RIS319812 Bijlage 1 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie Den Haag 2040 - Wonen in een stad in balans

-

-

-

-

We willen benadrukken dat we veel aandacht hebben besteed aan een uitgebreid participatieproces in de verschillende fasen van de ontwikkeling van de visie. Daarbij hebben we steeds ook diverse partijen, bewoners en woningzoekenden actief betrokken, waaronder ook verschillende zorgpartijen. Zoals u weet, werken we ook aan een Woonzorgvisie, die in nauwe samenwerking met (zorg)gerelateerde partijen tot stand komt. Uw organisatie speelt hierin een belangrijke rol en is nauw betrokken bij dit proces. In juli heeft u bijvoorbeeld nog een concept van de Woonzorgvisie ontvangen. Daarnaast hebben we tijdens de Ontwerp Woonvisie ter inzage lag, gesproken met desbetreffende belangenclubs. Ook is bijvoorbeeld het Straatconsulaat aanwezig geweest tijdens het STADSgesprek met woningzoekenden eind april 2024. We blijven graag in nauw contact om samen verder te werken aan de Woonzorgvisie. We waarderen uw opmerkingen zeer en zullen ervoor zorgen dat ze een plek krijgen in de uiteindelijke Woonzorgvisie en bijbehorende uitwerking. Met het Doorbraakplan en situationeel grondbeleid zetten we hierop in. In speerpunt 1, actielijn 2, actie 3 is opgenomen dat we leegstand vastgoed beter benutten, waarbij we het transformeren van leegstand vastgoed naar woningen stimuleren. Hier horen ook (incourante) kantoren en ruimte boven winkels bij.

We zijn momenteel in gesprek met het Rijk om gebruik te maken van de aanvullende instrumenten (waaronder een Leegstandsverordening zoals Amsterdam en Utrecht momenteel toepassen) van de Leegstandswet. Het Rijk staat hier positief tegenover, maar er is een nieuwe wettelijke grondslag nodig om dit te realiseren. De komende tijd zal duidelijk worden hoe dit mogelijk gemaakt kan worden en per wanneer. Dank voor de tip, is zowel passend bij de Woonvisie als de Woonzorgvisie. Een ruwe schatting hebben we van de kosten en de besparing op het gebied van zorg- en opvangkosten. Met de maatregelen en acties zetten we in op het realiseren van meer passende woningen, ook voor ouderen, in de bestaande buurt. Bij de verdere uitwerking van de Woonzorgvisie kijken we naar welke doorstroommaatregelen we het beste kunnen inzetten.

39 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

-

-

-

De nadruk op het beter benutten van het bestaande woningbestand via verkamering, optoppen, splitsen zien wij als kansrijk: Wij denken dat het versoepelen van regelgeving de mogelijkheden kan uitbreiden voor mensen om met elkaar samen te wonen en zo eenzaamheid te voorkomen. Het voorbeeldproject Onder de Pannen blijkt succesvol. Wij denken dat een uitbreiding van demogelijkheden voor groepswonen de uitstroom uit de instellingen voor beschermd wonen kan bevorderen Wij zijn blij met de voorgenomen spreiding van sociale huur over de verschillende stadsdelen en wijken, door het kiezen voor een hoger percentage sociale huur in wijken waar tot nu toe minder sociale huur was. Wij denken dat het goed is voor wijken en buurten dat er meer spreiding voor van sociale huur over de verschillende stadsdelen. Wij vinden het kansrijk dat het Doorbraakplan wordt doorgezet Alle woningen moeten in 2040 ‘veilig, gezond en duurzaam’ zijn. Jaarlijks moeten zo’n tienduizend woningen worden verduurzaamd Gezien de schaarste zijn wij blij dat naast intensivering van het gebruik van de huidige woningen ook wordt ingezet op nieuwbouw: binnen 4 tot 5 jaar meer woningen

-

-

-

Het huisvesten van ouderen met jongeren is inderdaad iets waar we in Den Haag voor open staan. Bij verdichting is het inderdaad noodzakelijk dat er voldoende voorzieningen, waaronder groen blijft bestaan en of meegroeit. In de Woonvisie is daarom opgenomen dat we bij nieuwbouw zo veel mogelijk de richtinggevende normen voor maatschappelijke voorzieningen en groen hanteren. Deze normen geven houvast om niet-woonfuncties direct mee te ontwikkelen bij gebiedsontwikkelingen. Waar voorzieningen missen gaan we in gesprek met onze partners en lokale partijen om te zoeken naar mogelijkheden om voorzieningen toe te voegen. We verkennen de mogelijkheden om de huidige woningvoorraad (waaronder optoppen en ook transformaties) beter te benutten. Hierbij nemen we het thema parkeren mee. We voegen dit toe als verduidelijking. Dit is vooral landelijk beleid, zoals de Nota Ruimte.

