze zitten hier al ruim twee jaar illegaal. We zijn al heel lang in gesprek om te ontruimen. Wij blijven er bij Jobcenter op aandringen om de komende weken echt de ontruiming in gang te zetten en een andere plek voor mensen te vinden. Ik kan u vertellen dat sinds de berichtgeving gister er al diverse initiatieven gelukkig ook zijn om daar Jobcenter in gewillig te zijn, ook vanuit de uitzendsector. Dat laat ook maar zien dat er echt heel ruime mogelijkheden zijn om deze mensen op een andere manier onder te brengen. Maar de kern van de zaak is dat een werkgever die goedkope arbeidskrachten in dienst heeft, ook moet zorgen voor fatsoenlijke huisvesting van de arbeidsmigranten die hier aan het werk zijn en ongelooflijk intensief werk hebben te verrichten. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Over die goedkope arbeidsmigranten was discussie. We hebben gister de inspreker gehoord. Die zegt dat het Oekraïners zijn met een IND-stempel dat ze vluchteling zijn. Dat is dus een iets andere status dan zomaar een arbeidsmigrant. Dat is één. Het tweede is: ik dacht dat u iemand was die zei 'zolang het onder de rechter is, gaan we geen besluiten nemen'.

De Mos werd verdacht van corruptie en omkoping: onder de rechter, we kunnen niet met hem samenwerken. Er is nu iets onder de rechter. Het ligt bij het gerechtshof in Den Haag. Dan zegt u: nee, nee, we gaan ontruimen. Straks zegt het gerechtshof dat het onterecht is. Dan heeft u een groot probleem. Hoe kijkt u daar tegenaan? Wethouder Balster (PvdA). De rechter heeft bepaald dat de gemeente mag ontruimen. Er is al een dwangsom van € 100.000 betaald door het uitzendbureau. Het belangrijke punt is hier dat een werkgever die zó lang van tevoren ziet aankomen dat hij zijn arbeidsmigranten op een andere manier moet huisvesten, dat vertikt te doen en de lasten daarvan afwentelt op de samenleving, geen knip voor de neus waard is. Ik hoop dat men dat de komende weken ook echt inziet en dat goed werkgeverschap weer voorop komt te staan. Want dat er arbeidsmigranten in onze regio actief zijn, dat is zo, maar daar hoort ook fatsoenlijke huisvesting bij voor arbeidsmigranten. Dat horen zij gewoon keurig te regelen. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). De rechter had ook bepaald dat ik volledig vrijgesproken was met collega Guernaoui. Toen wilde u ook niet samenwerken omdat er een hoger beroep was. Het is niet onherroepelijk, wil ik maar zeggen. Dus is het niet verstandig om te wachten tot iets onherroepelijk is, voordat u deze besluiten neemt? Wethouder Balster (PvdA).

Ik had gehoopt dat juist uw partij hier de kant van deze arbeidsmigranten zou kiezen, tegen een werkgever en een uitzendbureau die mensen zomaar op straat knikkeren nadat 41

ze jarenlang snoeihard werken en vaak niet onder de beste omstandigheden, waar een dikke, dikke boterham aan wordt verdiend door uitzendbureaus en werkgevers in onze stad en omgeving. Het is echt zaak dat we werkgevers en uitzendbureaus - en er zijn ook een heleboel goede - aan hun verantwoordelijkheid houden. Daar staat het college voor. De voorzitter. Meneer De Mos, voor de laatste maal. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). In framing bent u goed, wethouder. Dat mag ik toch wel zeggen? Want u heeft dat mij ook gedaan: De Mos, die onder de tafel betaald werd. We kunnen ons allemaal nog de foto herinneren op X. Maar nu framet u weer. U framet een uitzendbureau dat hier gewoon actief is. Als u vindt dat dat uitzendbureau malafide is, dan moet u de deuren van dat uitzendbureau sluiten. Óf u neemt uw woorden terug óf u gaat aantonen hoe malafide zo'n bureau is. Anders diskwalificeert u gewoon een hardwerkende ondernemer. Dat past u niet als wethouder. De voorzitter. Via de voorzitter. Wethouder Balster (PvdA). Ik constateer dat een ondernemer aankondigt om mensen op straat te zetten. Ik constateer dat een ondernemer al twee jaar lang de kans heeft gehad om alternatieve huisvesting te zoeken. En ik constateer dat deze ondernemer al een dwangsom van € 100.000 heeft betaald.

