RIS319865 Bijlage 3 Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 Ruimte voor ontwikkeling

CultuurSchakel blijft deze belangrijke taken de komende beleidsperiode als systeeminstelling uitvoeren. Om cultuurparticipatie van bewoners die niet of beperkt deelnemen aan kunst- en cultuuractiviteiten te bevorderen, is voor de periode 2024-2026 de Subsidieregeling combinatiefunctionarissen sport en cultuur19 opgesteld. Met deze subsidieregeling wordt onder meer geld beschikbaar gesteld voor combinatiefunctionarissen cultuur in de stadsdelen Centrum, Escamp, Haagse Hout en Laak. De Commissie spreekt haar waardering uit voor dit initiatief en hoopt dat de gemeente deze regeling na 2026 zal voortzetten. Wij onderschrijven deze wens. De combinatiefunctionarissen cultuur worden echter voor een groot deel uit rijksmiddelen betaald (60%), welke worden gematcht met gemeentelijke middelen (40%). De gemeente zal waar mogelijk haar invloed op het Rijk uitoefenen om de middelen voor 19 Gemeente Den Haag (2023). RIS316073 Subsidieregeling combinatiefunctionarissen sport en cultuur Den Haag 2023 tot en met 2026

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

34

cultuur vanaf 2027 te handhaven en op te hogen. De Commissie geeft overigens aan dat het haar verbaast dat de Cultuurankers de rol van combinatiefunctionaris niet eerder zelf hebben opgepakt. Wij zien echter dat de Cultuurankers tot dusver, door het inzetten van participatie- en programmamedewerkers, hun aanbod al wel degelijk proberen af te stemmen op de vraag en behoefte uit de wijk. Het ontbrak hen echter aan middelen (en bovendien was het ook niet hun taakstelling) om de behoefte uit de wijk in bredere zin te matchen met aanbod van andere culturele aanbieders in het stadsdeel. Samenwerking Cultuurankers en CultuurSchakel De Commissie adviseert CultuurSchakel om meer in te zetten op intensieve samenwerking met – onder meer – de Cultuurankers. Wij zien hiertoe echter een inspanningsverplichting van zowel CultuurSchakel, de Cultuurankers als ook de gemeente. De Commissie 2021-2024 adviseerde de gemeente al om meer afstemming en samenwerking te realiseren tussen CultuurSchakel en de Cultuurankers en om een duidelijkere rol- en taakverdeling op te stellen. Het afgelopen jaar hebben CultuurSchakel, de Cultuurankers en de gemeente daarom met elkaar om tafel gezeten.

Dit is uitgemond in een inmiddels ondertekende intentieverklaring waarin afspraken zijn vastgelegd over de samenwerking om tot optimale condities te komen voor het vergroten van cultuureducatie en -participatie in de stad.

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

35

3.4 Dans Den Haag heeft een stevige danssector met een volledige keten van talentontwikkeling tot gevestigde (internationale) instellingen, en van productie tot presentatie. Door de aanwezigheid van nationaal en internationaal gerenommeerde gezelschappen, een ontwikkelplek, festivals, een dansvakopleiding aan het Koninklijk Conservatorium (KC) en een groot podium voor (inter-) nationale dansprogrammering, is de stad niet alleen aantrekkelijk als vestigingsplaats voor dansprofessionals, maar ook voor (internationaal) publiek dat voorstellingen wil bezoeken. Amare, Nederlands Dans Theater (NDT) en Holland Dance Festival (HDF) halen, binnen het zogeheten FIND-programma, gezamenlijk internationale topproducties naar Den Haag. NDT – dat net als het KC gehuisvest is in Amare – produceert dansvoorstellingen van wereldniveau en staat bekend om de kwaliteit van zijn dansers en producties. HDF presenteert tijdens zijn tweejaarlijkse biënnale en daarbuiten nationale en internationale gezelschappen, brengt dansers en choreografen met elkaar in verbinding en is met zijn maatschappelijke projecten ook actief op het gebied van cultuureducatie en -participatie. De danssector van Den Haag kent daarnaast verschillende ontwikkelplekken.

Zo heeft Korzo een productiehuis voor jonge makers, biedt De Dutch Don’t Dance Division ruimte aan jonge dansers en de (vaak) autodidacte hiphop- en street-and-club-style-dansers kunnen bij Aight aan de ontwikkeling van hun talenten werken. Door de aanwezigheid van een goed makersklimaat zijn er diverse makerscollectieven ontstaan, die voor een aantrekkelijk dansaanbod zorgen, zoals Kalpanarts, OFFprojects, Another Kind of Blue en namens Aight de Heavy Hitters. Ook voor de scholen ontwikkelt onder andere Lonneke van Leth Dans een breed palet aan danseducatievoorstellingen. Volgens de Commissie is het artistiek-inhoudelijke niveau van de Haagse danssector hoog en met Den Haag Danst beschikt de Haagse danssector over een sterk overlegsysteem. De deskundigheid van de Haagse dansprofessionals is groot en ook op organisatorisch vlak versterken de instellingen elkaar, door de samenwerking binnen Den Haag Danst, maar ook door samenwerkingsverbanden aan te gaan met instellingen in de stad en ver daarbuiten. Wel constateert de Commissie terecht dat alle aanvragers zich (voornamelijk) richten op een dansstijl die gebaseerd is op of afgeleid is van de moderne dans. Waardoor er (binnen het meerjarig gesubsidieerde bestel) weinig variatie in het aanbod is en met name hiphop en jeugddans ontbreken.

Aight vormt hierop een uitzondering: het is de enige instelling in Den Haag met een talentontwikkelingsprogramma voor street-and-club-stijlen en hiermee heeft de organisatie deze niet alleen in Den Haag op de kaart gezet, maar ook aan de wieg gestaan van de ontwikkeling van grote talenten op dit gebied. De Commissie adviseert de (overige) dansorganisaties om, mede door een diverser aanbod te presenteren, meer aandacht te hebben voor het bereiken van nieuwe publieksgroepen. Nieuwe dansvormen bieden immers kansen om de diversiteit en inclusie binnen de danssector en van het publiek nog verder te bevorderen. De komende jaren zal de gemeente in samenwerking met de bestaande instellingen dan ook onderzoeken hoe het huidige, sterke dansbestel kan worden uitgedaagd om nieuwe dansvormen en/of dansinstellingen in Den Haag te introduceren, om zo een diverser danspubliek aan te spreken. Wellicht dat de tweejarige subsidieregeling en de projectsubsidieregelingen hierbij een rol kunnen spelen, maar ook wat betreft de aanwas, ontwikkeling, doorstroom en ondersteuning van (interdisciplinaire) dansers en dansmakers liggen er kansen. Vernieuwing en reflectie staan ook in de danssector op gespannen voet met de aanwezige ‘productiedrang’, waardoor de Commissie bij enkele instellingen heeft aangegeven dat de groei van activiteiten niet altijd noodzakelijk is, vooral gezien de beschikbare middelen.

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

36

3.5 Film Het gezamenlijk aanbod van bioscopen en filmhuizen in Den Haag vormt een aantrekkelijke basis voor de stad, maar het aantal vertoningsplekken is beperkt, zeker in verhouding tot andere grote steden. Buiten het reguliere commerciële aanbod om kent Den Haag weinig instellingen die het hele jaar door internationale klassiekers, (niet-commerciële) films of hedendaagse kwaliteitsfilms uit verschillende landen vertonen, zo stelt de Commissie. Een gegeven dat de gemeente onderkent. In elk geval zal met de openbare verkoop van het Helena-gebouw aan een nieuwe exploitant het aantal filmdoeken in Den Haag mogelijk worden uitgebreid. Filmhuis Den Haag bereikt met zijn huidige filmprogrammering een aanzienlijk en trouw publiek. Daarnaast vervult Filmhuis Den Haag een sterke rol op het gebied van film- en mediaeducatie, ook voor de regio, vanuit zijn penvoerderschap voor Filmhub Zuid-Holland. Museon-Omniversum vormt een unieke aanvulling op de in Den Haag aanwezige bioscooplocaties, met name door het grootbeeldfilmtheater One Planet Dome, waar documentaires en films te zien zijn die mensen inspireren om zich in te zetten voor een leefbare aarde. Theater en Filmhuis Dakota is een essentiële vertoningsplek voor het stadsdeel Escamp en voor Den Haag Zuidwest.