Wijzigingen Geen.

Welke aandachtspunten zien wij? Welke suggesties geven wij mee? -

-

-

-

Wij vinden het opmerkelijk dat een bureau is ingehuurd voor het participatietraject, dat een aanzienlijke lijst met organisaties en medewerkers heeft laten meedenken, maar de door de gemeente aangestelde belangenbehartigers (Voorall, Straatconsulaat, Kompassie) en de Cliëntenraad Sociaal Domein (CSD) van de gemeente niet. Is daar bij de vooorbereiding aan gedacht? Veel vragen over de aandachtsgroepen / zorgdoelgroepen worden doorgeschoven naar de Woonzorgvisie, dat maakt het nu lastig om als belangenbehartiger te reageren op deze passages Een goed voorbeeld is het Rode Kruis ziekenhuis, dat de gemeente zelf bezit. Dat wordt nu ingezet voor de tijdelijke opvang van meerdere doelgroepen. Onze vraag is: Is het mogelijk dat de gemeente zelf meer panden aankoopt, zodat de gemeente meer zeggenschap heeft over wat met de panden gebeurt? Leegstaande kantoren en winkels ombouwen voor (tijdelijke) bewoning.

40 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

-

-

-

-

-

-

Kan een nota leegstand of een leegstandsverordening worden gemaakt, met als doel dat eigenaren een belang kunnen krijgen bij bewoning van het pand? Da is antikraak mogelijk in te zetten? Zoek hierbij de samenwerking met anti kraak beheerder voor leegstaand vastgoed Tip: Maak een Maatschappelijke Kosten Baten Analyse, een MKBA: Is uit te rekenen wat de maatschappelijke baten zijn wanneer iemand passende huisvesting heeft? Maatschappelijke baten kunnen zijn: gezonder kunnen leven, een duurzame woonplek, meer sociale contacten, meer sociale cohesie in de wijk, minder overlast op straat. Daarbij kunnen kosten worden bespaard, zoals zorgkosten, opvangkosten. Of past deze suggestie beter bi9jde Woonzorgvisie? Voor ouderen die kleiner willen gaan wonen zijn niet altijd geschikte appartementen in de buurt te vinden en soms is de huur veel hoger dan de ‘oude’ huur. Tip: Kijk in samenwerking met corporaties of er mogelijkheden zijn voor een overgangsregeling, waarbij de ‘oude’ huur aanvankelijk wordt meegenomen en stapsgewijs wordt opgebouwd. Op deze manier is meer doorstroom te realiseren. Tip: Huisvest ouderen en studenten / jongeren bij elkaar. Studenten kunnen voor ouderen iets doen.

Zie ook https://connectgenerations.nl/ Praktische aandachtspunten bij intensivering gebruik huidige woningen en verdichting: Leefbaarheid is een aandachtspunt: een passend voorzieningenniveau bij een toename van inwoners, meer geluidsoverlast en meer prikkels. Meer afvalverwijdering is nodig. Verdichting kan op gespannen voet staan met de hoeveelheid groen in de wijk. Hoe wordt omgegaan met de huidige bewoners van de hoogste verdieping bij optoppen, die er mogelijk voor gekozen hebben op een verdieping te wonen met niemand boven zich vanwege prikkelgevoeligheid? Wordt hier al op voorbereid/ over nagedacht? Belemmerend kan zijn de parkeerplekkenregeling. Onze vraag is: Zijn voor de parkeerplekkenregeling uitzonderingen te maken om intensievere bewoning mogelijk te maken? Is gedacht aan het aantrekkelijker maken van wonen in krimpgemeenten? Is hier overleg over met krimpgemeenten?