Dan is het tijd dat dat verandert en dat de verantwoordelijkheid wordt gepakt om deze mensen op een adequate manier te huisvesten. Dan sta ik aan de kant van deze kwetsbare arbeidsmigranten. Dan sta ik aan de kant van de samenleving, die er tabak van heeft dat de lusten voor enkele werkgevers zijn en de lasten op de samenleving worden afgewenteld. Fatima Faïd (HSP). Het is te schandalig voor woorden en ik wil eigenlijk van de wethouder weten hoe we deze ondernemer kunnen aanpakken. Wethouder Balster (PvdA). We komen hier in een debat over de grondoorzaken van deze toestanden terecht. Ik denk dat we daar binnenkort weer eens over door moeten praten als we het over de voortgang van de aanpak Arbeidsmigratie in goede banen hebben. Want waar het knelt, is dat gemeenten nog steeds geen of weinig bevoegdheden hebben om uitzendbureaus aan te pakken die het niet netjes doen. Daar hebben we een wettelijk kader voor nodig. Dat ligt in de Kamer. Dat ligt klaar. Daar ontbreekt ook nog van alles aan. Er kan nog van alles beter aan, maar het is wel een eerste stap om uitzendbureaus te certificeren en ook om te kunnen handhaven, ook als gemeente, ook in de regio. Daar moet ook extra arbeidsinspectie op. Alleen al het registeren en aanmelden van uitzendbureaus is op dit moment niet geregeld. Het is een vrij beroep. We hebben 1.600 uitzendbureaus alleen al in Den Haag.

Daar hebben wij veel zwaardere bevoegdheden voor nodig. U kunt erop rekenen dat het college er alles op inzet om die regels te krijgen. Maar daar gaat het natuurlijk mis. Dat geldt ook voor de eis die we graag zouden willen zien dat als er goedkope arbeidskrachten worden aangenomen of een bedrijf uitbreidt, er ook huisvesting is voor deze mensen. Fatima Faïd (HSP). Dank u wel voor de uitgebreide beantwoording. Daar ben ik het natuurlijk volledig mee eens. Maar ik zou toch ook graag willen weten wat we wél kunnen. Wat kunnen we nu in deze situatie? Want het is schandalig. Twee jaar zonder vergunning gratis daar zitten, mensen nu op straat gooien. Het is ineens ons probleem geworden, want we moeten er natuurlijk iets mee. Wat kunnen we nu wel richting dit uitzendbureau? Wethouder Balster (PvdA). U ziet dat we de middelen die we hebben om ervoor te zorgen dat dit op een nette manier gaat, inzetten. Wat ik net ook al zei in een bijzin: er zijn gelukkig naar aanleiding van de berichtgeving nu ook allerlei initiatieven uit de sector. Ook de branche bemoeit zich ermee. Die zegt ook: dit kan zo niet, deze mensen moeten op een andere manier worden ondergebracht. Ik ga 42

ervan uit dat dit uitzendbureau zijn verantwoordelijkheid pakt en dat de sector daaromheen gaat staan want dit kan men met elkaar natuurlijk niet hebben - en dat deze mensen op korte termijn elders worden ondergebracht. De voorzitter. Mevrouw Faïd, voor de laatste maal. Fatima Faïd (HSP). Ja, ik ben ook een beetje aan het freewheelen in mijn hoofd. Wij kunnen natuurlijk gewoon op kosten van die meneer of dat bedrijf hotels regelen, mochten er mensen overblijven. Ik neem aan dat de wethouder ook zo creatief aan het nadenken is. Wethouder Balster (PvdA). Het college gaat de verantwoordelijkheid van deze werkgever niet overnemen. Vandaar dat we de ruimte hebben gelaten - dat is al een halfjaar later dan we hadden gekund - om gefaseerd uit te verhuizen. Er is ruimte en plek zat, blijkt ook uit de initiatieven die er nu zijn. Ik ga ervan uit dat deze werkgever, dit uitzendbureau dat nu de komende weken ook echt doet. De voorzitter. Vervolgt u uw beantwoording. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Ik ga naar motie VVD.12, Zorgvuldig komen tot nieuw erfpachtbeleid. Het college moet de motie ontraden. In de begroting wordt al uitgegaan van een zeer conservatieve prognose van de inkomsten op erfpacht, die nog lager ligt dan het geval zou zijn als u het voorstel dat over twee weken in de raad ligt, zou aannemen. Daarmee ramen we dus al heel conservatief.

