RIS321382 Notulen van de raad van 13 november 2024

Een nieuwe kadernota omdat de huidige is verlopen. In die nieuwe kadernota opnemen dat je inderdaad ook kan stoppen met het verstrekken van subsidie, dus dat je die subsidie per direct of zelfs met terugwerkende kracht, als dat mogelijk zou zijn, stop zou kunnen zetten. En ten derde om het inderdaad ook in de verordening op te nemen, want volgens mij is dat belangrijk om het te kunnen uitoefenen en te kunnen doorvoeren in de verstrekte subsidies. De voorzitter. Er is een punt van orde van mevrouw Gerritsen. Leonie Gerritsen (PvdD). Ja, gelet op de tijd: volgens mij kunnen we best zeggen dat er een nieuwe kadernota moet komen, want die is verlopen. Dan wordt de motie misschien even aangehouden en gaan we dan deze discussie voeren. Anders houden we die heel vaak misschien. De voorzitter. Wat is precies uw punt van orde? Waar verzoekt u mij toe? Het idee van een punt van orde is wel dat u mij ergens toe verzoekt.

32

Leonie Gerritsen (PvdD). Ik verzoek vooral de VVD om de motie nu aan te houden. Als de wethouder dan misschien toezegt met een nieuwe kadernota te komen, kunnen we dan de inhoudelijke discussie daarover voeren. De voorzitter. De motie is ingediend. Uw verzoek is gehoord. Mevrouw Van Basten Batenburg kan er nog op reageren. Wethouders kunnen er straks natuurlijk ook op reageren. Zo is het verhaal op dit moment. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik was niet van plan om de motie aan te houden, want ik wil gewoon een duidelijke uitspraak van de raad dat we een nieuwe kadernota willen, maar vooral ook dat we die extra grond daarin willen opnemen. Anders moeten we het hele dansje dan opnieuw gaan doen. Ik zie niet in waarom we dat nu niet politiek met elkaar kunnen vaststellen. De voorzitter. Soms druk ik interrumpanten weg. Dat heeft te maken met het aantal mensen dat in het wachtrijtje kan staan. Dus als u denkt 'hè, ik had toch net mezelf aangemeld, waarom sta ik er niet?', dan heeft dat met de verouderde systematiek te maken. Maar u weet, er komen nieuwe AV-middelen. Janneke Holman (PvdA). Ik gebruik dit echt even ter afweging hoe we dit straks moeten beoordelen of hierover moeten stemmen. Maar ik kan de lijn van mevrouw Gerritsen ook wel volgen, dat het misschien goed is om deze discussie binnenkort te voeren.

Waar ik voor wil waken, is dat we nu aan de hand van actualiteit hier antisemitisme in meenemen, terwijl het evengoed gaat om de uitsluiting van lhbti-mensen. Dat is ook discriminatie, net als islamofobie et cetera. Maar discriminatie, haatzaaien en andere ongewenste maatschappelijke activiteiten vallen allemaal al onder de huidige kadernota. Waarom kiest mevrouw Van Basten Batenburg ervoor om hier nu specifiek antisemitisme uit te lichten? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Omdat ik het nodig vind en de VVD het belangrijk vindt om daar een heel duidelijke uitspraak over te doen. Ik denk dat daar alle aanleiding toe is als we zien hoezeer de joodse gemeenschap onder druk staat op dit moment. Dat is dus een bewuste keuze, absoluut. Waarom nu? De kadernota is verlopen. Dat hebben we met meer verordeningen in Den Haag. Ik vind dat geen goede praktijk. Dan moeten we er geen data opzetten met een einddatum erbij. Het lijkt mij heel logisch, als je een nota hebt tot 2023, dat je die gaat evalueren en een nieuwe nota maakt. Het is eind 2024. Misschien gaat het college straks zeggen dat het al gebeurt. Dat zou mooi zijn. Dan hebben wij een aantal punten die we daarin willen meenemen. Adeel Mahmood (DENK). Ik ben het eens met de interrupties van mevrouw Holman en mevrouw Gerritsen. Misschien leiden die ook tot aanhouding van de motie.

Ik had nog wel een verhelderende vraag over kritiek op de staat Israël. Mevrouw Arp vroeg er net ook naar. Mevrouw Van Basten Batenburg gaf aan dat dit niet is wat zij bedoelt. Kan ik daarbij ook concluderen dat de IHRA-definitie zoals die nu is, niet de definitie is waarvan zij uitgaat in deze motie? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik denk dat ik niet helemaal begrijp wat meneer Mahmood vraagt. De 'IRA-definitie'? De voorzitter. Meneer Mahmood, misschien wilt u het even toelichten? Adeel Mahmood (DENK). Jazeker, voorzitter. Er is nu een definitie. Die wordt de 'IHRA-definitie' genoemd. Onderdeel daarvan is dat het woord 'antisemitisme' wordt misbruikt als het gaat over legitieme kritiek op de staat Israël. Als mevrouw Van Basten Batenburg zegt dat de motie niet moet worden opgevat als dat kritiek op de staat Israël onmogelijk zou zijn, zou dat dus betekenen dat u niet uitgaat van de definitie van antisemitisme zoals die in de IHRA-definitie staat. Denk er gerust over na. De voorzitter. U heeft het helder omschreven.

33

Lotte van Basten Batenburg (VVD). Bij 'IRA' ging ik even naar een heel andere tak van sport, eerlijk gezegd. Ik was even in een ander land terechtgekomen. Dat begint ook met een i. De voorzitter. U was niet de enige. Lotte van Basten Batenburg (VVD). U leest geen woord over Israël in mijn motie. Dus waarom moeten we dat debat hier voeren? Ik ben volgens mij kraakhelder over wat er staat. Het gaat ook precies om wat hier staat. Er zitten geen dubbele bodems, geen dubbele bedoelingen in. Ik wil graag een duidelijke uitspraak van de raad en het college de opdracht geven antisemitisme en discriminatie mee te nemen als grond om subsidie stop te zetten. Daar zit geen bijbedoeling over de staat Israël in. Nick Kaptheijns (PVV). Wordt discriminatie nu wel erin opgenomen? Ik hoor de linkse partijen 'o, discriminatie, discriminatie', maar positieve discriminatie is ook discriminatie. Als je het personeelsbeleid gaat inrichten op onveranderlijke uiterlijke kenmerken, is er ook sprake van discriminatie. Ik ben een beetje in de war. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Die verwarring bestaat dan dus al over het vigerende kader voor het subsidiebeleid in de gemeente Den Haag, want daar staat al discriminatie in. Dus, meneer Kaptheijns, het lijkt mij een ongelooflijk goed idee om het debat over positieve discriminatie straks bij uw inbreng te doen.

Ik richt me op de bedoeling zoals die op dit moment geldt in de gemeente Den Haag. Nick Kaptheijns (PVV). Dank voor het antwoord. Ik weet niet of ik daar heel veel tijd aan ga besteden, maar dat terzijde. Maar concluderend: soms kan discriminatie ook goed zijn, als wij het doen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Persoonlijk ben ik geen groot fan van welke soort discriminatie dan ook. De voorzitter. Laatste maal, meneer Kaptheijns. Nick Kaptheijns (PVV). Dat betekent dus dat de VVD ook niet zo heel erg blij is met positieve discriminatie om het personeelsbeleid diverser te maken en daar dus ook louter en alleen op te selecteren? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Daar is mijn fractie zeker kritisch op. Wij vinden het heel belangrijk dat een organisatie divers is, maar hoe je daarop stuurt, daar zijn, denk ik, ook betere manieren voor. Anoniem solliciteren vinden wij bijvoorbeeld een erg interessant middel daarvoor. Dan kan je überhaupt niet bezig zijn met dat soort zaken en dan krijg je de beste mensen op de beste plek. Dat is in algemene zin wel iets waar wij ook wat kritischer naar kijken. Marieke van Doorn (D66). Het is al een beetje gewisseld nu, maar ik zit er nog op te kauwen.