41 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

# 1.

2. Bewoners Binnengekomen zienswijzen Ik krijg de nieuwsbrief en dit keer veel over het wonen en alles wat daarmee te maken heeft of wat daarbij komt kijken. Ik woon zelf, via particuliere verhuurder, in de sociale huur. Niets bijzonders eigenlijk. Maar toch is er iets wat mijn woonsituatie onderscheidt van veel andere situaties: ik woon in een monumentale woning, Rijksmuseum zelfs. Hierdoor val ik als huurder, afhankelijk van wat de particuliere verhuurder wil doen, buiten allerlei regelingen. Sterker nog, ik krijg zelfs meer woonpunten omdat ik monumentaal woon. Mijn woning is niet geïsoleerd en wordt dat ook niet omdat de huurbaas zegt geen geld te hebben. Het traject om iets voor elkaar te krijgen is slopend. In uw schrijven vind ik niets terug van hulp of acties voor bewoners van dit soort woningen? Ik zou graag verhuizen maar ook dat is niet gemakkelijk. En het allerliefst zou ik gewoon hier willen blijven wonen. Er moet echt meer en actief beleid komen voor níet geïsoleerde monumentale woningen!!!! (En tegenstribbelende verhuurders). De Woonbond zet zich hiervoor in maar de huidige regels voor deze huizen worden al jaren in stand gehouden.

2.

Hierbij mijn zienswijze op woonvisie 2040: •

•

•

er moet veel meer betaalbare bouwgrond voor zelfbouw ter beschikking gesteld worden. Niet alleen richting het Westland, maar ook richting Wassenaar. Er moeten eilanden voor de kust voor woningen komen, net zoals in Dubai. Op die manier krijgt Den Haag er haast onbegrensde bouwgrond bij. De bouwgrond op deze eilanden moet een maximum prijs krijgen, mensen met een huurwoning moeten voorrang krijgen op deze bouwgrond waar vrij van welstandregels gebouwd mag worden. Speculatie met woningen verbieden. Bij verkoop binnen 24 maanden een boete opleggen van 20% van de verkoopprijs.

Hoe verwerkt Antwoord: Wij begrijpen dat dit een lastige situatie is. Het verduurzamen van Rijksmonumenten blijft nog een specifieke opgave. Alhoewel we in deze beantwoording niet specifiek in kunnen gaan op uw situatie, zijn er wel een aantal zaken uit uw zienswijze die we met deze woonvisie willen veranderen. Dit gaat specifiek om: •

• •

Het versnellen van de woningbouw naar 4.000 woningen per jaar en strakker sturen op het toevoegen van betaalbare huur- en koop. Hierdoor wordt het beschikbare aanbod vergroten zodat er meer verhuisopties zijn. Het invoeren van een Haagse basiskwaliteit voor woningen en een aanpak die ernaar streeft dat in 2040 alle woningen aan die basiskwaliteit voldoen. De mogelijkheden uit de Wet Goed Verhuurderschap benutten om misstanden in het particuliere huursegment tegen te gaan. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het versterken van de inzet van de Haagse pandbrigade

Wijzingen: Geen wijzigingen Antwoord: Hieronder geven we puntsgewijs antwoord op uw input: •

•

Betaalbare bouwgrond voor zelfbouw Dit zijn we met u eens. In de woonvisie hebben we opgenomen dat we meer ruimte willen maken voor collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO). Dit doen we onder andere via het Stimuleringsplan innovatieve woonvormen (RIS 316966). De schaarste aan bouwgrond vraagt immers dat we keuzes maken waar we als gemeente op inzetten. Eilanden voor de kust Het idee van zeewaarts bouwen is in de afgelopen decennia een aantal keren serieus verkend via het Plan Waterman en het plan Bhalotra. Het toevoegen van bouwgrond in zee is echter zeer kostbaar. Met oog op de