Daar voeg ik aan toe dat een aantal overwegingen in de motie onjuist zijn dan wel niet helemaal het volledige beeld schetsen. Belangrijk is dat we snel met elkaar komen te spreken over het schokbestendig maken van het stelsel. In het voorjaar gaan we ook uiteraard met elkaar spreken over hoe de taxatiesystematiek die er is, kan verbeteren. Deze motie moet het college ontraden. Ik ga naar de motie Uitwerking leegstandsverordening voor zomer 2025 van GroenLinks. Zoals eerder aangegeven, is het college gezien de ervaringen in Amsterdam en inmiddels Utrecht met een leegstandsverordening met experimentele aanpak, enthousiast over de werkwijzen daar. Wij willen ook heel graag deze leegstandsverordening in Den Haag gaan invoeren. We hebben daarvoor het Rijk nodig en we hebben daarvoor financiën te regelen. Dat zijn de cruciale voorwaarden. Zoals deze motie het vraagt, kunnen we er redelijk mee uit de voeten, waarbij ik die twee randvoorwaarden nog wel even expliciet benoem. Daar zullen we uitwerking aan moeten geven. Het college gaat deze leegstandsverordening graag invoeren, maar we hebben nog wel geld te organiseren daarvoor en we hebben ook nog de medewerking van het Rijk nodig om dit te doen. Maar zoals eerder ook aangegeven, is het college graag bereid om hier de schouders onder te zetten.

Ik hoop dat het in de zomer al tot een voorstel leidt, of net daarna, maar daar moet u me maar even niet op vastpinnen. Dan heb ik nog een vraag van mevrouw Arp van de SP over de huurcontracten voor jongeren. U vroeg daarnaar, omdat dat in de woonvisie zou terugkomen. U heeft daar eerder een motie voor neergelegd. Misschien goed om volgende week daar even in het debat over de woonvisie bij stil te staan. Inmiddels heeft de werkelijkheid ons ook al een beetje ingehaald. We zien dat de tijdelijke huurcontracten behoorlijk aan banden zijn gelegd. Er is nog ruimte voor jongeren, juist om ze ook meer kansen te bieden, om te blijven werken met een vorm van tijdelijke huurcontracten. Dat kan vanuit het oogpunt van het vergroten van het aanbod interessant zijn. Tegelijkertijd zit daar die andere kant aan, van de woononzekerheid waar mevrouw Arp aandacht voor vraagt. Dat is een balans die we moeten zoeken met elkaar en waar we eigenlijk nog geen ei over hebben gelegd. Dat is de reden waarom u er nog niet iets expliciets over heeft teruggevonden. Maar misschien goed om daar volgende week in de commissie over de woonvisie nog over door te praten. Lesley Arp (SP). Ik stelde die vraag niet voor niks. Ik heb ruim een jaar geleden een motie aangehouden in afwachting van een visie die bij de woonvisie zou komen. Die ligt er dus niet.