Daarnaast is ook het jaarlijkse Movies that Matter Festival, dat zich ook landelijk en internationaal profileert, een belangrijk onderdeel van de filmvertoningsketen. Verder zijn er ook andere, veelal kleinere

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

37

filmfestivals met een specifiek accent, zoals onder meer het ROOTS-festival, The Hague Global Cinema Festival, iAfrica Film Festival en Eastern Neighbours Film Festival. De Commissie staat positief tegenover de komst van nieuwe aanvragers in de filmsector, maar ziet ook dat sommige kleinere initiatieven zich nog verder moeten ontplooien om te kunnen voldoen aan de criteria van de subsidieregelingen. Zij benadrukt de noodzaak voor meer ondersteunende structuren die lokaal talent kunnen helpen zich te ontwikkelen en kansen bieden om zich te presenteren. Het bevorderen van dergelijke initiatieven is volgens de Commissie essentieel om de diversiteit en rijkdom van de filmcultuur in Den Haag te vergroten. Wij nemen dit advies ter harte en willen samen met de sector onderzoeken hoe het film-DNA van de stad verder kan worden ontwikkeld. Bijvoorbeeld door aandacht te besteden aan de infrastructuur binnen de sector wat betreft educatie en talentontwikkeling, als voorbereiding op de professionele beroepspraktijk. Welke opleidingen en initiatieven zijn er die filmmakers ondersteunen en welke mogelijkheden zijn er voor productie, vertoning en qua werkgelegenheid? Makers zijn nu vooral op zichzelf aangewezen: er is geen centraal aanspreekpunt, geen loket, geen maakplaats.

In het Beleidskader benadrukken wij dat beeld als medium steeds dominanter wordt en onderstrepen wij de blijvende behoefte aan ontmoeting en verbinding. Volgens de Commissie liggen er kansen voor de filmsector om het aanbod te innoveren en meer interactie met het publiek op te zoeken. Zij is van mening dat de bestaande filminstellingen bijvoorbeeld meer kunnen focussen op cross-overs en multidisciplinaire stromingen, die kunnen bijdragen aan een rijkere beeldtaal en een bredere maatschappelijke impact. Wij sluiten ons hierbij aan. Juist doordat de fysieke en gezamenlijke beleving van film onverminderd populair is, kan de betrokkenheid van het publiek verder worden vergroot. Den Haag blijkt voor makers van buiten de stad een prettige filmlocatie: er is veel fysieke ruimte en er zijn veel bijzondere locaties. De vraag is dan ook: hoe sluit ons beleid aan bij de behoeften van het (werk)veld en het publiek? En op welke manier zouden we binnen de gemeente nog meer kunnen samenwerken met andere afdelingen, zoals Media, Economie en Citybranding, om Den Haag nog duidelijker als stad met liefde voor film, media en beeldcultuur te profileren? Op dit moment ontbreekt het aan een visie op die rol in de volledige keten van educatie, talentontwikkeling, productie en vertoning, ook in verhouding tot regionale en landelijke ontwikkelingen.

Wij willen in de komende beleidsperiode samen met de sector nieuwe kansen en mogelijkheden onderzoeken voor een bloeiend makersklimaat op het gebied van de film- en beeldcultuur, waarbij we toewerken naar een scenario dat recht doet aan de wensen en behoeften van zowel de (Haage) makers als het publiek.

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

38

3.6 Letteren De Haagse letterensector is relatief klein, maar de vele instellingen, makers en festivals zorgen voor een groot en pluriform aanbod van onder meer literatuur, poëzie en spoken word. De stad telt twee literaire festivals van (inter)nationale signatuur en met een grote uitstraling binnen de stad: Crossing Border en Winternachten. Deze festivals dragen bij aan het profiel van Den Haag als internationale cultuurstad en geven een brede scoop op literatuur, vaak in combinatie met andere disciplines. Huis van Gedichten richt zich met educatieve projecten en talentontwikkeling op het onderwijs en is mede-initiator van het project ‘Jonge Stadsdichter’, waaraan een wedstrijd onder Haagse scholen voor voortgezet onderwijs is verbonden. Voor dit project werken gemeente, Bibliotheek, het Literatuurmuseum/Kinderboekenmuseum en Huis van Gedichten intensief samen om een levendig klimaat te scheppen voor taal, talentontwikkeling en verbinding onder jongeren. De Jan Campert-Stichting draagt bij aan het literaire aanzien van de stad door de toekenning van de Haagse Literatuurprijzen, waaronder de prestigieuze Constantijn Huygens-prijs voor een literair oeuvre. De Commissie constateert terecht dat de letterendiscipline veel meer behelst dan alleen de geschreven en gesproken literatuur.

Ook leesbevordering en -promotie, lees- en schrijfonderwijs, onderzoek, ondersteuning, debat en journalistiek raken deze discipline. Samen met andere

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

39

gemeentelijke afdelingen, zoals Mediabeleid en Bibliotheken, voeren wij beleid op deze terreinen en deze hebben dan ook onze blijvende aandacht. De aanvragers zelf geven in hun beleidsplannen aan dat ze op uiteenlopende manieren steeds meer samenwerken met elkaar en met andere culturele organisaties, zowel binnen Den Haag als daarbuiten. Daarbij is, aldus de aanvragers, ook veel aandacht voor het bereiken van publieksgroepen in de wijken. Wij vinden die inzet op verbinding een positieve ontwikkeling, maar delen de mening van de Commissie dat hierbij (nog) wel een duidelijke afstemming tussen de programmering en de te bereiken doelgroepen mist. Evenals de Commissie zien wij dat steeds meer jong Haags schrijf- en taaltalent (nieuwe woordkunstenaars) de weg naar het publiek weet te vinden, maar het ontbreekt daarbij aan een eigen speelplek voor ontwikkeling en zichtbaarheid. Instellingen en makers binnen de letterensector zijn afhankelijk van andermans voorzieningen. Wij zijn daarom, net als de Commissie, hoopvol over de ingebruikname van het pand Gr8, naast PAARD. De intrek van verschillende literaire organisaties in dit pand kan het begin zijn van een verdergaande samenwerking en in het gebouw kunnen zowel scholieren en andere jongeren als volwassenen een literair podium vinden.

Wij hopen verder ook dat met de oprichting van het Letterenoverleg070 een nieuwe beweging ontstaat die hopelijk leidt tot een meer solide literaire infrastructuur in de stad. De Commissie benadrukt daarnaast ook het grote belang van leesbevordering en zij is blij met de ruime aandacht voor cultuureducatie in de aanvragen. Wel vindt de Commissie dat de onderlinge afstemming van activiteiten beter kan en dat CultuurSchakel hierbij een coördinerende rol op zich kan nemen. Zij pleit daarom voor een geïntegreerd cultuureducatiebeleid, waarbij alle organisaties hun cultuureducatieve taken de komende vier jaar in overleg met elkaar uitvoeren. De Commissie stelt voor dat de lettereninstellingen hierover in gesprek gaan, waarbij het Letterenoverleg070 en de periodieke afstemming met het DEPO als basis kunnen dienen. Wij juichen dit voorstel toe en zullen de ontwikkelingen op dit gebied in de komende beleidsperiode nauwgezet volgen.

