RIS320325 Notulen van de raad van 12 september 2024

Aan de orde is: F.

Vaststelling van de Notulen van 10 en 11 juli 2024.

De Notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

17

Aan de orde is: G.

Vaststelling van de besluitenlijst.

G.1

Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor aanvraag omgevingsvergunning uitbouw Weissenbruchstraat 254 (RIS319449) Voorstel van het presidium inzake besluit op bezwaar Mobilis B.V. (RIS319751) Voorstel van het college inzake Toestemming wijziging Gemeenschappelijke Regeling Industrieschap de PlaspoelPolder (RIS319735) Voorstel van het college inzake Zienswijze concept verordening verstrekking leningen MRDH (RIS319774)

G.2 G.3 G.4

Deze voorstellen worden zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen.

Aan de orde is: H. H.1. H.2. H.3. H.4.

Datumbepaling initiatiefvoorstellen. Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Zeehelden eren in Kijkduin (RIS319697); Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Investeren in het World Forum (RIS319709); Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag en VVD: Erfpacht op de schop (deel 2) (RIS319713); Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Stimuleer Haags ondernemerschap (RIS319740).

De voorzitter. Namens het college kan ik u melden dat de reactie van het college uiterlijk in het vierde kwartaal van 2024 verwacht mag worden.

Aan de orde is: I.

Voorstel van het presidium inzake benoeming lid en voorzitter presidium (RIS319883).

Het voorstel wordt zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen.

Aan de orde is: J.

Stemming en uitslag stemming.

De voorzitter. Er wordt in een geheime stemming over de kandidaten gestemd. U heeft bij het tekenen van de presentielijst een stembiljet ontvangen. De biljetten worden straks opgehaald. De voorzitter van het stembureau, meneer Dubbelaar, brengt straks verslag uit van de uitslag. De leden Dubbelaar, Van Doorn en Gerritsen vormen het stembureau. De vergadering wordt van 14.44 uur tot 14.52 uur geschorst. De voorzitter. Het woord is aan de voorzitter van het stembureau, de heer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Alle aanwezige raadsleden hebben aan de stemming deelgenomen. Ik heb hier namens het stembureau de uitslag. Aan de stemming over mevrouw Mostert voor benoeming tot lid van het presidium hebben 42 raadsleden deelgenomen. Het

18

aantal geldig uitgebrachte stemmen is 41, waarvan 39 op mevrouw Mostert. Daarmee is mevrouw Mostert benoemd tot lid van het presidium. (Geroffel op de tafels) Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Aan de stemming voor de benoeming tot voorzitter van het presidium, met de heer Sluijs als kandidaat, hebben 42 raadsleden deelgenomen. Het aantal geldig uitgebrachte stemmen is 41, waarvan 37 op de heer Sluijs. Daarmee is de heer Sluijs benoemd tot voorzitter van het presidium. (Geroffel op de tafels) De voorzitter. Dank u wel, meneer Dubbelaar en leden van het stembureau. Mevrouw Mostert en meneer Sluijs, van harte gefeliciteerd en heel veel succes in deze zeer eervolle en betekenisvolle functies; daarmee citeer ik mevrouw Faïd. Ja, dan moet je dat ook maar niet zeggen; dan kan ik het ook niet citeren.

Aan de orde is: K. Voorstel van het college inzake Kadernota buitenreclame Den Haag 2024-2029 (RIS318509). De beraadslaging wordt geopend. Dennis Groenewold (D66). Voorzitter. Allereerst feliciteer ik mevrouw Mostert - welkom in het presidium – en mijn opvolger, de heer Sluijs. Ik vind het heel mooi dat je mij gaat opvolgen als voorzitter van het presidium. Ik maak gelijk gebruik van de gelegenheid om te zeggen dat ik het inderdaad altijd heel eervol heb gevonden. Persoonlijk kwam het gewoon niet meer uit om het ernaast te blijven doen. Ik ben blij met deze mensen in het presidium en alle anderen die er al in zitten. Het is een team waar ik volledig vertrouwen in heb. Veel succes allemaal! De voorzitter. En Dennis, bedankt! (Geroffel op de tafels) Dennis Groenewold (D66). Terug naar de orde van de dag. De reclamenota openbare ruimte is een stuk waar D66 bijna volledig achter kan staan. Er staan gewoon goede dingen in over hoe we met de openbare ruimte en reclame moeten omgaan. Van één ding dacht D66: is dat niet net iets te scherp? We hebben de inspreker gehoord over gevelreclames. De 30% die dan nog reclame mag zijn op zo’n geveldoek, vonden wij ook wat aan de strenge kant, vooral omdat de angst is dat de geveldoekreclames dan helemaal verdwijnen en dat je alleen nog die lelijke netten overhoudt.

Als dat het alternatief is, zegt D66: dan willen we graag iets meer ruimte bieden voor de mogelijkheid om ook reclame op die geveldoeken mogelijk te maken. Daarom dienen wij een amendement in waarin we de 30% aanpassen naar 50% reclame. Hiermee is er een evenwicht tussen reclame en nog steeds de gevel die daarachter zit op het doek. Er werd net gezegd dat het moeilijk zal worden, maar we hopen dat we de ondernemer daarmee net voldoende tegemoet gaan komen zonder dat reclame daarbij de overhand krijgt, want we denken wel dat het echt nodig is om ook de gevel duidelijk te maken. Dat is gewoon een verbetering ten opzichte van de huidige situatie en zeker ten opzichte van een situatie waarin je alleen de netten krijgt. Dat amendement dient D66 in. Daar wil ik het voor nu bij laten, want verder steunen wij het voorstel volledig. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik heb goed geluisterd naar de inspreker, die aangaf dat dit voor zijn bedrijf niet zou kunnen. Heeft u ook met andere bedrijven gesproken over dit probleem?

19

Dennis Groenewold (D66). Dat is een goede vraag. Nee, want er zijn in Den Haag bijna geen bedrijven die dit exploiteren. Als je bekijkt welke bedrijven dit in Den Haag exploiteren, kom je eigenlijk uit bij deze ondernemer. Dit is gewoon de grote speler in Den Haag. De voorzitter. Door de heer Groenewold wordt het volgende amendement (K.A D66) voorgesteld:

Amendement K.A D66 50% reclame op steigerdoeken De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024, ter bespreking van RIS318509 Kadernota buitenreclame Den Haag 2024-2029. Besluit om dictum punt 1 als volgt te wijzigen: c. steigerdoekreclame wordt alleen nog toegestaan wanneer het steigerdoek voorzien is van een afbeelding van de gevel die zich achter het doek bevindt en in dat geval mag de reclame niet groter zijn dan 50% van het doekoppervlak: Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Reclame hoort bij de samenleving. Loeki de Leeuw is er groot mee geworden, is op enig moment zelfs herrezen en is nog altijd mateloos populair. We kennen ze allemaal nog wel, de iconische reclame-uitspraken, waarvan sommige inmiddels zelfs in onze dagelijkse spreektaal zijn opgenomen, zoals 'Zeg maar nee; dan krijg je er twee' en 'Ze zei meneer tegen me'. Bij het lezen van de Kadernota buitenreclame komt een andere iconische uitspraak op, namelijk 'Ik zei nog zo: geen bommetje'. In Loeki de Leeuw-termen: 'Asjemenou'. Ik beperk mij tot het onderdeel van de steigerdoekreclame.