Ik wil graag markeren wat ik verwacht in de discussie over de woonvisie. We zijn nu contracten aan het 43

sluiten met projectontwikkelaars, bijvoorbeeld bij Plesmanduin, waarbij wij dus ook echt dat soort tijdelijke contracten faciliteren. Wat ik graag van het college zou willen is een visie. Is het, wanneer wij met projectontwikkelaars praten, iets wat wij actief aanmoedigen? Of is het ook iets waarvan wij ook echt zeggen 'er zit een bepaalde keerzijde aan, mogelijk is het een voorportaal naar woononzekerheid'? Ik hoop dat de wethouder in het licht van de eerdere belofte, die dus niet is nagekomen, daar wel volgende week wat meer op in kan gaan. Wethouder Balster (PvdA). Dat lijkt me uitstekend. Ik heb niet het beeld - ik zal daar ook met collega Van Asten nog eens over praten - dat we dit nu heel actief aanmoedigen. Tegelijkertijd is er een ontzettende behoefte ook aan jongerenwoningen en zijn concepten die daaraan bijdragen, heel erg wenselijk. Maar laten we dit gesprek volgende week goed met elkaar voeren, want ik snap uiteraard uw punt en uw zorg over de woononzekerheid verdraaide goed. Voorzitter. Ik ga naar de motie Pilot toewijzen met voorrang bij nieuwbouw van sociale huurwoningen van het CDA. Ik heb in de commissie al aangegeven dat het even tijd kost om een passend project in de sociale huur te vinden voor het initiatiefvoorstel van het CDA. Daar zijn we mee bezig. U vraagt hier om voortgang en dat snap ik. Dat zullen we ook zo goed mogelijk proberen te doen.

We hopen dat in het eerste kwartaal van volgend jaar ook al te kunnen starten. Maar het is soms ook even afhankelijk van of dat een geschikt project kan zijn. U vraagt ook naar de potentie, ook na invoering van de wet Versterking regie volkshuisvesting, om dit te doen. Uiteraard ben ik graag bereid om dat straks in de woonzorgvisie wat beter in beeld te brengen. Dat is ook het moment waarop we richting de Huisvestingsverordening dit soort zaken afwegen. Zoals in de commissie ook al aangegeven, wel een winstwaarschuwing daarbij. De wet Versterking regie volkshuisvesting schrijft ons voor, verplicht ons wettelijk om een aantal aandachtsgroepen te huisvesten. Daarmee zouden we al weleens aan die 50% toewijzingen kunnen komen, waardoor er misschien niet zo gek veel ruimte meer gaat overblijven. Dat zeg ik enigszins eufemistisch. Maar uw wens is bekend. We gaan het ook goed evalueren, hebben we met elkaar afgesproken. In dat licht, met die kanttekeningen, kan het college deze motie aan de raad laten. Dan denk ik, voorzitter, dat ik door mijn vragen en de moties heen ben. De voorzitter. Hartelijk dank. Ik constateer dat het college nog 46 seconden spreektijd heeft. Voor de overige collegeleden wordt dat dus heel staccato beantwoorden. Die uitdaging gaan we voor het eerst neerleggen bij wethouder Bredemeijer, zie ik, maar die is daar heel bedreven in! Wethouder Bredemeijer (CDA).

Voorzitter. Aan mij is een aantal vragen gesteld en er is een aantal moties en een amendement. Ik begin met onderwijs. Waar bij onderwijs normaal gesproken veel aandacht uitgaat naar jonge kinderen, het lerarentekort en dergelijke, is in de behandeling van de begroting vooral stilgestaan bij hoger onderwijs en studenten. Ik kan de vraag van het CDA beantwoorden met het antwoord dat wij veel aandacht hebben voor studenten, vooral ook studentenverenigingen, studentenverbanden en dergelijke. De ontwikkeling die de hogescholen en de universiteiten op dit moment meemaken, leidt er eigenlijk wel toe dat je de stelling kunt hebben dat we een echte studentenstad aan het worden zijn. De groei van Leiden gaat richting 2030 ongeveer van 7.000 naar 10.000 studenten. Van Delft gaat de groei van 200 naar 700 studenten ongeveer. Dat is de prognose. Voor die studenten hebben we goed te zorgen. Het CDA kan gerust zijn: dat doen wij. De Haagse Stadspartij heeft een motie, HSP.3, ingediend over hoger onderwijs. Die vraagt om de bezuinigingen die vanuit het Rijk op hogescholen af dreigen te komen, goed in de gaten te houden, maar ook om financieel in dat gat te springen. Van dat eerste kunnen de HSP en de raad echt op aan dat we dat zullen doen. Dat doen we met alle bezuinigingen en mogelijke bezuinigingen.

