RIS320325 Notulen van de raad van 12 september 2024

Het is sowieso al buitengewoon vreemd dat de wethouder stelt dat er per definitie over het graf heen geregeerd moet worden. Een andere verkiezingsuitslag kan natuurlijk impact hebben op beleid dat al uitgevoerd wordt. Dat lijkt me vrij logisch. Ik vind het ook vrij antidemocratisch klinken wat de wethouder hier bezigt. Wethouder Barker (PvdD). Volgens mij heeft het er meer mee te maken dat wanneer de overheid, bijvoorbeeld de rijksoverheid, contracten tekent, je er als wederpartij, dus de gemeenten, ervan uit mag gaan dat de overheid zich daaraan houdt. Dat heeft niets te maken met een heel brede beschouwing, maar meer met juridische en rechtsstatelijke argumenten. Je mag ervan uitgaan, als een overheidsorgaan dat toezegt, dat het dat ook gaat nakomen. Dat is onafhankelijk van een verkiezingsuitslag. Als het kabinet zegt 'wij steunen het toegaan naar schone lucht, wij steunen de zero-emissiezones', dat in 2018 afspreekt - bijna 40 gemeenten zijn ermee bezig gegaan - en dan zegt 'we gaan het niet doen', lijkt me dat geen goed bestuur. De voorzitter. Laatste keer, meneer Kaptheijns. Nick Kaptheijns (PVV). Het is per definitie goed bestuur als er geluisterd wordt naar de wil van de bevolking. Zo werkt het nou eenmaal in dit land. Dat is ook precies het probleem met die klimaatplannen en de energietransitie: we worden voor een voldongen feit gesteld. 'Joh, we hebben die 51

afspraken gemaakt onder een ander kabinet, dus de kabinetten die nog komen, zijn met hun handen gebonden.' Dat is dus exact het probleem. Wethouder Barker (PvdD). Er is geen referendum geweest over dit onderwerp. Er is gewoon een verkiezingsuitslag. Uit die verkiezingsuitslag is een coalitie gekomen. Die coalitie zegt: we houden de zero-emissiezone in stand en gemeenten houden die verantwoordelijkheid. Dat is democratisch bepaald. U moet niet doen alsof het een veel groter verhaal is van het kabinet. Het kabinet heeft gezegd dat de zero-emissiezone lokaal kan worden ingevoerd. Als het dat niet had gewild, had het dat moeten zeggen. De voorzitter. Wilt u nog iets zeggen naar aanleiding van uw mededeling over het bord? Leidt dat nog tot een wijziging of niet? Want dan denk ik dat het goed is dat u dat nu vertelt aan de raad. Gaat uw gang, wethouder Barker. Wethouder Barker (PvdD). Ja, dat probeerde ik te zeggen. De definitie wilde ik staande de vergadering aanpassen. Volgens mij staat die ondertussen online. Het gaat erom dat het klopt dat de letter verkeerd was. Dat was omdat we ervan uitgingen dat de rijksoverheid de borden had geregeld. De voorzitter. Er komt dus op het RIS een minuscule maar wel belangrijke wijziging naar aanleiding van de vraag van de heer Guernaoui, die ook zo meteen onderdeel uit gaat maken van de besluitvorming. Wethouder Barker (PvdD). Ja.

Dat is gewoon om de definitie duidelijk te maken dat het om een zeroemissiezone gaat en dat het niet aan het bord ligt. De voorzitter. Dat is dan ook nu duidelijk voor de leden van de raad. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Betekent dit dat ook de verordeningen van al die andere gemeenten aangepast worden? Wethouder Barker (PvdD). Nee, want ik moet erkennen dat alleen de gemeente Den Haag die fout heeft gemaakt. Wij waren wat overijverig in het formuleren van een definitie. Veel gemeenten hebben geen definitie gegeven voor de zero-emissiezone, omdat die voor zich spreekt. Voorzitter. Ik had twee moties. Ik heb er één gedaan, die van de VVD nog niet. Ik had al aangegeven aan de VVD dat ik graag bereid ben om te blijven monitoren. Het is echter niet uitvoerbaar om een uitgebreide impactanalyse te doen voordat we de zone invoeren. We kunnen natuurlijk wel monitoren. Ik wil ook wel toezeggen om dat te doen, ook op andere manieren. Maar de deadline van 1 januari die in het coalitieakkoord staat en ook landelijk is afgesproken, kunnen we niet doen. Het lijkt me onwenselijk om nu opeens die 1 januari te verschuiven, omdat veertien gemeenten hebben afgesproken het samen te doen per 1 januari. We hebben de zero-emissiezone al heel uitgebreid gecommuniceerd aan ondernemers. We hebben ook de vier maanden uitloop waarin we geen boetes opleggen. Rutger de Ridder (VVD).

Ik vind het een beetje vreemd dat het college zegt dat het die impactanalyse niet kan maken, want ik ga ervan uit dat het college wel goed weet wat de impact is. Wethouder Barker (PvdD). Ja, dat klopt. We hebben al een MKBA, een kosten-batenanalyse gedaan. Die zat ook bij het verkeersbesluit. Die is dus gedaan. We hebben ook haalbaarheidsonderzoeken gedaan in de vorm van een EMMA-onderzoek eerder. Samen met de branchepartijen zijn die ontheffingen tot stand gekomen. Al dat soort dingen is gedaan. De VVD vraagt nu te elfder ure om een nieuw onderzoek. We hebben al die onderzoeken al gedaan voordat we in juli het besluit hebben genomen tot invoering. Als we nu nog een extra onderzoek zouden moeten doen, dan lukt dat niet op tijd. Het zou ook onwenselijk zijn om het plan uit te stellen.

52

Rutger de Ridder (VVD). De wethouder zegt 'te elfder ure'. Ik laat dat maar even voor wat het is. Mijn taak hier als volksvertegenwoordiger is om te horen wat er in de stad leeft. Ik hoor in de stad van heel veel ondernemers dat ze denken: ik weet niet hoe ik dit moet realiseren. En dan zegt de wethouder: ja, maar het komt allemaal wel goed. Waar komt nou dat rotsvaste vertrouwen van deze wethouder vandaan dat het allemaal wel goed komt? Wethouder Barker (PvdD). Ik begrijp heel goed de zorgen van de VVD-fractie, maar ook die van ondernemers. Juist vanwege die zorgen is gekozen voor die geleidelijke overgang. Volgend jaar gaat het bijvoorbeeld alleen over die Euro 4-busjes. De meeste busjes, busjes van volgens mij zeven jaar oud, kunnen gewoon nog de zero-emissiezone in. Dus de meeste busjes kunnen gewoon de zone in. Dus dat al ten eerste. Ik heb ook uitgebreid met meerdere BIZ'en gesproken over deze zorgen. We hebben een mobiliteitsmakelaar die ook met de verschillende ondernemers heeft gesproken. We spreken ook met de brancheverenigingen over de knelpunten. Wat we van brancheverenigingen meekrijgen is juist: voer het wel per 1 januari in, maar blijf het monitoren. Dat is wat ik wil doen. Het voordeel van dat we landelijk hebben afgesproken dat we vier maanden waarschuwen, is dat we echt goed kunnen monitoren. En de eerste slag is niet het grootste deel van het wagenpark.

Het pakket aan maatregelen is dus juist tot stand gekomen met de verschillende partijen. Ik heb ook wel echt het vertrouwen dat door de geleidelijke overgang niet iedereen direct geconfronteerd wordt ermee. We hebben ervaring met de milieuzone. Toen waren er ook dit soort geluiden. Uiteindelijk is het meegevallen, maar vooraf waren er allerlei zorgen en dat snap ik. Maar uiteindelijk hebben we daar ook goed mee om kunnen gaan, ook met die ontheffingen. Dat loket hebben we. Ik gaf al aan dat we de effectenstudie hebben gedaan. We hebben ook toegezegd, zoals ik zei, om de vinger aan de pols te houden. Ik vind het ook wel belangrijk om het coalitieakkoord uit te voeren. Als we deze motie aannemen, kunnen we dat niet. De voorzitter. Dank u wel. Dat was de eerste termijn namens het college. Is er behoefte aan een tweede termijn? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik heb behoefte aan schorsing. Ik wil even overleggen met mijn partij, met name over het informatieverzoek dat niet wordt gehonoreerd. Ik wil dus graag tien minuten schorsen. De voorzitter. De vergadering is geschorst. De vergadering wordt van 19.25 uur tot 19.35 uur geschorst. De voorzitter. Aan de orde is de tweede termijn van de gemeenteraad over het Voorstel van het college inzake Verordening leges zero-emissiezone Den Haag 2024. Ik constateer dat alleen de heer Guernaoui wenst te spreken in tweede termijn.

Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. De gemeenteraad heeft een kaderstellende en controlerende taak. Ik heb van het college totaal geen onderbouwing gekregen van de reden voor geheimhouding. Dit is echt in strijd met de Leidraad geheimhouding. Daarnaast is een van onze belangrijkste rechten het recht op informatie. Dat wordt gewoon ontkend en door de meerderheid van de raad gesteund. De raad is de hoeder van dat recht. Het college heeft zelfs een actieve informatieplicht. Ik heb er al weken geleden om gevraagd. We waren net geschorst. Ik heb het in de fractie besproken, we hebben verschillende moties besproken, maar het kan niet. Zonder de juiste informatie kunnen wij geen weloverwogen besluit nemen. Dus een verzoek aan de wethouder: we gaan nog verder met andere onderwerpen, neem de tijd en verstrek ons de informatie, zodat wij een weloverwogen besluit kunnen nemen. Wethouder Barker (PvdD). Voorzitter. We hebben met de verschillende gemeenten samen gekeken naar de kostenonderbouwing en de kosten van een leges. Die zijn vergelijkbaar met hoe we in de milieuzone werken. Dus daar is ook naar gekeken. Ik heb gezegd dat ik bereid ben om de raad dat inzicht te geven als de raad dat wenst. Ik begrijp dat de raad dat wenst. Ik kan die alleen niet nu ter 53

plekke geven. Ik heb er tijd voor nodig om het op een rijtje te zetten, ook omdat het best wel ingewikkelde berekeningen zijn en er ook gewoon gecheckt moet worden of het vertrouwelijk of openbaar is en welke kostenindicaties erachter zitten. Dus ik kan het niet nu ter plekke geven. Als de raad echt zou vinden dat het anders moet met de kosten, dan is dat ook niet mogelijk. Want dat zou betekenen dat je uit de landelijke ontheffingen zou stappen, want die landelijke tarieven zijn samen bepaald. Dat zou betekenen dat de gemeente Den Haag opeens een eigen ontheffingensysteem gaat creëren. Dat is mijns inziens onwenselijk en ook in strijd met het hele idee van samen de zeroemissiezone oppakken. Alle gemeenteraden hebben de legesverordening vastgesteld. We kunnen nu dus ook niet opeens die leges aanpassen. Maar we hebben die goed onderbouwd en er ook goed naar gekeken samen met de RDW en alle andere gemeenten. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). U zegt dat u het goed heeft onderbouwd, maar u geeft ons niet die onderbouwing! Eigenlijk zegt u: we zitten hier voor niks, we kunnen niks meer doen, we moeten gewoon tekenen bij het kruisje. Dat is wat u zegt. 'Dit hebben we afgesproken. U krijgt niet te zien waarom dit de bedragen zijn. U kunt er ook niks aan veranderen, want dan stort dat hele stelsel in elkaar.' Dus we moeten gewoon tekenen bij het kruisje.

Dat is wat u nu tegen de raad zegt. Wethouder Barker (PvdD). Nee, dat is niet wat ik tegen de raad zeg. De heer Guernaoui zegt dat het míjn ding is, maar het is niet mijn ding. Sinds 2018 is de gemeente Den Haag hiermee bezig, samen met het Rijk en alle andere gemeenten. Die hebben er de afgelopen tijd goed naar gekeken. Wij zijn een van de laatsten die het vaststellen, omdat de raad ervoor heeft gekozen om het besluit over de zomer heen te tillen. Daardoor kunnen we het ontheffingenloket niet openen. Ik ben bereid om aan het informatieverzoek van de raad te voldoen, maar ik kan dat niet nu ter plekke. Als de raad het na het krijgen van de informatie echt zo problematisch vindt, kunnen we alsnog de leges aanpassen. Maar ik vind dat we moeten kiezen voor de ondernemers en voor het feit dat we daarmee het ontheffingenloket kunnen openen. Volgens mij is dát van belang. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dus u zegt: dit zijn de tarieven die ik voorstel, u moet daar nu voor kiezen, maar de informatie op basis waarvan die tarieven tot stand zijn gekomen, die krijgt u niet; die krijgt u pas over een paar weken. Is dat echt wat u zegt? Dat is toch raar? Zo gaat u toch niet met de raad om? Wethouder Barker (PvdD). Het college heeft de plicht om informatie te leveren. Daar ben ik mij heel goed van bewust en dat wil ik ook heel graag doen.

Het is alleen niet zo dat alle informatie die de raad vraagt, ook direct geleverd kan worden. Dit zijn ingewikkelde berekeningen. Als de raad die wil, dan kan ik alleen maar zeggen: als u dat echt zo belangrijk vindt, dan moet u dit debat uitstellen en dan zorgen we dat die informatie er is. Maar het kan nu niet ter plekke. Ik adviseer de raad om in te stemmen, wetende dat achttien gemeenten ernaar hebben gekeken en dit is afgesproken is met de rijksoverheid en de RDW. Je kan die tarieven inderdaad niet nu opeens aanpassen, omdat je dan niet mee kan doen met het landelijk loket. Daar kun je natuurlijk als raad voor kiezen, maar dat lijkt mij zeer onverstandig. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: N. Voorstel van het college inzake Instemmen Planuitwerkingskader Melis Stokelaan Leggelostraat Coevordenstraat (PUK MeLeCo) (RIS319024). De beraadslaging wordt geopend. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Na het ordepunt dat we aan het begin van de vergadering gehad hebben, denk ik eigenlijk dat hetgeen nu gezegd wordt er niet zoveel meer toe doet.

54

De kaarten zijn geschud. Het is niet anders. Ik zal een paar kanttekeningen mijnerzijds plaatsen bij het voorstel. De inspraak bij MeLeCo is volgens GroenLinks onder de maat. Dat hebben ze goed gezien. Ook Morgenstond en de Partnerraad hadden dit oordeel: onder de maat. De flipflopmaatregelen bij dit voorstel over parkeren, deelvervoer, parkeerhubs, maar ook over de betaalbaarheid van de energie, leveren het beeld op van willekeur. Het college kiest wat zij denken dat zij nodig hebben en maken hiervan een grabbeltonpolitiek. Er wordt al naar gelang het uitkomt oude normen, oud beleid gehanteerd, nieuwe normen, toekomstige normen. Er bestaan misschien niet nog meer normen, maar ze worden allemaal gebruikt om op een gegeven ogenblik zaken voor elkaar te krijgen. Joren Noorlander (D66). Ik vraag me af welke normen meneer Martini zou willen hebben gehad hier? Gewoon de normen die gelden onder de huidige parkeernota? Constant Martini (Hart voor Den Haag). Dit hebben we ook in de commissie gewisseld. Het gaat mij hier niet om het exacte punt, maar om het feit dat als het gaat over die vier onderwerpen die ik noemde, parkeren, deelvervoer, parkeerhubs en betaalbare energie, er wordt gekozen wat uitkomt. Dit keer zijn het de oude normen. De vorige keer, bij LEVELS, waren het de nieuwe normen of andere normen. De normen worden alleen maar bepaald door wat het college nodig heeft.