Daarbij zou ik eigenlijk kunnen volstaan met een verwijzing naar de inspraak van de eerste inspreker, die helder heeft verwoord wat het voorliggende voorstel van 30% steigerdoekreclame betekent, namelijk het einde van de branche en van de steigerdoekreclame. Dat betekent in dit geval dus: even Apeldoorn bellen. In de commissie Leefomgeving hebben we een mooie presentatie gezien van de mogelijkheden van steigerdoekreclame met percentages boven 50%. De conclusie is dat dat prima kan en zelfs een tijdelijke verfraaiing voor de omgeving kan zijn. Dat bewijzen steden zoals Rotterdam, Utrecht, Eindhoven en Tilburg. Daarom kan dat ook prima in Den Haag. Het argument van de wethouder dat 30% beter is dan 100% slaat natuurlijk eigenlijk helemaal nergens op en is een zwakke onderbouwing, een typisch gevalletje van 'foutje, bedankt'. Daarom onze oproep aan deze raad: bedenk goed wat je met je laatste steigerdoekpercentage doet. Omdat een percentage van 50% nog niet afdoende is, staan wij onder een straks door de Haagse VVD in te dienen amendement. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik ken Hart voor Den Haag als een partij die ook voor beeldkwaliteit opkomt. Juist als je 70% van het geveldoek het gebouw laat reflecteren, zorg je ervoor dat je die beeldkwaliteit meer in stand houdt. Ik ben dus benieuwd waarom u voor 50% bent. Volgens mij pleit u voor 50% geveldoek.

Nee? 60%? Ik ben benieuwd waarom u het niet gewoon eens bent met die 70%. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Ik moet bekennen dat ik de vraag niet goed begrijp. De voorzitter. Hij herhaalt de vraag met liefde. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Minimaal met liefde. Zoals ik uw betoog begrijp, wilt u toestaan dat meer van het geveldoek reclame is, zodat minder van het geveldoek het gebouw daarachter projecteert. Dat verbaast mij een beetje, omdat Hart voor Den Haag over het algemeen een partij is die juist voor de beeldkwaliteit gaat en omdat we niet kunnen zeggen dat reclames altijd een aanwinst zijn voor de beeldkwaliteit. Ik ben benieuwd hoe u zelf tegen die spanning aankijkt. 20

Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Dank voor de verduidelijking. Wij hebben alle vertrouwen in de ACOR, die we in Den Haag hebben en die iedere steigerdoekreclame toetst. We gaan er dus ook van uit dat vervuiling van steigerdoekreclame in Den Haag niet aan de orde zal zijn. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Kort samengevat: u ziet liever reclame dan de Haagse gebouwen. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Wij zien dat graag in een verhouding van 40%60%. De voorzitter. De laatste keer, terwijl het eigenlijk de vierde keer is. Maar u heeft uw vraag … Rustig, rustig, rustig. U bent nog wel de voorzitter van de Rekenkamercommissie. Ik wilde me na het reces juist van de meest soepele kant laten zien; ik heb ook mijn gesprek gehad. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik zal me van mijn minder opvliegende kant laten zien. U bent dus nog altijd voorstander van meer reclame dan van de gevel van een Haags gebouw. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Zoals ik in mijn inbreng al zei, hebben wij de presentatie gezien in de commissie Leefomgeving. Daar waren prachtige voorbeelden bij en we hebben er het volste vertrouwen in dat dit in Den Haag heel mooi zal staan. De voorzitter. Ik heb vorige week uitvoerig afscheid genomen van de commissaris van de Koning. Toen ging ik bij Japie eten. Nou ja, jullie zijn allemaal te jong. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Voorzitter. Het is goed dat we met deze kadernota fossiele reclame gaan weren in de Haagse buitenreclame. We blijken nog steeds de eerste stad ter wereld te kunnen worden die dit gaat doen. We zien dat het college de juridisch voorzichtige route kiest en reclame verbiedt aan het eind van de concessies. Dat had van ons sneller mogen gaan - daar gaan we het straks vast over hebben met het initiatiefvoorstel van de Partij voor de Dieren - maar zeker niet langzamer. Daarom een vraag aan de wethouder en twee moties. Uit de antwoorden op technische vragen van de collega's van de Partij voor de Dieren blijkt dat een aantal concessies verlengd zou kunnen worden. Is het college het met GroenLinks eens dat deze concessies alleen verlengd kunnen worden als de concessiehouder ermee akkoord gaat dat er geen fossiele reclame meer getoond zal worden, dus in de geest van de nieuwe kadernota? Dan twee moties van mijn fractie, met dank aan collega Luuk Voncken. De eerste motie gaat over het feit dat ook tram- en bushokjes reclame tonen in de buitenruimte en dat de MRDH over deze reclameconcessies gaat. Eerder heeft de MRDH aangegeven dat zij het vigerende beleid van de gemeente volgt. Nu wij dat beleid gaan wijzigen, is het logisch dat ook de MRDH haar beleid gaat wijzigen.

Vandaar de motie Ook geen fossiele reclame meer in tramhokjes, waarvan het dictum luidt: verzoekt het college bij de MRDH aan te dringen om in gesprek te gaan met de concessiehouders over het weren van fossiele reclame in de gemeente Den Haag na aanname van de kadernota. We ergeren ons al een tijdje aan de zogenaamde mupi's. Ik weet dat we daar in deze raad niet alleen in staan. We hebben vernomen dat één mupi, zo'n digitaal bord, op jaarbasis evenveel stroom verbruikt als zes Haagse huishoudens bij elkaar. Dat inspireerde ons tot een motie met mevrouw Gerritsen van de Partij voor de Dieren, met als titel Maak reclame duurzaam en met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken of energie bespaard kan worden door reclame-uitingen energieefficiënter te maken, indien uit dit onderzoek blijkt dat reclame-uitingen energie-efficiënter kunnen, in gesprek te gaan met reclame-exploitanten over het reduceren van energieverbruik van reclame, te onderzoeken of er een belasting of tarief geheven kan worden op het exploiteren van energieverbruikende reclame die niet verduurzaamd kan worden en hier de raad uiterlijk in Q1 2025 over te informeren. De voorzitter. Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door mevrouw Gerritsen, wordt de volgende motie (K.1 GL) ingediend:

21

Motie K.1 GL Maak reclame duurzaam! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024 , ter bespreking van de Voorstel van het college inzake Kadernota buitenreclame Den Haag 2024-2029 (RIS318509) . Overwegende dat, • energiebesparing een belangrijk doel is van de gemeente Den Haag, ook in de publieke ruimte; • reclame-uitingen in Den Haag niet altijd energie-efficiënt zijn. Constaterende dat, • verschillende reclamevormen (mupi's, lichtmastreclame, LED-schermen) onnodig veel energie verbruiken. Verzoekt het college, • te onderzoeken of energie bespaard kan worden door reclame-uitingen energie-efficiënter te maken; • indien uit dit onderzoek blijkt dat reclame-uitingen energie-efficiënter kunnen, in gesprek te gaan met reclame exploitanten over het reduceren van energieverbruik van reclame; • te onderzoeken of er een belasting of tarief geheven kan worden op het exploiteren van energie verbruikende reclame die niet verduurzaamd kan worden; • hier de raad uiterlijk Q1 2025 over te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Vuyst wordt de volgende motie (K.2 GL) ingediend:

Motie K.2 GL Ook geen fossiele reclame meer in tramhokjes De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024 , ter bespreking van de Voorstel van het college inzake Kadernota buitenreclame Den Haag 2024-2029 (RIS318509). Overwegende dat: • uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat reclame echt impact maakt; • we door het verbieden van fossiele reclame bij kunnen dragen als gemeente om in 2030 CO2neutraal te zijn; • fossiele reclame ook vormen van greenwashing inhoudt en daarmee Hagenaren misleidt. Constaterende dat: • de MRDH verantwoordelijk is voor de reclame op de tramhaltes; • de MRDH bij het debat over de reclameconcessie in 2021 aangegeven heeft het vigerende beleid te volgen; • met de aan te nemen kadernota het weren van fossiele reclame onderdeel wordt van het vigerende beleid in de gemeente Den Haag. Verzoekt het college • bij de MRDH aan te dringen om in gesprek te gaan met de concessiehouders over het weren van fossiele reclame in de gemeente Den Haag na aanname van de kadernota. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. 22

Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Ik vermoed dat we nog een lange debatdag te gaan hebben. Ik hou het dus kort. Het CDA heeft één amendement. Het is op dit moment nog mogelijk om reclames te plaatsen die oproepen tot gokken, terwijl gokken heel veel negatieve effecten kent in de samenleving. Daarom het amendement om bij aanbesteding van een concessie als eis op te nemen dat er in aanvulling op het bestaande landelijke verbod op onlinegokreclames geen op gokken gerichte reclame gemaakt worden. Het amendement wordt mede ingediend door DENK, de ChristenUnie/SGP en de SP. De voorzitter. Door mevrouw De Groot, daartoe gesteund door de heer Mahmood en mevrouw Klokkenburg, wordt het volgende amendement (K.C CDA) voorgesteld:

Amendement K.C CDA Geen gokreclames in de openbare ruimte De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Kadernota buitenreclame Den Haag 2024-2029 (RIS318509) Besluit om: Aan het besluit kadernota de Kadernota buitenreclame Den Haag 2024-2029 onder I een extra voorwaarde als sub o toe te voegen: ● Bij de aanbesteding van een concessie wordt als eis opgenomen dat er geen reclame gericht op gokken gemaakt wordt, in aanvulling op het bestaande landelijke verbod op online gokreclames. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Ook gezien de lange agenda en het goede debat in de commissie over buitenreclame houd ook ik het kort. We moeten spaarzaam omgaan met onze publieke ruimte. Daarom steunen we de kadernota, die een aantal beperkingen voor buitenreclame aanscherpt. Wel staat er nog een zin in de nota die enige mogelijkheid laat om reclame toe te staan op straatmeubilair, bijvoorbeeld op afvalbakken en bankjes. Straatmeubilair is natuurlijk van ons, van ons allemaal, van de bewoners in onze stad, van het collectief. Dat is een publieke voorziening. Wat ons betreft is het dus niet voor bedrijven om erop te adverteren.

Daarom een amendement om paragraaf 3.6 onder Ontwikkeling van buitenreclame als volgt te wijzigen: initiatieven om commerciële reclame te combineren met straatmeubilair, bijvoorbeeld reclame op zitbankjes of afvalbakken, worden niet toegestaan. Dit amendement wordt mede ingediend namens de heer De Vuyst van GroenLinks, mevrouw Gerritsen van de Partij voor de Dieren, mevrouw Arp van de SP en de heer Groenewold van D66. De voorzitter. Door mevrouw Holman, daartoe gesteund door de heer De Vuyst, mevrouw Gerritsen en mevrouw Arp, wordt het volgende amendement (K.D PvdA) voorgesteld:

Amendement K.D PvdA Geen reclame op straatmeubilair De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 en 11 juli 2024, ter bespreking van de Concept Kadernota Buitenreclame Den Haag 2024 - 2029; Besluit: De Kadernota Buitenreclame Den Haag 2024 - 2029 vast te stellen, met dien verstande dat de zin onder ‘3.6 Ontwikkeling van buitenreclame’ (p. 6) als volgt wordt gewijzigd:

23

‘In algemeenheid zal terughoudend worden gereageerd op initiatieven om commerciële reclame te combineren met straatmeubilair, bijvoorbeeld reclame op zitbankjes of afvalbakken, worden niet toegestaan.’ Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. De Partij voor de Dieren is blij met het verbod op fossiele reclame in de Kadernota buitenruimte; daarover straks meer bij het volgende agendapunt. De manier waarop we met de aarde omgaan, is onhoudbaar. Vervuilende industrie en grootschalige veehouderij zorgen ervoor dat de aarde steeds onleefbaarder wordt. Het is dan ook niet meer dan logisch dat we willen dat mensen minder van deze producten gebruiken in plaats van meer en dat we het middels reclame promoten daarvan niet toestaan. Daarom pleit mijn fractie ervoor om naast fossiele reclame ook reclame voor vlees te weren uit de buitenruimte. Laten we stoppen met het op straat promoten van dierenleed. Daarom het amendement Weer ook vleesreclame, medeondertekend door GroenLinks. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door de heer De Vuyst, wordt het volgende amendement (K.E PvdD) voorgesteld:

Amendement K.E PvdD Weer ook vleesreclame De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Kadernota buitenreclame Den Haag 2024-2029 (RIS318509). Besluit om: ▪ onder het eerste dictumpunt de volgende tekst toe te voegen: o. bij de aanbesteding van een concessie wordt de eis opgenomen dat er geen vleesreclame gemaakt wordt, waarbij onder vleesreclame wordt verstaan “reclame door of voor bedrijven in de vleessector en reclame over vlees. Waarbij vlees gedefinieerd is als voedsel afkomstig van gedode dieren”. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP. Voorzitter. De openbare ruimte is van iedereen. Daarom is de ChristenUnie/SGP geen voorstander van ongebreidelde reclame en reclame-uitspattingen in onze stad, maar zeker reclame voor iets wat mensenlevens kapotmaakt, zoals gokreclame, kan niet op onze steun rekenen. We staan dan ook van harte onder het amendement van collega De Groot. Maar deze kadernota gaat ook over heel veel níét. Veel reclame in onze stad staat op objecten van derden. Daarover gaat deze nota niet, terwijl de impact van die reclame wel groot kan zijn.

Binnen de nota Omgevingskwaliteit kunnen we die bredere afweging wel maken: wat is wel gewenst en wat is niet gewenst qua reclame in onze openbare ruimte? Daarom een motie waarvan het dictum luidt: verzoekt het college te onderzoeken of en hoe in de nota Omgevingskwaliteit alle gokreclames uit de stad geweerd kunnen worden en de raad hierover te informeren alvorens vaststelling van de nota. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg wordt de volgende motie (K.5 CU/SGP) ingediend:

Motie K.5 CU/SGP geen gokreclames in Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 juli 2024, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Kadernota buitenreclame Den Haag 2024-2029 (RIS318509),

24

constaterende dat; ▪ de Kadernota buitenreclame Den Haag niet toeziet op reclame op gevels, in winkels en ook niet op bijvoorbeeld de trap op de Grote Marktstraat die wordt gebruikt om geanimeerde reclame op te projecteren; ▪ gokken verslavend is en gokreclames aanzetten tot gokken; overwegende dat; ▪ reclame op gevels, trappen, in etalages en op objecten van derden zoals elektriciteitshuisjes, wel zichtbaar is in de openbare ruimte, maar toch niet worden gereguleerd via voorliggende Kadernota; ▪ de wethouder buitenruimte stelde dat deze vormen van reclame binnen de nota Omgevingskwaliteit worden gereguleerd; ▪ er een nieuwe nota Omgevingskwaliteit wordt opgesteld; verzoekt het college; ▪ te onderzoeken hoe in de nota Omgevingskwaliteit alle gokreclames uit de stad geweerd kunnen worden en de raad hierover te informeren alvorens vaststelling van de nota, en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Noud Dumoulin (VVD). Voorzitter. Een nieuw verbod, op fossiele reclame welteverstaan. Geen Hagenaar weet wat het is, maar samenvattend zegt het college: foei als je het waagt om te vliegen naar verre familie in het buitenland of om een betaalbare auto te kopen. Het is niet alleen ongepast van het college om zo'n moreel oordeel te vellen over persoonlijke keuzes; het is ook amper onderbouwd.

Over de financiële gevolgen moet de raad het doen met de wijsheid 'Hoe meer reclame we inperken, hoe groter het risico voor onze inkomsten'. Goh! Het CDA wil gokreclames verbieden. Ik doe liever wat aan het gokgedrag van dit college, want het gokt met € 5 mln. aan gemeentelijke inkomsten. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Waar ziet collega Dumoulin dat het college die morele uitspraak doet? Noud Dumoulin (VVD). Wij zien dat in het hele idee om fossiele reclame te verbieden, om reclame voor hybride auto's en benzineauto's te verbieden, om vliegvakanties te verbieden. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Vindt u niet dat u zichzelf dan een beetje veel dichterlijke vrijheid toedicht? Dat is een te persoonlijke vraag. De VVD dicht zich hier veel dichterlijke vrijheid toe, want er wordt hier voorgesteld om reclame te verbieden. Misschien moet u daar even op reflecteren en dan kijken of dat een moreel appel doet, zoals u zegt. Noud Dumoulin (VVD). Als dit straks wordt aangenomen en als dan in de krant staat dat het college of Den Haag fossiele reclames verbiedt, is dat wel degelijk een belerend vingertje richting iedereen die een benzineauto wil kopen of een vliegvakantie wil boeken. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik hoor de VVD tot nu toe niet ontkennen dat bijvoorbeeld een benzineauto een vervuilend effect kan hebben op onze omgeving.

