RIS320325 Notulen van de raad van 12 september 2024

Ik heb heel even getwijfeld of ik hiernaartoe zou lopen, omdat ik me eigenlijk grotendeels kan aansluiten bij de heer De Vuyst, de voorzitter van de Rekeningencommissie; sorry, de fractievoorzitter van GroenLinks. Maar als mensen zo'n prachtig initiatiefvoorstel schrijven, vind ik het altijd van respect getuigen om dat te adresseren. Dus allereerst hulde daarvoor. We hebben in de commissie ook een hele goede discussie hierover gehad. Er lijkt inderdaad grotendeels tegemoet te zijn gekomen aan de zorgen die wij hadden. Ik ben dus inderdaad benieuwd naar het antwoord op de vraag van de heer De Vuyst aan het college of het college denkt dat dit voldoende tegemoetkomt aan de kritiek die het had. Daar sluit ik me dus bij aan. Verder wil ik nog opmerken dat het mij opvalt dat het hier in de raadzaal steeds leger wordt. Dat vind ik een beetje jammer. Het is misschien iets voor het presidium om het daar de volgende keer over te hebben. De voorzitter. Maar de tribunes worden opvallend gevuld. Hartelijk welkom, gasten van de raad. O, het zijn nieuwe ambtenaren. Welkom! Fijn dat u voor de publieke zaak heeft gekozen. Het is een werksafari. Zo wil ik ook wel werken; leuk! Leonie Gerritsen (PvdD). Dat doet u toch ook? De voorzitter. Ja, dat doe ik ook. Ik doe niet anders! Dit is ons werk, zeker. 35

Noud Dumoulin (VVD). Voorzitter. Bij dit agendapunt wil ik mijn grote twijfels uiten over de juridische bestendigheid van het voorstel. Het is niet zonder reden dat andere gemeenten ervoor terugschrikken om de vrijheid van meningsuiting in te perken met een reclameverbod. Zij zien wel dat inperking een uitzondering is, geen regel om in te voeren. Voor inperking gelden strikte voorwaarden. Kort samengevat: het effect moet aantoonbaar en proportioneel zijn en er moet een belangenafweging zijn geweest. Ik vraag de wethouder hoe hij deze voorwaarden heeft getoetst bij het opstellen van zijn preadvies en of hij denkt dat dit verbod toetsing bij de rechter kan doorstaan. Ik vraag de indiener met welk onderzoek een aantoonbaar effect van een lokaal verbod in kaart is gebracht, met hoeveel Haagse eigenaren van vakantiebureaus, tankstations en autobedrijven is gesproken over hun belang en hoe wordt voorkomen dat zij last ondervinden van dit verbod. Wethouder Barker (PvdD). Voorzitter. Ik heb twee vragen gekregen. Allereerst natuurlijk de vragen van de VVD-fractie. Ik begrijp de zorgen over het punt rond de juridische gronden. Eigenlijk heeft Zwolle uiteindelijk de keuze gemaakt om het niet te doen omdat zij bepaalde rechtszaken voorzag, maar uiteindelijk zegt ook Zwolle dat de mogelijkheid ertoe er wel is.

Er zijn ook verschillende andere juridische onderzoeken geweest die dat aangeven. Tegelijkertijd zijn er natuurlijk altijd risico's als je iets nieuws doet; ik heb begrepen dat dit in de hele wereld de eerste keer is dat dit zou gebeuren. Als je de wereld nooit wil verbeteren, moet je ook niet in een college of in de raad zitten. Er is eigenlijk altijd een bepaald risico. Het klopt dus dat er een bepaald risico is. Daar heeft de VVD-fractie dus gelijk in. Noud Dumoulin (VVD). Hoe groot schat de wethouder dat risico dan in? Zijn er al aankondigingen van rechtszaken? Wethouder Barker (PvdD). Dat is een goede vraag. Er zijn geen aankondigingen van rechtszaken geweest. Ook omdat dit zo vaak is getoetst door verschillende juridische adviseurs, heeft het college gezegd dat het de risico's inschatte als beperkt als de fractie van de Partij voor de Dieren het initiatiefvoorstel op bepaalde punten zou aanpassen. Dat ging over de imagereclame, die er nu door de fractie uit is gehaald. Daardoor is het risico een stuk beperkter. Het college heeft dus gemeend dat de risico's beperkt zijn. Om daarmee meteen de vraag van D66 te beantwoorden: daarom is het oordeel veranderd na aanpassing van het initiatiefvoorstel. Noud Dumoulin (VVD). Theoretisch en juridisch kan er natuurlijk altijd heel veel, maar zoals ik net zei, zitten daar bepaalde voorwaarden aan.

Is er een belangenafweging geweest of is er een onderzoek geweest naar het effect van een lokaal verbod, zoals ik ook aan de indiener heb gevraagd? Wethouder Barker (PvdD). Ja, het college heeft natuurlijk een belangenafweging gemaakt, maar uiteindelijk is het vooral aan de raad om die belangenafweging te maken, want het college heeft oorspronkelijk gezegd dat er te veel juridische risico's aan vastzitten. Toen heeft de fractie van de Partij voor de Dieren het voorstel aangepast. Nu zegt het college dat die grote risico's er niet meer zijn, want dat is met die aanpassing veranderd. Maar uiteindelijk is het aan de raad om de afweging te maken. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Voor de duidelijkheid, misschien ook voor de mensen thuis: hoor ik de wethouder zeggen dat hij de risico's zelf laag inschat, maar dat we, omdat er nog geen jurisprudentie over is, eigenlijk niet weten of we de risico's wel als laag kunnen kwalificeren en dat we in theorie dus ook een risico lopen op miljoenenclaims? En neemt de wethouder dat op de koop toe? Wethouder Barker (PvdD). Die vraag ging wel heel snel. Miljoenenclaims? Nee, die kans is er niet. Je kan wel kijken welk deel die reclame is. Je kan de gevolgen dus wel ongeveer inschatten, maar niet zo specifiek. Het gaat niet om miljoenen, jaarlijks.

Als wethouder en als college hebben we natuurlijk bekeken welke juridische analyses er zijn. Er zijn al heel veel juridische analyses gemaakt, maar uiteindelijk is er inderdaad geen jurisprudentie over. Dat is dus een bepaald risico, maar we hebben heel veel advocaten die juist aangeven dat dit mogelijk is. 36

Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Dus afsluitend en samenvattend: het college neemt alle risico's die dit mogelijk met zich meebrengt op de koop toe. Wethouder Barker (PvdD). Ja, zij het dat het dus beperkte risico's zijn. Het zijn heel beperkte risico's. Die neem je dan op de koop toe, als Hart voor Den Haag het zo wil formuleren, maar het zijn beperkte risico's en in alles zitten risico's. Mij werd gesouffleerd dat er nog een vraag van de GroenLinksfractie is over de termijn. De termijn is volgens mij zoals de raad uiteindelijk beslist. Het gaat dan per 1 januari in. Natuurlijk gaat het college, als er iets misgaat, niet direct handhaven. Net zoals in veel andere gevallen waarschuw je dan eerst. Op die manier kan je een overgang creëren. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Ten eerste dank voor alle steunbetuigingen voor dit voorstel. Het heeft inderdaad lang geduurd; 'estafette' is volgens mij geen overdreven term. We zijn heel blij dat het er nu ligt. Wat GroenLinks zei, klopt: omdat we het voorheen eigenlijk voor de zomer zouden indienen en er nu pas na de zomer wordt gestemd, kijk je inderdaad of het nog lukt binnen het tijdsbestek. Wij denken van wel. Zoals de wethouder net zei, lijkt het gewoon te kunnen. Mocht het net een paar weken vertraging oplopen, dan is dat natuurlijk geen ramp. De PVV zegt dat het klimaat redden onzin is.