Maar dat we vervolgens ook in dat gat zullen springen financieel, kan het college niet toezeggen. Deze motie moet ik ontraden.

44

Fatima Faïd (HSP). Dat ging wel heel snel. Wat voor ons heel belangrijk is in deze motie is het volgende. Er komen gigantische bezuinigingen aan. Er wordt heel veel geïnvesteerd in de Universiteit Leiden, namelijk € 27 mln. In dezelfde tijdsperiode hebben we maar € 7 mln. geïnvesteerd. Wij snappen heel goed dat we niet ineens € 20 mln. erbij gaan gooien. Dat is het verhaal hier ook helemaal niet. Een van onze schriftelijke vragen was: hoe belangrijk vinden we De Haagse Hogeschool? In relatie ook tot de Universiteit Leiden denk ik dat het heel belangrijk is dat de wethouder en zijn mensen met de universiteit gaat kijken - er wordt op best cruciale punten bezuinigd, waarschijnlijk wat wij als gemeente daarin kunnen betekenen. Dat is eigenlijk de bedoeling van het tweede bulletpoint. Dus niet van 'kom met een smak geld en gooi het erin', maar ga samen kijken met De Haagse Hogeschool of er nog potjes zijn die wij kunnen inzetten om hen te ondersteunen. Dan vind ik ontraden heel teleurstellend. De voorzitter. Uw vraag, mevrouw Faïd, is erg lang. Fatima Faïd (HSP). Ja, joh, ik ga helemaal los vandaag. De voorzitter. Ja, maar ik zo ook. Wethouder Bredemeijer (CDA). Laten we proberen te voorkomen dat u losgaat! Ik begrijp dit goed.

Ik wil echt alles in kaart brengen, sowieso voor onszelf, maar ook echt natuurlijk voor de raad, om inzichtelijk te krijgen wat de bezuiniging betekent die vanuit het Rijk afkomt op hogescholen, universiteiten en al die andere branches die er helaas mee te maken hebben. Als ik dat nou rustig in kaart breng, daar de commissie over informeer en we het debat dan continueren op het moment dat ik het in kaart heb gebracht, zou mevrouw Faïd daar wat voor voelen? De voorzitter. We gaan het vragen. Mevrouw Faïd? Fatima Faïd (HSP). Dat lijkt me een heel goed idee. Dan hou ik de motie aan. Voorzitter, hoe blij heb ik u nu niet gemaakt? De voorzitter. Ik krijg er kippenvel van! Hartelijk dank, mevrouw Faïd. Aangezien motie HSP.3 is aangehouden, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Gaat u verder, wethouder. Wethouder Bredemeijer (CDA). Voorzitter. Een ander onderwerp in de begrotingsbehandeling over onderwijs werd aangesneden door mevrouw Van Basten Batenburg van de VVD. Zij maakt zich zeer terecht zorgen over de situatie waar onderwijzers en schoolpersoneel op dit moment mee te maken hebben wat betreft de manier waarop er in onze samenleving tussen groepen mensen omgegaan wordt en wat dat betekent voor de klaslokalen en wat er binnen die klaslokalen gebeurt.

Mevrouw Van Basten Batenburg vindt het college echt aan haar zijde als het gaat om dat vraagstuk en vooral ook de urgentie die het op dit moment heeft en het belang om dat heel goed in kaart te hebben. Als onderwijzers of directies daar steun bij nodig hebben, kunnen ze die echt ook verwachten van ons. Samen met de burgemeester ben ik, is het college, bezig om echt het thema veiligheid verder te krijgen, met scholen, met de politie samen. De samenwerkingsovereenkomst schoolveiligheid met het Openbaar Ministerie was ik nog vergeten te noemen. Die hoort er ook bij. Dat is nu gestart. We zijn met het voortgezet onderwijs en mbo gestart. We zijn zelfs al zover - hoe erg kan het zijn? - dat we met het po, het primair onderwijs, ook al de noodzaak voelen om daar dit thema bespreekbaar te houden. In het samenwerkingsverband is de eerste stap die we nu hebben gezet het in kaart krijgen van: waar loopt u tegenaan, welke thema's kunt u wel of niet meer bespreken et cetera? Eigenlijk wat mevrouw Van Basten Batenburg in haar motie vraagt, superbelangrijk. Ik zou de overwegingen die 45