Joren Noorlander (D66). Als ik goed nadenk over wat meneer Martini probeert te zeggen, dan is het dat hij eigenlijk wil dat dit plan voldoet aan de huidige Nota parkeernormen. Heb ik het zo goed? Constant Martini (Hart voor Den Haag). Waar ik op uit ben is om het volgende te laten zien. De ene keer neem je de oude en nu geldende normen, wat het juiste beleid is, maar de andere keren nam het college de normen die nog niet vastgesteld waren, maar vastgesteld zouden worden omdat ze in het collegeakkoord stonden en dat soort zaken. Ik probeer hier te beargumenteren dat met deze wijze van besturen de rechtszekerheid en de rechten van de burgers in de knel komen. De voorzitter. Laatste keer, meneer Noorlander. Joren Noorlander (D66). Ik snap dat meneer Martini zegt dat we helder moeten zijn, ook naar de ontwikkelende partijen; dat is fijn, dan weten ze waar ze aan toe zijn. Ik zie hier echter dat in plaats van 50% reductie, die toegestaan is om deelvervoer toe te passen, 40% wordt gebruikt, wat in principe ook mag. Ik zie meneer Dubbelaar al hartstikke blij zijn dat er dus tien extra parkeerplaatsen voor privéauto's gerealiseerd worden. Ik vraag me dus af wat meneer Martini dan anders zou willen zien in het PUK op het gebied van parkeren. Constant Martini (Hart voor Den Haag).

Het is niet zozeer mijn bedoeling om op dit moment van mijn betoog in te gaan op wat ik anders wil met het parkeren. Wat ik anders wil en probeer duidelijk te maken, is dat er anders wordt bestuurd. Ik probeer te beargumenteren dat de wijze waarop wij bewoners rechten afnemen of toe laten komen of wat dan ook, de rechtszekerheid aantast. Dat doet sterk denken aan willekeur, gewoon willekeur; wat wij nodig hebben, doet het college. De afspraak over een degelijke voorbereiding van voorstellen die we hier gemaakt hebben, wordt op alle fronten gepasseerd. Met behulp van coalitiedwang worden de voorstellen, net zoals toen we begonnen vanmiddag, erdoorheen gejast. Wat beloofde het college van burgemeester en wethouders in 2022, na de oorwassing van de heer Barker als zijnde voorzitter van het rapport DGZ? Transparantie, volledigheid, tijdig informatie toezenden - hé, tijdig informatie toezenden! - en verder heldere en samenhangende besluitvorming. Dat is in onze ogen hier niet aan de orde. Dit voorstel had er gewoon niet mogen zijn. Vandaar onze voorstellen om de zaak uit te stellen. Nu lijkt het erop alsof al die toezeggingen die gedaan worden en elke keer wanneer er weer een voorstel wordt gelanceerd … De voorzitter. Meneer Noorlander! Joren Noorlander (D66).

Ik hoor meneer Martini nu in zijn algemeenheid zeggen dat dingen beter hadden moeten gaan, dat dingen in het verleden anders zijn gegaan en dat er beterschap was beloofd. 55

Maar ik heb hem nog niks concreets over dit voorstel horen zeggen. Ik ben benieuwd wat er concreet aan dit voorstel verbeterd moet worden volgens meneer Martini. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Dit voorstel had niet behandeld moeten worden. Dat was namelijk onze inzet. Dan hadden we het kunnen verbeteren. Want we gaan er hier natuurlijk geen commissievergadering van maken. De voorzitter. Graag! U zet uw betoog voort. Nee, u bent al drie keer geweest, meneer Noorlander. U kunt ook tellen. Of heeft u een punt van orde? Joren Noorlander (D66). Nee, maar … De voorzitter. Nee, nee, nee, nee, nee, u heeft ook drie termijnen. De groeten, en dat bedoel ik heel aardig. Meneer Martini. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Ik probeer mijn bijdrage wat in te korten, omdat de moordende tijd doortikt en wij als fractie nog een hoop zaken te doen hebben. Wat is er aan de hand met dit voorstel? De participatie deugt niet. De stukken zijn onvolledig. We zijn te laat geïnformeerd. De transparantie is ver te zoeken. En de volgordelijkheid der dingen - meneer Noorlander, daar was u zo'n groot voorstander van - is hier volstrekt niet aan de orde. Dus in mijn optiek is dit helemaal geen goed voorstel.

Dit is gefrommel en rommel, allemaal om deze strompelende wethouder Wonen naar een goed einde te brengen, niet om te zorgen dat we met de raad een besluit nemen dat door ons allen gedragen kan worden en ook qua inhoud in orde is. Isabel Bos (GroenLinks). Ik hoor de heer Martini net zeggen dat de participatie niet deugde. Hij haalde eerder aan dat mijn fractie dat ook gezegd zou hebben in de commissie. Ik wil graag even duidelijk maken dat mijn fractie gezegd heeft dat we vragen hadden over de participatie. De opkomst bij de dingen die georganiseerd werden, vonden we relatief laag. We hebben echter niet gezegd dat het hele traject niet gedeugd heeft. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Uw fractievertegenwoordigster heeft daar gezegd dat op de 11.000 brieven die uitgegaan zijn, er 277 antwoorden kwamen. Zij vond dat het daarmee onvoldoende, onder de maat of wat dan ook is. Dat is wat ik gezegd heb. Het is onder de maat. Isabel Bos (GroenLinks). Ik ken die tekst. Ik heb die namelijk zelf geschreven. Ik heb zelf ook naar die cijfers gekeken. Ik vond die opkomst gewoon laag. Dat was hiervan de bedoeling. Ik vind wel dat de participatie goed was vormgegeven. Er waren meerdere momenten waarop mensen langs konden komen, vragen konden stellen. Er is een heel festival georganiseerd, of een wijkfeest in ieder geval.

Op het traject van de participatie heeft mijn fractie dus niks aan te merken. Constant Martini (Hart voor Den Haag). We kunnen het er nog wel over eens zijn dat het traject misschien goed was, maar de inhoud en de betekenis van de participatie worden door de lage deelname natuurlijk in grote mate onderuit gehaald. Dat is wat wij zeggen. Ik was bij de zwevende wethouder aangekomen, meneer de voorzitter. De voorzitter. Meneer Noorlander heeft een totaal - totaal! - nieuw punt. Joren Noorlander (D66). Ja, voorzitter. Want voordat de heer Martini over de wethouder begon, hoorde ik hem het woordje 'inhoud' zeggen. Ik vroeg me af wat hij inhoudelijk van het voorstel vindt. De voorzitter. Flauw. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Dat is afhankelijk van deze behandeling. Maar u begrijpt natuurlijk wel dat wij in zwaargaande mate daar negatief over denken, omdat wij vinden dat we niet voldoende informatie gehad hebben - net als in de vorige discussie - en niet op tijd, niet volledig, niet 56

transparant. Dan is het waanzinnig lastig om voor een voorstel te zijn. Voor u is dat wat minder moeilijk, maar voor ons is dat natuurlijk wel een lastige zaak. Samir Ahraui (PvdA). Ik hoor de heer Martini heel vaak zeggen dat de informatie onvolledig was. Ik denk dan eigenlijk: welke informatie had hij willen hebben, aanvullend op wat er al ligt? Constant Martini (Hart voor Den Haag). Wat mij juist had geleken, was dat de stukken die wij afgelopen maandag toegestuurd gekregen - dat is zeker geen tien dagen voordat de raadsbehandeling plaatsvindt - compleet bij ons waren gekomen. Dus ook de onderdelen van dit voorstel over hoe we omgaan met het parkeren, met de hubs en met het deelvervoer. Die waren er niet. Dat is wat ik bedoelde, meneer Ahraui. Samir Ahraui (PvdA). Maar we hebben een afzonderlijke PUK gehad. In de commissie zijn nog aanvullende vragen gesteld. We hebben zelf gevraagd om wat extra informatie, waarop ook toen al het college heeft gezegd: we gaan ons best doen om dat vóór de raad naar u toe te sturen. Dus die informatie hebben we. Dan kun je toch op dit moment niet meer zeggen dat die onvolledig is? Kijk, als u zegt 'ik had meer tijd willen hebben om dat door te akkeren', dan is dat een andere discussie. Maar dat is niet het stempel 'onvolledig'. Constant Martini (Hart voor Den Haag).