Wat voegt deze motie toe, behalve dat het in de verordening goed wordt geregeld? Wat wordt het onderscheid met antisemitisme als discriminatie en haatzaaien al genoemd zijn in het kader? Is de VVD bereid om het dictum aan te passen? Het werd gesuggereerd door mevrouw Gerritsen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Deze motie voegt drie dingen toe. Ik kan het eigenlijk alleen maar herhalen. De kadernota is verlopen. Als deze motie wordt aangenomen, vragen wij als raad het college om een nieuwe kadernota te maken. Wij vragen dan ook als raad het college om daarin niet alleen een weigeringsgrond op te nemen voor discriminatie, maar ook een grond om de subsidie stop te zetten of zelfs terug te vorderen. En ten derde om dat ook in de verordening goed te regelen, want mijn constatering is dat dit niet goed gebeurd is.

34

Marieke van Doorn (D66). Zoals mevrouw Van Basten Batenburg het nu opsomt, kunnen we het wel volgen. Als tweede punt zei ze dat discriminatie als weigeringsgrond moet worden opgenomen. Maar ik zit nog steeds te zoeken. Waarom zou je antisemitisme als aparte categorie daarin opnemen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zou bijna de wedervraag willen stellen - ik weet dat dat niet mag, voorzitter, dus ik zal het niet doen, maar: waarom zouden we dat niet doen? Waarom zou D66 zo graag dat woord eruit willen hebben? Dat vind ik ook opmerkelijk. Wat de VVD betreft, is antisemitisme heel belangrijk om hier specifiek in te noemen. Dat heeft ermee te maken dat een van de allerkleinste minderheden die wij hebben, ongelooflijk zwaar onder druk staat. Zij kunnen geen bijeenkomsten organiseren zonder zware beveiliging. Het was ongelooflijk hoeveel politiebegeleiding nodig was voor de herdenking op het Rabbijn Maarsenplein. Als je straks bij de lichtjesontsteking hier in het stadhuis bent: de gespannen blikken, je paspoort moeten laten zien. Ik was bij de herdenking in Amsterdam. De mate van beveiliging is onbeschrijflijk. Dus als we niet kunnen vaststellen dat dat anders is en veel, veel zwaarder is dan voor welke andere groep in dit land dan ook, een paar politici uitgezonderd, dan zijn we toch écht hélemaal de weg kwijt. Marieke van Doorn (D66).

Deze stellingname verduidelijkt voor mijn fractie waarom we niet op deze motie kunnen stemmen als die niet wordt aangepast. Wat ons betreft is discriminatie van de ene minderheid niet zwaarwegender dan die van een andere minderheid. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Het gaat natuurlijk om meer dan discriminatie. Dat is wat antisemitisme is. Dat is meer dan discriminatie. Dat is niet het feit dat je anders wordt behandeld omdat je er anders uitziet. Het is dat je bedreigd wordt, doodgewenst wordt. Het is veel zwaarder. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik ga me toch mengen in de semantische discussie. Ik heb er even over nagedacht. Volgens mij kunnen we twee kanten op. We concluderen dat een aantal groepen erger, of heel erg in de picture staan. Daar zou ik dan toch ook wel de groep van moslims in Nederland aan willen toevoegen. Uit onderzoek bleek dat meer dan één op de twee moslims in Nederland non-stop discriminatie ervaren. Dus dan zou er toch moeten staan 'antisemitisme, moslimhaat en discriminatie'. Of we gaan de weg op die D66 voorstelde en we noemen alleen discriminatie. Dat is de conclusie die mijn fractie nu zo langzaam vormt. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Volgens mij is dit meer een overpeinzing van GroenLinks dan een directe vraag aan de VVD. Ik hoor meneer De Vuyst spreken over een onderzoek dat recent gedaan is. Dat gaat inderdaad over de ervaring.

Dat is echt wel iets anders dan de voorbeelden die ik net aanhaalde. Ik denk dat het wel heel terecht is om er aandacht voor te hebben. Dat valt volgens mij volledig binnen de scope van de motie. De voorzitter. We hebben het debat via woordvoerders in deze zaal, zeg ik in algemene zin maar. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik probeer weg te blijven van vergelijken en 'het een is erger dan het ander'. Maar het is ook echt al decennia voor moslims in Nederland zo dat zij zich gediscrimineerd voelen en allerlei verwensingen meekrijgen. U gaf zelf in uw opsomming het voorbeeld van een hoofddoek die van het hoofd werd geslagen. Dat is ook een voorbeeld dat ik ken. Dat vond ik heel mooi, maar ik zou u toch het volgende willen vragen. Of u blijft weg bij het een afwegen tegen het ander, en dan blijft er alleen discriminatie over, of discriminatie en racisme, als meneer Partiman dat wil. Of u wordt wat uitgebreider in uw opsomming. Ik zou u toch willen vragen om voor een van die twee opties te gaan met uw motie. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik bedank de heer De Vuyst voor die suggestie. Ik zal er eens over nadenken. Maar dat doe ik na dit debat. Nick Kaptheijns (PVV). Ik wil mevrouw Van Basten Batenburg meegeven dat ik hoop dat de motie niet wordt aangepast, omdat ik die anders niet ga steunen. Ik wil daar ook wat aan toevoegen.

Nu wordt vooral de actualiteit erbij gehaald, niet door de VVD, maar hier in het debat, in dit huis. Er 35

wordt gezegd dat de actualiteit ervoor gezorgd heeft en er wordt verwezen naar Israël en dat het daarom weer heel actueel is wat de positie van joden is in de samenleving en hoe precair die vaak ook is. Maar volgens mij worden joodse instellingen al ik weet niet hoelang beveiligd. Sjoels worden beveiligd. Scholen moeten beveiligd worden, soms door de marechaussee zelfs. Het is toch gewoon appels met peren dit? Voorzitter: de heer Van Zanen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik hoor de heer Kaptheijns dingen zeggen die ik herken. Daar heb ik verder geen toevoegingen op. Ik zie ook wat mensen glimlachen. Ik vind uitermate interessant om te constateren dat er inmiddels een soort publieke onderhandeling plaatsvindt over de tekst van de motie die wij hebben ingediend. Ik zeg tegen de collega's: de moties waren rondgestuurd, dit hadden we van tevoren misschien beter kunnen doen. De voorzitter. Fractievoorzittersoverleg, weet je nog? Gaat u door. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. Ik ga naar de economie, ook wel het stiefkind van dit college genoemd. Geen cent extra gaat erheen, alweer niet. We vragen niet veel, maar geef ondernemers de ruimte en geef onze winkelgebieden liefde en aandacht. Omdat de wethouder steeds zegt dat ze geen geld heeft, hebben wij een oplossing. Ik denk direct uit het hart van de heer Van Esch gegrepen; jammer dat hij net niet in de zaal is.

Ik vraag om de tijd even stil te zetten voor de indiening van het amendement. De voorzitter. De tijd wordt stilgezet. Dat is afgesproken in het fractievoorzittersoverleg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Het luidt als volgt: 'Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2025-2028 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2025-2028, met dien verstande dat met ingang van 2025 € 2.000.000 (structureel) wordt toegevoegd aan programma 11 (economie), ten laste van het onderdeel werkgelegenheidsprojecten en participatievoorzieningen (programma 7).' De voorzitter. De tijd kan weer gaan lopen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ja. Naast meer geld moet het college natuurlijk ook de goede dingen doen. Dus niet een visie maken voor de Haagse Markt - jammer dat de wethouder er niet is - in het laatste jaar van het college, maar concrete problemen oplossen in de weinige tijd die ze nog hebben. Daarover dient mijn fractie de motie in met het verzoek aan het college om aan de slag te gaan met dit achterstallig onderhoud; en de raad voor Pasen te informeren welke vijf concrete acties het nog het komende jaar tot uitvoering brengt. Na grondig graafwerk van de heer Van Esch en onze Minke Hofstra volgde een bijzonder debat over werk vorige week.