Daarover verschillen wij van mening: wij proberen dat nog wel. Ook dank aan D66 voor de steun. Wat de vraag van de VVD betreft: er is nog een brief binnengekomen van een advocaat, die laat weten dat het niet vanwege juridische onhaalbaarheid is waarom de stad Zwolle dit niet heeft gedaan, maar vanwege de vraag: zijn wij nou wel de stad om voorop te lopen en kost het niet te veel ambtelijke capaciteit? Wij zeggen dat wij als Den Haag misschien wél de stad zijn om voorop te lopen. Laten wij dus het voortouw nemen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik zie dat de woordvoerder van de Partij voor de Dieren op dit moment een politieke boodschap de wereld in gooit via een laptop, die daar staat. Dat vind ik gek. Ik vraag me af of dat de bedoeling is. De voorzitter. Dat had ik niet gezien. Doe 'm even dicht. Of heb je 'm nodig? Oké. Dit is ook een vorm van reclame. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik heb 'm opzijgezet. Het was me niet duidelijk dat die in beeld was. Excuus als u daar last van had. Bij het vorige agendapunt benoemde de VVD nog dat er straks wel gewoon trams door Den Haag rijden. Dat is met dit initiatiefvoorstel ook verholpen. Ik hoop dus dat de VVD daar blij mee is en dat ze daarom ook voor dit voorstel zal stemmen. Verder waren er volgens mij voor mij geen vragen, tenzij ik er eentje gemist heb. Dan hoor ik dat graag. Noud Dumoulin (VVD).

Ik heb die brief die is ingekomen, natuurlijk ook gelezen. Daar staat in dat het theoretisch-juridisch mogelijk is onder bepaalde voorwaarden. Aan die voorwaarden is niet voldaan. Hoe kijkt mevrouw Gerritsen daarnaar? Leonie Gerritsen (PvdD). Aan welke voorwaarden is volgens de VVD dan niet voldaan? Noud Dumoulin (VVD). Bijvoorbeeld dat een verbod een direct effect moet hebben. Dat is bij een lokaal verbod nogal de vraag. Daar is geen onderzoek naar gedaan. Leonie Gerritsen (PvdD). Er zijn wel degelijk onderzoeken die aangeven dat het verbieden van reclame zal helpen. Als de VVD het fijn vindt, zouden we bijvoorbeeld over vijf jaar best kunnen kijken hoeveel effect het heeft gehad. Dan weten volgende raadsleden dat ook. Bovendien is het door een gemeente reguleren of verbieden van reclame op inhoud niet nieuw. Dat gebeurt al jaren.

37

Noud Dumoulin (VVD). De indiener verwijst naar een grootschalig verbod, niet naar een lokaal verbod. Daar is nog geen onderzoek naar gedaan. Ik heb liever dat dat wordt aangekaart voordat we beleid maken dan dat we het later gaan evalueren. Er staat nog een andere voorwaarde die ik ook heb genoemd, namelijk de belangenafweging. Ik vraag me af welke belangen mevrouw Gerritsen heeft afgewogen en met wie ze daarover in Den Haag heeft gepraat. Leonie Gerritsen (PvdD). De belangen die de Partij voor de Dieren heeft afgewogen, zijn de wereldgezondheid, de luchtkwaliteit, het normaliseren van het gebruiken van fossiele subsidies versus de inkomens van een aantal bedrijven die gewend zijn om reclame te maken in Den Haag. Dan kiezen wij toch voor de volksgezondheid en het verbeteren van het klimaat. De voorzitter. Ik kijk rond. Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: M. Voorstel van het college inzake Verordening leges zero-emissiezone Den Haag 2024 (RIS319310). De voorzitter. We hebben geen logischer moment gevonden dan dit. Ik heb daarom een voorstel, waarbij ik een paar formules moet voorlezen. Ik stel voor dat we nu ingaan op het verzoek van de heer Guernaoui en een besloten deel van de raadsvergadering aankondigen. Ik moet het volgende aan u vragen. Onder verwijzing naar artikel 23 van de Gemeentewet ga ik op verzoek van een van de leden over tot een geheime vergadering. Ik verzoek u, dames en heren, ook de mensen die op safari zijn, de zaal nu te verlaten. Tijdens de geheime vergadering blijft de zaal gesloten. Leden mogen de zaal alleen verlaten voor een sanitaire stop. Telefoneren is niet toegestaan. Aanwezigen tekenen de presentielijst. Ik schors nu de openbare vergadering. Dan wacht ik even totdat alle fysieke maatregelen zijn genomen. (De openbare vergadering gaat om 16.00 uur over in een besloten deel tot 17.18 uur) Voorzitter: de heer Sluijs. De voorzitter. We gaan heel snel verder, want we hebben een ontzettend lange agenda. Iedereen die naar de klok en de agenda kijkt, ziet dat dat een enorme uitdaging gaat worden. Laten we dus heel snel verdergaan. Ik wil iedereen ook graag wijzen op het feit dat we om 18.00 uur gaan schorsen voor de dinerpauze; dan weet u dat ook.

We gaan nu snel verder met het openbare deel van de behandeling van agendapunt M, het voorstel van het college inzake Verordening leges zero-emissiezone Den Haag 2024. De beraadslaging wordt geopend. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Dit college heeft jaren geleden afgesproken dat het een zero-emissiezone wil invoeren, toen nog financieel en juridisch gesteund door het Rijk, de wetgevende machten. Maar inmiddels zitten er een ander kabinet en een andere volksvertegenwoordiging, want Nederland heeft opnieuw gestemd. Die hebben besloten om niet meer mee te werken aan dit project van de zero-emissiezone. Het is nog steeds een gemeentelijk besluit, maar juridisch en financieel wordt het niet meer gedekt. Daardoor lopen de gemeenten die dit nog steeds willen, waaronder helaas ook Den Haag, tegen allerlei juridische en financiële risico's aan. Dat moeten we niet doen. Ik roep de raad dan ook op om te leren van Amare, want daarbij gebeurde precies hetzelfde. Er was een coalitieakkoord. Daarna werden regels gebroken. Dat heeft de gemeente Den Haag uiteindelijk heel veel geld gekost. Het wordt een grote chaos als dit college, gesteund door de coalitie, nu gaat besluiten om dit in te voeren. 38

Over de geheime stukken mag ik helaas niks zeggen, maar ik mag wel zeggen dat zij vol zitten met juridische en financiële risico's. Daarom zal ik straks een motie indienen, maar eerst heb ik een vraag. De verordening wijst naar bord C22e. Dat is echter nog niet besloten in de raad. U verwijst soms naar 'de CRO' of weet ik het; de een of andere organisatie. Daar heeft u ook geen advies over. Als dat advies er is, willen we het graag krijgen, maar in deze regeling wordt verwezen naar een bord dat volgens mij niet bestaat. Dus trek het in. Om de raad te helpen dien ik een motie in. Om de wethouder te helpen lees ik de titel van de motie voor: better half-turned than completely gone astray! In de commissie weigerde hij te luisteren, maar misschien brengt deze taal hem op andere gedachten. Vandaar de motie, met als dictum: verzoekt het college om de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord af te wachten, de financiële en juridische risico's verder te onderzoeken en daarover in openbaarheid in gesprek te gaan met alle stakeholders, alle bestaande juridische en financiële adviezen openbaar te maken en de invoering van de zeroemissiezone tot nader orde (until further notice!) uit te stellen. De uitwerking van het hoofdlijnenakkoord komt aanstaande vrijdag; laten we dat afwachten.

Het in openbaarheid in gesprek gaan met alle stakeholders lijkt me heel goed passen bij de nieuwe bestuurscultuur die dit college voorstelde. De voorzitter. Door de heer Guernaoui, daartoe gesteund door de heer Martinez van Andel, wordt de volgende motie (M.2 HvDH) ingediend:

Motie M.2 HvDH Better half-turned than completely gone astray! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024, ter bespreking van het voorstel van het college inzake verordening leges zero-emissiezone Den Haag 2024 (RIS319310) Constaterende dat, • in het Haags akkoord 2023-2026 het volgende is afgesproken ‘Het Rijk zet in op invoering van zero-emissiezones voor stadslogistiek in grote steden. Dit is belangrijk voor gezondheid, natuur en klimaat: bestel- en vrachtauto’s zorgen voor stikstof- en broeikasgas uitstoot, luchtvervuiling en geluidsoverlast. In overeenstemming met Rijksbeleid gelden tot 2030 een overgangsregeling én ontheffingsmogelijkheden voor zero-emissiezones. Eerder is besloten om een zero-emissiezone in Den Haag Centrum te realiseren per 1 januari 2025.”; • in het hoofdlijnenakkoord tussen de fracties van PVV, VVD, NSC en BBB het volgende is afgesproken: “De aanschaf van elektrische voertuigen blijft ondersteund worden, waarbij ook oog gehouden wordt voor de ‘fossiele rijders’ en een eerlijke verdeling van de kosten tussen beide groepen. De subsidies stoppen allemaal per 2025, de MRB gewichtscorrectie (fiscaal) blijft bestaan. Bezien wordt op welke manier het instellen van zero-emissiezones kan worden uitgesteld, onder andere om uitzonderingen voor bijvoorbeeld ondernemers landelijk te kunnen regelen (standaardiseren).