42 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

•

•

• • • • • • •

• •

• •

Er moet een blijvend verbod komen op het splitsen van woningen in kleine appartementen, gezinnen vinden immers steeds moeilijker woningen waar ze in kunnen blijven wonen. Er moeten veel meer ruimere woningen worden gebouwd. Mensen willen ruimte en niet nog meer als kippen worden opgehokt. Er moet een zelfbewoningsplicht komen in alle delen van de stad. Er moet een maximale m2 huurprijs worden ingesteld. Jaarlijkse huurverhogingen mogen maximaal 3% zijn. Ongeacht inflatie. Internationale organisaties moeten verhuizen naar gebieden buiten de stad. Er moeten super snelle ondergrondse wegen worden aangelegd. Boven alle wegen mag gebouwd worden. Er moeten super snelle ondergrondse OV verbindingen uit verschillende stadsdelen worden aangelegd naar nieuw aan te leggen kantorenparken waar de (internationale) organisaties alle ruimte hebben om te groeien. Alle grachten in de binnenstad moeten hersteld worden en woonboten moeten weer mogen mits ze onderhouden worden. Alle woningen die boven 1 miljoen verkocht worden, moeten een extra belasting betalen van 50% over het gedeelte boven het miljoen. Wonen is een recht voor iedereen die in Nederland woont. Huisvestingsvergunning verplichten.

•

•

•

druk om juist betaalbaarder te bouwen kiest de gemeente er in deze Woonvisie voor om vooral in te zetten op het her- ontwikkelen van onderbenutte bestaande grond (denk aan het CID, de Binckhorst en Zuidwest). Daarnaast kijken we hoe we de bestaande woningvoorraad beter kunnen gebruiken. Speculatie verbieden Eén van de doelen uit de visie is om speculeren zoveel mogelijk tegen te gaan. Met name door leegstaand vastgoed slimmer te benutten. Dit geven we vorm via het Uitwerkingsplan bestrijding leegstand (RIS 318192). Daarnaast willen we misstanden als gevolg van speculatie zoveel mogelijk tegengaan. Dit doen we door de mogelijkheden uit de nieuwe Wet Ggoed Verhuurderschap zo goed mogelijk te benutten. (Zie antwoord hierboven). Blijvend verbod op splitsen Gezien de druk op de woningmarkt en de verwachte groei van de stad is dit niet alleen maar op te vangen via nieuwbouw. We zullen ook de bestaande woningvoorraad beter moeten benutten om iedereen een plek te kunnen blijven bieden in Den Haag. Dit kan bijvoorbeeld door het splitsen en optoppen van woningen. Daarom is het voorstel in de woonvisie om het splitsen van woningen juist op wat meer plekken weer toe te staan. Natuurlijk wel onder strikte voorwaarden. We willen voorkomen dat de parkeerdruk te veel toeneemt of dat er (te) kleine woningen ontstaan.

Meer ruimere woningen bouwen Uit de onderzoeken die ten grondslag liggen aan de woonvisie zien we juist dat er in Den Haag veel ruimere (gezins)woningen zijn. Probleem is alleen dat deze woningen vaak al bewoond zijn. Onder senioren is juist meer behoefte aan passende nultredenwoningen om naar door te stromen. Daarnaast zien we dat jonge huishoudens langer klein blijven wonen. Vanuit betaalbaarheidsoogpunt kan deze groep vaak geen ruimere woning betalen. Dit is juist de reden waarom we ervoor kiezen om een mix van woningtypes toe te voegen waaronder ook kleinere woningen. Wel willen we voorkomen dat er te veel kleine woningen worden toegevoegd. Daarom hanteren we de norm dat maximaal 20% van woningen bij nieuwbouwprojecten kleinere woningen mogen zijn. Hierbij hanteren we

43 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

•

•

•

•

•

•

een minimum woningoppervlak voor kleinere woningen van 50 m2 (40 m2 in het CID). Zelfbewoningsplicht We zijn het met u eens dat nieuwe (betaalbare) woningen niet in een handomdraai een investeringsobject moeten worden voor beleggers. Daarom zetten we met deze woonvisie extra instrumentarium in om woningen betaalbaar te houden. We zetten onder andere in op instandhoudingstermijnen voor betaalbare huur- en koopwoningen, handhaven de opkoopbescherming en gaan strakker handhaven op huurprijzen. Jaarlijks evalueren we het maatregelenpakket en indien nodig voeren we extra instrumenten in. Maximale m2 huurprijs De net door het Rijk ingevoerde Wet Betaalbare Huur zorgt ervoor dat prijzen van een groter aandeel van de huurvoorraad gereguleerd worden. Ook geeft de wet gemeenten meer instrumenten om te handhaven als verhuurders te hoge huren vragen. In de Woonvisie geven we aan dat we deze ruimte ook willen benutten. Jaarlijkse huurverhogingen van maximaal 3% Zoals hierboven aangegeven stuurt het Rijk via landelijke wet- en regelgeving op huurprijzen. Hier vallen ook huurverhogingen onder. Internationale organisaties verhuizen naar buiten de stad Als gemeente zijn we trots op de bijdrage die we leveren aan internationale vrede en recht.