Het voorstel wil zorgen dat dat minder bevorderd wordt door minder reclame toe te staan in de buitenwereld. Dat is toch niet zo'n gek idee? Ook u bent toch overtuigd van het klimaatprobleem dat we hebben? En er ligt toch genoeg wetenschappelijk bewijs van het effect van reclame op de aanschaf van fossiele producten? Noud Dumoulin (VVD). Ja, de VVD ontkent de impact van reclame op koopgedrag niet, maar dit gaat over een lokaal verbod en u verwijst naar iets breders, bijvoorbeeld landelijke verboden. Wij zien geen heil in een lokaal verbod.

25

Leonie Gerritsen (PvdD). Nu gaat het opeens over een lokaal verbod, maar zojuist ging het over 'een wijzend vingertje'. Waar zit nou precies het probleem voor de VVD? Want er is inderdaad aangetoond dat deze reclame effect heeft op het koopgedrag en het gebruik van deze producten is schadelijk. Maar nu wordt de VVD gevraagd waar dat vingertje dan zit en dan zegt de VVD: o nee, het gaat eigenlijk over dat lokale. Dus wat is nou precies het probleem voor de VVD? Noud Dumoulin (VVD). Het probleem voor de VVD is dat het verbod zoals dat nu voorligt, niet effectief is. We kunnen het wel verbieden en uit het straatbeeld weren, maar op mijn telefoon kan ik dezelfde reclames zien. Ondertussen zegt dit college wel: foei, u mag bepaalde auto's niet meer kopen of uw familie niet meer met het vliegtuig bezoeken. Leonie Gerritsen (PvdD). Dat is natuurlijk niet waar. Dat staat namelijk nergens. Er staat nergens 'foei'. Er staat nergens 'je mag dit niet' of 'je mag dat niet'. Er staat alleen: we willen niet dat bedrijven die dingen promoten die schadelijk zijn, dat in Den Haag doen. Dat is wat daar staat. De VVD is de woorden van het college hier dus ongelofelijk aan het verdraaien. Dat begrijp ik; dat is framing, maar dat is niet wat in dit voorstel staat. Noud Dumoulin (VVD).

Ik kan niet ontkennen dat het er niet letterlijk staat, maar wat ons betreft is het wel een vingertje naar de Hagenaar die gewoon op vakantie wil of familie wil bezoeken. De voorzitter. De laatste keer, althans bij dit onderwerp. Leonie Gerritsen (PvdD). Dat kan de VVD wel zeggen, denken of vinden, maar dat is letterlijk niet dit voorstel. Het gaat namelijk niet naar de bewoner, maar naar de bedrijven die reclame maken voor bepaalde producten. Niemand zegt tegen de bewoners wat ze wel of niet mogen doen. Ik hoop dus dat u het voorstel nog een keer grondig wil lezen. Noud Dumoulin (VVD). Ik denk niet dat dit om een reactie vraagt. Dennis Groenewold (D66). Ik kan eigenlijk wel volgen dat de VVD dit een belerend vingertje vindt en dat het inderdaad alleen lokaal is. Dat is een mening die je kunt hebben. Ik ben het daar niet per se mee eens, maar ik kan de VVD daar wel in volgen. Maar we hebben ook een inspreker gehoord over de gezondheidsproblemen, die er gewoon zijn. Dat is nota bene een arts, die zegt: doe dit nou, want dit helpt. Wat vindt de VVD belangrijker: iets doen voor de gezondheid van de inwoners van de stad of niet belerend overkomen? Noud Dumoulin (VVD). Over framing gesproken … Als je maatregelen neemt, moeten die wel effectief zijn.

Als wij hier dingen gaan verbieden die ik vervolgens wel op mijn telefoon kan zien of zelfs op de tram, omdat Den Haag daar niet over gaat, vind ik dat niet effectief en vinden wij ook niet dat dit het door u geschetste probleem verhelpt. Dennis Groenewold (D66). Dat probleem schetste ik niet; dat kwam uit de inspraak. Dat probleem is heel groot; dat ben ik met u eens, maar dan moet je ergens beginnen. De VVD wacht dus liever totdat dit landelijk wordt opgepakt. De VVD wil liever niet belerend overkomen dan beginnen met iets doen aan de gezondheid van de inwoners. Ja, dat is een frame, maar dat is wel het frame dat ú naar voren brengt. Noud Dumoulin (VVD). Wij wachten niet op een landelijk verbod, maar wij zien wel dat je, als je dit wil aanpakken, dat niet op dit gemeentelijke niveau kan doen. Het gokgedrag van het college: graag een reflectie van de wethouder op de financiële onderbouwing, die dus zegt: hoe meer je inperkt, hoe groter de risico's voor de inkomsten. Het college heeft met dit verbod de deur opengezet om van alles en nog wat te verbieden. We zien nu ook al partijen die hun kans schoon zien en bijvoorbeeld gokreclames willen verbieden. Voor de Haagse VVD is geen enkel lokaal reclameverbod dat vandaag de revue passeert acceptabel. Dat geldt ook voor

26

een fossiel verbod. Daarom het amendement Een verbod is onverkoopbaar, dat het verbod op fossiele reclame moet schrappen. Dan de steigerdoekreclame. Het percentage van 30% voor reclame op steigerdoek is niet voldoende om een businesscase rond te krijgen. Dat hebben we net van de inspreker gehoord. Dit heeft letterlijk gevolgen voor het aanzien van de stad en de positieve impact die steigerdoekbedrukking kan hebben. Wij staan voor een mooie stad, ook als die in de steigers staat. Daarom het amendement Zet onderhoud goed in de steigers, mede ingediend door de heer Martinez van Andel van Hart voor Den Haag, om het percentage naar 60% te brengen. De voorzitter. Door de heer Dumoulin wordt het volgende amendement (K.F VVD) voorgesteld:

Amendement K.F VVD Een verbod is onverkoopbaar De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 juli 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Kadernota buitenreclame Den Haag 2024-2029 (RIS318509). Besluit om: − dictumpunt I onder n. te schrappen: “bij de aanbesteding van een concessie wordt als eis opgenomen dat er geen fossiele reclame gemaakt wordt.” En om: −

de Kadernota buitenreclame Den Haag 2024-2029 (RIS318509) als volgt te wijzigen:

Op pagina 2 onder Inleiding wordt geschrapt: “Daarnaast speelt er een maatschappelijke discussie over de inhoud van reclameboodschappen welke we wel of niet willen weren. Zo geldt er al een landelijk een verbod op reclame voor rookwaren en is er sinds 1 juli 2023 een landelijk verbod op ongerichte reclame voor online gokken. Deze kadernota gaat in op de mogelijkheden die de gemeente zelf heeft om reclame in de buitenruimte voor bepaalde producten te weren. In ieder geval zal bij volgende aanbestedingen voor reclameconcessies in het programma van eisen worden meegegeven dat Den Haag geen reclame in de openbare ruimte wil tonen voor fossiele reclame.” Op pagina 9 onder 4.2 Reclameconcessies wordt geschrapt: “ Bij volgende aanbestedingen voor reclameconcessies zal in het programma van eisen worden meegegeven dat Den Haag in de openbare ruimte geen fossiele reclame wil tonen. In de aanbesteding wordt het volgende meegegeven: Onder fossiele reclame wordt verstaan: ‘reclame door of voor bedrijven in de kolensector, de olie- en gassector en de luchtvaartsector en reclame over de producten en diensten fossiele brandstoffen, vliegvakanties, vliegtickets, grijze stroomcontracten, gascontracten, cruisereizen of auto’s met een fossiele of hybride brandstofmotor.