De instelling van zero-emissiezones blijft een gemeentelijk besluit.” • de Tweede Kamer de benodigde RVV-wijziging van verkeersborden controversieel heeft verklaard (het ‘Ontwerpbesluit wijziging RVV nul-emissiezone) waardoor er geen landelijk verkeersbord voor Zero-emissiezones wettelijk is vastgesteld ; • het Rijk geen landelijk centraal loket heeft ontwikkeld; • het college gebruik wil maken van een Amsterdams loket wat grote risico’s met zich meebrengt (‘mede omdat de wetgeving op basis waarvan een landelijke ontheffing kan worden verleend nog niet is gerealiseerd, brengt de tijdelijke oplossing (dat Amsterdam het Centraal Loket draagt) juridische en financiële risico’s met zich me’); • het college weigert om alle juridische adviezen en besluiten openbaar te maken; • het college weigert om alle financiële consequenties van het voorstel openbaar te maken; • het college alle afspraken met Amsterdam over het loket (nog) niet heeft gedeeld met de gemeenteraad;

39

• • •

onduidelijk is of het Amsterdams Loket voldoet aan alle eisen op het gebied van privacy en ICT (o.a. security en beschikbaarheid); de nieuwe tarieven worden vastgesteld door de Amsterdamse gemeenteraad en niet door de gemeenteraad van Den Haag; het richtlijnenakkoord, als uitwerking van het hoofdlijnenakkoord, op 13 september, openbaar wordt gemaakt.

Overwegende dat, • het nog onduidelijk is wat het kabinet precies met de zero-emissiezone van plan is; • er grote juridische en financiële risico’s zijn die, in alle openbaarheid en met behulp van alle belanghebbenden (waaronder het Rijk), verder moeten worden onderzocht. Van mening dat, • het onverantwoord is om een zero-emissiezone in te voeren terwijl de landelijke politieke wil om daaraan bij te dragen compleet is verdwenen; • de gemeenteraad niet dezelfde fouten moet maken als bij de besluiten over het cultuurcomplex ‘Spuiforum/Amare’. Verzoekt het college, • om de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord af te wachten; • de financiële en juridische risico’s verder te onderzoeken en daarover in openbaarheid in gesprek te gaan met alle stakeholders; • alle bestaande juridische en financiële adviezen openbaar te maken; • de invoering van de zero-emissiezone tot nader orde (until further notice!) uit te stellen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. Het CDA zet zich volledig in voor de verduurzaming en de elektrificatie van bedrijfsvoertuigen in onze stad en ondersteunt alle ondernemers die deze stap willen zetten. Het is voor ons echter van groot belang dat deze overgang op een fatsoenlijke en haalbare manier plaatsvindt voor de ondernemers die daaraan moeten voldoen.

Niet elke ondernemer in onze stad is financieel in staat om een splinternieuwe elektrische bedrijfswagen aan te schaffen. Deze transitie zal geleidelijk moeten verlopen. Dat zal zeker ook het geval zijn wanneer de eerste grote aantallen nieuwe bedrijfswagens tegen een betaalbare prijs beschikbaar komen op de tweedehandse markt voor onder andere de glazenwasser, de cv-monteur, de kleine klusjesman et cetera. Deze kleine ondernemers verdienen onze steun. Totdat het haalbaar is dat iedereen mee kan in deze ontwikkeling, is flankerend beleid nodig, beleid dat niet constant aan verandering onderhevig is. Helaas is dat nu wel het geval. Er heeft een grote wijziging plaatsgevonden in de plannen van de rijksoverheid om het ontheffingsloket op zich te nemen. Zo'n centraal loket, gecoördineerd door de rijksoverheid, bood ons de nodige stabiliteit om dit voorstel uitvoerbaar te maken. Over de juridische haken en ogen kunnen we in het openbaar niet veel zeggen, maar wij hebben daar volgens mij zojuist uitgebreid bij stilgestaan. Die juridische zaken en ogen en in elk geval de onduidelijkheden daarin zijn evident aanwezig. Ik begin met eentje die wél openbaar besproken kan worden. Het voorstel is dat ondernemers ontheffingen kunnen aanvragen via het centraal loket van Amsterdam.

Als er van buitengewone omstandigheden sprake is, zoals met pensioen gaan, bijzondere bedrijfseconomische omstandigheden of financiële omstandigheden, heeft de ondernemer de mogelijkheid om een ontheffing aan te vragen voor een maatwerkoplossing. Dat is de afwijkingsbevoegdheid volgens artikel 12 of 13 van de beleidsregel. Als die aanvraag wordt afgewezen, hoelang kan het dan duren voor een ondernemer om bezwaar en beroep aan te tekenen voordat hij duidelijkheid heeft of hij zo'n uitzondering kan krijgen? Ik zie graag uit naar een reactie van het college. 40

Er zijn veel risico's; dat hebben we al met elkaar kunnen constateren. Die risico's zouden in principe verkleind worden als de rijksoverheid dit op zich zou nemen, maar nu zitten we in een situatie waarin dat niet het geval is. Dat betekent dat we overgeleverd zijn aan de grillen van de Amsterdamse raad, bijvoorbeeld ten aanzien van het vaststellen van allerlei leges en dergelijke. Die discussie hebben we ook in de commissievergadering gehad. Wat ons nog meer verbaast, is dat we ondanks de evidente risico's voor de implementatie en uitvoerbaarheid toch doorgaan met deze aanpak. Het beleid van de gemeente moet uitvoerbaar en juridisch houdbaar zijn. Een stabiel en betrouwbaar systeem voor ontheffing is van cruciaal belang voor veel kleine ondernemers, maar ook voor maatschappelijke organisaties die anders in grote problemen kunnen komen. Dat hebben we gisteren ook uitgebreid gehoord in de extra werkbespreking. Dit zijn serieuze zorgen van onze fractie. Ik wil daarom van de wethouder weten hoe hij gaat zorgen dat de emissiezone gaat werken als de flankerende maatregelen niet op orde zijn. Als de raad de vele risico's te groot vindt, is hij dan nog steeds van plan deze regeling in te voeren op 1 januari 2025? Zo ja, hoe verantwoordt hij dit tegenover de ondernemers die daar de dupe van dreigen te worden? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag).

We stellen nu die leges vast, maar weet u waarom de leges deze bedragen bevatten en wat de onderbouwing daarvan is? Kavish Partiman (CDA). Wat ik weet, is dat leges in principe vast worden gesteld om het systeem kostendekkend te maken. Dan mag ik er ook van uitgaan dat er op basis daarvan is gekeken naar deze bedragen om te kijken of daarmee voldoende wordt voldaan aan die kostendekkendheid. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Moet het college dan niet aangeven dat het kostendekkend is, dat het dat heeft uitgerekend en dat het uiteindelijk op dit bedrag uitkomt? Want nu krijgen we alleen bedragen zonder onderbouwing. Kavish Partiman (CDA). Ik mag ervan uitgaan dat het college die informatie ook heeft. De voorzitter. De heer Guernaoui, voor de laatste maal. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). En dus aan ons gaat verstrekken? Want we moeten hier straks mee instemmen. Kavish Partiman (CDA). Als de raad die informatie wenst te zien, zal die verstrekt moeten worden. Ja, dat ben ik met de heer Guernaoui eens. Nick Kaptheijns (PVV). Voorzitter. Onze fractie heeft zich altijd kritisch uitgelaten over zeroemissiezones in Den Haag. Het deed onze fractie dan ook goed dat in het hoofdlijnenakkoord van de nieuwe regering te lezen was dat er wordt gekeken op welke manier het instellen van zeroemissiezones kan worden uitgesteld.