Op basis daarvan ook een motie, met het verzoek aan het college om te onderzoeken hoe het beleid en de uitvoering ten aanzien van het begeleiden van kandidaten naar werk zich de afgelopen twintig jaar heeft ontwikkeld met betrekking tot de kosten en de instroom in en uitstroom uit de bijstand; en hierbij tevens een benchmark te doen met andere gemeenten naar de hoeveelheid fte's die worden ingezet en de kosten die worden gemaakt om mensen aan het werk te helpen. De economische groei van de toekomst is natuurlijk groen. Ik zie meteen iemand opkijken! Groener moet ook onze binnenstad worden, van het Filmhuis tot de Kneuterdijk. Deze weken zijn weer bakken met geld uitgegeven aan spoedreparaties van de weg. De VVD wil een oplossing die echt werkt en meer doet dan alleen klinkers recht leggen. Want onderzoek heeft laten zien hoe geweldig kansrijk het plan van De Haagse Lanen voor vergroening is. Het is goed voor het opvangen van water, het is goed tegen hitte, het is goed voor de gezondheid en het is een fantastische kans voor onze binnenstad. Maar dit o zo groene college gaat bij dit baanbrekende klimaatadaptieve plan voor een plaats naast het podium. Dat past niet bij de heer Bredemeijer. Er is een motie voor onze koning van het groen, de bomenbeschermer Barker, met het verzoek aan het college in de nadere uitwerking 36

scenario 1 of 2 als uitgangspunt te nemen en hier gefaseerd naar toe te werken, zo veel mogelijk volgens het principe 'werk met werk'; voor de financiering op zoek te gaan naar bijdragen vanuit bijvoorbeeld het Rijk, de Europese Unie en het bedrijfsleven. Deze motie is medeondertekend door de heer De Mos. Ik zou bijna tegen mevrouw Van Doorn willen zeggen: dit is dus iets waar je cofinanciering voor zou kunnen benutten. Wij stellen als VVD graag meteen een startbudget beschikbaar om een vliegende start te kunnen maken hiermee. Dat is niet nodig, maar het is natuurlijk wel handig als je heel snel van start wil, zoals wij willen. Daarvoor hebben we een amendement: 'Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2025-2028 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2025-2028, met dien verstande dat € 5.000.000 (incidenteel) wordt toegevoegd aan programma 9 (buitenruimte) ten behoeve van het project Haagse Lanen, ten laste van de dotatie aan een nieuwe reserve "voorfinanciering actief grondbeleid"'. Zo kent u de VVD: wel groen, niet gek. Maarten De Vuyst (GroenLinks). De dotatie van de reserve grondbedrijf is nu weer aangevuld. We hebben bij de programmarekening onze zorgen erover geuit dat die leeg was. Wilt u die nu weer leeghalen of begrijp ik uw amendement verkeerd? Lotte van Basten Batenburg (VVD).

We hebben het volgens mij over een andere reserve. Dit gaat over actief grondbeleid. Daar heeft mijn fractie een wat andere blik op dan GroenLinks, schat ik zo in. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik herinner me nog een trotse wethouder Revis die zei dat we nu ook aan actief grondbeleid gingen doen. Ik dacht eigenlijk dat dat een breed gedeeld beleid was binnen deze raad, waar ook de VVD mee instemde. Ik ben dus nog steeds verbaasd. Lotte van Basten Batenburg (VVD). 'Er was eens heel lang geleden.' Maar nee, wij kijken daar toch echt wel wat anders naar. Ik ga niet spreken voor de heer Revis. De Haagse VVD vindt dat actief grondbeleid een nuttig instrument kan zijn, dat we kunnen willen gebruiken. Maar de visie die het huidige college neerlegt in de begroting, is niet de visie die wij daarop hebben. Marieke van Doorn (D66). Ik schrik hier eigenlijk wel een beetje van. De pot van het actieve grondbeleid hebben we nodig om de voorzieningen op de Binckhorst bijvoorbeeld neer te leggen: scholen, geothermie, alle voorzieningen die daar nodig zijn voor die woningbouw. Met die pot kan je de opstallen kopen van aflopende erfpachtcontracten; ik heb mijn huiswerk gedaan. Omdat we als stad weinig eigen grond hebben, is deze pot juist hiervoor nodig. Is de VVD er dus zeker van dat ze het daaruit willen halen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Jazeker, dat is de VVD.

Voor de dingen die mevrouw Van Doorn noemt, hebben we ook andere instrumenten. We hebben natuurlijk ook middelen voor stadsontwikkeling al gereserveerd. Dat is een flinke pot. Als je nou ergens kritiek op wil hebben als het gaat om het niet uitgeven van geld, dan zou het, denk ik, kunnen zijn op de uitputting van de Eneco-reserve, die veel te lang op de plank blijft liggen en waar we sneller mee aan de slag moeten kunnen. Dat hoeft wat ons betreft niet uit deze reserve. Marieke van Doorn (D66). Dat hoeft niet uit deze reserve, maar dat is wel waar die reserve voor is bedoeld. U zegt dat er verschillende andere potjes zijn. Ja, maar loop je dan niet het risico dat je zonder voorzieningen niet kan doorbouwen op de Binckhorst? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zei niet dat er verschillende andere potjes zijn. Ik zei dat er verschillende instrumenten zijn om het te doen. Wij kunnen met regelgeving ook dingen doen als gemeente. Daarnaast noemde ik de Eneco-reserve, waar heel veel geld opgepot zit. Dit is een extra oppotting, en dan ook nog eens voor het sturen op een manier die mijn fractie niet voorstaat. Dat is namelijk direct ervan uitgaan dat je dit bijvoorbeeld niet met de markt zou kunnen afspreken. Dat vind ik zonde.

37

De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Van Doorn. Marieke van Doorn (D66). Ik wil er graag zeker van zijn dat de VVD wel meeweegt dat we als gemeente al zo weinig eigen grond hebben en dat we dus daarom die opstallen wel moeten afkopen om die voorzieningen te kunnen plaatsen. Het gaat dus niet eens om het geld. Het gaat meer over: waar plaats je ze? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ergens word ik wel blij van de gedachte dat wij als gemeente niet te veel grond hebben, want dat betekent dat die van heel veel ondernemers en mensen in de stad is, die daar veel mooiere dingen mee kunnen doen dan wij over het algemeen kunnen. Mijn fractie vindt dat er nog steeds veel te veel vastgoed in portefeuille is. Als je dus iets zou willen doen, dan heb je de mogelijkheid om een stukje minder te doen aan de ene kant en een stukje meer aan de andere kant. Op die manier kan je het ook prima financieren. Daarvoor is deze reserve wat de VVD betreft dus niet nodig. De voorzitter. U zet uw betoog voort. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. Wij willen helpen om meer huizen duurzamer te maken. We moeten isoleren, isoleren, isoleren, en wel in de hele stad. Voor die enorme opgave hebben wij twee moties.