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

40

3.7 Musea en collectiebeheer Den Haag is thuishaven van een groot aantal gemeentelijke, rijksgesubsidieerde en particuliere musea. Daarmee heeft de stad een sterk museumprofiel met aansprekende collecties en tentoonstellingen op elk gebied van kunst, historie, wetenschap en techniek in meer lokaal gerichte tot internationaal opererende (kunst)musea. Ook de Commissie vindt dat Den Haag beschikt over een rijk gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig aanbod van museale instellingen. Zij ziet dat de musea in hun presentatiebeleid actuele thema’s opnemen en daarmee een agenderende rol spelen. Met elkaar zorgen de musea voor een aanbod van beeldende kunst, geschiedenis en educatie dat past bij de stad. Wel is de Commissie van mening dat er wat betreft onderlinge samenwerking, als ook met andere culturele instellingen, nog stappen te zetten zijn. Zij adviseert de museale sector daarom in de komende beleidsperiode meer aandacht te hebben voor een actieve betrokkenheid bij Den Haag en voor andere culturele partners in de stad. Evenals de Commissie hechten wij aan samenwerkingsverbanden tussen culturele instellingen onderling én met de stad, ten behoeve van een evenwichtig en toegankelijk kunst- en cultuuraanbod. Wij zijn dan ook blij met het grote bereik van het museale educatieaanbod, waarvoor behalve met scholen en met CultuurSchakel ook een groot aantal musea samenwerkt

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

41

in het aanbieden van het zogeheten Cultuurmenu. Er bestaan diverse waardevolle, structureel onderhouden relaties tussen en samenwerkingsinitiatieven van de musea, zoals het Netwerk Erfgoed Haagse Migranten bij het Haags Historisch Museum, de stadsdeelavonden van het Kunstmuseum en het in 2023 door Museon-Omniversum in Den Haag Zuidwest opgezette MuseumLab. Aan de stadsbrede evenementen, zoals de door de Commissie genoemde Museumnacht, maar ook de Museumnacht Kids en Festival De Betovering, doen de musea tot en met het kleine museum Bredius mee. Onze ambitie om het aan en rond het Lange Voorhout gelegen Museumkwartier te versterken, komt niet alleen de hier gevestigde musea ten goede, maar kan ook de museumsector als geheel verstevigen. Momenteel werken in de Stichting Museumkwartier zes musea en acht podium- en beeldende-kunstinstellingen samen op het gebied van programmering en marketing. Wij zijn blij met de aandacht die de Commissie heeft voor de arbeidsintensieve en zich veelal achter de schermen afspelende collectiezorg en onderschrijven het belang hiervan. Door de periodieke collectiemetingen in de musea met gemeentelijke collecties, de besprekingen van deze rapportages, de van de musea gevraagde reflectie hierop in de jaarverslagen, en de actueel te houden collectieplannen beogen we dit collectiebeheer te verankeren in ons beleid en te ondersteunen en stimuleren.

Ook zullen wij de suggestie van de Commissie meenemen om het behoud en beheer en de (online) ontsluiting van de collecties als gespreksonderwerpen te noteren op een nog te ontwikkelen gezamenlijke ‘aandachtagenda’ van instellingen en gemeente. De Commissie adviseert daarnaast om collectiebeheer expliciet op te nemen in de volgende meerjarige subsidieregeling. Bij de evaluatie van de huidige subsidieregeling zullen wij dit advies laten meewegen.

3.8 Muziek (klassiek, oud en nieuw) Den Haag mag trots zijn op de rijke oude, klassieke en nieuwe muziekcultuur in de stad. Met de opening van Amare is de muzieksector op alle fronten verrijkt, niet alleen door de eigen brede en diverse programmering, maar ook omdat Amare onderdak biedt aan het Residentie Orkest, een van de belangrijkste symfonieorkesten van Nederland. Een orkest dat bovendien een landelijke voorbeeldfunctie heeft op het gebied van educatieactiviteiten in de verschillende stadswijken. Daarnaast kent de stad een breed spectrum aan festivals en ensembles die op diverse podia, in kerken en op tal van andere locaties te zien en horen zijn. Het Koninklijk Conservatorium is hierin een essentiële bouwsteen, want bijna alle Haagse ensembles vinden hier hun oorsprong. De Commissie is lovend over de hoge kwaliteit van de musici, muziekprogrammeurs en -programma’s. Zij geeft daarbij aan dat de grenzen tussen de verschillende muziekgenres en -disciplines steeds meer vervagen. Dit is mede terug te zien in de vele samenwerkingsverbanden die muziekinstellingen aangaan met podia, theatermakers, dansgezelschappen, de Cultuurankers, maar ook met elkaar. Wij zien dit als een positieve ontwikkeling, die ook leidt tot meer zichtbaar­ heid in de stad, tot nieuwe samenwerkingen en het aanspreken van nieuwe doelgroepen.

De Commissie merkt op dat aanvragers niet altijd goed in beeld hebben wie hun doelgroep is. Met name de producerende instellingen, omdat de publieksdata in handen van de podia zijn. De Commissie geeft de sector het advies om hiernaar onderzoek te doen en geeft bovendien aan dat er ook andere manieren zijn om het publiek te monitoren. Het valt de Commissie op dat een

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

42

groot aantal aanvragers een duidelijke focus heeft op artistieke vernieuwing, maar tegelijkertijd weinig oog heeft voor publieksopbouw. Terwijl publieksverbreding en -vergroting cruciaal kan zijn voor het bestaansrecht van instellingen. Wij onderschrijven dit en zien op dit gebied kansen voor de sector om met het bestaande Haagse Culturele Doelgroepenmodel volgende stappen te zetten. De Commissie meent verder dat de bedrijfsvoering bij de meeste aanvragers in orde is, en het verheugt ons dat ook deze sector zich na een moeilijke periode heeft weten te herstellen. Ook in de muzieksector is er sprake van een behoefte aan groei en ontwikkeling en in combinatie met stijgende kosten leidt dit vaker tot hogere aanvragen bij de gemeente, maar ook bij het Fonds Podiumkunsten (FPK), wat weer leidt tot een hogere speelverplichting. De Commissie vraagt de gemeente in gesprek te gaan met het FPK over cofinanciering van instellingen. Wij nemen dit advies ter harte, maar benadrukken dat de opzet van tenderprocedures het lastig maakt om op dit punt tot afstemming te komen. Hoe dan ook zullen wij dit onderwerp meenemen in ons overleg met de fondsen en het Rijk. Tot slot hebben wij kennisgenomen van de opmerking van de Commissie over een structurele financiering van de Nieuwe Kerk. Net als de Commissie vinden wij de Nieuwe Kerk een belangrijk podium voor Den Haag.

In de loop van 2024 sturen wij daarom een voorstel richting de raad voor een meer stabiele oplossing.

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

43

3.9 Muziek (pop, jazz, urban en elektronisch) Het verheugt ons dat de Commissie onder de indruk is van de sterke popketen in Den Haag, met een livecircuit van een indrukwekkend niveau. Wij delen die mening en hopen dat dit prachtige compliment aan de sector ook een aanmoediging is om het huidige elan te behouden. Dat betekent onder meer dat de sector talent goed moeten blijven faciliteren, zodat we in 2033, en daar voorbij, nog altijd de titel van ‘Popstad van Nederland’ kunnen claimen. Als gemeente spelen wij daarbij graag een rol, bijvoorbeeld met de realisatie van muziekstudio’s in de atoombunker ‘Noodzetel’. Net als de Commissie zien we een relatief beperkt aanbod op het gebied van jazz en hiphop binnen de subsidiecategorieën B en C van het MJB. Wel verwachten we nog aanvragen vanuit deze genres te ontvangen voor categorie A en we zijn benieuwd tot welke uitslagen dat leidt. Overigens zien we dat er wel een levendig jazzcircuit in de Haagse horeca is, dat in de stad nog enkele jazzfestivals georganiseerd worden en dat ook bij diverse culturele instellingen jazz nog steeds een onderdeel is van hun programmering, waardoor er (bijna) dagelijks ergens in de stad jazz te beluisteren en te beleven valt. Daarnaast vindt de Commissie dat er een middelgroot podium met bijbehorend aanbod ontbreekt.