Ook issue- en image-advertising en sponsoring van bedrijven uit genoemde sectoren wordt hieronder verstaan’.” Op pagina 11 onder Hoofdstuk 6. Toezicht en Handhaving wordt geschrapt: “Door bepaalde reclameboodschappen te weren wordt de kans groter dat reclame-exploitanten zich, al dan niet bewust, niet aan de voorwaarden houden. Ook dan zal handhavend moeten worden opgetreden. De wijze van handhaving hangt dan samen met de dan geldende prioriteiten op handhavingsgebied. Het weren van bepaalde vormen van reclame zal ook leiden tot een discussie of een bepaalde reclame nu net wel of net niet binnen het verbod valt. Ervaringen en jurisprudentie zal op termijn de scheidslijn scherper moeten maken.”

27

De voorzitter. Door de heer Dumoulin, daartoe gesteund door de heer Martinez van Andel, wordt het volgende amendement (K.G VVD) voorgesteld:

Amendement K.G VVD Zet onderhoud goed in de steigers De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 juli 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Kadernota buitenreclame Den Haag 2024-2029 (RIS318509). Besluit om: Dictumpunt I onder c. de tekst als volgt te wijzigen: Originele tekst: “steigerdoekreclame wordt alleen nog toegestaan wanneer het steigerdoek voorzien is van een afbeelding van de gevel die zich achter het doek bevindt en in dat geval mag de reclame niet groter zijn dan 30% van het doekoppervlak”. Nieuwe Tekst: “steigerdoekreclame wordt alleen nog toegestaan wanneer het steigerdoek voorzien is van een afbeelding van de gevel die zich achter het doek bevindt en in dat geval mag de reclame niet groter zijn dan 60% van het doekoppervlak”. En om: De Kadernota buitenreclame Den Haag 2024-2029 (RIS318509) als volgt te wijzigen: Op pagina 6 onder 3.2 Steigerdoekreclame: Originele tekst: “In dat geval mag de reclame niet groter zijn dan 30% van het doekoppervlak.” Nieuwe tekst: “In dat geval mag de reclame niet groter zijn dan 60% van het doekoppervlak.” De amendementen maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Nu een inbreng van een iets andere orde. Met deze voorliggende nota komt er in ieder geval niet méér ruimte voor reclame in Den Haag.

Dat is een stap in de goede richting die mijn fractie zeker kan steunen, maar de realiteit blijft dat onze publieke ruimte wordt geclaimd door grote bedrijven en dat onze inwoners non-stop worden gebombardeerd met oproepen om te gaan consumeren. Hoever we dit hebben laten gaan blijkt uit het feit dat het bieden van een fijne wachtplek voor reizigers afhankelijk is gemaakt van reclame-inkomsten. Dat is, als je het mij vraagt, een absurd gegeven. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college de raad begin 2025 te informeren over alternatieve, stabiele financieringsbronnen voor de plaatsing en het onderhoud van bus- en tramhokjes, zodat deze niet langer afhankelijk zijn van reclame-inkomsten. Veel advertentieruimte in de stad wordt opgeslorpt door multinationals. Je hoeft maar een station uit te lopen en je ziet dezelfde eenheidsworst als in andere grote steden. Als we onze inwoners dan toch lastig willen vallen met reclame, laat het dan reclame zijn waarmee we lokaal en klein ondernemerschap of maatschappelijke initiatieven ondersteunen. Daarom een motie die het college verzoekt onderzoek te doen naar de juridische haalbaarheid en de financiële gevolgen van een gehele of gedeeltelijke beperking op reclame afkomstig van bedrijven met een jaarlijkse omzet van € 1 mld.

of hoger en hierbij ook onderzoek te doen naar hoe met deze beperking de mogelijkheid van mkb'ers om reclame te maken wordt verbeterd en de raad hierover in Q1 van 2025 te informeren. De discussie gaat tegenwoordig vaak over de boodschap van reclames. Hoewel de SP bijvoorbeeld het aangepaste initiatiefvoorstel van de Partij voor de Dieren van harte zal steunen - dat is bij dezen ook mijn inbreng voor het volgende onderdeel - moeten we het ook hebben over reclame als motor van een onhoudbaar economisch systeem. Daarom sluit ik af met een vraag aan de wethouder: zou een zero-reclamezone in Den Haag niet een prachtige manier zijn om onze stad op de kaart te 28

zetten? De voorzitter. Door mevrouw Arp worden de volgende moties (K.3 SP en K.4 SP) ingediend:

Motie K.3 SP Een bushokje is geen reclame-object De gemeenteraad van Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Kadernota buitenreclame Den Haag 2024 – 2029. Constaterende, dat: ▪ de financiering voor het plaatsen en onderhouden van bus- en tramhokjes (abri's) afhankelijk is van de reclame-inkomsten van de stad; ▪ als reclame-inkomsten lager zijn dan begroot, bijvoorbeeld door beperkingen op bepaalde reclames, het plaatsen en onderhouden van bus- en tramhokjes op het spel komt te staan. Overwegende, dat: ▪ bus- en tramhokjes een essentieel onderdeel van het openbaar vervoer zijn, bijvoorbeeld voor het bieden van beschutting en een zitplek voor mensen die slecht ter been zijn; ▪ het daarom onwenselijk is dat de plaatsing en het onderhoud hiervan afhankelijk is van reclame-inkomsten. Verzoekt het college: ▪ de raad begin 2025 te informeren over alternatieve, stabiele financieringsbronnen voor de plaatsing en het onderhoud van bus- en tramhokjes, zodat deze niet langer afhankelijk zijn van reclame-inkomsten. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie K.4 SP Mkb in de schijnwerpers De gemeenteraad van Den Haag, in vergadering bijeen op 12 september 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Kadernota buitenreclame Den Haag 2024 – 2029. Constaterende, dat: ▪ veel reclame in Den Haag afkomstig is van bedrijven met een jaarlijkse omzet van 1 miljard of hoger; ▪ het college aangeeft ruimte te willen maken voor reclame van lokale mkb’ers. Overwegende, dat: ▪ er met een gehele of gedeeltelijke beperking op reclame van miljardenbedrijven ruimte wordt gecreëerd voor reclame voor lokale mkb’ers en maatschappelijke initiatieven, waarbij bij een gedeeltelijke beperking bijvoorbeeld gedacht kan worden aan een maximumpercentage aan ruimte voor reclame voor miljardenbedrijven; ▪ de grootste 100 bedrijven bovendien verantwoordelijk zijn voor 71% van de wereldwijde CO2-uitstoot, waardoor een dergelijke beperking ook past bij de keuze van het college voor een verbod op fossiele reclame. Verzoekt het college: ▪ onderzoek te doen naar de juridische haalbaarheid en financiële gevolgen van een gehele of gedeeltelijke beperking op reclame afkomstig van bedrijven met een jaarlijkse omzet van 1 miljard of hoger, en hierbij ook onderzoek te doen naar hoe met deze beperking de mogelijkheid van mkb’ers om reclame te maken wordt verbeterd; ▪ de raad hierover in Q1 van 2025 te informeren. 29

En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Barker (PvdD). Voorzitter. De openbare ruimte is van ons allemaal. In deze kadernota proberen we een afweging te maken rond reclame: welke plek geef je aan reclame? Het is belangrijk om te benadrukken dat het dus niet gaat om bijvoorbeeld trams, winkels, stallingen of treinstations, zoals de ChristenUnie/SGP aangaf. In deze nota zoeken we ook een balans tussen de commerciële vrijheid en de kwaliteit van de openbare ruimte. Dat doen we bijvoorbeeld rond de geveldoekreclame, waar ik straks op terugkom. In die balans kijken we ook naar de boodschap. Een van de onderdelen is natuurlijk het weren van fossiele reclame. Wat het college betreft is dit een vrij makkelijke stap die je zou kunnen zetten, gegeven de klimaatcrisis en, zoals de insprekers ook aangaven, de luchtkwaliteit. Dit is bijvoorbeeld de reden waarom we het VVD-amendement ontraden, want de raad heeft meermaals voorstellen gedaan om fossiele reclame te verbieden. Dat stond ook in het akkoord waar de VVD onder stond. Wat het college betreft is het verstandig om die fossiele reclame te weren. Noud Dumoulin (VVD). Waar is het bewijs dat een lokaal verbod ook een positief effect heeft op die klimaatcrisis? Wethouder Barker (PvdD).