De eerste motie verzoekt het college te stoppen met het onnodig beperken van de EFG-aanpak tot bepaalde wijken en de gelden van het Nationaal Isolatieprogramma de komende jaren breder in de stad in te zetten op basis van prestatiegerichte en objectieve criteria. Deze motie is medeondertekend door Dumoulin en De Mos. De tweede motie, Verduurzaming kleine vve's, verzoekt het college om advisering over verduurzaming aan kleine vve's uit te breiden naar een intakegesprek en stap-voor stapbegeleiding bij het aanvragen van subsidies en leningen wanneer dat gewenst is; deze begeleiding voor de hele stad beschikbaar en kenbaar te maken bij bestaande contactmomenten met bewoners. Deze motie is medeondertekend door Dumoulin, De Mos en Faïd. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Wij onderstrepen het idee dat kleine vve's meer gesteund moeten worden, maar we zijn een beetje bang. Ten koste van wat gaat deze extra ondersteuning die de VVD voorstelt? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Uit de duurzaamheidsrapportage 2023 blijkt dat slechts vier leningen via het Duurzaamheidsfonds vve's Den Haag zijn afgesloten tot september 2024 en slechts veertien kleine vve's gebruik hebben gemaakt van de rentekorting. Dus volgens mij is er sprake van serieuze onderbenutting en moeten we zorgen dat dit zo snel mogelijk van de grond gaat komen. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Dat is precies waarom we de gedachte achter die motie nog wel snappen om kleine vve's extra aan te sporen, maar dan moet er extra capaciteit komen. Waar komt die capaciteit vandaan en ten koste van wat gaat dat? Daar zit mijn vraag. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat vind ik bijna een flauwe vraag. Als 3% van het beschikbare budget gebruikt is, dan is dit capaciteit die we hopelijk al voorzien hadden. Anders hebben we oorspronkelijk te veel budget aangewend voor dit idee. Ik denk dus dat het echt een kwestie is van iets wat we al bedacht hadden te doen, wat niet goed genoeg van de grond komt en waar we dus voor moeten zorgen dat het in de bestaande contactmomenten - geen extra, maar bestaande contactmomenten - wordt meegenomen. Het is volgens mij één grote kans. De voorzitter. Meneer De Vuyst, laatste keer. Maarten De Vuyst (GroenLinks). U heeft me nog niet helemaal overtuigd, zal ik eerlijk zeggen. Er is capaciteit, zegt u, en die wordt niet voldoende benut. Dat haal ik niet uit de cijfers die u noemt. Want u wil niet komen aan het bedrag dat beschikbaar is voor rentekortingen en subsidies, maar u wil wel dat

38

er steviger wordt ingezet op de vve's. Of blijft het bij de bestaande contacten? Want dan verandert er niks. Dus eigenlijk heeft u me nog niet overtuigd. Daarom mijn derde interruptie, zet 'm op! Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik vind de uitdaging van de heer De Vuyst prachtig. Ik weet niet of ik hem helemaal begrijp. Maar als wij zeggen als gemeente 'wij hebben een pot geld beschikbaar en die kan benut worden' en die wordt onderbenut, dan is er geen dekking nodig, want dat budget is er al. Tegelijkertijd hebben we contactmomenten. Die worden natuurlijk op dit moment niet allemaal gebruikt voor deze doelen. Als er standaard overleggen zijn met wijkorganisaties, als er toch al brieven naar bewoners gaan, als mensen bij balies zitten voor mijn part, dan moeten we die momenten benutten om dit onder de aandacht te brengen. 'Zit u in een kleine vve's? Wij kunnen u helpen'. Ik denk dat dat hard nodig is, als we zien hoe het nu gaat met die kleine vve's. Voorzitter. Mijn fractie is bezorgd over de invoering van de zero-emissiezone in de binnenstad. Kan de wethouder garanderen dat alle ondernemers die dit raakt, nu op de hoogte zijn? Ook rond parkeren zijn er kopzorgen bij dit college. Zo staat in de begroting een voornemen dat rechtstreeks ingaat tegen de aangenomen motie over Kijkduin. Daarom zien wij ons gedwongen om een nieuwe motie in te dienen.

Die heet Voer aangenomen motie uit. Die verzoekt het college nogmaals de op 20 juni aangenomen motie 'Pas betaald parkeren als de bouwhekken weg zijn' uit te voeren en derhalve geen betaald parkeren in te voeren op Kijkduin tot de laatste bouwhekken weg zijn. Het is jammer dat dit nodig is. Op Scheveningen is een fout gemaakt bij de verhoging van de parkeertarieven. Op de parkeerterreinen die zijn bedoeld om bezoekers uit woonwijken te halen, zijn de kosten net zo hoog geworden als in de woonwijken zelf. Dat haalt die auto's natuurlijk niet uit die woonwijken dan. Daarom wil de VVD dit terugdraaien. Daarvoor hebben wij een heel interessant amendement: 'Besluit vast te stellen de Verordening tot vijfde wijziging van de Verordening parkeerregulering en parkeerbelasting Den Haag 2022 met dien verstande dat: a. Artikel II, hoofdstuk 1, onderdeel 1.2 als volgt wordt gewijzigd: op het parkeerterrein Norfolk, per uur: € 4,00; b. Na Artikel II, hoofdstuk 1, onderdeel 1.2 wordt toegevoegd: 1.2.1 met een maximum per dag van € 25,00; c. Artikel II, hoofdstuk 1, onderdeel 1.3.1 als volgt wordt gewijzigd: op het parkeerterrein Zwarte Pad en op Strandweg (tussen Scheveningseslag en Vissershavenweg), per uur: € 4,00; d.

Artikel II, hoofdstuk 1, onderdeel 1.3.2 als volgt wordt gewijzigd: Met een maximum per dag van: € 25,00.' Dit amendement is mede ingediend door de heer De Mos en medeondertekend door de heer Kaptheijns. Voorzitter. Er is aandacht nodig voor onze grensgebieden. Bewoners lopen er tegenaan dat de gemeente waarover het gaat, niet de hunne is en dat hun gemeente er niet over gaat. Dat moet beter. Daarom de motie met het verzoek aan het college om met de buurgemeenten afspraken vast te leggen om te zorgen dat: inwoners in grensgebieden volwaardig worden geïnformeerd en betrokken; de belangen van inwoners net over de gemeentegrens volwaardig worden meegewogen; en hierbij tevens afspraken te maken over de ambtelijke en bestuurlijke betrokkenheid en wijze van ondersteuning van de eigen inwoners in dit soort gevallen. Ook de mensen die wonen rond het Haga belanden tussen wal en schip. Over de manier waarop het vertrouwen van die buurten tot de grond is afgebroken, hebben we in deze zaal al veel gezegd en is al veel geschreven. Fout op fout in de communicatie werd gemaakt en ook erkend. De raad heeft al besloten dat het beter moet met het aannemen van ons voorstel voor inspraak bij opvang. Daarom zijn wij meer dan teleurgesteld dat de wethouder haar belofte aan de buurt over de termijn nu niet na wil komen.

In de bewonersbijeenkomst in juli is letterlijk benoemd dat de termijn van vijf tot zeven jaar gaat lopen als de PWO opengaat in november 2024. Het staat zwart-op-wit in de notulen. Die laat ik ook heel graag ronddelen; pagina 6, onderaan. Dit schuift de wethouder nu zomaar een jaar of meer vooruit. Denkt de wethouder dat dit bijdraagt aan het herstel van vertrouwen? Kan ze zich inleven in hoe de buurt zich hierover moet voelen? Wij hopen van wel. We willen haar dan ook vragen om nu woord te houden. Dat doen we met de motie Doe wat je zegt. Die verzoekt het college vast te leggen dat de termijn van tijdelijke invulling van het Haga-complex, zoals beloofd tijdens de bewonersbijeenkomsten, gaat lopen vanaf 1 november 2024. Deze belofte staat zwart-op-wit.