De benodigde aanpassingen in de wet werden controversieel verklaard. Dus waarom loopt het college op de zaken vooruit? Kan de wethouder reflecteren op het risico dat het invoeren van zulke zones een vernietigend effect kan hebben op de concurrentiepositie van onze ondernemers? Heef de wethouder oog en begrip voor de onzekerheid bij een groot deel van de ondernemers die in de zones werken? De hoge aanschafprijs en het laadvermogen van elektrische voertuigen, de beperkte actieradius en de beschikbaarheid van laadpalen maken dat bedrijven blijven opzien tegen investeren in elektrisch vervoer en maken het een zeer discutabel plan met zeer grote risico's. Graag een reactie van de wethouder. Voor een kleine ondernemer zal dit de hele bedrijfsvoering op haar kop zetten. Opladen kost veel meer tijd en beperkt je qua radius. Een bus wordt zwaarder; je hebt dus een rijbewijs C nodig. Omscholing is dus noodzakelijk. Dergelijke ondernemers moeten dan of all places in Amsterdam, ook wel bekend als Caracas aan de Amstel, wachten op genadebrood van een naar alle waarschijnlijkheid activistische ambtenaar. En dan laat ik de netcongestie nog buiten beschouwing. Totale waanzin!

41

Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Mijn collega Kaptheijns is van de PVV, die nu in de regering zit. De wethouder heeft het de hele tijd over 'een tijdelijk loket'. Verwacht u dat het Rijk alsnog met een loket gaat komen, gezien de afspraken in het hoofdlijnenakkoord? Nick Kaptheijns (PVV). Nee, dat verwacht ik niet, maar ik verwacht wel dat deze gemeente maar ook Amsterdam gewoon vrolijk verder zullen aan blijven modderen. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. De VVD maakt zich ernstige zorgen over de invoering van de zero-emissiezone in het centrum. Wij, het Haagse stadsbestuur, bepalen door de manier waarop we deze zone invoeren, hoe en of ondernemers nog kunnen ondernemen in een enorm deel van onze stad. De VVD komt voor die mensen op. De VVD komt op voor ondernemers die na corona nog altijd schulden aan het afbetalen zijn. De VVD wil dat we een stad zijn waar het goed ondernemen is, waar je je familiebedrijf goed kan overdragen, waar je een goede boterham verdient en waar de overheid je helpt. Maar dan moeten we wel met elkaar voelen wat de invoering van zo'n zero-emissiezone doet met ondernemers en wat de gevolgen zijn voor bewoners. Gisteren sloeg winkelgedragspsycholoog Hans van Tellingen in het Parool de spijker op z'n kop: doordat winkels slecht kunnen worden bevoorraad, zullen winkeliers stoppen of verplaatsen. Een deel van de stad sterft af.

We moeten niet doen alsof de stad een museum is waar een glazen stolp overheen moet. Maar nog veel belangrijker: we mogen nooit over de rug van mensen beleid doordrukken waar zij last van krijgen. De VVD gunt iedere Hagenaar schone lucht en gelooft ook dat we ons vervoer schoner kunnen krijgen. De VVD is een positieve partij die weet dat ondernemers en bewoners, wanneer geholpen, kunnen en willen overstappen op schoon vervoer, maar nu gaan we een pad op waarop onduidelijk is wat de gevolgen zijn en of we niet over vijf jaar denken: goede god, wat hebben we gedaan? De voorzitter. Lieve hemel, bedoelde u waarschijnlijk. Lesley Arp (SP). We hebben het hier over de centrumzone. Ik kan me heel goed voorstellen dat er echt een stevige discussie gevoerd gaat worden over de kustzone, maar ik heb altijd begrepen dat een aantal partijen - volgens mij ook die van u en ook het CDA - deze invoering altijd hebben gesteund. Wat is er nu veranderd, behalve dat er landelijk een andere politieke wind is gaan waaien? Rutger de Ridder (VVD). Er is nogal veel gebeurd, niet alleen landelijk maar ook lokaal. Toen wij in 2018 uiteindelijk, met ook het Klimaatpact en het Klimaatakkoord, hiermee instemden, dachten we allemaal dat het wel goed zou komen met de netcongestie. Dat was een woord dat we helemaal niet kenden. Het zou wel goed komen met die elektrische auto's.

Het punt is nu dat dat niet zomaar goed komt. Lesley Arp (SP). Ik deel de zorgen van de heer De Ridder dat netcongestie en bijvoorbeeld die hubs belangrijke randvoorwaarden zijn, maar we hadden gisteren een bespreking waarin verschillende experts aan het woord zijn geweest die aangaven dat de overheid enigszins betrouwbaar en consequent moet handelen, bijvoorbeeld doordat het geleidelijk gaat en door echt heel strak te pushen op die investeringen in bepaalde dingen, zoals die laadpunten. Ik ben benieuwd hoe de heer De Ridder kijkt naar de reflectie van die experts. Rutger de Ridder (VVD). De VVD is ook nog niet zover om te zeggen dat we moeten stoppen met die invoering. Dat is ook niet wat ik betoog. Mijn betoog hier vandaag is dat het misgaat als we doorgaan op de huidige weg en niet goed in kaart hebben wat de effecten voor ondernemers zijn en hoe we het wél kunnen realiseren. Dat is dus mijn oproep en straks ook mijn motie. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ook de heer De Ridder is lid van een landelijke partij die in de regering zit en die dus ook onder dat hoofdlijnenakkoord staat, maar hoe duidt u dan dat de wethouder steeds zegt dat het een tijdelijk loket is en dat we wachten tot het landelijke loket er komt? Komt dat loket er überhaupt?

42

Rutger de Ridder (VVD). Als ik antwoord als landelijke partij - ik ben dat niet; ik ben raadslid - kan ik me zomaar voorstellen dat de landelijke partij denkt: die zero-emissiezones zien we eigenlijk niet zo zitten; als gemeenten dat zelf willen, moeten ze het vooral zelf doen, maar laat ons er vooral buiten. Ik ben heel benieuwd wat er morgen in het regeerprogramma staat en of daar ook maar één zinnetje over in staat. Ik vermoed van niet. Een vraag aan de wethouder: als we nu doorduwen, weten we dan waar we over vijf jaar staan? Gaat het goed? Kunt u mij die garantie geven? Den Haag is het aan zijn stand verplicht om niet door te duwen, maar te kijken wat we kunnen doen om het mogelijk te maken voor hen, onze Haagse ondernemers en onze Haagse inwoners. Daarom een motie met als dictum: draagt het college op een impactanalyse te maken van de invoering van de zero-emissiezone Centrum waarbij de (economische) impact van deze maatregel op ondernemers en voor bewoners die in de beoogde zero-emissiezone ondernemen of wonen wordt geanalyseerd en de uitkomsten van deze analyse alsmede eventuele extra benodigde mitigerende maatregelen aan de raad voor te leggen voordat de zero-missiezone in het centrum wordt ingevoerd. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik ben benieuwd naar de doorlooptijd van de motie. De geplande invoeringsdatum is 1 januari 2025.

Ziet u het als kansrijk dat de studie daarvóór wordt uitgevoerd of bent u eigenlijk gewoon via een omweggetje aan het proberen om de zero-emissiezone uit te stellen? Rutger de Ridder (VVD). Ik vind dit vrij lullig van een collega die mij net heeft horen zeggen dat de VVD nog helemaal nog niet zover is dat wij zeggen dat hiermee moet worden gestopt. Dan zou ik nu wel hebben gezegd: je moet ermee stoppen. Dus één: dat vind ik vrij lullig. Ik doe dit dus gewoon om te zorgen dat en te weten of we daadwerkelijk goed op weg zijn. Als we dat allemaal weten en als het college dat allemaal weet, is het in een poep en een zucht op te schrijven. Als we dat niet weten, hebben we een probleem. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Los van alle retoriek valt me op dat u geen antwoord geeft op mijn eerste vraag. 'In een poep en een zucht' is makkelijk gezegd, maar wat ziet u dan voor u met waar u nu toe oproept? Moet alles wat al opgeschreven is, opnieuw opgeschreven worden? Ja, dan is het snel gebeurd. Of gaat het echt om iets compleet anders? Want dan komt het wel degelijk over als filibusteren. Rutger de Ridder (VVD). De vraag van de heer De Vuyst was: ziet u het als kansrijk dat dit uitgevoerd kan worden? Het antwoord is ja.