PAARD heeft al geruime tijd ambities voor een nieuwe zaal van 600 personen, naast de kleine (350 personen) en grote zaal (1100 personen). In het Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 gaven wij aan te zullen nagaan in hoeverre het realiseren van deze nieuwe zaal mogelijk is. In de afgelopen periode zijn diverse varianten onderzocht die niet of slecht haalbaar bleken. De komende periode bekijken we de haalbaarheid van de nieuwe zaal opnieuw. Als we hierbij een link kunnen leggen met versterking van de nachtcultuur, geniet dat de voorkeur. Verder baart het de Commissie zorgen dat in de afgelopen periode een aantal festivals is weggevallen en zij hoopt dan ook op de komst van een nieuw, grootschalig festival. Dat het festivallandschap verandert, heeft diverse redenen, waaronder de stijging van kosten op het gebied van programmering, techniek, beveiliging en personeel, en de middelen om hierop in te spelen zijn helaas schaars. Dat neemt niet weg dat we veel waardering hebben voor de bestaande festivals, groot en klein, zoals The Crave, The Life I Live, Bevrijdingsfestival, Zeeheldenfestival, Kaderock, Live on the Beach, Sniester, et cetera. Na het wegvallen van Parkpop heeft de popsector het initiatief genomen om te onderzoeken welke scenario’s er zijn voor een nieuwe festivalvariant.

Wij ondersteunen dat onderzoek, dat in nauwe afstemming met de sector en de gemeente wordt uitgevoerd. Daarnaast kunnen wij ons vinden in de constatering van de Commissie dat in de stad te weinig aanbod op het gebied van nachtcultuur is. Met de Nachtvisie20 geven wij een impuls aan het nachtleven, willen wij ruimte bieden aan nieuwe initiatieven en experimenten, en onderzoeken wij de mogelijkheden voor meer hybride en flexibelere vormen van regelgeving. Wij zijn ons er daarbij terdege van bewust dat binnen ons beleid structurele aandacht en middelen nodig zijn om een bij de stad passend aanbod te kunnen realiseren.

20 Gemeente Den Haag (2024). RIS319421 Nachtvisie Den Haag

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

44

3.10 Theater Den Haag heeft volgens de Commissie een bloeiende theatersector. Het Nationale Theater is inmiddels uitgegroeid tot een toonaangevende organisatie, die zowel lokaal als nationaal bekendstaat om haar programmering en producties. Daarnaast kent de stad veel kleine theatergezelschappen en diverse podia – groot, klein en op locatie – die samen voor een breed aanbod zorgen op het gebied van toneel, cabaret, muziektheater, musical, beeldend theater, mime en jeugdtheater. Verder zorgen de Cultuurankers voor theateractiviteiten die vaak in co-creatie met wijkbewoners worden gemaakt en uitgevoerd en ook andere instellingen, zoals Haags Theaterhuis en Amare, realiseren community producties. Rabarber biedt ook kinderen en jongeren de kans om te (leren) acteren, dansen en zingen. De Haagse theatersector staat bovendien niet stil. De afgelopen jaren heeft zich een aantal nieuwe gezelschappen in Den Haag gevestigd. Naast Firma MES, die inmiddels alweer vijftien jaar onderdeel uitmaakt van het Haagse culturele veld, hebben zich bijvoorbeeld ook Cat Smits Company en Cézanne Tegelberg & Company in Den Haag gevestigd. Beide nieuwkomers maken ieder op hun eigen wijze beeldende poppen- en objecttheatervoorstellingen in combinatie met andere kunstvormen, zoals film, muziek, dans, et cetera.

Poezieboys, een andere nieuwkomer, produceert voorstellingen op het snijvlak van literatuur en theater. En Girls in Woods maakt voorstellingen in co-creatie met jongeren en stelt daarbij het vrouwelijke perspectief centraal.

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

45

Opvallend is de constatering van de Commissie dat de theatersector er, in tegenstelling tot veel andere sectoren, eerder voor kiest om extra aangevraagde subsidiemiddelen voor Fair Pay in te zetten dan voor het realiseren van meer activiteiten. Hiermee geeft de sector gehoor aan onze in het Beleidskader gedane oproep. De Commissie is blij met het grote aantal nieuwkomers binnen de theaterdiscipline. Waarbij volgens haar overigens wel sprake is van een tendens: het thema identiteitsontwikkeling leeft erg bij de nieuwe generatie makers, die in hun producties vaak kwetsbare (queer-gerelateerde) thema’s centraal stellen. De Commissie merkt dan ook op dat wanneer alle nieuwe aanvragers zich wat betreft de impact van hun voorstellingen op eenzelfde niche richten, er dus niet automatisch ook sprake is van een verbreding van het theateraanbod. Als college vinden wij het, net als de Commissie, fijn om te zien dat diverse nieuwe theatergezelschappen en -makers een aanvraag voor het MJB hebben ingediend. We begrijpen daarbij de waarschuwing van de Commissie dat dit nog niet meteen ook tot een verbreding van het theateraanbod leidt, maar tegelijkertijd heeft de Commissie de betreffende aanvragen wel positief beoordeeld, dus blijkbaar heeft zij vertrouwen in de ontwikkeling van deze aanvragers.

Wij delen dat vertrouwen en zullen met de instellingen in gesprek blijven over de verdere diversifiëring van het theateraanbod. Doordat de aanvraag van Theaters Diligentia en PePijn wegens onvoldoende budget niet voor structurele subsidie vanuit het MJB in aanmerking komt, vraagt de Commissie zich af of er de komende jaren nog wel voldoende cabaret en comedy te zien zal zijn in de stad. Zij spreekt dan ook de hoop uit dat de gemeente een stimulerende rol ten aanzien van deze genres zal blijven spelen, om ook deze toegankelijke theatervormen in Den Haag te laten floreren. Wij nemen deze aanbeveling mee in onze besluitvorming.

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

46

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

47

Evaluatie MJB 2025-2028 en aandachtspunten In onze reactie op het advies van de Commissie hebben we in hoofdstuk 2 en 3 diverse toezeggingen gedaan voortkomend uit de constateringen van de Commissie. Een aantal van deze constateringen nemen we mee in de evaluatie van het MJB-proces 2025-2028, die we in 2025 zullen uitvoeren. Hierbij zullen we input vragen van diverse betrokkenen, zoals de culturele instellingen, de adviescommissieleden, raadsleden en cultuurambtenaren. De resultaten van deze evaluatie nemen we mee in een procesvoorstel voor het MJB 2029-2032. Ook zullen we de afstemmingsgesprekken met de G9, het Rijk en de Rijksfondsen voortzetten over de meerjarige subsidiestelsels, in relatie tot de cofinanciering. Onderwerpen voor de evaluatie MJB-proces 2025-2028: • De opzet en invulling van het nieuwe subsidiestelsel en in hoeverre dat stelsel voor de instellingen heeft gewerkt, duidelijk aan hen gecommuniceerd is en hiermee het doel behaald is om een gelijkwaardige en transparante systematiek op te stellen; • De aparte criteria die voor de diverse categorieën (A, B en C) zijn opgesteld, voor instellingen met als hoofdtaak cultuureducatie of talentontwikkeling en voor instellingen die een subsidie aanvroegen voor een specifieke functie of voor een begrotingssubsidie.