39

Voorzitter. De Financiën. Ik begin met een compliment. De wethouder heeft goed werk gedaan ten opzichte van de vorige begroting. Er is meer structureel gefinancierd, de algemene reserve is op orde, het is beter leesbaar en met een nuttig naslagwerk. Maar zoals in de commissie gezegd, had de wethouder bij de Voorjaarsnota en in de begroting wel eerlijker moeten zijn. In het coalitieakkoord werd een open houding beloofd naar de oppositie, maar in de praktijk heeft de wethouder met zware woorden de raad weerhouden om te sturen. De wethouder bezwoer dat er geen mogelijkheid was om wensen mee te nemen, want er waren te veel knelpunten. De VVD heeft haar nadrukkelijke advies gevolgd. Maar ten onrechte, zo blijkt, want er gaat geld naar politieke wensen en beleidskeuzes in deze begroting. Wat denkt de wethouder dat het effect hiervan is? Verwacht zij dat de raad haar volgend jaar zal geloven als ze weer een zware waarschuwing geeft bij de voorjaarsnota? Als het gaat om geloofwaardigheid: waarom is het olympisch fonds een knelpunt? Het is nog niet eens leeg. Graag een reactie van de wethouder Financiën. In dit kader ook een motie met het verzoek aan het college om in het vervolg een duidelijke onderbouwing te geven van knelpunten en andersoortige intensiveringen. Ook het erfpachtbeleid baart ons zorgen.

Wij vragen ons af of het behoorlijk bestuur kan worden genoemd om het eerst eindeloos uit te stellen en dat vervolgens, als je het aanbiedt, de financiële consequenties al in de begroting staan. Daardoor stemmen we als raad, als we instemmen met deze begroting, ook in met de voorstellen voor het erfpachtbeleid; een voldongen feit. Daarom de motie met het dictum: spreekt uit om zich in het debat over het erfpachtbeleid niet te laten leiden door het voldongen feit waarvoor het college de raad heeft gesteld; verzoekt het college de inkomsten van erfpacht te bevriezen totdat er een besluit is genomen over het erfpachtbeleid. Dan het weerstandsvermogen. De VVD is niet blij met de grote mate van afwijking die het college voorstelt. Maar wij hebben besloten om het amendement van de heer De Vuyst - hij zal er straks iets over zeggen - te steunen en de afwijking van 20% in de gaten te gaan houden de komende jaren. Zelf wil ik tot slot nog een motie indienen. Die gaat over inhuur en heet Toewerken naar de Roemernorm. Deze verzoekt het college de doelstelling met betrekking tot inhuur tot 2030 geleidelijk af te bouwen tot de Roemernorm. Deze is medeondertekend door Lesley Arp, Judith Klokkenburg en Rachid Guernaoui. Voorzitter. Wij willen het komende jaar met deze raad heel graag doorwerken om Den Haag stukje bij beetje beter te maken.

Wij hopen dat met onze voorstellen een paar stappen in de goede richting worden gezet. De voorzitter. Door de fractie van de VVD worden de volgende amendementen (VVD.A, VVD.B en VVD.C) voorgesteld:

Amendement VVD.A Startkapitaal Haagse Lanen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2025-2028 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2025-2028, met dien verstande dat € 5.000.000 (incidenteel) wordt toegevoegd aan programma 9 (buitenruimte) ten behoeve van het project Haagse Lanen, ten laste van de dotatie aan een nieuwe reserve “voorfinanciering actief grondbeleid”.

Amendement VVD.B investeren in economie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: 40

Vast te stellen de Programmabegroting 2025-2028 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2025-2028, met dien verstande dat met ingang van 2025 € 2.000.000 (structureel) wordt toegevoegd aan programma 11 (economie), ten laste van het onderdeel werkgelegenheidsprojecten en participatievoorzieningen (programma 7).

Amendement VVD.C Niet stoppen met aanpak ondermijning en jeugdcriminaliteit Indiener: Lotte van Basten Batenburg, Haagse VVD De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799).

Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2025-2028 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2025-2028, met dien verstande dat vanaf 2027 € 1.500.000 (structureel) wordt toegevoegd aan programma 4 ten behoeve van de voortzetting van de aanpak ondermijning en PGA-lokaal, ten laste van het onderdeel werkgelegenheidsprojecten en participatievoorzieningen (programma 7). De voorzitter. Door de fractie van de VVD wordt het volgende amendement (H.A VVD) voorgesteld:

Amendement H.A. VVD De goede kant op sturen met parkeertarieven De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot vijfde wijziging van de Verordening parkeerregulering en parkeerbelasting Den Haag 2022 (RIS320142), Besluit vast te stellen de Verordening tot vijfde wijziging van de Verordening parkeerregulering en parkeerbelasting Den Haag 2022 met dien verstande dat: a. Artikel II, hoofdstuk 1, onderdeel 1.2 als volgt wordt gewijzigd: op het parkeerterrein Norfolk, per uur: € 4,00 b. Na Artikel II, hoofdstuk 1, onderdeel 1.2 wordt toegevoegd: 1.2.1 met een maximum per dag van € 25,00 c. Artikel II, hoofdstuk 1, onderdeel 1.3.1 als volgt wordt gewijzigd: op het parkeerterrein Zwarte Pad en op Strandweg (tussen Scheveningseslag en Vissershavenweg), per uur: € 4,00 d. Artikel II, hoofdstuk 1, onderdeel 1.3.2 als volgt wordt gewijzigd: Met een maximum per dag van: € 25,00

De amendementen maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de fractie van de VVD worden de volgende moties (VVD.1, VVD.2, VVD.3, VVD.4, VVD.5, VVD.6, VVD.8, VVD.9, VVD.10, VVD.12, VVD.13, VVD.14, VVD.16 en VVD.17) ingediend:

Motie VVD.1 Geef Haagse handhavers een goede uitrusting

41

De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799). Constaterende dat: ● naar aanleiding van geweld tegen buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA's) in 10 gemeenten een pilot is gedaan om BOA’s voor hun veiligheid uit te kunnen rusten met geweldsmiddelen, zoals de korte wapenstok; ● op basis van een positieve evaluatie van deze pilot het mogelijk is geworden om BOA's als onderdeel hun uitrusting te voorzien van een wapenstok; ● uit onderzoek onder Amsterdamse BOA’s blijkt dat ze zich veiliger voelen als ze zijn uitgerust met een wapenstok. Overwegende dat: ● gemeenten op advies van de driehoek een aanvraag bij het ministerie van Justitie en Veiligheid kunnen doen om toestemming te vragen voor het uitrusten van BOA’s met een korte wapenstok. Van mening dat: ● Haagse BOA’s ongelooflijk belangrijk werk doen om onze normen te bewaken en regels te handhaven en dat zij om deze taken goed te kunnen voeren ook goed moeten zijn uitgerust. Verzoekt het college: ● alle benodigde stappen te zetten om de Haagse handhavers die het nodig hebben uit te rusten met een korte wapenstok. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.2 Knellen de knelpunten? De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799). Constaterende dat: ● het college onder knelpunten ook bestedingen heeft opgenomen die geen knelpunten zijn, maar politieke wensen en bestuurlijke keuzes. Van mening dat: ● het college moet onderbouwen wat daadwerkelijke knelpunten zijn, wat bestuurlijke keuzes zijn (bijvoorbeeld om de begroting aan de begrotingsregels te laten voldoen) en wat politieke wensen zijn die worden ingewilligd. Verzoekt het college: ● in het vervolg een duidelijke onderbouwing te geven van knelpunten en andersoortige intensiveringen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.3 Meer mensen aan het werk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799).