Commerciële bedrijven kiezen ervoor om reclame te maken, juist om mensen te stimuleren om producten aan te schaffen. Als reclame geen effect zou hebben, zouden bedrijven geen reclame maken. Dat geldt dus eigenlijk sowieso al, maar er zijn ook talloze onderzoeken die op dit feit ingaan. Noud Dumoulin (VVD). Ja, maar als ik niet meer mag adverteren bij de gemeente, ga ik toch digitaal adverteren of op de tv, op de radio of op een tram, zoals ik net al aangaf? Dus welk effect probeert de wethouder hier dan mee te bereiken? Wethouder Barker (PvdD). Ik snap uw wens om het breder te trekken en om ook een landelijk verbod te hebben rond fossiele reclame. Daar kunnen we als gemeente niet over gaan, maar we hebben wel direct effect op de openbare ruimte. Mensen worden in de openbare ruimte gestimuleerd omdat ze geconfronteerd worden met reclame van fossiele bedrijven. Daarmee wordt het aangemoedigd. Het klopt dat er ook op andere manieren reclame gemaakt kan worden. De voorzitter. De laatste keer, meneer Dumoulin. Noud Dumoulin (VVD). Nog één ander punt, over framing. Ik moet natuurlijk ontkennen dat we inzetten op een landelijk verbod. Het is heel fijn dat de wethouder verwijst naar het vorige coalitieakkoord, maar daarin stond dat we zouden gaan kijken hoe een fossiel reclameverbod eruit kan zien.

Ik snap dat het pijn doet dat dat niet in uw coalitieakkoord staat, maar ik hoop wel dat u dit tussen uw oren kan knopen. Wethouder Barker (PvdD). Als in een coalitieakkoord staat dat er gekeken wordt hoe een verbod eruit kan zien en als vervolgens blijkt dat wat het college voorstelt mogelijk is, neem ik aan dat het logisch is dat een partij dat dan een goed idee vindt of in ieder geval niet geheel verrast is door dit voorstel. Er zijn best wel wat moties, maar er zijn ook een aantal vragen. Misschien moet ik daar eerst op reageren. De GroenLinksfractie vroeg of je bij verlenging van een concessie een verlenging met aanpassingen kan doen. Dat gesprek kunnen we aangaan. Je kan natuurlijk niet eenzijdig voorwaarden wijzigen, maar we kunnen wel als uitgangspunt nemen dat we dan, als dat kan, niet verlengen tenzij die voorwaarde aangenomen wordt. Dat betreft dan fossiel, maar dat kan ook iets anders zijn, mocht de raad vandaag andere keuzes maken. Ik ga straks ook in op de impact van de verschillende verboden. De SP vroeg naar een zero-reclamezone. Dat is misschien ooit een mooi perspectief, maar volgens mij niet voor dit college. Ik denk wel dat het goed is om je bewust te zijn van het effect van 30

reclame op bestedingen en dat we als college hebben geprobeerd daarin een balans te zoeken. Enerzijds moeten reclame-uitingen een plek kunnen hebben; dat geldt bijvoorbeeld ook voor boodschappen van de gemeente zelf. Aan de andere kant moeten mensen niet te veel alleen commerciële ruimte in de openbare ruimte hebben. In dit voorstel is gezocht naar een balans. Dan het amendement en de motie over gokreclames. Het college snapt de afweging die gemaakt kan worden rond gokreclames. De financiële consequenties zijn net als bij fossiel relatief beperkt. Uiteindelijk is het aan de raad om daarin een keuze te maken. Dat gaat dan natuurlijk pas in bij nieuwe reclameconcessies. Hetzelfde geldt voor vleesreclame. Dus ook dat amendement krijgt oordeel raad. De SP heeft de motie Een bushokje is geen reclameobject ingediend. Het college moet die motie ontraden. De reden is het feit dat er eigenlijk al een hele tijd een koppeling is tussen het aanleggen van bushokjes en het bekostigen van het onderhoud door die reclameopbrengsten. Dat gaat netto om € 3 mln. per jaar. Dat kan je niet makkelijk vervangen. Ik denk dat het alleen al daarom niet heel zinvol is, want waar haal je € 3 mln. structureel vandaan? Het is dus een motie die geen dekking heeft, maar die vooral zegt: zoek € 3 mln. structureel per jaar. Dat is best een uitdaging. Het college ontraadt daarom deze motie. Lesley Arp (SP).

Ik snap dat de wethouder de focus heel erg op het geld legt, maar het gaat mij ook om het principe. Mevrouw Holman heeft een amendement ingediend dat ik heel erg steun en dat als strekking heeft dat een bankje behoort tot de publieke ruimte en geen reclameobject is. Toch is in onze samenleving blijkbaar een situatie ontstaan waarin een bushokje waar mensen moeten schuilen voor de regen of waar mensen die slecht ter been zijn even willen zitten, wél een reclameobject is en zelfs volledig afhankelijk is gemaakt van de reclame-industrie. Ik vraag me af of de wethouder nog een oordeel over die situatie heeft. Wethouder Barker (PvdD). Het college heeft geen specifiek oordeel over die situatie. We kunnen wel een bespiegeling hebben over de vraag of dit wenselijk is, maar het is zo ontstaan. Mijn reactie op de motie is vooral dat de reclame € 3 mln. structurele baten oplevert en dat je die niet zomaar kan vervangen. Lesley Arp (SP). Allereerst vind ik het jammer dat de wethouder uitgaat van een status quo, want we hebben wel een probleem. We zien dat allerlei soorten reclame nu ter discussie staan. Dat vind ik goed. Ook dat gaat natuurlijk invloed hebben op de inkomsten.

Ik denk dus dat we op een gegeven moment de discussie moeten voeren over de vraag of dit een houdbare manier is om onze infrastructuur en het onderhoud te bekostigen en of het wenselijk is om dat afhankelijk te maken van reclame, want het is toch gewoon een publieke voorziening? Wethouder Barker (PvdD). Dit is een soort filosofische discussie. Ik snap het perspectief van de socialistische blik op deze openbare ruimte. Dat waardeer ik natuurlijk. Tegelijkertijd hebben we wel te maken met het feit dat we bushokjes hebben die er zijn voor een reden en dat het echt wenselijk is om die te hebben. Die reclameobjecten zijn nu wel de manier van bekostiging daarvan en die vervang je niet zomaar. Het is dus een interessante filosofische discussie, maar ik denk dat die nu niet per se heel actueel is. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Arp. Lesley Arp (SP). Natuurlijk gaat de raad over de vraag of het actueel is of niet, maar ik zou zeggen: ga het onderzoek daarnaar in ieder geval wel doen, want ik zie dat steeds meer soorten reclame ter discussie staan. Ik denk dus dat het verstandig is om daar alvast over na te denken, maar als deze wethouder dat vooruit wil schuiven, is dat natuurlijk zijn keuze. Wethouder Barker (PvdD). Ja. Dan de tweede SP-motie. Ook daarbij verwacht ik niet dat mevrouw Arp heel blij zal zijn met het advies, want ook die motie wordt ontraden.