In hoeverre hebben deze criteria gewerkt of het proces voor de aanvragers bemoeilijkt; • De aansluiting van de criteria op de beleidsdoelen, zoals artistieke kwaliteit, diversiteit en inclusie en makersklimaat, en daarmee ook op de verschillende aanvragers; • De wijze waarop gewerkt is met punten, rangorde en de verwerking van deze onderdelen in het advies. Verdere aandachtspunten voor de periode 2025-2028: • Meer aandacht voor het zakelijk beleid in de individuele monitoringsgesprekken die Cultuurbeleid met de instellingen voert met name op het gebied van de groeiambities in relatie tot de beschikbare middelen, fysieke ruimte en personeel, waarbij een gezonde bedrijfsvoering en goed werkgeverschap belangrijke aandachtspunten zijn; • Een stevigere integratie van de culturele codes in het beleid van de instellingen door bijvoorbeeld trainingen, voorlichtingsavonden of masterclasses vanuit de gemeente aan te bieden aan de sector. Dit kan vooral van waarde zijn voor de (nieuwe) instellingen die nog stappen te zetten hebben in hun ontwikkeling tot een professionele organisatie. • In overleg met de diverse culturele overlegorganen zullen we onderzoeken hoe we de reeds bestaande samenwerkingskracht tussen de culturele instellingen onderling, maar ook tussen de culturele sector en andere beleidsterreinen verder kunnen stimuleren en versterken.

Een initiatief dat hier volgens de Commissie aan zou kunnen bijdragen, is het ontwikkelen van een gemeenschappelijk doel, zoals een kandidatuur voor ‘Culturele Hoofdstad van Europa’ of ‘Manifest’. Momenteel wordt onderzocht wat de voor- en nadelen van een kandidaatstelling voor ‘Culturele Hoofdstad van Europa 2033’ voor Den Haag zijn.

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

48

©Rahi Rezvani, Nederlands Dans Theater, Gabriela Carrizo, La Ruta, dansers: Scott Fowler en Thalia Crymble

Op het gebied van de kunstdisciplines is er aandacht voor: • De ontwikkeling van discipline-overstijgend beleid, met name ook om uit te vinden hoe we dit kunnen integreren in een subsidiestelsel dat vooral nog uitgaat van de bestaande disciplines, het belang van een keten en de beoordeling van aanvragen door specialisten; • De wijze waarop we, in samenwerking met de systeeminstellingen, de uitvoering en ontwikkeling van de systeemtaken verder kunnen vormgeven; • Een gezond makersklimaat met voldoende plekken voor creatieven. Mede hiervoor wordt een nieuw broedplaatsenbeleid 2025-2028 ontwikkeld; • Een stevigere inbedding van de stem van kinderen en jongeren binnen het cultuureducatieaanbod van instellingen.

Ook dient er, naast het belang van het bestaande receptieve aanbod, meer nadruk te liggen op actieve cultuurbeoefening tijdens schooltijd; • Een langetermijnvisie voor de Cultuurankers die meer richting geeft aan de stappen die gezet moeten worden om in alle stadsdelen een volwaardige Cultuurankerfunctie te kunnen garanderen; • Nieuwe kansen en mogelijkheden onderzoeken omwille van een sterkere filmsector en een bloeiend makersklimaat op het gebied van de film- en beeldcultuur; • Het behoud en beheer en de (online) ontsluiting van de museumcollecties en het opnemen van het collectiebeheer in de volgende meerjarige subsidieregeling; • De ontwikkeling van en mogelijkheden voor de nachtcultuur, waarbij ook de haalbaarheid van een nieuwe zaal voor PAARD opnieuw zal worden bekeken; • De verbreding van kunstgenres, zoals binnen de disciplines dans, pop, jazz en urban, en theater.

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

49

4. Kader en procedures Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

50

Het op 7 september 2023 vastgestelde Beleidskader is een eerste, vierjarige uitwerking van het tienjarenperspectief dat de gemeente Den Haag in de al eerder aangenomen Cultuurvisie heeft geschetst. De in deze Cultuurvisie beschreven beleidsdoelstellingen vormen de basis voor het gemeentelijke cultuurbeleid voor de komende (ruim) tien jaar. In het Beleidskader maakten we deze concreet voor de periode 2025-2028. Bij de ontwikkeling van de Cultuurvisie – en daarmee van het Beleidskader – is naar veel mensen in de stad geluisterd. Bewoners hebben hun mening gegeven tijdens een speciaal participatietraject en ongeveer vierduizend mensen hebben een enquête ingevuld. Daarnaast hebben professionals uit sectoren als toerisme, economie, bankwezen, welzijn, onderwijs, et cetera, ambtenaren van diverse beleidsterreinen en raadsleden input geleverd. Ook zijn er uiteraard veel gesprekken met de cultuurmakers van de stad gevoerd: de instellingen en de kunstenaars. Dit alles zorgde voor een stevige inbreng vanuit de stad, haar bewoners en instellingen, in het cultuurbeleid voor de komende jaren. Met de vaststelling van het Beleidskader door de gemeenteraad werden tegelijkertijd de hoofdlijnen van het toekomstige cultuurbeleid bepaald en ging de raad akkoord met de indeling van het nieuwe subsidiestelsel.

De in het Beleidskader opgenomen doelstellingen waren bedoeld om de culturele instellingen een houvast te bieden bij de opstelling van hun plannen voor de komende vier jaar, en zijn afgeleid van de ambities en aandachtspunten zoals de gemeente die in de Cultuurvisie heeft verwoord: een veelzijdig en kwalitatief hoogwaardig cultuuraanbod (de artistieke waarde), een vitale, weerbare en duurzame cultuursector, diversiteit en inclusie, cultuureducatie en -participatie en een levendig makersklimaat. Het Beleidskader, de Subsidieregelingen meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur 2025-2028 categorie B en categorie C en het advies van de Commissie vormen de basis voor de vierjarige subsidie van het MJB 2025-2028. Een nieuwe subsidiestructuur Zoals hierboven al gemeld is het subsidiestelsel Cultuur voor de komende beleidsperiode aangepast. Dit is enerzijds ingegeven door de adviezen uit het Evaluatierapport Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 en anderzijds het gevolg van aangescherpte eisen rondom het verdelen van – schaarse – subsidiegelden21 waarvoor een subsidieplafond geldt. Dit laatste heeft ertoe geleid dat de subsidieverdeling volgens een tenderprocedure is vormgegeven, zodat de verdeling van middelen niet in strijd is met, onder meer, het gelijkheidsbeginsel en het transparantiebeginsel.

Alle beoordelingscriteria en bijhorende indicatoren op basis waarvan de subsidieaanvragen zijn beoordeeld, zijn vooraf kenbaar gemaakt in de diverse subsidieregelingen. Het aantal punten dat aan een subsidieaanvraag is toegekend voor het al dan niet voldoen aan deze criteria bepaalde de uiteindelijke plek op de totale rangorde, en dus of een aanvrager boven dan wel onder de zogeheten ‘zaaglijn’ is uitgekomen. Aanvragers die, vanwege een lagere toekenning van punten, onder die zaaglijn vallen, komen gezien het huidige MJB-budget niet (meer) in aanmerking voor MJB-subsidie. Omdat bij een tenderprocedure het risico bestaat dat instellingen die vanwege hun specifieke taken of functie van groot belang zijn voor de stad onder de zaaglijn vallen, is van tevoren, in het Beleidskader, vastgelegd welke functies en instellingen behouden moeten blijven voor Den Haag.