42

Constaterende dat: ● het college als doel heeft om in 2025 met een formatie van 373,8 fte 1.500 mensen aan het werk te helpen; ● deze doelstelling betekent dat gemiddeld elke voltijd medewerker bij Werkgelegenheidsprojecten 4 mensen per jaar naar werk begeleidt; ● in 2023 nog 1934 mensen aan het werk werden geholpen, met een doelstelling van 2200-2400 mensen. Overwegende dat: ● het onduidelijk is of de forse personele en financiële inzet effect heeft op het aantal mensen dat succesvol naar werk wordt begeleid. Verzoekt het college: ● te onderzoeken hoe het beleid en de uitvoering ten aanzien van het begeleiden van kandidaten naar werk zich de afgelopen 20 jaar heeft ontwikkeld met betrekking tot de kosten en de instroom in en uitstroom uit de bijstand; ● en hierbij tevens een benchmark te doen met andere gemeenten naar de hoeveelheid FTE’s die worden ingezet en de kosten die worden gemaakt om mensen aan het werk te helpen. En gaat over tot de orde van de dag. Motie VVD4 Subsidiestop bij antisemitisme De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799).

Constaterende dat: ● in de (inmiddels verlopen) kadernota subsidiebeleid 2020-2023 (RIS305416) als algemene weigeringsgrond is opgenomen: “Subsidiegeld mag niet bijdragen aan ongewenste maatschappelijke activiteiten, waaronder in ieder geval discrimineren en haatzaaien worden verstaan.” Overwegende dat: ● deze weigeringsgrond niet is opgenomen als weigeringsgrond in hoofdstuk 3 van de algemene subsidieverordening Den Haag 2020. Van mening dat: ● vastgesteld antisemitisme of discriminatie niet alleen een weigeringsgrond zou moeten zijn voor subsidie, maar ook moet worden opgenomen als aanleiding om subsidie per direct stop te kunnen zetten en te kunnen terugvorderen. Verzoekt het college: ● een nieuwe kadernota subsidiebeleid te maken; ● in de nieuwe kadernota subsidiebeleid naast de genoemde weigeringsgrond ook op te nemen dat subsidierelaties kunnen worden verbroken op grond van antisemitisme of discriminatie; ● en de bijbehorende subsidieverordening hierop aan te passen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.5 Toewerken naar de Roemernorm De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799). 43

Constaterende dat: ● het college zich als doel heeft gesteld maximaal 15% externe inhuur te hebben ten opzichte van de totale loonsom; ● het college in reactie op een motie van de raad om de externe inhuur af te bouwen een actieplan heeft gepresenteerd, met veel tekst maar zonder gerichte, volgbare acties en zonder concrete doelstellingen voor een afname van externe inhuur. Overwegende dat: ● de Rijksoverheid de norm voor externe inhuur op 10% van de totale personeelskosten heeft gesteld (Roemernorm); ● externe inhuur relatief duur is en slecht is voor de continuïteit en kennisontwikkeling binnen de gemeente. Van mening dat: ● het beleid rond externe inhuur moet bestaan uit gerichte, volgbare en meetbare acties met concrete doelstellingen voor de effecten van die acties. Verzoekt het college: ● de doelstelling mbt inhuur tot 2030 geleidelijk af te bouwen tot de Roemernorm. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.6 Veilig voor en in de klas De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025 - 2028 (RIS319799). Constaterende dat: ● scholen een plicht hebben om te zorgen voor een (sociaal) veilige omgeving voor leerlingen en het onderwijspersoneel; ● een veilige school is een belangrijke randvoorwaarde om goed te kunnen leren. Overwegende dat: ● in een eerdere werkbespreking met het OM en de politie werd bevestigd dat er bij schoolbesturen kan worden gevreesd voor stigmatisering, wat kan leiden tot terughoudendheid om signalen te delen; ● een onderzoek onder leraren waardevolle aanvullende informatie van de werkvloer kan opleveren. Van mening dat: ● de gemeenteraad ondanks herhaaldelijke vragen en toezeggingen onvoldoende zicht krijgt op de veiligheid op Haagse scholen. Verzoekt het college: ● een onderzoek uit te laten voeren onder leraren over hun ervaringen met de sociale en fysieke veiligheid in de klas, inclusief de vrijheid die zij ervaren om het curriculum te kunnen doceren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.8 Verduurzaming voor iedereen 44

De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van de programmabegroting 2025-2028. Constaterende dat: ● het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) in 2025 en daarna middelen levert om de Haagse isolatieaanpak te bekostigen, en dit programma tot doel heeft om slecht geïsoleerde huizen tot 80% van de gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente te verbeteren, zonder daarbij voorwaarden te stellen aan geografische ligging of inkomen; ● het college met de EFG-aanpak (RIS314778) onderscheid maakt tussen wijken op basis van de classificering van die wijk in de Transitievisie Warmte en/of het (veronderstelde) inkomensniveau en daar een mate van aandacht en ondersteuning aan koppelt; ● de subsidieregeling ‘Lokale aanpak isolatie gemengde vve’s’ en stadsrenovatie twee lijnen zijn die worden gefinancierd vanuit het NIP die rechtstreeks gekoppeld zijn aan een selecte groep wijken; ● in wijken als Regentessekwartier, Duinoord, Statenkwartier en de Vogelwijk (relatief) veel EFG-woningen zijn, maar aan deze wijken geen expliciete aandacht wordt besteed in de EFGaanpak of de begroting.

Overwegende dat: ● Den Haag de ambitie heeft om 10.000 woningen per jaar te isoleren; ● er nog een lange weg te gaan is om deze doelstellingen te halen; ● verduurzamingsmaatregelen en -subsidies het meest effectief zijn wanneer ze worden ingezet op woningen met het hoogste energieverbruik en dus het hoogste besparingspotentieel. Van mening dat: ● het verduurzamingsbeleid zo breed mogelijk beschikbaar moet zijn voor Hagenaars met slecht geïsoleerde woningen, ongeacht de wijk waarin hun woningen zich bevinden en het (veronderstelde) inkomen van de bewoners; ● om het isolatiedoel te halen we het ons niet kunnen veroorloven om kansen te laten liggen. Verzoekt het college: ● te stoppen met het onnodig beperken van de EFG-aanpak tot bepaalde wijken en de gelden van het Nationaal Isolatieprogramma de komende jaren breder in de stad in te zetten op basis van prestatiegerichte en objectieve criteria. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.9 Voer aangenomen motie uit De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van de programmabegroting 2025 - 2028 (RIS319799). Constaterende dat: ● de raad op 20 juni 2024 de motie “Pas betaald parkeren als de bouwhekken weg zijn” (RIS319286) heeft aangenomen; ● de raad met het aannemen van deze motie heeft gekozen om vanwege de economische impact van de voortdurende werkzaamheden op Kijkduin pas betaald parkeren in te willen voeren nadat de laatste bouwhekken weg zijn, waarbij nadrukkelijk ook de herontwikkeling van het Atlantic hotel is benoemd; ● het college met het voornemen in deze begroting om betaald parkeren in Kijkduin alsnog in te voeren eind 2025 in gaat tegen het besluit van de raad. Overwegende dat: 45

●

de raad het hoogste orgaan is.