De lijst die ik opnoemde was: is het voorstel transparant, is het volledig, is onverwijld alle informatie toegezonden, is het helder en samenhangend? En drie dagen voor deze behandeling krijgen wij stukken die zorgen dat de samenhang er is. Dus ja, trek zelf uw conclusie. Maar in mijn optiek is dit voorstel bagger. De voorzitter. Laatste keer, meneer Ahraui. Samir Ahraui (PvdA). Ik hoor de heer Martini nu zeggen dat er samenhang is nu hij die aanvullende informatie heeft gekregen. Ik zou dan denken: reageer dan op het voorstel voor het PUK, reageer dan op de woningen die hier gaan komen, reageer dan ook op de voorzieningen die in de omgeving zitten. Reageer dan ook inhoudelijk op dat PUK. Met alleen maar jij-bakken komen we er ook niet uit. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Het zou wel fijn zijn als de heer Ahraui bij de les bleef. Wij hebben namelijk gevraagd om de hele behandeling uit te stellen om met name die dingen te behandelen. Nu verwijt hij het mij als ik dat met drie dagen voor de raadsbehandeling gekregen informatie allemaal niet overzie. Ja, daar kan ik ook verder niks aan doen. Ik vraag gewoon: hou je aan de regels, wees stabiel en duidelijk en van alles wat ik daarvan zeg. Kom nou niet met dit soort verhaaltjes dat je in twee dagen hele voorstellen moet lezen. Dat is in strijd met onze eigen afspraken.

Het zou u sieren als u had gezegd: college, u houdt zich niet aan uw afspraken; college, u moet terug. Maar ja, dat is te veel gevraagd natuurlijk, want het moet allemaal doorgedramd worden. Deze wethouder moet gered worden. Maar de stad en de democratie interesseren u geen zier. De voorzitter. U zet uw betoog voort. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Ik heb eigenlijk geen zin in meer van dit soort dingen. Telkenmale als het over dit soort zaken gaat, wordt er gewoon botte machtspolitiek gepleegd om een enkele wethouder te redden die het ene na het andere bouwplan niet tot een voorstel weet te brengen dat gedeeld kan worden door de raad, waar we met zijn allen achter staan en waarbij woningbouwprojecten ook werkelijk uitgevoerd kunnen worden. Kortom, wethouder gered en democratie kopje onder: zo denk ik dat ik het samen kan vatten. Maar u kent mij als een positief mens. Dus ik heb een motie voor u die ik graag zou willen indienen. Die luidt: draagt het college op een onderzoek te starten naar de mogelijkheden om deelvervoer als een onderdeel van het openbaar vervoer te gaan organiseren, waarbij onderbrenging bij de HTM of een afzonderlijke gemeentelijke activiteit topics dienen te zijn. Deze wordt ingediend door de heer Martini - dat ben ik - en de heer Meinesz en mevrouw Arp.

57

De voorzitter. Door de heer Martini, daartoe gesteund door de heer Meinesz en mevrouw Arp, wordt de volgende motie (N.1 HvDH) ingediend:

Motie N.1 HvDH Continuïteit bij deelvervoer De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Instemmen Planuitwerkingskader Melis Stokelaan, Leggelostraat Coevordenstraat (PUK MeLeCo). Constaterende, dat: • de bereikbaarheid van Zuidwest volgens de beleidsvoornemens in toenemende mate afhankelijk is van diverse vormen van het zogenaamde ‘deelvervoer’; • in alle voorstellen tot nu toe is gebleken dat de business cases voor bedrijven die zorg moeten gaan dragen om dit soort vervoer mogelijk te maken, zowel op de korte als de lange termijn, een onzekere economische basis heeft. Overwegende, dat: • het karakter van het deelvervoer - bij het afpakken van de mogelijkheid van privé autovervoer-, qua aard meer openbaar vervoer is; • voor de plannen voor Zuidwest er geen zicht is op een sluitende business case, en zicht op betrouwbare exploitanten op de korte termijn, laat staan op de lange termijn, ook niet. Roept het college op: ▪ de bereikbaarheid van de bewoners in Zuidwest en Escamp als geheel gegarandeerd moet zijn, en in het bijzonder ook van de gehandicapten en moeilijk ter been zijnde, veelal oudere, Hagenaars.

Draagt het college op: ▪ een onderzoek te starten naar de mogelijkheden om deelvervoer, als een onderdeel van het openbaar vervoer te gaan organiseren waarbij onderbrenging bij de HTM of een afzonderlijke gemeentelijke activiteit topics dienen te zijn. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Joren Noorlander (D66). Voorzitter. Het kader dat wij gaan vaststellen vandaag is belangrijk voor de doorontwikkeling van Den Haag Zuidwest. Er worden al drie blokken woningen gerenoveerd en verbeterd naar het niveau dat je mag verwachten in Den Haag. We bouwen er natuurlijk ook woningen bij, want daarmee kunnen we zorgen dat meer mensen Den Haag Zuidwest een thuis kunnen noemen. Met de kaders die we meegeven, wordt er ook een stap gemaakt in de mobiliteitstransitie, namelijk de realisatie van een inpandige mobiliteitshub. Deze is nodig om ervoor te zorgen dat de inwoners van Morgenstond kunnen rekenen op verschillende vormen van mobiliteit en een verbetering van de leefbaarheid. Immers, minder auto's geparkeerd langs de straat is meer ruimte voor groen en buitenspelen. Dat hier meer deelvervoer gerealiseerd wordt dan er voor dit project benodigd is, vinden wij positief. Zo ontstaat er naar onze mening wat ruimte om flexibel om te gaan met het aantal parkeerplaatsen voor privéauto's en het deelvervoer.

Dit staat echter nog niet zo omschreven in het PUK. Daarom wil ik de motie indienen Flexibele mobiliteitshubs. Die roept het college op na de bouw het gebruik van de mobiliteitshubs bij MeLeCo en Denekamp periodiek te monitoren en hierover te rapporteren; indien uit deze monitoring blijkt dat er een mismatch is tussen het aantal deelvervoerplaatsen en het aantal reguliere parkeerplaatsen, hier flexibel mee om te gaan en de potentiële vraag van de respectievelijke buurten en bewoners bij te stellen teneinde eventuele leegstand en/of niet-gebruik van reguliere parkeerplekken en deelvervoersplekken te voorkomen en 58

hier in voorkomende gevallen over te rapporteren; in de toekomst bij de realisatie van andere mobiliteitshubs in de stad ook het gebruik te monitoren en waar nodig bij te sturen. Daarnaast hecht D66 waarde aan een prettige leefomgeving. Daar hoort ook mooie, fijne architectuur bij. De beeldkwaliteitsparagraaf vonden wij wat summier. Daarom het amendement Beeldkwaliteit voor Morgenstond, dat ik indien samen met mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. Dat besluit om dictumpunt II toe te voegen: de aanvraag van de omgevingsvergunning MeLeCo te toetsen aan het nog vast te stellen beeldkwaliteitsplan voor Morgenstond. Jan Willem van den Bos (PvdD). Ik hoorde de heer Noorlander net spreken over het belang van helderheid geven aan ontwikkelende partijen. Ik was benieuwd hoe dit amendement volgens de heer Noorlander helderheid geeft aan de ontwikkelende partijen. Joren Noorlander (D66). Volgens mij hebben we helemaal niks aan een beeldkwaliteitsplan dat niet volledig is, waarvan ik denk dat het kwalitatief beter kan. Als wij dat in een vervolgstadium in een beter beeldkwaliteitsdocument vastleggen, dan denk ik dat dit voor de ontwikkelende partijen ook fijner is om naartoe te werken. Jan Willem van den Bos (PvdD).

Weet de heer Noorlander dan wanneer dat beeldkwaliteitsplan precies komt en wat de raad daarvan gaat vinden? Verwacht de heer Noorlander dat de ontwikkelaar in de maanden tussen de vaststelling van het PUK en het beeldkwaliteitsplan rustig achterover gaat zitten en gaat wachten tot de raad een beeldkwaliteitsplan heeft? Joren Noorlander (D66). Ik was in de veronderstelling dat er in Q4 een beeldkwaliteitsdocument aan zou komen. Daar ga ik van uit. Verder denk ik dat het alleen maar goed is als wij als raad ook zeggen: we willen heldere kaders, we willen goede kaders, we willen kaders waar we wat mee hebben en wat aan hebben. Vandaar dit amendement samen met de ChristenUnie/SGP. De voorzitter. Laatste keer, meneer Van den Bos. Jan Willem van den Bos (PvdD). Maar dan nog blijft toch het effect dat die ontwikkelaar of nu drie maanden niet weet wat hij moet doen qua beeldkwaliteit, of dat het beeldkwaliteitsplan precies zo wordt als nu al de huidige plannen zijn. Hoe zou de heer Noorlander dat willen voorkomen? Joren Noorlander (D66). Daar zitten wij als raad natuurlijk allemaal zelf bij. Als wij hier ervoor zorgen dat het beeldkwaliteitsdocument van een niveau is waarvan wij zeggen 'dat is voldoende, dat gunnen wij de inwoners van Morgenstond', dan hebben we een goed beeldkwaliteitsdocument waar we wat aan hebben. Rutger de Ridder (VVD).