21 Gemeente Den Haag (2023). RIS315150 Voortgangsbrief subsidiebestel Cultuur en proces MJB 2025-2028

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

51

Met deze wijzigingen in het subsidiestelsel streven wij een brede, pluriforme culturele infrastructuur na en garanderen we een basis waarin alle kunstdisciplines zijn vertegenwoordigd. Tegelijkertijd is met deze nieuwe indeling een eerlijker en gelijkwaardiger speelveld gecreëerd voor de aanvragers binnen de verschillende subsidieregelingen en -categorieën. Op 10 oktober 2023 werden de Subsidieregeling meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur 20252028 categorie B en C gepubliceerd. Aanvragen voor de MJB-subsidies konden tot 2 februari 2024 worden ingediend. Indeling subsidiestructuur voor het MJB 2025-2028: Categorie B – plafond € 50.000,00 - € 1.125.000,00: • Tendersubsidie algemeen • Zes functies voor de zes Cultuurankers • Functie voor het Openluchttheater Zuiderparktheater Categorie C – plafond per functie vanaf €1.125.000,00: • Functie voor een symfonieorkest • Functie voor een multidisciplinair ontwikkel-productiehuis • Functie voor een dansgezelschap

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

52

• Functie voor een theatergezelschap van nationaal belang • Functie voor een grootstedelijk poppodium • Functie voor een filmhuis voor niet-commerciële films Begrotingssubsidies op naam per instelling: • Stroom Den Haag, CultuurSchakel en Popradar: de drie systeeminstellingen die namens de gemeente ondersteuning en financiële vergoedingen verlenen aan derden in de culturele sector. • Museum Bredius, Escher in Het Paleis, Haags Historisch Museum, Kunstmuseum (met KM21 en Fotomuseum) en Museon-Omniversum: de vijf musea die een gemeentelijke collectie beheren. • Amare, dat namens de gemeente de onderhuisvesting en de daarbij behorende kosten van de inwonende instellingen voor zijn rekening neemt. Alternatieve financiering De toepassing van een tenderprocedure heeft voor een aantal instellingen tot een alternatieve financiering van hun activiteiten geleid in vergelijking met voorheen. Dit zijn instellingen die mede door een minder sterk aanwezig artistiek profiel niet (meer) binnen de systematiek van een meerjarig subsidiestelsel passen. Ze zouden immers in een ongelijkwaardige positie komen ten opzichte van instellingen die wel een sterk artistiek profiel hebben, waardoor het risico dat hun aanvraag niet gehonoreerd zou worden te groot was. Dit geldt voor de Jan CampertStichting die al sinds 1947 de Haagse literatuurprijzen uitreikt.

Deze stichting wordt vanaf 2025 via een opdracht gefinancierd. Ook met Stichting Haags Orgel Kontakt zijn we in gesprek over alternatieve financiering voor haar functie als communicatieplatform, waarmee de stichting zorgdraagt voor de zichtbaarheid van de Haagse orgelcultuur. Amendementen en moties Bij de vaststelling van het Beleidskader zijn twee amendementen en een motie door de gemeenteraad aangenomen: • Amendement: Kantje boord voor het geschreven woord22. Hiermee werd binnen de subsidieregeling categorie B - algemene tender één plek gereserveerd voor een literatuurfestival. De literatuurfestivalaanvraag met het hoogste aantal punten komt voor deze functie in aanmerking. De eventuele andere literatuurfestivalaanvragen zijn op volgorde van het aantal behaalde punten in de totale subsidierangorde van alle aanvragen opgenomen. Concreet betekent dit dat de Commissie literatuurfestival Writers Unlimited voor de beleidsperiode 2025-2028 de meeste punten heeft toegekend en daarmee is het festival bovenaan de rangorde geplaatst. Ook de aanvraag van literatuurfestival Crossing Border heeft voldoende punten gekregen om gehonoreerd te kunnen worden. • Amendement: Cultuurbudget niet definitief23.

Omdat ten tijde van het vaststellen van het Beleidskader 2025-2028 ook onderhandelingen voor het nieuwe coalitieakkoord ‘Haags akkoord 2023-2026’24 plaatsvonden, en de begrotingsbehandeling daardoor op een later moment moest plaatsvinden, moest het financiële kader als indicatief worden beschouwd. Het coalitieakkoord heeft vervolgens onder andere tot een ophoging van het MJB-budget voor 2025-2028 geleid en daarmee tot de ophoging van het budget voor de subsidieregelingen categorie B25 en categorie C26. 22 Gemeente Den Haag (2023). RIS316454 Amendement GroenLinks ‘Kantje boord voor het geschreven woord’ 23 Gemeente Den Haag (2023). RIS316456 Amendement PvdD ‘Cultuurbudget niet definitief’ 24 Gemeente Den Haag (2023). RIS316672 Coalitieakkoord ‘Haags akkoord 2023-2026’ 25 Gemeente Den Haag (2023). RIS317733 Ophoging subsidieplafonds Subsidieregeling meerjarenbeleidsplan kunst en ­cultuur 2025-2028 categorie B Den Haag 2023 26 Gemeente Den Haag (2023). RIS317734 Ophoging subsidieplafonds Subsidieregeling meerjarenbeleidsplan kunst en ­cultuur 2025-2028 categorie C Den Haag 2023

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

53

• Motie: Noodrem voor kaalslag in de cultuursector27. Met deze motie werd het college verzocht om de raad te informeren wanneer tijdens het beoordelingsproces van de meerjarige subsidieaanvragen zou blijken dat het Commissieadvies voor 2025-2028 grote consequenties voor de cultuursector zou hebben. De Commissievoorzitter heeft tijdens het adviesproces de motie getoetst aan de resultaten van de Commissiebeoordelingen en de raad hierover geïnformeerd28. Adviescommissie Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 op 1 februari 2024: Onderdeel van de besluitvorming over de aanvragen van culturele instellingen is het vragen van een onafhankelijk deskundigenadvies aan een speciaal hiervoor ingestelde Commissie. Voor de totstandkoming van het MJB 2025-2028 installeerden wij al vroegtijdig, op 24 januari 2023, een deskundige en onafhankelijke Commissie 2025-2028 van dertien kernleden, inclusief een technisch voorzitter, zodat deze al vanaf begin 2023 het culturele veld van Den Haag (uitgebreider) kon verkennen en gedurende het hele jaar activiteiten kon bezoeken.

27 Gemeente Den Haag (2023). RIS315670 Motie PvdD ‘Noodrem voor kaalslag in de cultuursector’ 28 Commissie Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 (2024). RIS318841 Brief Reactie van voorzitter Commissie 2025-2028 op motie ‘Noodrem voor kaalslag in de cultuursector’

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

54

De kernleden hebben naast ruime expertise op het gebied van de verschillende kunstdisciplines ook brede kennis van diversiteit en inclusie, multidisciplinair werken, bedrijfsvoering, talentontwikkeling, internationalisering en digitale cultuur. Tien van de kernleden hebben expertise in een specifieke discipline, daarnaast is één kernlid gespecialiseerd in jongerencultuur en festivals en een ander in governance. Daaromheen is een schil van 21 disciplineleden gevormd om zo een brede blik op het Haagse culturele veld te waarborgen en de kans op blinde vlekken te beperken. Deze disciplineleden zijn op respectievelijk 11 april 2023, 30 mei 2023, 24 oktober 2023 en 13 februari 2024 benoemd en daarmee gefaseerd aan de Commissie toegevoegd. Het secretariaat van de Commissie werd verzorgd door medewerkers van cultuurbeleid, bijgestaan door externe tekstschrijvers. De subsidieaanvragen MJB 2025-2028 In totaal dienden 91 instellingen een aanvraag in, waarvan 69 instellingen al in het huidige MJB 2021-2024 zijn opgenomen. Voor de vijftien29 functies in categorie B en C en de negen begrotingssubsidies was € 60,8 miljoen van het MJB-budget gereserveerd en voor categorie B algemene tender € 10,9 miljoen. In categorie B werd in totaal voor € 17,9 miljoen aangevraagd. Dat was € 7,1 miljoen meer dan de gemeenteraad beschikbaar had gesteld voor de adviesruimte van de Commissie.