Verzoekt het college nogmaals ● de op 20 juni aangenomen motie “Pas betaald parkeren als de bouwhekken weg zijn” uit te voeren en derhalve geen betaald parkeren in te voeren op Kijkduin tot de laatste bouwhekken weg zijn. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.10 Waar zijn de ouders? De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799). Constaterende dat: ● er volgens het ministerie van Justitie en veiligheid sprake is van een toename van een kleine maar zorgwekkende groep jongeren die persisteren in het plegen van ernstige feiten, zoals (vuur)wapen-, drugs- en geweldsdelicten; ● veel ouders hun best doen om hun kind op het goede pad te krijgen en houden, maar er ook ouders zijn die onwillig zijn de opvoeding in positieve zin bij te sturen om zo (herhaling van) delictgedrag te voorkomen. Overwegende dat: ● een falende opvoeding een risicofactor is voor het vertonen van crimineel gedrag bij kinderen; ● het college in de beantwoording van de technische vragen stelt dat het beziet, samen met andere betrokken partijen, waaronder het ministerie van JenV, hoe het de ouderbetrokkenheid verder kan versterken; ● er de afgelopen jaren weinig of geen voortgang lijkt te zijn geboekt. Van mening dat: ● ouders die hun verantwoordelijkheid wel willen nemen, maar dat niet kunnen moeten worden geholpen en ondersteund; ● ouders die wel in staat zijn hun verantwoordelijkheid te nemen, maar toch weigeren dit te doen, moeten worden verplicht tot medewerking.

Verzoekt het college: ● met het ministerie van JenV in gesprek te gaan om een gerichte pilot te doen voor de stimulering van ouderbetrokkenheid bij preventie van delictgedrag, waarbij naast ondersteuning en hulp ook bestaande en nieuwe instrumenten van dwang kunnen worden ingezet. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.12 Zorgvuldig komen tot nieuw erfpachtbeleid De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799). Constaterende dat: ● het college een structurele stijging van de baten heeft opgenomen in de begroting, terwijl er nog geen besluitvorming is geweest over het toekomstige erfpachtbeleid, waardoor er nog grote onduidelijkheid is over de inkomsten de komende jaren; 46

●

de onduidelijkheid over het erfpachtbeleid op dit moment nog bestaat door het college herhaaldelijk het toegezegde onderzoek en beleid heeft uitgesteld.

Overwegende dat: ● uit de stukken blijkt dat het onderzoek al geruime tijd gereed was ● het college er, aangezien het wist dat er heel veel onzekerheid is of hun voorstel voldoende steun heeft in de raad, er ook voor had kunnen kiezen om de inkomsten in de begroting nog gelijk te houden met voorgaande jaren en derhalve de beleidsvrijheid van de raad niet te beperken. Spreekt uit: ● om zich in het debat over het erfpachtbeleid niet te laten leiden door het voldongen feit waarvoor het college de raad heeft gesteld. Verzoekt het college: ● de inkomsten van erfpacht te bevriezen totdat er een besluit is genomen over het erfpachtbeleid. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.13 actie op de Haagse Markt De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799). Constaterende dat: ● het college heeft aangekondigd in zijn laatste jaar met een visie op de Haagse Markt te willen komen; ● er beleidsmatig en organisatorisch achterstallig onderhoud is op de Haagse Markt dat dringend aandacht nodig heeft, van de branchering die al jaren niet is herzien tot het marktreglement dat aan actualisatie toe is, en van de marktorganisatie die moet worden versterkt tot de markttarieven die moeten worden herzien. Overwegende dat: ● het maken van een totaalvisie op de markt veel tijd kost, waardoor concrete besluiten op het achterstallig onderhoud weer langer op zich laten wachten. Verzoekt het college ● geen marktvisie te maken, maar aan de slag te gaan met dit achterstallig onderhoud; ● de raad voor Pasen te informeren welke 5 concrete acties het nog het komende jaar tot uitvoering brengt. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.14 Doe wat je zegt De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2024 - 2028 (RIS319799) Constaterende dat: ● dat in de notulen van de bewonersbijeenkomsten op 1, 2, 3, 5 en 6 juli 2024 te lezen is dat de locatie op 1 juli 2025 operationeel wordt; 47

●

in dezelfde notulen wordt gesteld: “voor die datum is het COA verantwoordelijk om de adsielzoekers op te vangen. Per november 2024 zal de PWO weer openen. Vanaf dat moment zal ook het (sic) termijn van 5 -7 jaar gaan lopen”.

Overwegende dat: ● in de brief van 4 november 2024 wordt gesteld dat “De nieuwe streefdatum voor de gefaseerde inhuizing is nu 1 november 2025. […] De termijn van 5 - 7 jaar voor de tijdelijke invulling van de Sportlaan gaat van start wanneer alle doelgroepen zijn ingehuisd”. ● door het handelen van het colllege voor de zomer er tussen hen en de buurten een vertouwensbreuk is ontstaan. Van mening dat: ● het college zijn afspraken en toezeggingen na moet komen. Verzoekt het college: ● vast te leggen dat de termijn van tijdelijke invulling van het HAGA-complex, zoals beloofd tijdens de bewonersbijeenkomsten, gaat lopen vanaf 1 november 2024. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.16 Grensgebieden niet meer tussen wal en schip De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799). Constaterende dat: ● Hagenaars die aan of dichtbij de gemeentegrenzen wonen regelmatig aanlopen tegen ruimtelijke of beleidskeuzes van buurgemeenten, die minder oog en oor lijken te hebben voor de belangen van bewoners net over de grens; ● bij ontwikkelingen net over de grens de belangen van Hagenaars wel flink geraakt kunnen worden, zoals bij de ontwikkeling van het ANWB-terrein direct naast het Benoordenhout, maar ook de ontwikkeling van het ABC Westland voor Hagenaars die wonen bij de Uithof en de Zoetermeerse zonnepanelen in een weiland direct grenzend aan Leidschenveen. Overwegende dat ● uit verschillende voorbeelden naar voren komt Hagenaars zich niet of amper gehoord voelen door de buurgemeente, maar ook geen of weinig steun ervaren van hun eigen gemeente Den Haag; ● onze buurgemeenten deze ervaring ook hebben ten aanzien van Haagse ontwikkelingen aan de stadsgrenzen, met als tekenend voorbeeld de Haagse Molen; ● er sprake kan zijn van bestuurlijk ongemak om in formele procedures, zoals inspraak in de raad, mee te doen in een buurgemeente. Van mening dat: ● moet worden voorkomen dat inwoners van grensgebieden tussen wal en schip komen.

Verzoekt het college: ● om met de buurgemeenten afspraken vast te leggen om te zorgen dat: o inwoners in grensgebieden volwaardig worden geïnformeerd en betrokken; o de belangen van inwoners net over de gemeentegrens volwaardig worden meegewogen; ● en hierbij tevens afspraken te maken over de ambtelijke en bestuurlijke betrokkenheid en wijze van ondersteuning van de eigen inwoners in dit soort gevallen. 48

En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.17 Een groen hart, een groene long voor Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van de Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799). Constaterende dat: ● het initiatiefvoorstel ‘De Haagse Lanen’ (RIS309588) voor een lange brede stadstuin met brede steun door de raad is aangenomen; ● het college op 11 juni een quickscan ‘Haagse Lanen, Ambities Hartlijn en vervolg’ (RIS319142) naar de raad heeft gezonden met daarin een viertal mogelijke scenario’s; ● twee van deze scenario’s zich richten op het realiseren van een samenhangend bladerdak en twee van deze scenario’s op een verbeterde bomenrij; ● het college de richting kiest van het scenario ‘groeien naar groen’ met een bomenrij. Overwegende dat: ● een samenhangend bladerdak door de Hartlijn de Haagse binnenstad aantrekkelijker maakt voor verblijf, wandelen en winkelen; ● deze grootschalige vergroening en ontstening bijdraagt aan betere waterafvoer, minder hittestress en een gezonder leefmilieu; ● het scenario ‘groeien naar groen’ niet leidt tot dit samenhangend bladerdak; ● het niet bundelen van ondergrondse leidingen en kabels in een tunnel ook voor de toekomst betekent dat dit samenhangend bladerdak niet gerealiseerd kan worden. Van mening dat: ● het vergroenen van de Hartlijn in de stijl van het Lange Voorhout een enorme aanwinst is voor alle Hagenaars.