daaruit komen, heel graag ook met de commissie, de raad willen delen. Maar deze motie wordt in die zin nu dus al uitgevoerd. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik ben wel heel blij met deze woorden van de wethouder en dat die aandacht er zo serieus is. Dat is heel verstandig en hard nodig. Ik ben wel benieuwd of in de gesprekken die op dit moment lopen ook echt leraren en hun ervaringen bij worden betrokken? Want we hebben het vaker in deze raad gehad over dat schoolbesturen ook een filter kunnen vormen, waardoor soms niet de signalen zo rauw en hard als ze kunnen zijn in het klaslokaal, naar voren komen. Mijn fractie vindt het belangrijk dat ook echt rechtstreeks aan die leraren gevraagd kan worden hoe het voor hen op dit moment is in de klas. Is dat onderdeel van de gesprekken en het onderzoek waar de wethouder mee bezig is? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik wil precies dat ook. Wij willen als college weten hoe het personeel van scholen zich voelt en of er belemmeringen zijn om op een goede manier les te kunnen geven. Ik zal duidelijk aangeven hoe de vraagstelling is geweest, wat daaruit is gekomen en wat de doelgroep daarvan was. Dan kunnen we, als het nodig is voor mevrouw Van Basten Batenburg, dat nog specificeren op het moment dat het niet naar wens is geweest. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

Dan alleen nog de vraag wanneer we ongeveer de uitkomst hiervan kunnen verwachten. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik kan dat in het eerste kwartaal van 2025 delen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dan wil ik graag deze motie aanhouden. Dank u wel aan de wethouder. De voorzitter. Aangezien motie VVD.6 is aangehouden, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Gaat u verder, wethouder. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik ben bij het thema jeugd aangekomen. Ik wil beginnen met een vraag van GroenLinks. Hoe zit het nu met die bezuinigingen en sturen wij ook een Tikkie naar de staatssecretaris? Ik ben dat niet van plan te doen. Ik heb van verschillende collega's gehoord dat ze wel van plan zijn om Tikkies naar staatssecretarissen te sturen. Ik vind het sturen van Tikkies naar kabinetsleden vanuit een decentrale overheid geen goede manier van werken. Daarmee komen we ook niet tot een oplossing, want uiteindelijk hebben we ons gecommitteerd aan de Hervormingsagenda. In de Hervormingsagenda is op inhoud en ook financieel een koers bepaald. We zijn als lid van de VNG daar onderdeel van. Het enige wat nog mist, is een wettelijke verankering van dat wat er in de Hervormingsagenda staat. Bijvoorbeeld, en daar wil ik echt graag naartoe, een beperking van de reikwijdte van de Jeugdwet, zodat je wat we hier aan het doen zijn, ook wettelijk verankerd ziet.

Daardoor hebben zorgvragen die wij hier met nee moeten beantwoorden met elkaar, ook een wettelijke basis. Dat is heel kort even de situatie. Met Tikkies sturen komt de oplossing niet dichterbij. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Volgens mij zijn we het er wel over eens dat het niet kan zoals het nu gaat. U wacht op de Hervormingsagenda. Dat duurt wel even. Wat ik een beetje mis in het antwoord, is ook wel wat ongeduld. Uw collega in Rijswijk heeft dat ongeduld verwoord in wat u een 'Tikkie' noemt. Het was volgens mij een nette factuur, met btw erbij en alles. Dat gaat u niet doen. Ik ben wel benieuwd wat het college gaat doen om die Hervormingsagenda dichterbij te krijgen. En heeft u het vertrouwen dat dat voldoende is om het gat van de achtmaandsrapportage, geschat op € 15 mln., in te lopen?