Ongeveer de helft van dit bedrag is de optelsom van de 22 nieuwe subsidieaanvragen. De andere helft behelst de extra subsidie die de huidige MJB-instellingen hebben aangevraagd voor de beleidsperiode 2025-2028 t.o.v. peiljaar 2024 (in totaal hebben zij 47,65% meer subsidie aangevraagd). Overzicht aangevraagde subsidies MJB 2025-2028 per categorie op 1 februari 2024: Categorie

Budget (per jaar)

Aangevraagd voor 2025-2028 (per jaar)

Aantal aanvragers

Categorie B - tender • Huidige MJB-aanvragers • Nieuwe aanvragers

€ 10.889.000

€ 17.960.389 € 14.410.248 € 3.550.141

67 aanvragen • 45 aanvragen • 22 aanvragen

Categorie B - functies Cultuurankers (zes functies)

€ 4.969.380

€ 4.969.380

acht aanvragen (inclusief de twee bibliotheekaanvragen)

Categorie B - functie Zuiderparktheater (één functie)

€ 188.000

€ 188.000

één aanvraag

Categorie C - zes functies

€ 25.164.000

€ 25.164.000

zes aanvragen

Begrotingssubsidies (negen instellingen)

€ 30.529.268

€ 30.529.268

€ 30.529.268

29 Twee functies waren reeds bestemd voor de bibliotheken met een Cultuurankerfunctie in de stadsdelen Loosduinen en Leidschenveen-Ypenburg, vanwege het ontbreken van andere instellingen die deze functie kunnen uitvoeren.

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

55

Check op feitelijke onjuistheden tijdens het Adviesproces 2025-2028 Vanaf het moment dat de indieningstermijn van 1 februari 2024 was verstreken, was het niet meer toegestaan ingediende aanvragen te wijzigen, te verduidelijken en/of nieuwe informatie toe te voegen. Dit opdat alle aanvragen gelijktijdig en in onderlinge samenhang konden worden beoordeeld op basis van de informatie die op dat moment voorhanden was voor de Commissie. Hiermee waarborgden we een eerlijk en transparant proces en een gelijk speelveld voor alle aanvragers. Om dezelfde reden heeft de Commissie gedurende het hele adviestraject ook geen contact met aanvragers of met het college gehad. Gezien het belang van gelijkheid en transparantie hebben aanvragers ook niet de mogelijkheid gekregen om een feitelijke of inhoudelijke reactie op het advies van de Commissie te geven. Dit had namelijk al snel kunnen leiden tot het verstrekken van extra (inhoudelijke) informatie over een aanvraag aan de Commissie, mede omdat de grens tussen feitelijke en extra (inhoudelijke) informatie in de praktijk niet altijd even scherp is. Advies MJB 2025-2028 ‘Den Haag: stad van de kunst - kunst van de stad’ De Commissie heeft de opdracht gekregen om het college te adviseren over de vierjarige subsidieaanvragen in het kader van het MJB 2025-2028.

Zij toetste daarvoor de ingediende subsidieaanvragen aan de beoordelingscriteria zoals deze zijn vastgelegd in de Subsidieregelingen meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur 2025-2028 categorie B en C en in het

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

56

Beleidskader. Tussen januari 2023 en januari 2024 heeft de Commissie de kans gehad om zich het Haagse culturele veld eigen te maken door veel activiteiten van (potentiële) aanvragers te bezoeken. Dit heeft geresulteerd in 343 door het secretariaat geregistreerde bezoeken en tot 93 kennismakingsgespreken met (potentiële) aanvragers. Ook heeft de Commissie kennisgemaakt met de leden van de Commissie Samenleving en gesproken met partijen die nauw betrokken zijn bij de Haagse culturele sector. De financiële ruimte waar de Commissie een verdelingsadvies over kon uitbrengen, was door het nieuwe subsidiestelsel beperkter dan voorheen, doordat het overgrote deel van het MJB-budget veelal in subsidieplafonds is vastgelegd. De uiteenlopende beoordelingscriteria voor de verschillende categorieën en disciplines én het feit dat een aantal instellingen een begrotingssubsidie ontvangt, maakten dat de Commissie een ingewikkelde opdracht had. We zijn ons hiervan bewust en zullen de wijze waarop het stelsel nu is vormgegeven dan ook meenemen in de evaluatie van het MJB-proces 2025-2028. Op 7 juni 2024 heeft de Commissie 2025-2028 het Advies Den Haag: ‘stad van de kunst - kunst van de stad’ gepresenteerd, waarin zij haar werkwijze, overwegingen, rangorde en adviezen toelicht. Het advies werd diezelfde dag overhandigd aan de wethouder Cultuur.

De Commissie adviseert om aan 70 organisaties subsidie te verlenen. Daaronder zijn 64 culturele instellingen die ook in de periode 2021-2024 al deel uitmaakten van het MJB en zes organisaties die voor het eerst meerjarige ondersteuning krijgen. De Commissie heeft bij 21 aanvragen geadviseerd om deze niet te honoreren. Alle instellingen die minder subsidie krijgen dan gevraagd, dienen een hierop aangepast plan in te dienen. Voor de functies opgenomen in categorie B en C is slechts één aanvraag per functie ingediend. Deze aanvragers hebben voldoende punten gescoord op de criteria artistiek-inhoudelijk beleid en zakelijk beleid en hebben daarmee automatisch de functietender gewonnen. Met betrekking tot de negen begrotingssubsidies en de Cultuurankerbibliotheken in de stadsdelen Loosduinen en Leidschenveen-Ypenburg heeft de Commissie een inhoudelijk advies met aandachtspunten aan ons gegeven. Dit advies bevat geen beoordeling en geen puntentelling en is bedoeld voor de gemeente, zodat zij dit kan meenemen in haar besluitvorming en in de monitoring van de betreffende instellingen. Mogelijkheid tot reageren op het Advies 2025-2028 Met het overhandigen van het Advies 2025-2028 werd het adviesproces afgerond en kon het advies inhoudelijk niet meer worden aangepast.

In een informatiemail van 26 februari 2024 hebben wij alle MJB-aanvragers laten weten dat het niet mogelijk was om een feitelijke of inhoudelijke reactie te geven op het advies van de Commissie (zie ook hierboven). Op deze mail is door geen van de aanvragers gereageerd. Wel ontvingen wij na de bekendmaking van het Advies 2025-2028 van diverse aanvragers brieven waarin (vermeende) onjuistheden in het instellingsadvies uiteen werden gezet. Ook hebben verscheidene instellingen gevraagd op welke wijze zij konden reageren op het advies. Omwille van het gelijke speelveld is op 20 juni 2024 een bericht naar alle aanvragers gestuurd waarin hun eenmalig de gelegenheid werd geboden om schriftelijk te reageren op het Advies 2025-2028. Instellingen kregen hiervoor tot en met 27 juni 2024 12.00 uur de tijd. De reacties dienden zich te beperken tot in het advies vermelde feiten die niet stroken met de inhoud van de aanvraag, zoals foutieve jaartallen, cijfers of incorrecte spelling. Ook als er in het

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

57

advies beweringen stonden waarvan de aanvrager heeft kunnen aantonen dat deze feitelijk niet kloppen, is er sprake van een feitelijke onjuistheid. In dit bericht is duidelijk aangegeven dat de instelling geen reactie ontvangt op de brief die wordt ingediend, dat feitelijke onjuistheden niet automatisch leiden tot een wijziging van punten en/of de hoogte van het subsidiebedrag en dat in de reactie van het college op het advies de feitelijke onjuistheden niet een-op-een worden genoemd. Van belang was dat alle aangegeven feitelijke onjuistheden terug te vinden moesten zijn in de aanvragen van de instellingen. Informatie die niet in de aanvraag was opgenomen, kon niet worden aangevoerd ter onderbouwing van een feitelijke onjuistheid. De ontvangen reacties zijn door ons meegenomen in de uitvoering van de vergewisplicht, waarbij we voornamelijk hebben gekeken of een eventuele onjuistheid van invloed is geweest op de toekenning van punten en/of de hoogte van het subsidiebedrag. In totaal hebben 35 aanvragers een reactie ingediend in antwoord op onze e-mail van 20 juni 2024. Het merendeel van de reacties is gebundeld en als bijlage toegevoegd aan het MJB 2025-2028. Deze bijlage bevat alleen de reacties die met toestemming van de aanvrager openbaar gemaakt mogen worden.