Vindt D66 niet net als de VVD dat het college zich gewoon niet aan de regels heeft gehouden met betrekking tot beeldkwaliteit? Er was een motie van mijn hand: Zonder beeldkwaliteit maakt de raad geen tijd. Toch is die beeldkwaliteit er niet en maken we wel tijd. Hoe zit dat? Wat denkt u? Joren Noorlander (D66). Ik denk dat mijn motie niet vreemd is, ook na deze woorden van de heer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Het gaat natuurlijk om de volgorde. Met stoom en kokend water wordt het PUK door de raad geloodst om ervoor te zorgen dat we heel snel iets kunnen doen, maar we zijn in de tussentijd wel vergeten om een beeldkwaliteitsplan op te stellen. Dat is toch verkeerd? Kunt u daar een kwalificatie aan geven? Joren Noorlander (D66). Bij Den Haag Zuidwest zijn we minder ver dan bij andere grote ontwikkelgebieden in Den Haag waar we heel netjes zeggen: we maken een structuurvisie of een ontwikkelvisie, we maken een ontwikkelstrategie, een beeldkwaliteitsplan, een buitenruimteplan, en 59

daar komen de nota van uitgangspunten en de individuele projecten weer uit. Dat trechteren we heel mooi. Hier zijn we gewoon op het punt dat we dat nog niet hebben, dat dingen langs elkaar heen lopen. Dat is ontzettend vervelend. Ik probeer ervoor te zorgen dat we de kaders zo goed mogelijk in handen houden, zo goed mogelijk stellen. Daarvoor is dit amendement bedoeld. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Op zich hartstikke goed hoor, dat amendement. Ik denk ook dat mijn fractie dat amendement zal steunen. Maar ik wil graag horen van D66 of zij ook vinden dat dit niet de juiste gang van zaken is. Meneer Noorlander kan wel zeggen: ja, we zijn nog niet zo ver. Maar het is toch gewoon verkeerd? Dat kan hij toch gewoon zeggen? Joren Noorlander (D66). In de ideale wereld hadden we het zo getrechterd zoals ik in mijn eerste antwoord heb gezegd. Maar we leven in een wereld waarin dat niet altijd kan. We hebben bepaalde verplichtingen, we hebben een bepaalde ambitie en we moeten ervoor zorgen dat we uiteindelijk goed in de pas komen te lopen. Dan is het aannemen van dit amendement een goede tussenoplossing, waarmee we zeggen: we houden die kaders toch een beetje steviger in handen. De voorzitter. U zet uw betoog voort. Joren Noorlander (D66). Ik denk dat dit project een goede toevoeging is voor Den Haag en Den Haag Zuidwest. Tot zover mijn bijdrage.

De voorzitter. Door de heer Noorlander, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg, wordt het volgende amendement (N.A D66) voorgesteld:

Amendement N.A D66 Beeldkwaliteit voor Morgenstond De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Instemmen Planuitwerkingskader Melis Stokelaan Leggelostraat Coevordenstraat (PUK MeLeCo) (RIS319024). Besluit om dictumpunt II toe te voegen: ▪ de aanvraag van de omgevingsvergunning MeLeCo te toetsen aan het nog vast te stellen beeldkwaliteitsplan voor Morgenstond. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de heer Noorlander wordt de volgende motie (N.2 D66) ingediend:

Motie N.2 D66 Flexibele mobiliteitshubs De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Instemmen Planuitwerkingskader Melis Stokelaan Leggelostraat Coevordenstraat (PUK MeLeCo) (RIS319024). Constaterende dat: ▪ een mobiliteitshub uit meer bestaat dan alleen een aantal deelauto’s, maar ook kan bestaan uit reguliere parkeerplaatsen en andere (mobiliteits)voorzieningen; ▪ de hub in de MeLeCo-locatie belangrijk is voor de mobiliteitstransitie in Morgenstond Zuid; ▪ uit het collegevoorstel blijk dat het college ook voornemens is een mobiliteitshub voor Morgenstond Oost te realiseren, bij de Denekampstraat. 60

Overwegende dat: ▪ er een minimum aan deelvervoer beschikbaar moet zijn voor de (potentiële) gebruikers van de mobiliteitshubs; ▪ er een minimumaantal reguliere parkeerplaatsen beschikbaar moet zijn voor de bewoners van de locaties MeLeCo en Denekamp; ▪ jaarlijkse monitoring van het gebruik van de mobiliteitshubs gewenst is; ▪ efficiënt ruimtegebruik belangrijk is. Roept het college op: ▪ na de bouw, het gebruik van de mobiliteitshubs bij MeLeCo en Denekamp periodiek te monitoren en hierover te rapporteren; ▪ indien uit deze monitoring blijkt dat er een mismatch is tussen het aantal deelvervoerplaatsen en het aantal reguliere parkeerplaatsen hier flexibel mee om te gaan en de (potentiële) vraag van de respectievelijke buurten en bewoners bij te stellen teneinde eventuele leegstand en/of niet-gebruik van reguliere parkeerplekken en deelvervoersplekken te voorkomen en hier in voorkomende gevallen over te rapporteren; ▪ in de toekomst bij de realisatie van andere mobiliteitshubs in de stad ook het gebruik te monitoren en waar nodig bij te sturen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. In de commissie hebben we al veel gesproken over dit project voor meer nieuwbouwwoningen in Zuidwest. Zuidwest ligt niet vlakbij een station. Veel mensen zijn afhankelijk van de auto vanwege werk of gezin.

Het CDA heeft er daarom in het commissiedebat op gehamerd dat we de parkeernormen in Zuidwest niet moeten versoepelen, wat leidt tot minder parkeerplekken voor de auto. Daarom hebben we ook veel vragen gesteld over de parkeernormen. Uit de brief van afgelopen maandag blijkt dat het niet gaat gebeuren. Verder hebben we hier een mobiliteitshub, een bovenplanse voorziening die, jawel, vooruitlopend op toekomstige woningbouw alvast gerealiseerd wordt. Voorzieningen vooraf regelen in plaats van achteraf, daar is het CDA Den Haag uiteraard niet op tegen. Dat mogen we vaker doen zelfs. Maar wel willen we dat de puzzel van benodigde parkeerplekken inzichtelijk wordt en dat we rekening houden met de parkeerdruk. Daarom hebben we nog twee moties, mede ingediend door DENK. Allereerst de motie Benodigde parkeervoorzieningen vooraf in beeld: roept het college op in kaart te brengen hoeveel parkeerplekken er benodigd zijn conform de huidige en toekomstige parkeernormen voor de projecten in Morgenstond en dit ook mee te nemen in de gebieds-NvU; de totale berekening van benodigde parkeerplekken met de raad te delen en aan te geven waar en hoeveel capaciteit hiervoor is gereserveerd. Onze tweede motie gaat over de parkeerdruk.