De SP vindt dat we de reclameruimte alleen voor mkb'ers beschikbaar zouden moeten stellen. Ook daar zit natuurlijk een financiële component in: als je 31

dat zou doen, zou dat gigantische gevolgen hebben. De vraag is ook waar je de afbakening legt. Is het wenselijk om dan te zeggen dat een groter bedrijf geen reclame mag maken en een kleiner bedrijf wel? Vanuit welk publiek belang dat de gemeente behartigt, zou je dat moeten doen? Bij gokreclame, vleesreclame en fossiele reclame kijk je natuurlijk vanuit het publieke belang, bijvoorbeeld met het oog op de klimaatcrisis of het beperken van gokverslaving. De vraag is welk belang hiermee wordt gediend en de consequenties zijn een heel stuk groter als je dit zou doen. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Arp. Lesley Arp (SP). Voor mijn fractie is het publieke belang: zo min mogelijk reclame. Laten we daar gewoon duidelijk over zijn, maar er is ook iets feitelijks. De wethouder zegt dat het gigantisch veel geld kost, maar in de motie staat bijvoorbeeld ook 'gedeeltelijk'. We zouden dus ook naar een gebied kunnen kijken. Kijkt de wethouder dus echt met een heel open blik naar deze motie? Wethouder Barker (PvdD). Als de raad de opdracht geeft om dit te onderzoeken … Onderzoeken kost niet heel veel geld. Als de raad zegt 'ga dit onderzoeken', kunnen we dat dus uiteraard doen, maar het perspectief van wat je er dan mee gaat doen, is niet heel erg duidelijk. De vraag is altijd of het heel zinvol is om iets te onderzoeken als je van tevoren weet dat het niet heel haalbaar is.

GroenLinks heeft een motie ingediend over geen fossiele reclame meer in tramhokjes. Die motie kan het college oordeel raad laten. Ik moet daar wel bij zeggen dat de motie natuurlijk overbodig is op het moment dat het initiatiefvoorstel wordt aangenomen dat straks in discussie komt. GroenLinks vraagt om reclame duurzaam te maken en geeft aan dat de huidige reclameobjecten, de mupi's, eigenlijk heel veel stroom kosten. Als de raad het zou willen, is het college bereid om hier onderzoek naar te doen. Dus oordeel raad. D66 heeft een amendement ingediend over steigerdoekreclame om de 30% te verhogen naar 50%. Het college heeft natuurlijk goed gekeken en is zo op 30% gekomen. De Bijenkorf had bijvoorbeeld een geveldoek dat 20% was. Dat kon ook gewoon geëxploiteerd worden. Ook op andere plekken zien we dat er minder dan 50% is, maar als de raad 50% wil, kan dat uiteraard. Wel moet ik zeggen dat ik het amendement van Hart voor Den Haag wat zwaarder zou ontraden, want als je naar 60% gaat, is het eigenlijk vooral steigerdoekreclame en niet zozeer het idee van de gevel die je daarachter ziet. Ik zou ook nog willen meegeven dat de raad het college juist heeft gevraagd om die geveldoekreclame aan banden te leggen. Specifiek heeft Hart voor Den Haag, toen we de raad om input vroegen, volgens mij een jaar geleden, gezegd: verbied geveldoekreclame. Het is dus wel opmerkelijk.

Misschien is dat ook voor de heer Martinez van Andel 'foutje bedankt', maar het college zou dus geen voorstander zijn van 60% reclame op geveldoeken. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Dat 'foutje bedankt' zit er waarschijnlijk in dat wij het amendement niet hebben ingediend. Wethouder Barker (PvdD). Het college heeft verschillende raadsfracties gevraagd om input voordat we met dit voorstel kwamen. Toen heeft ook Hart voor Den Haag een mail naar het college gestuurd. We hebben alle reacties gebundeld. Meerdere fracties zeiden: ga geveldoekreclame aan banden leggen; verbied het. Hart voor Den Haag was daarin het felst, bijvoorbeeld in reactie op die Flinkreclame. Op basis daarvan heeft het college dit voorstel gedaan. Dat Hart voor Den Haag nu opeens heel erg voor geveldoekreclame is, is dus opmerkelijk. Op zich kan Hart voor Den Haag natuurlijk van mening veranderen, maar ik probeer aan te geven dat het college uiteindelijk probeerde om dit voorstel met een breed draagvlak in de raad te leggen. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Het is mooi om te constateren dat dit besluit genomen is op basis van het doek dat toen aan de Kneuterdijk hing, maar dat is natuurlijk niet het hele verhaal. We hebben technische vragen gesteld.

Daarin hebben we naar de mogelijkheden geïnformeerd: wat is er mogelijk met de gevel, op het doek en welk percentage kan daarbij dan? Wethouder Barker (PvdD). Er werd met een mail input gegeven voor het reclamebeleid. Het ging dus niet specifiek over dat. Ik kan u de mail nog wel sturen. Volgens mij was die van uw voorganger op dit 32

dossier. Die heeft dat gedaan. Vervolgens heeft het college dit voorstel gedaan. Het college heeft geprobeerd de opinie van de raad mee te nemen in dit besluit. Als de raad zegt '50%', kan het college daar uiteindelijk natuurlijk mee leven, maar er is bewust voor gekozen om te zorgen dat de reclame niet te veel impact op de openbare ruimte heeft. Noud Dumoulin (VVD). Ik zal als indiener van het amendement ook nog reageren. De wethouder heeft dus liever dat Den Haag haar gebouwen inpakt in effen doeken dan in doeken met bedrukking. Wethouder Barker (PvdD). Volgens mij zit daar een aanname achter. De inspreker geeft aan 'dit is mijn businessmodel' en u gaat ervan uit dat dat sowieso gebeurt, terwijl we als college natuurlijk niet alleen afgaan op input van een inspreker, maar ook zelf analyseren. Daarin zien we gewoon dat er ook heel veel reclamedoeken zijn die minder dan die 50% reclame hebben en die toch winstgevend zijn. De PvdA had nog een amendement over geen reclame op straatmeubilair. Dat kan het college ook oordeel raad laten. De ChristenUnie/SGP had het bredere punt over gokreclames. Het valt niet specifiek onder de kadernota, maar als de raad zou willen dat we gaan onderzoeken of het mogelijk is om gokreclames die niet onder de kadernota vallen, op een andere manier te weren, is het college bereid om dat te onderzoeken. De voorzitter.

In de commissie wordt op zo'n moment als dit gezegd: zijn er nog dingen blijven liggen? Dat hoor ik daar elke keer. Dan luister ik met angst en beven: wat zijn we weer vergeten? Maar dat is nu niet het geval. Maar wij zijn wel iets vergeten. Althans, er is in de techniek iets verkeerd gegaan. Hij stond niet op mijn lijstje, maar ik geef het woord nu graag eerst aan meneer Kaptheijns namens de PVV, want die had zijn wens wel degelijk aangegeven in het systeem, maar misschien iets te laat. Nick Kaptheijns (PVV). Voorzitter. Een beetje mosterd na de maaltijd dus. De Partij voor de Vrijheid staat voor maximale vrijheid en is tegen betutteling. Dat in de kadernota voorwaarden worden gesteld met betrekking tot doorloopruimte en geleidelijnen, kunnen we ons voorstellen, maar wij hebben grote moeite met betuttelende voorwaarden, zoals de eis dat bij de aanbesteding van een concessie geen fossiele reclame gemaakt mag worden. Om die reden kunnen wij helaas niet instemmen met het voorliggende besluit. De voorzitter. Daar zal de wethouder desgewenst straks nog even op ingaan, maar ik kijk eerst of er nog behoefte is aan een tweede termijn. Er is geen behoefte aan een tweede termijn. Wethouder, wilt u nog één zin uitspreken in de richting van meneer Kaptheijns? Het mogen ook enkele zinnen zijn. Wethouder Barker (PvdD). Voorzitter. Dank ook aan de PVV voor de inbreng.

Het college staat er op het punt van fossiele reclame ietwat anders in, maar ik denk dat dat ook de verwachting was. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan vanavond - in ieder geval later vandaag - over dit voorstel en de ingebrachte voorstellen stemmen.

Aan de orde is: L.

Gewijzigd initiatiefvoorstel PvdD: Stunt niet met het klimaat (RIS314661).