Wat ik dan vraag, is om duidelijk te hebben hoe ondernemers in het centrum dit, door de band genomen, daadwerkelijk kunnen gaan meemaken als de kosten voor die auto's nog steeds zo hoog zijn als wij beiden zien, als de laadinfrastructuur nog niet zo goed op orde is en als de betrouwbaarheid daarvan niet op orde is. Dat is precies wat ik vraag en wat ook in de overwegingen staat. En ja, ik zie het als kansrijk, want ik geloof best wel dat dit college mensen niet per se in de vernieling wil helpen. Dat zult u mij echt wel horen zeggen; dat zullen ze echt niet willen, maar we moeten dat gewoon goed op kunnen schrijven en een duidelijk verhaal hebben. De voorzitter. Meneer Guernaoui, u heeft nog één interruptie. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik heb eigenlijk dezelfde vraag. We stellen vandaag de tarieven vast, maar weet u misschien hoe die tarieven zijn berekend? Rutger de Ridder (VVD). Ik vond het antwoord van de heer Partiman best helder: het moet kostendekkend zijn. Het grootste gedeelte is landelijk vastgelegd. Verder weet ik het niet. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Bent u het dus ook met mij en de heer Partiman eens dat we dat vandaag nog moeten krijgen? Want anders kunnen we hier geen fatsoenlijk en onderbouwd besluit over nemen.

43

Rutger de Ridder (VVD). U kent mij en u kent de VVD als een partij die altijd vindt dat zo veel mogelijk in de openbaarheid gezegd moet worden. Als dit in de openbaarheid kan, vind ik het heel erg goed als dat komt en dan moet dat vandaag nog komen. De voorzitter. Door de heer De Ridder wordt de volgende motie (M.1 VVD) ingediend:

Motie M.1 VVD Impactanalyse zero-emissiezone Centrum De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Verordening Leges zero-emissiezone Den Haag 2024 (RIS319310). Constaterende dat: • het college heeft besloten tot invoering van een zero-emissiezone in het centrum; Overwegende dat: • de impact van de zero-emissiezone voor ondernemers en bewoners die gebruik willen maken van diensten van ondernemers (zoals loodgieters) groot is; • het onduidelijk is of ondernemers deze invoering goed kunnen meemaken en de consequenties voor dienstverlening niet duidelijk zijn; • succesvolle invoering van een zero-emissiezone valt of staat met de: o betaalbaarheid van zero-emissievoertuigen; o beschikbaarheid van geschikte zero-emissievoertuigen en beschikbaarheid van laadinfrastructuur; o betrouwbaarheid van zero-emissievoertuigen en de infrastructuur. Draagt het college op: • een impactanalyse te maken van de invoering van de zero-emmissie zone Centrum waarbij de (economische) impact van deze maatregel op ondernemers en voor bewoners die in de beoogde zero-emmissiezone ondernemen of wonen wordt geanalyseerd; • de uitkomsten van deze analyse alsmede eventuele extra benodigde mitigerende maatregelen aan de raad voor te leggen voordat de zero-emmissiezone in het centrum wordt ingevoerd.

En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Ik zal het kort houden. Ik moest bij dit onderwerp denken aan de aloude Hollandse tekst: als de rijksoverheid de gemeenten laat verrekken, moet Amsterdam het ontheffingsloket maar trekken. Ergens vind ik het goed om te zien dat we als gemeenten wel voor bestuurlijke continuïteit zorgen, zoals we gisteren ook verschillende experts hebben horen vragen in de werkbespreking over zero-emissiezones. Ergens vind ik het ook jammer dat het het Rijk niet op tijd gelukt is om dit in te regelen. Rutger de Ridder (VVD). Dat heet 'een controversieelverklaring'. Dat heeft de Tweede Kamer besloten in meerderheid. Zo werkt dat. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Weer wat geleerd. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dat ene punt laat ik dan aan de heer De Ridder over. Wat de kosten en de transparantie over de kosten betreft: weet u misschien hoe deze tarieven zijn opgebouwd? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik vond dat de heer Partiman daar een goed antwoord op gaf. 44

Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dan wil ik toch nog even aansluiten bij de vraag van de heer De Ridder. Volgens mij zijn er landelijke verkiezingen geweest met een landelijke uitslag. Zij zeggen: dit is geen goed idee meer. Zij helpen dus niet mee om die financiële kaders maar ook die juridische kaders te regelen, waardoor we nu allerlei risico's nemen. Waarom dan toch doorgaan? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Waarom toch doorgaan? Dank u voor die vraag. We hebben het al eerder gehad over het klimaat. Ik denk dat dat een zeer belangrijke reden is. We hebben vandaag een inspreker gehoord over de luchtkwaliteit. Ik denk dat dat een hele belangrijke reden is. Ik denk ook dat dit de toekomst is voor ons bedrijfsleven. Het is niet voor niets dat ook Transport en Logistiek Nederland voorstander is van het elektrificeren van het vervoer en van bestuurlijke continuïteit ten aanzien van zero-emissiezones. Dat was de reactie op het hoofdlijnenakkoord, waarin eigenlijk niet eens duidelijk staat wat we gaan doen. Als meerdere gemeenten dit gaan doen, is het ook aan de rijksoverheid om daaraan bij te dragen. Als ze dat niet doet, is dat voor haar rekening, maar het is heel goed dat wij dan als gemeenten wél onze verantwoordelijkheid nemen voor ónze inwoners. Daar staan wij voor. De voorzitter. Meneer Guernaoui, voor de derde maal. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag).

Wie draait op voor de juridische kosten die hieruit voortkomen? Wie betaalt straks die rekening als dit een grote mislukking en een grote chaos wordt? Betaalt GroenLinks dat uit eigen zak of moeten dan al die inwoners van Den Haag daaraan meebetalen? Want dit heeft de potentie om een grote chaos en een groot financieel probleem voor de gemeente Den Haag te creëren. Dat moeten we dan toch niet doen? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nee, dat ben ik niet met u eens. Ik zie dat de wethouder alle punten heeft uitgezocht en dat het risico dat we zien, daarmee beperkt is geworden. Als we nooit iets met een risico zouden doen, zouden we hier nooit iets doen. We hebben in het verleden weleens risico's genomen waar we onze neus aan hebben gestoten. Daar hebben we van geleerd. Ik zie dit niet als zo risicovol als andere projecten die we in het verleden hebben gedaan. De voorzitter. U bent drie keer geweest, meneer Guernaoui. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. De ChristenUnie/SGP kan niet anders dan concluderen dat de invoering van de zero-emissiezone in het centrum nog niet helemaal zonder slag of stoot verloopt. Het is zoeken naar de weg waarmee we enerzijds de luchtkwaliteit in het centrum zo goed mogelijk kunnen verbeteren en anderzijds geen onmogelijke dingen van onze ondernemers vragen. Ze moeten immers mee kunnen in de omslag.