Wel gaan we bij vestiging van nieuwe bedrijven voorwaarden stellen bij het verlenen van vergunningen waarin we eisen stellen aan partijen over het realiseren van goede huisvesting voor arbeidsmigranten. Grachten in de binnenstad herstellen Het herstellen van grachten en het aanwijzen van ligplaatsen in grachten zijn ruimtelijke keuzes die de gemeente niet in de woonvisie maakt maar in andere visiedocumenten, zoals de omgevingsvisie. Input over mobiliteit en wonen boven wegen

44 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

•

•

•

3.

Deze visie is uitermate vaag en er zijn geen concrete plannen. Ik vind dat er een rem moet komen op de groei van het aantal inwoners van Den Haag. Ministeries en grote bedrijven moeten voor een deel verplaatst worden naar andere steden, waar wel ruimte is om huizen te bouwen.

Het aanleggen van ondergrondse wegen en ov-verbindingen, evenals het wonen boven wegen zijn ruimtelijke keuzes die de gemeente niet in de woonvisie maakt maar in de Omgevingsvisie en ook in de Strategie mobiliteitstransitie. Woningeigenaren die een woning verkopen boven €1 miljoen euro moeten extra belasting betalen. Als gemeente mogen wij alleen belastingen heffen die vermeld staan in de gemeentewet. Een winstbelasting op de verkoop van een woning staat hier niet tussen. Hier kunnen wij in de Woonvisie dus niks over opnemen. Wonen is een recht Dit zijn we met u eens. Middels deze Woonvisie zetten we ons maximaal in om goede huisvesting voor iedereen in Den Haag mogelijk te maken. Huisvestingsvergunning verplichten Een huisvestingsvergunning is momenteel verplicht in Den Haag voor sociale huurwoningen en middenhuurwoningen. De gemeente benut hiermee de huidige wettelijke ruimte voor huurwoningen maximaal. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden die de nieuwe Huisvestingswet (2023) biedt ten aanzien van het vergunningplicht en het toewijzen van betaalbare koopwoningen in de nieuwbouw.

Wijzigingen: Geen wijzigingen Antwoord: De Woonvisie is een veelomvattend document. In de visie geeft de gemeente de richting aan voor de komende jaren. Ook hebben we een agenda opgenomen van opgaven die we de komende jaren oppakken. Dit is inderdaad niet op het niveau van individuele woningbouwplannen. Wel benoemen we de drie grote uitbreidingsgebieden waar we werken aan grootschalige uitbreiding van het aantal woningen. Dit zijn De Binckhorst, het CID, en Den Haag Zuidwest. In deze drie gebieden samen wordt de grootschalige woningbouw opgave ingevuld. Wijzigingen: Geen wijzigingen

45 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

4.

Richting Wassenaar is er genoeg ruimte. Annexeer die Ruimte, dan kan Den Haag groen blijven. Het kabinet moet maar een uitzondering maken:die gronden heeft de meest beklemde stad hard nodig om leefbaar te blijven en Zuid West te herstructureren. Nog meer auto's zijn me een gruwel.

Antwoord: U constateert terecht dat er een groot ruimtetekort is in Den Haag om alle ambities mogelijk te maken die we als stad hebben. Dit vraagt het maken van keuzes. Voor woningbouw is besloten eerst de onderbenutte gebieden binnen de stadsgrenzen te benutten. Denk aan het CID, de Binckhorst en ook Den Haag Zuidwest. We kiezen er als gemeente voor om samen te werken en afspraken te maken met onze buurgemeenten en het Rijk. Dit doen we in het kader van o.a. de regionale realisatieagenda. Zo realiseren we als regio voldoende woningen en werken we gezamenlijk aan het tegengaan van de woningnood. We zijn het met u eens dat goede mobiliteit een randvoorwaarde is voor woningbouw. Hier maakt de gemeente echter geen beleid voor in de Woonvisie. Dit wordt vastgelegd in de Omgevingsvisie en in de Strategie Mobiliteitstransitie. Bij de daadwerkelijke inrichting van gebieden waar we woningen realiseren staat wel in de Woonvisie dat we goed rekening houden met de impact die dit heeft op de buurt en de wijk. Ook vanuit het perspectief van mobiliteit. Wijzigingen: Geen wijzigingen

46 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

5.