46

Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik vind het ook allemaal veel te lang duren. Dat heb ik heel veelvuldig ook aangegeven, ook in gesprekken met de staatssecretaris, ook de vorige staatssecretaris. Dat hebben we ook in VNG-verband iedere keer heel duidelijk aangegeven. Collega Bruines, de burgemeester, we zijn er allemaal op die manier mee bezig. We committeren ons aan de Hervormingsagenda. Dat is inhoudelijk, maar ook financieel. Dat miljard is op ons afgekomen, niet op de gemeente Den Haag, maar op het Rijk gelukkig. Die € 512 mln. die aanvankelijk ook boven ons hing, hebben we weg weten te krijgen. Dat is ook onderdeel van de lobby geweest en dat is gelukt. Dus we hebben ons nu nog te verhouden tot dat miljard. En dat miljard is wel een gegeven. Dat betekent dus niet dat je kunt zeggen: we gaan gewoon door zoals we deden en we sturen de rekening wel naar het Rijk. Het is onze taak. Wij moeten de jongeren hier hulp geven. Tegelijkertijd moeten we dus ook inhoudelijk iets doen, waardoor het straks minder geld kost. Dat is het Haags Toekomstperspectief. Wij zitten niet stil. Ik vind wel dat andere gemeenten echt wel meer kunnen doen om ook in die lijn te gaan werken, waardoor ze kosten besparen en de jeugdhulp zo inrichten dat het kan volgens de Hervormingsagenda. Wij zijn ermee begonnen vanaf 1 januari.

Dat levert niet meteen geld op, want de reikwijdte van de Jeugdwet is nog niet beperkt. Maar het antwoord op de vraag is dus nee. We zien het nog terug in de achtmaandsrapportage en ook helaas in de komende jaarrekening. Investeren in preventie, werken via het Haags Toekomstperspectief en blijven lobbyen voor beperking van de reikwijdte, dat is wat we doen, plus blijven lobbyen voor die taken. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dank voor het antwoord. Ik denk dat we op een later moment hier verder over gaan doorpraten, ook over het Haags Toekomstperspectief et cetera. In mijn hoofd spelen twee dingen. Aan de ene kant ben ik benieuwd wat er na het Haags Toekomstperspectief en de Hervormingsagenda nog overblijft van het financieel tekort. Tegelijkertijd moeten we uitkijken dat we niet het pendulum door laten zwaaien en dat dan ineens kinderen weer niet toegang hebben tot de jeugdzorg, terwijl ze er wel recht op hebben. Maar goed, ik noteer het nu. Het debat duurt al veel te lang. We gaan het er vast later nog een keer over hebben. Wethouder Bredemeijer (CDA). Nog één toevoeging. Dit klopt. We zullen er echt ook helder over blijven en met elkaar over debatteren. Het Haags Toekomstperspectief, voor alle duidelijkheid, ziet op het ambulante deel. We hebben ook het verblijfsdeel en het hoog-specialistische deel. Daar zit ook een enorme kostenpost.

We mogen niet over zorg praten als kostenpost, maar dit is natuurlijk ook wel gewoon een begrotingsbehandeling. Vanochtend had ik een goed overleg - daar heb ik de commissie Samenleving ook van op de hoogte gesteld - met de regio. We zijn namelijk echt nog afhankelijk van de regio. Wij kopen regionaal in. Samen met de regio moeten we ook daar kosten gaan besparen. Ik had een goed overleg. We hebben daar goede besluiten genomen. Ik kom daar later bij de commissie Samenleving op terug, als het mag. Voorzitter. Ik wil verder naar de moties. Motie GL.3 van GroenLinks gaat over de jeugdhulpverordening. Ik doe dan gelijk HSP.4. Die wil ik allebei ontraden, want die gaan over hetzelfde: de jeugdhulpverordening en de beschikkingen. Beschikkingsarm werken is een manier van werken die we sinds 2015 hier doen. Toen begonnen we hier aan de jeugdhulp te werken. Dat betekent dat we de administratieve lasten voor de professionals zo laag mogelijk willen houden. Dat betekent dat we ambulante jeugdhulp zien als iets wat in het vrijwillig kader plaatsvindt en dus niet gejuridiseerd moet worden door aan de voorkant te zeggen: ik wil die hulp, zet dat maar eens even voor mij op papier, dan is het juridisch dichtgetimmerd en dan kan ik na afloop daar een zaak van maken als ik niet tevreden ben. Zo is professionele hulpverlening niet bedoeld.