Maar als aan de kant van de overheid dan ook nog zaken niet op orde lijken te zijn, de bebording voor verwarring lijkt te zorgen, het landelijk loket nog ver weg lijkt te zijn en ontheffingen via de constructie in Amsterdam geregeld moeten gaan worden, kunnen we concluderen dat het nog niet vlekkeloos loopt. Ik hoop dat de wethouder daar nog op kan reflecteren in het openbare gedeelte en inziet dat het nog beter zal moeten. Toch is het voor de ChristenUnie/SGP geen optie om niet met de Legesverordening in te stemmen. Juist omdat we willen dat ondernemers deze omslag mee kunnen maken, dienen zij de ontheffingen aan te kunnen vragen. Kan de wethouder toelichten hoe die aanvraag van ontheffingen loopt bij de andere gemeenten waar dit reeds mogelijk is en of de gemeenten die nog geen Legesverordening hebben vastgesteld, dat alsnog voor de invoering gaan doen? Heeft de wethouder daar zicht op? De ChristenUnie/SGP hoopt dat de wethouder zijn uiterste best doet om de ontheffingsmogelijkheden onder de aandacht te brengen. Tot slot nog één vraag. Hoewel mijn fractie altijd voorstander is geweest van een ZE-zone in het centrum, zien we ook diverse hobbels. Hoe gaat de wethouder die hobbels de komende tijd monitoren en is het voor het college en deze wethouder bespreekbaar om de invoering van de ZE-zone in het centrum uit te stellen als die hobbels toch onoverkomelijk blijken te zijn?

45

Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Nu het loket voor de ontheffingen voor de zero-emissiezones is geopend, is het belangrijk dat we als raad een vinger aan de pols kunnen houden bij hoe de uitvoering verloopt, vooral ten aanzien van de ontheffing vanwege bedrijfseconomische omstandigheden en de toepassing van de hardheidsclausule. Want hoe pakt dit in de praktijk uit? Hebben we genoeg oog voor uitzonderlijke omstandigheden als ondernemers echt in de knel komen door de invoering van de zero-emissiezone? Daarom ben ik blij met de toezegging van de wethouder dat hij in november de raad informeert over de voortgang van het loket en vraag ik hem of hij hier specifiek wil ingaan op het aantal aanvragen, toekenningen en afwijzingen voor ontheffingen vanwege die bedrijfseconomische omstandigheden en de hardheidsclausule, zo mogelijk met geanonimiseerde casuïstiek om als raad inzicht te krijgen in hoe de ontheffingsverlening in de praktijk uitpakt. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Allereerst kan ik me bij de woorden van collega Klokkenburg aansluiten: dit verloopt natuurlijk niet allemaal vlekkeloos en de hier gekozen constructie is zeker niet ideaal. Maar ik denk dat het ook belangrijk is om het te hebben over wat hier voorligt.

Dat is geen besluit over de invoering van de zero-emissiezone in het centrum, maar over het bieden van de mogelijkheid aan ondernemers die al in een lastige financiële positie zitten om ontheffingen aan te vragen. Dat is iets waarvoor mijn fractie zich altijd hard heeft gemaakt, net als voor de aanvullende subsidies. Vandaar dat mijn fractie dit voorstel steunt. De voorzitter. We liggen iets voor op het schema, maar ik vind het eigenlijk niet zo handig om nu de beantwoording van het college te gaan doen, want we hebben gezegd dat we om 18.00 uur gaan schorsen en ik verwacht dat die beantwoording iets langer gaat duren dan een kwartier. Ik denk dus dat we nu moeten gaan schorsen. Laten we dat dan tot 18.45 uur doen. Volgens mij staat het diner al redelijk klaar. We gaan nu dus schorsen en we gaan om 18.45 uur verder met de beantwoording vanuit het college. De vergadering wordt van 17.45 uur tot 18.54 uur geschorst. Voorzitter: de heer Van Zanen. De voorzitter. Fijn dat u er allemaal nog of weer bent, ook op de publieke tribune - wat een enorme belangstelling; er komen steeds meer mensen binnen - en thuis. Hou het nog even vol. Wethouder Barker (PvdD). Voorzitter. Dank voor de moties en de vragen. Met alle vragen zou je bijna vergeten waarom we dit doen. We hebben in Den Haag gewoon te maken met ongezonde lucht.

Een op de vijf hartinfarcten in de regio wordt veroorzaakt door luchtvervuiling. Er is dus genoeg reden om aan de slag te gaan. Veel vragen gaan vooral over: hoe voeren we het uit? Daar ga ik dus vooral op in. Ik begrijp ook goed dat het, hoewel het nodig is om de lucht te verbeteren, ook wat van ondernemers vraagt, maar ook dat er regelmatig zorgen zijn over de invoering; dat zijn volgens mij ook terechte zorgen. Het is niet altijd makkelijk als je iets nieuws invoert, maar de ondernemers staan er zeker niet alleen voor, want de gemeente biedt ook heel veel ondersteuning en we doen als gemeente vaak ook wat meer dan andere gemeenten, bijvoorbeeld met een subsidieregeling voor het slopen. We hebben een logistiek makelaar, die kan adviseren. We hebben ook gewoon te maken met de landelijke vrijstellingen, overgangsregelingen en ontheffingen. De eerste stap in 2025 zal ook voor het grootste deel van de voertuigen geen effect hebben, omdat we al een milieuzone hebben. De meeste zorgen zien dus eigenlijk op het punt dat voor bestelauto's in 2028 en voor vrachtwagens in 2030 vaak wordt bereikt, maar de eerste stap is een veel lichtere stap. Die gaat gewoon over het niet meer toelaten van de meest vervuilende vrachtwagens en bestelbusjes. Ik zei dat we zorgen voor een geleidelijke overgang met vrijstellingen en ontheffingen.

De Legesverordening gaat vooral over dat laatste, want met het voorstel van vanavond zorgen we er juist voor dat die lokale ontheffingen mogelijk worden. Er werden in de inbrengen ook verschillende zorgen geuit over de rijksoverheid. Als college hadden we dat graag ook heel anders gezien; ik denk dat alle gemeenten dat graag anders hadden gezien. Het is niet vlekkeloos gegaan, juist ook door de interactie met de rijksoverheid. Dit issue speelde überhaupt al voordat er een nieuw kabinet was, want toen was de RDW nog niet klaar met het systeem. Toen hebben we het als gemeenten dus samen 46

opgepakt, maar ook de bebording en het controversieel verklaren maakten het ingewikkelder. Wij doen in ieder geval ons best en we hebben ook contacten met de rijksoverheid waar juist ook positieve signalen uit komen. Dat is dus in ieder geval mooi, maar we zullen ook blijven monitoren hoe het gaat. Als we het loket open hebben, kunnen we ook zien hoe het gaat. Dan kunnen we ook eventueel bijsturen en andere zaken doen. Dan kunnen we bijvoorbeeld ook in contact treden met Amsterdam als er problemen zijn. Ik heb de raad toegezegd om na twee maanden nadat dit is vastgesteld, terug te komen op bijvoorbeeld de cijfers, maar ik kan ook al zeggen hoe het er in het algemeen voor staat. Bij het landelijke loket zijn 1.000 aanvragen gedaan. 715 gaan over particulier, dus bijvoorbeeld dat je een bestelbusje gebruikt als camper en dat je daardoor niet te maken zou moeten hebben met de ZE-zone en daar dus een uitzondering voor hebt. Dat zijn de meeste gevallen. De tweede groep, 148 aanvragen, gaat over voertuigen die zijn aangepast voor mensen met een beperking. Daarnaast zijn er eigenlijk nog relatief weinig ontheffingen aangevraagd. In de steden waar dit al geldt, gaat het om 26 ontheffingen voor de hardheidsclausule en 21 voor de bedrijfsrisico's of financiële problemen.

In Den Haag kon je die laatste twee nog niet aanvragen, maar in andere steden dus al wel een maandje, maar dat aantal aanvragen valt nog mee. Er werd een vraag gesteld over de rijksoverheid. Zoals ik al zei, hadden we liever gehad dat het wat dat betreft wat voortvarender was gegaan, maar ik wil benadrukken dat we het niet doen voor het Rijk. We doen het niet omdat we het leuk vinden. We doen het omdat we schone lucht willen bereiken en we hebben ook begripvolle signalen van het Rijk, maar het is wel vervelend dat door het Rijk wat dat betreft ook twijfel wordt gezaaid. We hadden vooraf het vertrouwen dat het goed zou komen qua bebording en qua loket, maar we hebben gelukkig vroeg genoeg daarop geanticipeerd. Er is een vraag gesteld over de bezwaarprocedure. Die geldt voor zes weken. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Kunt u aangeven hoe u op het punt van die borden heeft geanticipeerd? Want die borden zijn er dus nog niet. Wethouder Barker (PvdD). Er is geanticipeerd op de borden doordat we uitgaan van de al bestaande oude borden. De nieuwe borden worden niet in het verkeersbesluit genoemd. We gaan uit van de oude, bestaande borden, maar het liefst hadden we de nieuwe borden gehad, want die zijn eigenlijk beter en uniformer. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). U heeft dus nieuwe borden nodig. Die zijn er niet.