Verzoekt het college: ● in de nadere uitwerking scenario 1 of 2 als uitgangspunt te nemen en hier gefaseerd naar toe te werken, zoveel mogelijk volgens het principe ‘werk met werk’; ● voor de financiering op zoek te gaan naar bijdragen vanuit bijvoorbeeld het Rijk, de Europese Unie en het bedrijfsleven.

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de VVD, daartoe gesteund door de fractie van de HSP, wordt de volgende motie (VVD.7) ingediend: Motie VVD.7 Verduurzaming kleine VvE’s De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van “Programmabegroting 2025 - 2028”. Constaterende dat: ● in Den Haag ongeveer de helft van de woningen onder een Vereniging van Eigenaren (VvE) valt, waarvan ruim 90% kleine VvE’s met acht of minder wooneenheden betreft, goed voor circa 61.300 woningen; ● uit de duurzaamheidsrapportage 2023 (RIS319181) blijkt dat slechts vier leningen via het VvE Duurzaamheidsfonds zijn afgesloten en tot september 2024 (RIS320292) slechts veertien 49

kleine VvE’s gebruik hebben gemaakt van rentekorting op duurzaamheidsleningen, en daarmee 3 % van het beschikbare budget is gebruikt. Overwegende dat: ● juist met kleine VvE’s nog grote stappen gemaakt kunnen worden in de verduurzamingsopgave, omdat die vaak niet over de benodigde kennis en organisatiekracht beschikken om het complexe proces rond de aanvraag van financiële regelingen zelfstandig te doorlopen; ● het feit dat kleine VvE’s de regelingen voor verduurzaming nauwelijks aanvragen, een duidelijke indicatie is dat deze regelingen nog niet vindbaar of toegankelijk genoeg zijn voor deze doelgroep; ● de huidige praktijk is dat VvE’s bij een aanvraag van financiële ondersteuning vanuit de gemeente een grote hoeveelheid documenten en stukken per e-mail ontvangen, zonder duidelijke verwijzing naar gemeentelijke ondersteuning. Verzoek het college: ● advisering over verduurzaming aan kleine VvE’s uit te breiden naar een intakegesprek en stapvoor-stapbegeleiding bij het aanvragen van subsidies en leningen wanneer dat gewenst is; ● deze begeleiding voor de hele stad beschikbaar en kenbaar te maken bij bestaande contactmomenten met bewoners. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. We gaan gauw door - want het is pas tien voor zeven - met GroenLinks. De planning is als volgt.

Ik ga ervan uit dat de heer De Vuyst altijd kortbondig, plezierig en optimistisch het heel vlot doet, maar uiterlijk half acht schorsen we voor de dinerpauze. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter, ik hoorde u alleen maar aardige dingen over mij zeggen. De rest heb ik niet gehoord. Voorzitter. Ik begin ook met complimenten voor deze begroting. Ze is korter - dat was even wennen - maar ook duidelijker van opzet door de zogenaamde w-vragen. Dank aan de ambtenaren die alle technische vragen vanuit deze raad hebben beantwoord. Het waren er een paar. Lezend door deze begroting, met een schuin oog op het nieuws, is het onmogelijk om de gedachte te onderdrukken: wat zijn ze in hemelsnaam aan het doen in dat andere Den Haag? Waar dit Haags college zijn best doet om de collega's in Ter Apel te ontlasten in de opvangcrisis, dreigt het kabinet de Spreidingswet in te trekken, dreigt de minister om zelfverzonnen bordjes bij azc's neer te zetten om getraumatiseerde oorlogsvluchtelingen te pesten, en dreigt het Rijksvastgoedbedrijf doodleuk dat asielzoekers weg moeten uit de Regulusweg. Waar Haagse kinderen in 2025 gratis met het ov reizen, dreigt het kabinet met een bezuiniging van ruim € 100 mln. op het openbaar vervoer in onze regio. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Nou breekt mijn klomp! 'Het Rijksvastgoedbedrijf dreigt.' Ja, mee eens, hè, maar dit college accepteert het.

Dat heeft gewoon de handdoek in de ring gegooid. Misschien moet de heer De Vuyst het daarover hebben. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dank voor die interruptie. Oorspronkelijk had ik het in mijn tekst wat uitgebreider staan, maar ik begon ook een beetje 'hangry' te worden. Eigenlijk had ik hier staan dat de linker- en de rechterhand van het Rijk elkaar volstrekt tegenwerken. Waar het COA op dit moment zijn uiterste best moet doen om Ter Apel te ontlasten vanwege de dwangsom die ze daar boven het hoofd hangt, zegt het Rijksvastgoedbedrijf doodleuk: we hebben het voor ambtenaren nodig, kijk maar waar je naartoe gaat. Dat raakt in eerste instantie het COA. Als gemeente zitten we daar ongemakkelijk tussen.

50

Lotte van Basten Batenburg (VVD). En, meneer De Vuyst, als gemeente hebben 'we' - uw college, via de voorzitter, ook het college van de voorzitter - geaccepteerd dat dit de conclusie is. Al twee jaar lang heeft mijn fractie hier erop gehamerd: klop aan, kaart het aan, doe er wat aan! We hebben er amper iets van gezien. Nu accepteert het college het gewoon. Het wordt gewoon geaccepteerd. Moet meneer De Vuyst niet aan de wethouder vragen of ze het wel echt heeft aangekaart? Tot en met de premier aan toe, wat mij betreft. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nee, dat hoeft de heer De Vuyst niet aan de wethouder te vragen. Die is ervan overtuigd dat de wethouder haar uiterste best heeft gedaan, maar dat zij uiteindelijk, als verantwoordelijke voor mensen die in Den Haag zijn, onder wie de bewoners van de Regulusweg, een beslissing heeft te nemen tegen deze achtergrond. Dat is een beslissing over grote aantallen waar het Rijk makkelijker over doet. Maar wij zien de gezichten van de mensen die daar zitten. Wij willen hen zo goed mogelijk opvangen. Ik ben er enorm van overtuigd dat deze wethouder dat beter kan dan wie dan ook. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat siert meneer De Vuyst. Edoch, had meneer De Vuyst nou niet echt het RVB het toch iets moeilijker willen maken? Want op 31 december loopt het contract volgens mij af.

Misschien dat er inmiddels nieuwe informatie is, maar meestal is dat op 31 december. Ik had wel willen zien wat het Rijksvastgoedbedrijf dan zou doen. Misschien had de wethouder dan wel stiekem ergens iets achter de hand mogen hebben, maar had ze nou niet gewoon moeten kijken of het RVB het lef zou hebben om die 600 mensen daar weg te sturen? Ze had het toch echt moeilijker moeten maken. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik vind dat er nu te makkelijk naar de wethouder wordt gekeken. Het Rijksvastgoedbedrijf zegt het contract op. Dat is een contract dat ze eenzijdig kunnen opzeggen. Dat zeggen ze op. Dat is een asociale daad. Ik hoop dat we het daar dan over eens zijn, de VVD en GroenLinks, dat je dat niet doet, dat daar veel beter over overlegd had mogen worden in plaats van dat je zowel het COA als de gemeente zo knel zet. Ik vind dat a-so-ciaal en passen bij dit kabinet. Voorzitter. Ik was bij: waar Haagse kinderen in 2025 gratis met het ov reizen, dreigt het kabinet met een bezuiniging van ruim € 100 mln. op het openbaar vervoer in onze regio. Waar het ministerie van Klimaat en Groene Groei zelf moet toegeven dat ze niet genoeg doet om de landelijke CO2-ambities te realiseren, realiseert dit college een energietransitie die én CO2 vermindert én de kosten voor kleinste portemonnees vermindert. De rechtse regering deelt cadeautjes uit aan de rijken.