Deze roept het college op de parkeerdruk te monitoren rondom het project MeLeCo en op gebiedsniveau in Morgenstond, en hierover de raad te zijner tijd te informeren bij de geplande wijziging van het omgevingsplan of de vergunningsprocedure inzake de buitenplanse omgevingsplanactiviteiten; indien uit deze monitor blijkt dat de parkeerdruk hoger is dan verwacht, in kaart te brengen welke knelpunten er zijn en welke oplossingen mogelijk zijn; in alle wijken in Zuidwest de parkeerdruk te monitoren en hierover de raad te informeren bij de reguliere voortgangsrapportages Zuidwest. Voorzitter. Over de informatievoorziening is het al veel gegaan deze week en zal het ook vandaag gaan. Ik heb nog wel een verduidelijkende vraag naar aanleiding van de brief. We hebben veel vragen gesteld tijdens het commissiedebat over de parkeernormering. Wij kregen te horen dat het deelmobiliteitspercentage van 50 naar 30 gaat. Dat is op zich goed, als dat niet ten koste gaat van parkeerruimte voor de privéauto. Maar ik heb nog wel een juridische vraag. Waarom staat in het PUK Badhuisweg dat bij de omgevingsvergunning wordt getoetst aan de geldende parkeernormen en bij MeLeCo dat een overgangsregeling is getroffen en de huidige parkeernormen blijven gelden, ook als later die omgevingsvergunning wordt ingediend? Kan dat zomaar juridisch? Graag een reactie. 61

Joren Noorlander (D66). Ik hoor mevrouw De Groot zeggen dat het aantal privéparkeerplaatsen geborgd moet zijn en dat we daar heel goed op moeten monitoren. Is het niet goed voor de mobiliteitstransitie dat we aangeven dat we juist willen dat er een minimumniveau aan deelmobiliteit aanwezig is omdat we mensen de kans willen geven om mee te doen aan die mobiliteitstransitie? Dat kan niet als we daar te weinig voorzieningen voor hebben. Hinke de Groot (CDA). Ik denk dat het wel heel goed is om hier onderscheid te maken. In Zuidwest zit je ver van een station af. Mensen zijn hier dus gewoon afhankelijk van een auto. Ik vind het daarom belangrijk dat de parkeernormen daar blijven gelden. Ik vind het ook belangrijk dat we de parkeerdruk blijven monitoren en dat als toch blijkt dat er te weinig plekken zijn, we nog kunnen schuiven eventueel en een passende oplossing kunnen maken. Tuurlijk, deelmobiliteit kan misschien voor bepaalde doelgroepen, starters bijvoorbeeld, een oplossing zijn, maar het is niet voor iedereen. De voorzitter. Door mevrouw De Groot, daartoe gesteund door de heer Çelik, worden de volgende moties (N.3 CDA en N.4 CDA) ingediend:

Motie N.3 CDA Benodigde parkeervoorzieningen vooraf in beeld De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Instemmen Planuitwerkingskader Melis Stokelaan Leggelostraat Coevordenstraat (PUK MeLeCo) (RIS319024) Constaterende dat: • de ontwikkeling bij de Melis Stokelaan, Leggelostraat en Coevordenstraat (MeLeCo) onderdeel uitmaakt van een langjarige ontwikkeling in ZuidWest, met grote verdichtingsambities; • het PUK MeLeCo voldoet aan het vigerende parkeerbeleid, en de benodigde parkeerplaatsen in de parkeervoorziening op het eigen terrein worden gerealiseerd; • er een mobiliteitshub is voorzien met buurt logistieke functies. Overwegende dat: • Zuidwest niet vlakbij een station ligt en veel mensen nog steeds afhankelijk zijn en zullen zijn van de auto vanwege werk of gezin. Roept het college op: • in kaart te brengen hoeveel parkeerplekken er benodigd zijn conform de huidige en toekomstige parkeernormen voor de projecten in Morgenstond en dit ook mee te nemen in de gebiedsNvU; • de totale berekening van benodigde parkeerplekken met de raad te delen, en aan te geven waar en hoeveel capaciteit hiervoor is gereserveerd. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie N.4 CDA Monitor parkeerdruk bij MeLeCo De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Instemmen Planuitwerkingskader Melis Stokelaan Leggelostraat Coevordenstraat (PUK MeLeCo) (RIS319024)

62

Constaterende dat: • de ontwikkeling bij de Melis Stokelaan, Leggelostraat en Coevordenstraat (MeLeCo) onderdeel uitmaakt van een langjarige ontwikkeling in ZuidWest, met grote verdichtingsambities; • het PUK MeLeCo voldoet aan het vigerende parkeerbeleid, en de benodigde parkeerplaatsen in de parkeervoorziening op het eigen terrein worden gerealiseerd; • er een mobiliteitshub is voorzien met buurt logistieke functies. Overwegende dat: • Zuidwest niet vlakbij een station ligt en veel mensen nog steeds afhankelijk zijn en zullen zijn van de auto vanwege werk of gezin; • het belangrijk is om de parkeerdruk te monitoren en te kunnen bijsturen indien nodig. Roept het college op: • de parkeerdruk te monitoren rondom het project MeLeCo en op gebiedsniveau in Morgenstond, en hierover de raad te zijner tijd te informeren bij de geplande wijziging van het omgevingsplan of de vergunningsprocedure inzake de buitenplanse omgevingsplanactiviteit(en); • indien uit deze monitor blijkt dat de parkeerdruk hoger is dan verwacht, in kaart te brengen welke knelpunten er en zijn welke oplossingen mogelijk zijn; • in alle wijken in Zuidwest de parkeerdruk te monitoren, en hierover de raad te informeren bij de reguliere voortgangsrapportages Zuidwest. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter.

Zoals in de commissie al gezegd, is mijn fractie blij dat we met dit plan eindelijk verder kunnen. In 2010 is de sloop al aangekondigd. Er is eenmalig vijftien jaar extra uitgetrokken om de woningen daar nog te laten staan. Volgens mij is het hard nodig dat we deze woningen nu eindelijk gaan vervangen, door renovatie waar mogelijk en door nieuwbouw en verdichting waar dat kan. Mijn fractie heeft toch nog even de vraag aan het college of die vijftien jaar die we uiteindelijk extra hebben uitgetrokken, goed was, gezien de staat van de woningen. Hadden we het eigenlijk niet veel eerder moeten doen? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). De heer Ahraui heeft het over een project dat al vijftien jaar loopt. Wat vindt de PvdA-fractie ervan dat dit plan er nu met stoom en kokend water door het college doorheen wordt gejast? Samir Ahraui (PvdA). Ik herken me niet in de stoom-en-kokend-water-woorden van mevrouw Klokkenburg. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Dan hebben wij, denk ik, een andere informatievoorziening. Want er is uitstel gevraagd en er kwam vervolgens een mail van het college dat dit eigenlijk echt niet kon en dat het echt moest. Er was een nieuwe stemming geweest en de coalitiefracties waren ervoor om het te gaan behandelen. Er is nogmaals om uitstel gevraagd, maar dat kon echt niet en opnieuw waren de coalitiefracties voor behandeling.

Dat is toch stoom en kokend water? Samir Ahraui (PvdA). We zijn inmiddels weer drie maanden verder ten opzichte van het moment dat dit PUK voor het eerst op de commissieagenda stond. Volgens mij hebben we allemaal kunnen lezen wat dat betekent voor de tijdlijn en voor het bouwen. We hebben allemaal kunnen lezen dat dit project eigenlijk niet door kan gaan zonder de rijkssubsidies die we hebben ontvangen. Er zitten zúlke krappe tijdlijnen in. Voor mijn fractie telt het zwaarder dat we deze woningen, die hier naar onze mening al 63

veel te lang staan, en deze ontwikkeling, die al veel te lang op zich laat wachten, nu eindelijk voortgang kunnen bieden. Daarom denk ik dat we, met ook de informatie die we nu hebben, voldoende hebben om hier vandaag een besluit te kunnen nemen. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Klokkenburg. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Maar vindt de heer Ahraui het ook niet cru dat de raad wordt verweten deze mensen te lang in schimmelwoningen te laten wonen, terwijl al vijftien jaar over dit plan gesproken wordt? Samir Ahraui (PvdA). Ik heb niemand in deze raad dit verwijt gemaakt. Ik heb alleen maar geconstateerd dat in 2010 de sloopplannen al bekendgemaakt zijn bij de bewoners. Er zijn natuurlijk ook al heel veel bewoners verhuisd. Ik vind persoonlijk dat we hen te lang daar hebben laten wonen, want als ik kijk naar de staat van heel veel woningen in het gebied, vind ik dat heel veel mensen daar niet goed wonen. De kwaliteit van leven gaat daar te snel achteruit. Dat is geen verwijt richting hier. Dat is geen verwijt richting mevrouw Klokkenburg. Maar dat betekent wel dat we een verantwoordelijkheid hebben om, na een aantal maanden dat we dit nu bij ons in ieder geval op de agenda hebben, door te pakken. De voorzitter. Gaat u verder met uw betoog. Samir Ahraui (PvdA). Ik heb het net al even in het interruptiedebatje gezegd.