U doet het dus met oude borden, wat weer allerlei risico's met zich meebrengt. Want anders heeft u geen nieuwe borden nodig, toch? Wethouder Barker (PvdD). De nieuwe borden zijn beter, want die zijn wat eenduidiger. Dan kan je bijvoorbeeld ook zorgen dat de zero-emissiezone voor taxivervoer geldt. We hebben erop geanticipeerd doordat we in het eerste debat na de brief die we in december hebben gestuurd, ook hebben gezegd dat taxi's nu niet direct onder de ZE-zone gaan vallen, omdat we dat bord niet hebben. Maar we kunnen wel de borden voor de huidige ZE-zone gebruiken, net zoals alle andere gemeenten gaan doen. De voorzitter. De laatste keer, meneer Guernaoui. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Er zijn dus al borden voor ZE-zones, terwijl die nog nergens gelden. Die borden zijn dus ooit vastgesteld. Kunt u ons aangeven wanneer ze zijn vastgesteld? Wethouder Barker (PvdD). De ZE-zoneborden zijn vastgesteld en gelden gewoon. Dat zijn gewoon de borden van de zero-emissiezone. Er zijn nieuwe borden die waren bedoeld voor de ZE-zone en milieuzone en die hetzelfde teken hebben dat ook al in het buitenland gebruikt wordt. Die zijn nog niet vastgesteld, maar er is gewoon een zero-emissiebord dat is vastgesteld en dat het Rijk al eerder had vastgesteld.

47

Een ding dat de heer Guernaoui goed had gezien, betreft een definitie in de Legesverordening. Het klopt dat er een verkeerde letter was. Die gaan we herstellen; die kunnen we ter plekke laten herstellen. Toen de Legesverordening was opgesteld, werd er verwezen naar een letter. Volgens mij had u gelijk: het was 'c' in plaats van 'e'. Maar dat gaan we repareren. Dat klopt dus. We gingen ervan uit dat de borden op tijd aangepast zouden worden en dat is nu niet gebeurd. Ik had aangegeven dat we al een aantal flankerende maatregelen hebben, maar ik denk dat het belangrijk is dat we na de invoering en voordat de waarschuwingsperiode voorbij is, ook blijven monitoren hoe het ervoor staat: hoeveel waarschuwingen worden er gegeven en, daarvoor nog, hoeveel ontheffingen worden er gegeven? Ik wil de raad daar graag deelgenoot van maken, zodat we het goed kunnen monitoren. We hebben met de andere gemeenten afgesproken dat we, als we dit invoeren, vier maanden niet gaan beboeten maar alleen waarschuwen. Dat maakt de overgang ook wat lichter. Dat betekent ook dat we in de eerste maanden de raad kunnen meenemen in hoe vaak er bijvoorbeeld gewaarschuwd is en op basis waarvan. Ik hoop dat de zorgen van de raad daarmee ook wat weggenomen worden. De ChristenUnie vroeg daar specifiek naar. De ChristenUnie vroeg ook: kan je dit onder de aandacht brengen? Dat zijn we ook van plan.

We hebben brieven klaarliggen om naar al die ondernemers te sturen zodra we dat loket open hebben. Zodra de raad akkoord gaat, kunnen we die brieven dus sturen. Ik zei al dat er vier maanden wordt gewaarschuwd. De boetes zouden dan dus pas daarna eventueel komen. Het is belangrijk om te zeggen dat er in 2025 ook best wel een lange overgang is, want het is niet direct ZE. Het gaat om de Euro 4bestelbusjes die niet meer toegestaan zijn. Euro 5 en Euro 6, die het grootste deel van het wagenpark uitmaken, kunnen het centrum dus nog gewoon in. Er was een vraag over de kostendekkendheid van de Legesverordening. Lesley Arp (SP). De wethouder gaat zaken monitoren, bijvoorbeeld hoe het gaat met die ontheffingen. Ik hoop het natuurlijk niet, maar als daar toch het beeld uitkomt dat de boel gewoon verstopt, kunnen we dan nog in discussie over die vier maanden niet handhaven? Wethouder Barker (PvdD). De raad kan in principe over alles in discussie, maar als dit echt een probleem is, denk ik inderdaad dat het wenselijk is om daar serieus naar te kijken. In principe heb je landelijk gekeken naar de ontheffingen. Samen met de brancheorganisaties, bijvoorbeeld Transport en Logistiek Nederland maar ook het mkb, hebben we al die ontheffingen bepaald, maar als we zorgen hebben, kunnen we daar nog naar maatwerk kijken en kunnen we dus ook naar dat soort dingen kijken.

Ik denk wel dat het ook voor ondernemers belangrijk is dat het uniform is, dus dat we ook kijken hoe het bij andere gemeenten gaat en dat we het niet eenzijdig zomaar bepalen. Maar dit is zeker iets waar we goed naar kunnen kijken. Rutger de Ridder (VVD). Ik ga hierop door, want als we vier maanden niet handhaven en alleen een waarschuwing sturen en als het dan vol loopt … Alles in deze raad heeft een enorm lange doorlooptijd. Hoe zijn we dan als raad op tijd om die rem erop te zetten? Wethouder Barker (PvdD). Primair heeft u die verantwoordelijkheid natuurlijk bij het college belegd, maar als ik de raad zou kunnen adviseren, zou ik zeggen: plan bijvoorbeeld eind maart alvast een gesprek daarover in. Dan zorgen we als college ervoor dat er daarvoor al een indicatie wordt gegeven van hoe het ermee staat. Dan kunnen we zorgen dat daar van tevoren een brief over komt. Dan ben je op tijd, want de handhaving begint pas na de vier maanden, dus na april. Dat is in ieder geval een suggestie, misschien ook aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving, maar daar zou dan een moment voor kunnen worden ingepland. De voorzitter. De bordjes zijn verhangen. Wethouder Barker (PvdD). Ik was bezig met de vraag over de kostendekkendheid.

Daar is landelijk ook goed naar gekeken, ook met de ervaringen van de huidige milieuzone, want veel ontheffingen zijn eigenlijk vergelijkbaar met de milieuzone, bijvoorbeeld bij financiële problemen. Volgens mij zei meneer Partiman het goed: het moet gewoon kostendekkend zijn. Er moet dus gewoon in kaart worden

48

gebracht wat dat is. Die cijfers zijn gewoon berekend, bijvoorbeeld op basis van de milieuzone, maar ook op basis van ervaringen. Zo zijn die tarieven landelijk bepaald. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Er zijn geen tarieven landelijk bepaald, want landelijk werkt niet meer mee. Er zijn dus geen landelijke tarieven. Die tarieven zijn dus bepaald door die gemeenten. U zegt dat die zijn berekend. Wij vragen hier als raad - daar heb ik meerdere raadsleden over gehoord - om die onderbouwing van die berekeningen te laten zien. Wethouder Barker (PvdD). Allereerst: ik zei 'landelijk bepaald', maar dat komt omdat we samen met alle deelnemende gemeenten en ook samen met de RDW die tarieven hebben berekend. Ook de RDW heeft hier dus naar gekeken. Die tarieven zijn dus samen bepaald. Zo is er gekomen tot een kostenbepaling. Dat is dus wat het loket in Amsterdam vraagt. Juist omdat we het belangrijk vinden dat alle gemeenten samenwerken, hebben we die tarieven bepaald. We kunnen als Den Haag, vooral voor die landelijke ontheffing, niet opeens dat tarief veranderen, want dan heb je geen landelijke ontheffing meer. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik vraag iets heel simpels: laat ons de berekening van die tarieven zien. U heeft samen met die andere gemeenten ingestemd met die tarieven, met de RDW als adviseur; dat geloof ik vast.