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 Na de overhandiging van het advies hebben wij alle adviezen van de Commissie bekeken en zijn wij nagegaan of deze op een zorgvuldige wijze tot stand zijn gekomen. Gezien onze uitvoerende taak dragen wij hiervoor de verantwoordelijkheid en dus hebben wij getoetst of de adviezen volgens de gestelde beoordelingscriteria zijn opgesteld. Hierbij is niet alleen gekeken naar de

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

58

afzonderlijke adviezen, maar ook naar hoe deze zich tot elkaar verhouden binnen de rangorde. Deze vergewisplicht beperkte zich niet alleen tot de vraag of de door de Commissie gevolgde procedure zorgvuldig was, maar behelsde ook de vraag of het advies inhoudelijk toereikend is om het besluit te kunnen dragen. Indien het advies op zorgvuldige wijze is opgesteld, dienen wij het advies van de Commissie in principe te volgen. Afwijkingen van het Advies 2025-2028 De reacties van de instellingen hebben wij – zoals gezegd – meegenomen in de uitvoering van onze vergewisplicht en derhalve in ons besluit op de instellingsadviezen. Wij hebben in september 2024 besloten het Advies 2025-2028 grotendeels over te nemen. Bij vijf adviezen waarin de Commissie een lager bedrag heeft geadviseerd dan was aangevraagd, zijn wij tot het oordeel gekomen dat een te laag subsidiebedrag is geadviseerd. Het betreft hier de adviezen van New European Ensemble, Musicon, Theatergroep Drang, KOO en Theaters Diligentia & PePijn. Bij één aanvraag, die van het Laaktheater, zijn wij tot het oordeel gekomen dat de Commissie een te hoog bedrag heeft geadviseerd. Omdat vijf instellingen in aanmerking komen voor een hoger subsidiebedrag dan door de Commissie is geadviseerd, wijzigde de verdeling van het MJB-budget.

Dit leidde tot een verschuiving van de zaaglijn, waardoor de aanvraag van Another Kind of Blue niet meer in aanmerking kwam voor subsidie. Drie instellingen, Another Kind of Blue, KOO en Theaters Diligentia & PePijn, hebben op hun aanvragen een positief advies gekregen, maar omdat er onvoldoende budget beschikbaar was, zouden deze instellingen geen subsidie vanuit het MJB 2025-2028 ontvangen. In geen van de gevallen is afgeweken van het aantal toegekende punten. Extra middelen MJB 2025-2028 Op 10 juli 2024 heeft de raad de motie ‘Onderzoek mogelijkheden MJB aanvullen tot zaaglijn’30 aangenomen die het college verzoekt de problemen die het wegvallen van deze instanties zal opleveren mee te nemen in de begroting en na de zomer met oplossingsrichtingen te komen richting de raad. Naast deze motie heeft de raad ook de motie ‘Verhoog budget 2-jaren regeling’31 aangenomen, waarin het college wordt verzocht te bezien of op korte termijn al ruimte gevonden kan worden binnen het Programma Cultuur om de subsidie­regeling – categorie A aan te vullen. Wij hebben invulling aan deze moties gegeven door extra financiële middelen beschikbaar te stellen voor het MJB 2025-2028.

Inzet extra middelen cultuur (x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

1. Ten behoeve van de Subsidieregeling meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur 2025-2028 categorie B (verlagen zaaglijn)

2000

2000

50

50

2. Ten behoeve van de Subsidieregeling meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur 2025-2026 categorie A Den Haag 2024

450

450

Totaal

2450

2450

Toelichting Subsidie aan Another Kind of Blue, KOO en Theaters Diligentia & PePijn en invulling motie ‘Onderzoek mogelijkheden MJB aanvullen tot zaaglijn’ Invulling motie 'Verhoog budget 2-jaren regeling

50

50

Incidenteel € 5 mln.

30 Gemeente Den Haag (2024). RIS319591 motie ‘Onderzoek mogelijkheden MJB aanvullen tot zaaglijn’. 31 Gemeente Den Haag (2024). RIS319594 motie ‘Verhoog budget 2-jaren regeling’.

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

59

Voor de jaren 2025 en 2026 is voor de Subsidieregeling MJB 2025-2028 categorie B (algemene tender) incidenteel € 2 mln. extra beschikbaar en voor de jaren 2027 en 2028 € 50.000. Hierdoor zijn er in de jaren 2025 en 2026 voldoende middelen beschikbaar om alle aanvragen in de algemene tender van categorie B die een positief advies van de Commissie hebben gekregen in die jaren van subsidie te voorzien. Voor de jaren 2027 en 2028 zijn er onvoldoende middelen beschikbaar. Alleen de subsidie aan Another Kind of Blue kan in deze jaren - vanwege het toevoegen van € 50.000 aan het budget - worden gecontinueerd. De Subsidieregeling MJB 2025-2026 categorie A is een tenderregeling voor tweejarige subsidies gericht op kleinere en innovatieve cultuurinstellingen. De hoogte van de subsidies kan variëren en kent een maximum van € 100.000 per kalenderjaar. In totaal is circa € 1,1 mln. beschikbaar en tijdens het aanvraagtijdvak (tussen 1 en 11 juli 2024) zijn er 44 aanvragen ingediend voor een totaal van bijna € 3,4 mln. Hiermee is het budget met bijna € 2,3 mln. overvraagd. Met de ophoging van het subsidieplafond van de Subsidieregeling MJB 2025-2026 categorie A van circa € 1,1 mln. naar circa € 1,6 mln. kan circa de helft van de aanvragen (in euro’s) worden gehonoreerd.

Deze aanvragen worden de komende periode door een aparte Commissie beoordeeld en eind oktober 2024 neemt het college hierover een besluit.

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 | September 2024

60

Korting, aanpassing van plannen en beëindiging De instellingen Grafische Werkplaats, Musica Antica, STET The English Theatre, Theater Branoul en The Grey Space in the Middle ontvangen nu subsidie vanuit het MJB 2021-2024. Zij zullen met ingang van 2025 geen subsidie meer krijgen vanuit het MJB 2025-2028. De betreffende instellingen zijn zelf verantwoordelijk om volgend op dit besluit de noodzakelijke maatregelen te nemen en hun organisatie en activiteiten aan te passen dan wel op te heffen en te beëindigen. Instellingen moeten ervoor zorgen dat de kosten die hiermee gepaard gaan zo beperkt mogelijk blijven en moeten deze kosten in beginsel zelf opvangen, bijvoorbeeld door het eigen vermogen in te zetten of – na toestemming van de gemeente – door de resterende subsidie voor mitigerende maatregelen 2024 in te zetten. Instellingen waarvan de subsidie gedeeltelijk wordt gehonoreerd door de gemeente of waarvan de aangevraagde subsidie bij de (Rijks)fondsen niet is gehonoreerd, worden verzocht een aangepast activiteitenplan met sluitende begroting in te dienen. Wij geven mee dat het oorspronkelijke plan dat is ingediend bij de gemeente Den Haag in categorie B of C grotendeels overeind dient te blijven.

Bezwaarprocedure Op basis van de besluitvorming inzake het Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 kunnen stellingen gebruikmaken van de mogelijkheid om bezwaar (en vervolgens eventueel beroep) aan te tekenen tegen deze besluiten. Besluitvorming subsidies 2025-2028 op Rijksniveau De gemeente Den Haag werkt op het gebied van kunst en cultuur samen met de Rijksoverheid (ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) en de Rijkscultuurfondsen. Een aantal instellingen heeft immers niet alleen een lokale functie maar ook een landelijke en soms internationale functie. Rijksfinanciering is in deze gevallen dan ook cruciaal, niet alleen voor de instellingen maar ook voor ons als gemeente. Op basis van het advies van de Raad voor Cultuur zal de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op de eerstvolgende Prinsjesdag (17 september 2024) bekendmaken welke instellingen worden opgenomen in de Basisinfrastructuur (BIS) 2025-2028 van het Rijk. Diverse instellingen hebben behalve bij de gemeente Den Haag dus ook aanvragen gedaan voor de BIS dan wel bij de Rijkscultuurfondsen.