De voorzitter. Ik nodig mevrouw Gerritsen uit om hier te komen zitten. De beraadslaging wordt geopend.

33

Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Het gebeurt niet vaak dat we in de gemeenteraad mogen spreken van een wereldprimeur. Toch zijn wij, als vanavond dit voorstel om te stoppen met fossiele reclame het haalt, de eerste stad ter wereld die dit voor elkaar krijgt. Er zullen na ons waarschijnlijk vele steden volgen, zeker na de oproep van António Guterres, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, om fossiele reclame te verbannen, want het toestaan van promotie van een industrie die de gezondheid van onze aarde en haar inwoners zo aantoonbaar verwoest, is onlogisch en onhoudbaar. Den Haag laat hiermee zien dat het kan, via de lokale wet. Deze beslissing kan wereldwijd een sneeuwbaleffect teweegbrengen. Mijn fractie wil alle andere fracties bedanken voor hun input. Op basis hiervan hebben wij ons initiatiefvoorstel aangepast. Ook is op uw verzoek en op basis van het preadvies de definitie van 'fossiele reclame' aangescherpt. Het eerste deel van de definitie is geschrapt, zodat issue- en imagereclame en reispakketten waarin geen vliegreis is inbegrepen, erbuiten vallen. Daarnaast is vleesreclame vanwege de lastige definitie uit het voorstel gehaald. Het aanpassen van de APV is een gemeentebevoegdheid die wij als raad mogen gebruiken om de gezondheid van onze inwoners te beschermen. Dat is nieuw en dat maakt het spannend.

Dat ontkennen we niet, maar dat maakt het niet juridisch onhoudbaar, zoals sommige fracties beweren. Het initiatiefvoorstel is onderbouwd met meerdere juridische adviezen. Deze week nog ontvingen we een brief van een specialist in reclamerecht, die aangeeft dat de voorgestelde aanpassing van de APV wel degelijk houdbaar is. Zelfs steden die ervan afzien, erkennen dat. We hebben in deze raad zo vaak de mond vol van vooruitstrevend zijn en innovatie. Laten we ons daarom niet laten leiden door het feit dat andere steden een stap niet zetten. Ik hoop van harte dat u vanavond allemaal voor dit voorstel stemt. Den Haag kan als regeringsstad een belangrijk signaal afgeven: we moeten af van onze fossiele verslaving. Ik sluit af met een quote van Eberhard van der Laan over dit onderwerp, die ik ook heb aangehaald tijdens de commissiebehandeling. 'Als het een maatschappelijk belang dient, moet je soms scherp aan de wind zeilen. Soms verlies je, maar dan heb je het geprobeerd.' Gelet op de uitspraken van rechters in klimaatzaken, is er een grote kans dat een rechter de gemeente in het gelijk stelt. Dan zijn we juist blij dat we het geprobeerd hebben. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Dank aan de initiatiefnemers voor dit voorstel. Het is volgens mij een beetje een estafette geworden.

De fractie van GroenLinks Den Haag is erg blij met het initiatiefvoorstel van de Partij voor de Dieren en zal het zeker steunen. We zien ook dat het aangepast is na het preadvies van het college. Ik doe de korte versie; we hebben het in de commissie genoeg hierover gehad. Onze logische vraag aan het college is dan ook hoe het college de gewijzigde dictumpunten nu beoordeelt. Kan het college daarmee uit de voeten? Onze vraag aan zowel de initiatiefnemer als het college gaat over de termijn, die ook gewijzigd is in het dictum. Ik denk dat er oorspronkelijk meer tijd zat tussen het initiatiefvoorstel, de bespreking ervan en de invoeringsdatum, waardoor er een langere overgangstermijn was. Acht de initiatiefnemer de termijn nu voldoende om lopende contracten uit te kunnen dienen? Nick Kaptheijns (PVV). Voorzitter. Ik kan het kort houden. Klimaatveranderingen zijn een realiteit, al zolang de aarde bestaat. Het initiatiefvoorstel van de Partij voor de Dieren, waarmee fossiele reclame aan banden gelegd moet worden, vindt onze fractie volslagen wereldvreemd, aangezien de gedachte blijkbaar is dat het klimaat gered kan worden als mensen niet meer verleid kunnen worden om te vliegen, een cruisereis te maken of auto te rijden, misschien zelfs wel om te leven. Het spreekt vanzelf dat de Partij voor de Vrijheid dit voorstel niet kan steunen. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter.

Dank aan de Partij voor de Dieren voor dit initiatiefvoorstel en voor de aanpassingen. De PvdA zal het van harte steunen. Jan Willem van den Bos (PvdD). Voorzitter. Ik herinner me dat een van mijn leraren ooit zei: 'Je kunt een tentamenweek het beste zien als een feest, een moment om te vieren hoeveel kennis je hebt opgedaan.' In het licht van mijn hernieuwde beëdiging wil ik vandaag zeggen dat ook deze raadsvergadering een feest is, een politiek feest. Wat we vandaag vieren, is dat we de eer hebben de

34

inwoners van Den Haag te vertegenwoordigen en namens hen belangrijke beslissingen te nemen. Dat is een rol die ik namens de Partij voor de Dieren met trots vervul. Vandaag bespreken we een onderwerp dat van groot belang is, de klimaatcrisis. Gisteren was ik in Mariahoeve tijdens een werkbezoek van de commissie Ruimte. Een van de bewoners zei afsluitend: 'De klimaatcrisis is objectief gezien de grootste uitdaging waar we nu onze volledige aandacht op moeten richten.' De Partij voor de Dieren onderschrijft deze uitspraak volledig. De klimaatcrisis dient daadwerkelijk als een crisis behandeld te worden. Het meest veilige doel, emissievrij in 2020 of eerder, hebben we al gemist. Overheden en fossiele bedrijven hebben verzuimd om tijdig te handelen, ondanks de overvloed aan kennis die beschikbaar was over klimaatverandering. Ieder tiende van een graad opwarming maakt een groot verschil. Het beperken van de opwarming tot 1,5 graden Celsius is veiliger dan 1,6. Het verschil tussen 1,5 graden en 2 graden is letterlijk van levensbelang. Daarom is het essentieel dat we alles in het werk stellen om verdere opwarming van de aarde te voorkomen. Het IPCC heeft een verbod op fossiele reclame als bewezen effectieve maatregel aangewezen. In juni 2024 deed de secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres nogmaals een hartstochtelijke oproep om fossiele reclame te verbannen.

Nick Kaptheijns (PVV). Hoe zit het dan bijvoorbeeld met reclame voor avocado's die we uit China importeren? Jan Willem van den Bos (PvdD). Dit voorstel voorziet niet in een verbod daarvan. Als de PVV denkt dat dat een goed idee zou zijn, staat het de PVV vrij om daarvoor een voorstel te schrijven. Nick Kaptheijns (PVV). Dat is natuurlijk niet de bedoeling van mijn vraag. De bedoeling was meer om de stuitende hypocrisie bloot te leggen, want waar zit het verschil eigenlijk in? Die avocado's komen uit China. Er wordt natuurlijk ook een hoop kerosine verbrand om die avocado's hier in Nederland te kunnen krijgen. Jan Willem van den Bos (PvdD). We hebben hier natuurlijk ook met regelmaat debatten over bijvoorbeeld het inkoopbeleid van de gemeente. Daarbij is het ook belangrijk dat we grote stappen zetten om te zorgen dat dat duurzamer wordt. Als de PVV dat ook belangrijk vindt en zegt dat we dat moeten doen om consistent te zijn, trekken we daar eigenlijk graag samen met de PVV in op. Ik zei dat ook de secretaris-generaal van de Verenigde Naties een hartstochtelijke oproep heeft gedaan om fossiele reclame te verbannen. Vandaag hebben we de kans om deze oproep in daden om te zetten. De Partij voor de Dieren roept alle partijen in deze raad op om samen deze noodzakelijke stap te zetten. Dennis Groenewold (D66). Voorzitter.