Laat ons dan de onderbouwing van die tarieven zien. Die zien we nu niet. Wethouder Barker (PvdD). Ik kan nu niet ter plekke opeens een onderbouwing van de tarieven geven, want daar is heel goed naar gekeken door verschillende ambtenaren. Samen met de verschillende gemeenten is daar goed naar gekeken. Zo is dat tarief bepaald. Trouwens, de tarieven van de hele Legesverordening worden bepaald op basis van ambtelijke inschattingen. De voorzitter. De laatste keer, meneer Guernaoui. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Die ambtelijke inschattingen zijn al bekend. Die kunnen we dus vragen. Ik wil gewoon de onderbouwing van die tarieven. Het is voor het eerst dat we dit doen, want de zero-emissiezone is nieuw. Meerdere raadsleden hebben ernaar gevraagd. Als u uw werk goed hebt gedaan, is hier ook gewoon een goede onderbouwing voor en wordt die vast ook gesteund. Wij willen nu dus de onderbouwing van die tarieven voordat we dit vaststellen. Dus haal die stukken tevoorschijn! Wethouder Barker (PvdD). Ik kan die onderbouwing nu dus niet opeens tevoorschijn toveren. We hebben daar landelijk samen met de partijen naar gekeken en zo zijn ze bepaald.

Ik kan u toezeggen om daar een brief over te sturen als u daar behoefte aan hebt, maar ik kan nu niet ter plekke een onderbouwing geven waar landelijk afspraken over zijn gemaakt en waar landelijk goed naar is gekeken, want dat is gewoon een vrij ingewikkeld document. Ik kan dat nu dus niet ter plekke geven. De voorzitter. Nee, meneer Guernaoui, u bent drie keer geweest. Nu meneer De Ridder. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik heb een punt van orde. We hebben hiernaar gevraagd. De wethouder heeft alle tijd en zegt dat hij die stukken niet wil delen. Ik dien dus een punt van orde in om die ingewikkelde stukken - ik weet niet of we slim genoeg zijn - nu met ons te delen, want wij moeten dit stuk vandaag vaststellen. Die berekening wil ik dus nu hebben. Dat is mijn punt van orde. Ik hoop dat dit in lijn met de interrupties die we hebben gedaan, op een meerderheid kan rekenen. De voorzitter. Ik probeer er een punt van orde van te maken. U zegt dus: wethouder, wij willen eigenlijk niet beslissen voordat we op de een of andere manier die onderbouwing hebben. Zo vat ik het maar even samen, maar dan gaan we wel eerst dit punt van orde in stemming brengen. Het is niet anders. Wethouder Barker (PvdD). Zoals ik al zei, kan ik het nu niet ter plekke geven. Als u hiervoor kiest, kiest u dus voor uitstel van de behandeling. Dat betekent dat we een maand verschuiven. Dat is vooral 49

een nadeel voor ondernemers. Ik zou u dus echt dringend willen oproepen om dit niet te volgen, ook omdat dit al in alle andere gemeenten zo is vastgesteld. Alle andere gemeenten hebben hier ook goed naar gekeken. Als u zegt dat dit voor u echt superbelangrijk is, moet u dit doen, maar dat betekent dan wel dat de ondernemers uiteindelijk de sjaak zijn. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik heb het in de commissie al gevraagd. Hij had het dus gewoon kunnen doen. Het is niet zo dat ik dit vandaag voor het eerst vraag. Drie weken geleden heb ik dit in de commissie al gevraagd. De voorzitter. Uw punt is helder. Ik ga de fracties gewoon weer langs. Yousef Assad (D66). Tegen. Rutger de Ridder (VVD). Steun. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Geen steun. Robin Smit (PvdD). Tegen. Janneke Holman (PvdA). Tegen. Kavish Partiman (CDA). In principe is het een informatieverzoek. Dat kan ik dus wel steunen. Beytullah Çelik (DENK). Tegen. Fatima Faïd (HSP). Tegen. Lesley Arp (SP). Tegen. Nick Kaptheijns (PVV). Voor. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Tegen. De voorzitter. Forum voor Democratie is er niet. Martin van den Goorbergh (Groep van den Goorbergh). Voor. De voorzitter. Het ordevoorstel is verworpen. Rutger de Ridder (VVD). Ik had voor het ordevoorstel nog een interruptie. Doorgaand op dat punt vraag ik me af of de wethouder of de dienst die onderbouwing überhaupt heeft gezien.

Wethouder Barker (PvdD). Ja, en die kunnen we ook leveren, maar niet nu ter plekke. Dan moeten we het even uitschrijven, want het is ook niet allemaal in één stuk, maar dan kunnen we dat leveren aan de raad. Rutger de Ridder (VVD). In het licht van het verworpen voorstel lijkt me dat een heel goed idee. Ik zou dat graag zien. Ik ben in ieder geval in die zin gerustgesteld dat het college het heeft gezien. In het vervolg lijkt het mij logisch dat de raad ook die onderbouwing krijgt. De voorzitter. Heeft u een termijn waarop dat kan, wethouder? Wethouder Barker (PvdD). We gaan proberen om dat voor het reces te doen. De voorzitter. Het oktoberreces, bedoelt u. 50

Wethouder Barker (PvdD). Ja, niet het kerstreces. De voorzitter. Of het zomerreces. Wethouder Barker (PvdD). Volgens mij heb ik bijna alle vragen beantwoord. Er is nog de motie van Hart voor Den Haag. Zo'n Engelse titel spreekt me natuurlijk wel aan, maar toch ga ik de motie ontraden, want de inhoud is wat minder, zou ik zeggen. Ik heb ook in het commissiedebat uitgebreid geprobeerd duidelijk te maken waarom het wenselijk is om door te gaan, bijvoorbeeld vanuit de luchtkwaliteit, maar ook vanuit de afspraken die we hebben gemaakt en de ondernemers die juist wél hebben geïnvesteerd. Die zijn er ook heel erg voor. Dat is ook de reden waarom bijvoorbeeld Transport en Logistiek Nederland juist heel erg zegt: voer dit in, want al onze ondernemers hebben juist geïnvesteerd. Ook al is het nieuwe kabinet minder enthousiast, het is nog steeds niet verstandig om dit uit te stellen. Het zou wat mij betreft fijn zijn als het kabinet stopt met twijfel zaaien. Ik heb het positieve idee dat het nieuwe kabinet op een gegeven moment wel die borden vaststelt, wat het nog makkelijker maakt. Maar het hoofdlijnenakkoord is ook gewoon kraakhelder. Het is en blijft een bevoegdheid van de gemeente. Dat is expliciet vastgelegd in het hoofdlijnenakkoord. Er staat dus niet dat het niet doorgaat. En ondernemers hebben erop gerekend. Nick Kaptheijns (PVV).

De wethouder kan wel naar het kabinet wijzen, maar er is natuurlijk een heel duidelijke verkiezingsuitslag gekomen en dan kan er heel anders gedacht worden over dit soort plannen. Daarnaast loopt het nogal vooruit op het akkoord dat nog moet komen. Het hoofdlijnenakkoord is het hoofdlijnenakkoord, maar er komt ook nog een programma-akkoord. Wat nou als er in dat programma-akkoord staat: we gaan ons best doen om voor gemeenten die toch op de zaken vooruitlopen, wat barrières op te werpen, zodat het praktisch onmogelijk wordt om deze zeroemissiezones in te voeren? Stel, hè, het is een hypothetisch voorbeeld dat ik nu beschrijf. Wethouder Barker (PvdD). Dat zou geen goed bestuur van het kabinet zijn. Maar als dat zo zou zijn, zou ik de raad graag informeren over hoe verder te gaan. Ik denk dat het niet verstandig is als het kabinet zich opeens eenzijdig terugtrekt, terwijl die afspraken in 2018 zijn gemaakt en iedereen erop rekent dat ook het kabinet zich eraan houdt. Ik heb juist signalen dat het kabinet er niet in staat op de manier die de PVV-fractie suggereert. In het hoofdlijnenakkoord staat ook heel specifiek - dat was niet nodig geweest - dat het invoeren een gemeentelijke bevoegdheid blijft. De nieuwe coalitie bevestigt dus de mogelijkheid om een zero-emissiezone in te voeren. Nick Kaptheijns (PVV).