Dankzij de rijkssubsidies kunnen we nu eindelijk door, kunnen we een betaalbaar woningbouwprogramma hier realiseren. Veel sociale huurwoningen, middenhuur en betaalbare koop, en daar is mijn fractie erg blij mee. We hebben nog wel drie vragen aan het college. De eerste. Veel bewoners zijn op dit moment al verhuisd of hebben een andere woning gezocht, maar de actiegebieduitwijzing zal nog volgen na vaststelling van het PUK. Wij horen graag nog wat de impact hiervan precies is voor mensen die al vertrokken zijn, maar die nog wel zouden kunnen willen terugkeren. Zouden zij nog recht kunnen hebben op bijvoorbeeld het sociaal plan dat er ligt of is dat voor hen niet van toepassing? We hebben kunnen lezen dat er maar tweeënhalve maand marge zit tussen de deadline van de WBI-middelen en de start. We vroegen ons af welke maatregelen het college samen met de partners neemt om deze tijd niet te overschrijden. Tweeënhalve maand is natuurlijk vrij krap in de bouwwereld. Daar maakt mijn fractie zich wel zorgen om. De laatste vraag gaat over het parkeren. Het viel ons op dat in het plan een deel van de parkeerplaatsen gekoppeld is aan de koopwoningen. Wij vroegen ons af of dit niet oneerlijk is.

Zou je niet juist in het complex een aantal parkeerplaatsen moeten toewijzen waarop iedereen zich zou moeten kunnen inschrijven volgens een eerlijk systeem? Want nu hebben de mensen die de middelen hebben om een woning te kopen het recht op een parkeerplaats, waar de mensen in een huurwoning in de rij moeten staan. Rutger de Ridder (VVD). Weet u wat misschien een goed idee is? Dat we voldoende parkeerplekken realiseren daar, dat iedereen een parkeerplek heeft. Vindt de Partij van de Arbeid dat niet een goed idee? Samir Ahraui (PvdA). Ik zie een voorstel dat voldoet aan de Nota parkeernormen, waar ook de VVD destijds mee heeft ingestemd. Rutger de Ridder (VVD). Ik word altijd zo moe van dat gemekker: daar heeft u ook mee ingestemd, och, och, och. Waar gaat dit over? De voorzitter. Dat zou u nooit doen, hè?

64

Rutger de Ridder (VVD). Waar gaat dit over? Ik stel serieus de vraag. De Partij van de Arbeid komt weer met een huilverhaal dat mensen met een eigen woning wel een parkeerplek krijgen en andere mensen niet. Dat is allemaal helemaal niet eerlijk, calimerogedrag. Kom op, niet zo gek doen, gewoon parkeerplekken bouwen. Samir Ahraui (PvdA). Als iemand mij gemekker verwijt, dan zou ik zeggen: ik heb dat geleerd van de beste koning en die zit hier aan mijn linkerzijde. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Alle begrip voor het feit dat het college snel deze woningen in Morgenstond wil aanpakken. Het besluit had ook heel makkelijk kunnen worden genomen, ware het niet dat het college dit plan door de raad wil krijgen aan de vooravond van nieuw parkeerbeleid. Het college is tot de conclusie gekomen dat we een pas op de plaats moeten maken met deelmobiliteit in Zuidwest, maar de bewoners van het nieuwe MeLeCo-complex hebben het nakijken. Voor hen gelden de bestaande normen voor deelmobiliteit, wat minder privéparkeerplekken betekent. Deze week bleek namelijk uit de nieuwe nota parkeernormen dat er een soort packagedeal is gesloten waarbij allerlei grote projecten van wethouder Balster worden uitgesloten van de nieuwe parkeernorm.

Aan de wethouder Wonen de vraag: waarom is de raad niet in de brief van juli over deze deal geïnformeerd en heeft de wethouder gedaan alsof hij de normale procedure volgde? De normale procedure is immers dat een ontwikkelaar bij de aanvraag van de omgevingsvergunning zich te houden heeft aan het dan geldende parkeerbeleid. Zie de recente discussie over PUK Badhuisweg. Aan de wethouder Mobiliteit wil ik daarnaast vragen: sinds wanneer zijn de gesprekken over deze uitzonderingsprojecten op de nieuwe parkeernota gaande? Waarom valt MeLeCo hieronder, als hier nog niet eens in de raad over is besloten? Graag een duidelijke reactie, want mijn fractie vindt het buitengewoon storend dat de raad steeds wordt verweten dat hij een onbetrouwbare partner is, terwijl het college de raad de hele tijd onvolledig informeert. En dat is helaas niet de eerste keer. Ten slotte een amendement van mijn fractie met het doel om de raad een stem te geven bij de invulling van een mobiliteitshub en zo hopelijk ook meer tegemoet te kunnen komen aan de bewoners van MeLeCo, als dat nodig zou blijken. Omwille van de tijd verwijs ik naar de tekst op de website voor dit amendement. Dit dien ik in met mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. Samir Ahraui (PvdA). Collega Arp stelt in haar betoog dat er in de toekomst wellicht andere parkeernormen zouden gelden.

Maar is zij dan ook van mening dat we met terugwerkende kracht andere eisen zouden moeten stellen aan projecten als het gaat over bijvoorbeeld het woningbouwprogramma? Lesley Arp (SP). Ik snap eerlijk gezegd deze vraag niet. Ik hoop dat ik duidelijk heb gemaakt waar het mij om gaat. Het college heeft zelf een voortschrijdend inzicht als het gaat om deelmobiliteit in Zuidwest. Nu hebben allemaal mensen een mening over deelmobiliteit, maar in de nieuwe nota parkeernormen zijn ze tot de conclusie gekomen dat we misschien te snel gaan met Zuidwest, dat we een pas op de plaats moeten maken. Nu besluiten wij democratisch over een project dat het college van dat voortschrijdend inzicht wil uitzonderen. MeLeCo gaat nog voldoen aan de bestaande norm. Ik vind dat wrang, want wij hebben volgens mij nu gewoon het recht om te beslissen hoe we met dit project om willen gaan. Samir Ahraui (PvdA). Voor de ontwikkeling van projecten geldt: je moet op een gegeven moment ergens starten. Dat geldt voor parkeren. Dat geldt voor het aantal woningen dat je er wil bouwen. Dat geldt ook voor het woningbouwprogramma. En zo hebben we veel meer normen. Op een gegeven moment stop je toch ergens een paal in de grond en ga je met ontwikkelende partijen aan de slag om een project te ontwikkelen? Ik snap wellicht het ongemak dat mevrouw Arp voelt, maar ik ben toch op zoek naar waar we dan de grens trekken.

Betekent dit dat als we over een paar maanden de woonvisie hebben vastgesteld, we daarna geen enkel project meer door de raad moeten laten beoordelen, omdat we de woningbouwnormen weer hebben aangepast? Op een gegeven moment ben je toch klaar? Dan ga je toch ontwikkelen?

65

Lesley Arp (SP). Volgens mij heb ik in mijn betoog al duidelijk uitgelegd waar ik de grens trek. Over dit project hebben we nog helemaal niet besloten. Er zit geen paal in de grond. Als het een project was zoals Steenzicht, dat bijna af is, volgens mij, ja, dan snap ik heel goed dat je niet tegen de ontwikkelaar kan zeggen: hé, we werken straks met een nieuwe parkeernorm. Maar eigenlijk zegt het college: er is een WBI-subsidie aangevraagd en dat betekent dat de raad hier nu niks meer over te zeggen heeft. Dat vind ik een heel dubieuze redenering in de brief over de nota parkeernormen. Ik wil graag dat het college daarop reageert. De voorzitter. Mevrouw Arp, kunt u toch het dictum van het amendement voorlezen? Dat is toch de bedoeling van amendementen, of niet? Oké, daar hebben we het dan wel een keer over. We gaan het niet naar bevind van zaken wijzigen. We schrijven het op, want dit vind ik niet eerlijk. Op andere momenten heb ik iemand heel streng toegesproken. Die was ook not amused, maar toen hebben we het wel gedaan. Oké, we gaan door, voor de goede vrede. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg, wordt het volgende amendement (N.B SP) voorgesteld:

Amendement N.B SP Bezint eer ge een mobiliteitshub begint De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024, ter bespreking van Instemmen Planuitwerkingskader Melis Stokelaan Leggelostraat Coevordenstraat (MeLeCo). Besluit om het dictum te wijzigen in: in te stemmen met het bijgevoegde concept-PUK MeLeCo, als basis voor de verdere uitwerking van de plannen en voor verdere uitwerking van het juridisch planologisch kader, met dien verstande dat het college geen overeenkomsten sluit met een exploitant van de mobiliteitshub voordat de raad de gelegenheid heeft gehad om te spreken over het beoogde exploitatiemodel en de toegankelijkheid en betaalbaarheid voor bewoners. Na realisatie, en vóórdat een overeenkomst met een exploitant wordt gesloten, besluit de raad over het aantal parkeerplekken dat ter beschikking wordt gesteld voor de mobiliteitshub en het aantal dat (extra) ter beschikking wordt gesteld aan bewoners van het complex MeLeCo. Daarnaast krijgt de raad vooraf inzage in de concept-overeenkomst met de beoogde exploitant. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. Ik mag eindelijk zelf mekkeren. Dit plan voor Zuidwest wordt geteisterd door gedoe. Überhaupt worden debatten rondom Zuidwest geteisterd door gedoe. Alles gaat moeizaam. Het vertrouwen is broos.

In deze casus kun je je afvragen of we als gemeente nu echt goed bezig zijn. Het grootste punt voor de VVD is het parkeren en dus de bereikbaarheid. Er worden hier besluiten genomen die de bewoners gaan knellen. Het wordt wel gênant, want keer op keer zijn er nieuwe feiten, komen er nieuwe dingen naar voren. Mevrouw Arp had er een mooi verhaal over. Kan de wethouder aangeven of hij ook vindt dat dit een heel lelijke gang van zaken is? Want wij lezen, wat mevrouw Arp al zei, in de parkeernota dat MeLeCo een uitzondering wordt, en een hoop andere uitzonderingen. Voor de VVD gaat het hier om parkeren. De VVD wil mensen zelf de keuze laten hoe ze zich verplaatsen. Omdat dit PUK daar straal aan voorbijgaat, dient de VVD vier moties in. Joren Noorlander (D66). Hoe vindt de VVD dat het college hier straal aan voorbijgaat? Hier wordt toch juist, ik wil bijna zeggen 'progressiever' maar het is eerder conservatiever, parkeerbeleid gevoerd dan mogelijk is volgens de huidige parkeernota? Rutger de Ridder (VVD). Kern van het PUK is en blijft dat er aan de lopende band, aan alle kanten parkeerplekken worden opgeofferd voor deelmobiliteit: op het straatniveau, op het hubniveau, er wordt een weg afgewaardeerd. Aan alle kanten wordt voorbijgegaan aan de autobezitter.

66

Joren Noorlander (D66). In de parkeerberekeningen zie ik juist dat we ruim binnen de huidige parkeernota blijven. In plaats van dat er 50% aan deelvervoeraftrek is, is dat nu 40%. Dat is dus 10% minder, voor de goede rekenaars onder ons, dan mogelijk is. De deelmobiliteitshub komt daar bovenop. Die wordt dus niet berekend met de parkeernormen. Die 36 plaatsen voor deelmobiliteit komen dus bovenop de parkeerplaatsen die anders gerealiseerd zouden worden. Dat is toch juist ruimhartig? Rutger de Ridder (VVD). Als iets minder erg is, is het nog steeds erg. De voorzitter. Voor de laatste keer, meneer Noorlander. Joren Noorlander (D66). Ik vind dat een heel dramatische uitspraak voor het realiseren van 10% minder deelautovervoer en tien extra parkeerplaatsen voor privéauto's. Rutger de Ridder (VVD). D66 mag vinden wat het wil, maar waar het hier om gaat is dat je met elkaar afspreekt wat voor stad je wil zijn. De VVD staat niet voor een zesjesstad. Die staat voor een stad waar het fijn wonen is, waar je makkelijk je auto kan parkeren, waar je een beetje snel thuis kan komen, ook voor de mensen in Zuidwest. We halen die hele wijk overhoop! Dan moeten we juist zorgen dat er voldoende parkeergelegenheid is, voldoende doorrijvermogen. Dat moeten we organiseren. Daar heeft de VVD vier moties voor. Voorzitter. Mobiliteit is een persoonlijke keuze.

Deelauto's zijn een mooie aanvulling, maar niet iedereen kan of wil overstappen. Veel bewoners zijn afhankelijk van hun eigen auto. Wij vinden dat ze die vrijheid moeten behouden. Daarom de motie met de titel Ruimte voor bewonersparkeren in de mobiliteitshub: verzoekt het college in de eerste vijf jaar van de mobiliteitshub maximaal zes plekken te reserveren voor deelmobiliteit en de overige 30 plekken beschikbaar te stellen voor bewonersparkeren; de raad te informeren over de uitwerking hiervan. Wij vragen ons af: waarom moet de Melis Stokelaan, een brede en groene verkeersader, afgewaardeerd worden? Wat is het probleem dat hiermee wordt opgelost? Wat betekent dit voor de verkeersdoorstroming in de stad? Wij willen duidelijkheid. De voorzitter. Nieuw punt van de heer Noorlander. Joren Noorlander (D66). Ja, voorzitter, in reactie op de eerste motie. Ik hoor 'zes deelauto's'. Dat betekent een reductie van 20%. Dat is 10% lager dan in de nieuwe parkeernota zou staan. Dus de VVD zou nog lager willen gaan dan in de parkeernota staat, klopt dat? Rutger de Ridder (VVD). U hoort het goed: zes plekken voor deelmobiliteit, 30 voor gewone auto's. Joren Noorlander (D66). O, dus dat is niet eens bij MeLeCo zelf, maar dat is in de deelmobiliteitshub? Willen we dus ervoor zorgen dat er geen deelmobiliteit meer in de hub is? Begrijp ik dat zo goed? Rutger de Ridder (VVD).

D66 en de VVD staan op verschillende planeten in dezen. De VVD wil zorgen dat er voldoende parkeerplekken zijn voor de bewoners van Zuidwest. Dat kan je in de mobiliteitshub duwen, dat kan je op straat doen, dat kun je in een gebouw doen, als die mensen maar goed kunnen parkeren. Deze motie regelt dat. De voorzitter. Laatste keer, meneer Noorlander. Joren Noorlander (D66). Als dat dan de financiering van zo'n mobiliteitshub onderuit zou halen, dan maar helemaal geen hub of parkeerplaatsen daar? Rutger de Ridder (VVD). Dan heb je slecht onderhandeld. De voorzitter. Gaat uw gang, meneer De Ridder. 67

Rutger de Ridder (VVD). De tweede motie heet Informatievoorziening en participatie over afwaardering Melis Stokelaan. Deze verzoekt het college een volledig onderbouwd voorstel naar de raad te sturen en daarbij een participatietraject te organiseren waarbij bewoners, ondernemers en hulpdiensten actief worden betrokken; de uitkomsten van dit participatietraject mee te nemen in het uiteindelijke voorstel aan de raad. De parkeerdruk in Zuidwest is al hoog genoeg. Het schrappen van zestien openbare parkeerplekken voor deelmobiliteit terwijl er al een mobiliteitshub komt, is voor ons onacceptabel. Bewoners moeten de vrijheid hebben hun eigen auto te parkeren. Wij verzoeken daarom het college de zestien openbare parkeerplekken die volgens het planuitwerkingskader zouden worden omgezet voor deelmobiliteit, te behouden als openbare parkeerplekken. Groen is van levensbelang voor een wijk, maar zonder goed onderhoud verliest het zijn waarde. De binnentuinen in het MeLeCo-project zijn prachtige toevoegingen, maar deze moeten goed worden beheerd. Wij verzoeken het college om met Haag Wonen concrete meerjarige afspraken te maken over het onderhoud van de binnentuinen binnen het MeLeCo-project; en de raad uiterlijk bij het vaststellen van de omgevingsvergunning te informeren over de gemaakte afspraken en hoe deze zullen worden gefinancierd en gehandhaafd. De voorzitter.