Mijn inbreng: Volgens gemeentelijke gepubliceerde bronnen op gemeentedenhaag.nl 1. de prognose absolute groei bevolking voorspelt een extra groei voor komende 4 jaar van duizenden bewoners in de meeste wijken. Hierbij meegeteld de groei van huisvesting door de bouw van extra duizenden woningen. 2. het huidige aantal wijkbewoners is vele malen hoger in verhouding met het aantal geplaatste prullenbakken + containers. Hierdoor zitten de containers + prullenbakken in de wijken van Den Haag, eerder en vaker vol dan de geplande ophaal-en opruimdiensten van GDH. 3.Het inwonersaantal gaat de komende 10 jaar met nog duizenden stijgen, zoals te lezen in de Wijkaanpak documenten van GDH. Conclusie Er is nu al een tekort van prullenbakken en containers in Den Haag. Dit tekort wordt extreem door de stijgende groei en de komst van duizenden inwoners met de bouw van extra woningen. In de gemeentelijke beleidsplannen voor de stadsdelen van Den Haag, is niets beschreven in domein Afval/Tegengaan Zwerfafval over voorzieningen afval deponatie (het plaatsen van extra en nodige prullenbakken + ondergrondse containers (ORACS). Verzoek Graag het plaatsen van de nodige en extra prullenbakken + ORACS bij de bouw van deze extra huizen conform Woonvisie 2024. En dit opnemen in het gemeentelijke budget als onderdeel van deze Woonvisie 2024.

6.

•

Er wordt snel gedacht aan optoppen en splitsen. Dit klinkt als een mooie oplossing, echter het doet snel afbreuk aan de leefbaarheid.

Antwoord: Overlast van afval door een gebrek aan voldoende containers (ORACS) is vervelend. We vinden het belangrijk dat bij het toevoegen van woningen ook het voorzieningenniveau meegroeit. In Speerpunt 4, actielijn 1 actie 4 borgen we dit. We geven bij dit actiepunt aan dat we bij het realiseren van woningen zoveel mogelijk vasthouden aan de richtinggevende normen voor maatschappelijke voorzieningen en groen. De Woonvisie gaat niet over het afvalbeleid van de gemeente, alhoewel er natuurlijk wel verbanden zijn. Voor het verwerken van afval heeft de gemeente het Aanvalsplan afval – Programma schone stad 2023-2026 opgesteld (RIS315977). Hierin staat: Sinds 2009 plaatsen we in veel wijken ondergrondse restafvalcontainers (ORAC’s). Daarbij houden we rekening met de samenstelling van de huishoudens (groot of klein) en met ongeregistreerde overbewoning. Inmiddels staan er ruim 7.000 ondergrondse restafvalcontainers in de stad. Om overvolle ORAC’s tegen te gaan wordt vanaf 2021 geleegd op basis van de meetgegevens van sensoren in de containers. Als de gemiddelde vulgraad van de containers op een ORAC-locatie richting de 80 procent gaat, komt die locatie op de ledigingsroute van de HMS. Dus als de containers op een locatie snel vol raken, worden ze vaker geleegd. Het systeem van dynamisch inzamelen is flexibel.

We houden bijvoorbeeld rekening lege ORACS nabij, weekenden, feestdagen en evenementen. Ondanks het grotere aanbod aan afvalvoorzieningen behoren zwerfafval nog niet tot de verleden tijd. In delen van de stad heeft dat grote gevolgen voor de leefbaarheid van de wijk. Daarom passen we waar nodig de afvalinfrastructuur aan op de karakteristieken van de wijk en de mate van overlast. De voorzieningen worden ook niet altijd goed door bewoners gebruikt. Ook zijn er ORAC’s waar ondernemers illegaal hun afval naast zetten of in stoppen, waardoor ze plotseling vol raken. Wijzigingen: Geen wijzigingen Antwoord: Hieronder geven we puntsgewijs antwoord op uw input:

47 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

•

•

•

•

•

Allereerst ontstaat er een hoogbouw beeld bij optoppen en geeft dat een minder ruimtelijk effect. Daarnaast zorgt splitsing in veel wijken voor kleine woningen waar mensen kort wonen en daarmee minder binding hebben met de wijk met effect op de leefbaarheid en samenhang die juist zo belangrijk is. Een voorbeeld daarvan is het Statenkwartier. Daar staat de binding onder druk door de vele expats, als er ook nog wordt gesplitst (vaak door verhuurders met het enkele doel meer geld verdienen) staat het beeld van een prettige gezinswijk en de binding binnen de wijk verder onder druk. Bij optoppen en splitsen is van belang dat er voldoende voorzieningen zijn, groen, speelplek, scholen, artsen etc. Dat is vaak niet het geval, aangezien de toegankelijkheid van die voorzieningen al onder druk staat. Er wordt in de woonvisie veel gekeken naar extra, er zou meer aandacht moeten zijn voor anders. Meer inzetten op leegstand omzetten naar woningen, bijv. bij kantoorpanden, maar ook winkels. Als de wens leeft om te bouwen, zie je dat vaak de aandacht voor bescherm stadsgezicht verdwijnt. Het is van groot belang de stad leefbaar te houden. Goede handhaving bij beschermde stadsgezichten is van groot belang, anders leidt verduurzaming tot afbreuk daarvan, wat weer effect heeft op leefbaarheid.

Als een wijk er mooi uitziet houden mensen het mooi, als dat niet het geval is gaat men voor goedkoop en versterkt dat zichzelf in negatieve zin. In de woonvisie is meer aandacht nodig voor groen en speelplek. Elke straat moet bomen hebben voor het klimaat, maar ook voor een gezonde leefomgeving. Net als voldoende speelplek om overgewicht tegen te gaan. Let bij spreiding op dat het effect niet is dat wat goed is ook slechter wordt ipv alles beter.

•

•

•

Impact van splitsen en optoppen op de leefbaarheid Splitsen en optoppen kunnen een bijdrage leveren aan het toevoegen van woningen. Als stad zien we dat de groeiopgave groot is, en de ruimte zeer beperkt is. Als we enkel naar nieuwbouw kijken wordt het moeilijk om aan onze opgaven te voldoen. Daarbovenop zien we dat een aantal opgaven die het best opgelost kunnen worden in bestaande wijken. Denk bijvoorbeeld aan de vraag naar seniorenwoningen zodat mensen door kunnen stromen binnen de eigen wijk. Daarom kiezen we ervoor ook de kansen in de bestaande voorraad te benutten zoals splitsen en optoppen. Dit kan inderdaad niet overal. Daarom gaan we eerst goed kijken waar splitsen en optoppen kan en onder welke voorwaarden (kijkend naar leefbaarheid, voorzieningen groen etc.). Pas dan versoepelen we het beleid. In de actualisatie van de Nota voorraadbeleid werken we dit verder uit. Inzetten op voorkomen leegstand en transformatie Het voorkomen van leegstand en het transformeren van leegstaande panden naar woningen is naast nieuwbouw, splitsen en optoppen een goede manier om extra woningen toe te voegen aan de voorraad. Ook hier moeten we op inzetten om onze doelen te behalen. Onder Speerpunt 1, actielijn 2, actie 3 geven we aan dat we hier de komende jaren via het Uitwerkingsplan bestrijding leegstand extra op inzetten.

Goede voorbeelden zijn de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis of het KPN gebouw. Behouden beschermd stadsgezicht We vinden het belangrijk om beschermd stadsgezicht te behouden. Dit vraagt om afwegingen rondom o.a. haalbaarheid, betaalbaarheid, duurzaamheid en leefbaarheid. Deze afwegingen maken we op projectniveau in de uitvoering. Voldoende bomen en speelplekken We hechten waarde aan voldoende groen in de buurt. Bij nieuwbouw hanteren we de referentie normen voor groen en voorzieningen (zie eerste punt). Daarnaast zetten we in op het vergroenen en aanpassen van versteende gebieden op natuurlijke momenten (bijvoorbeeld bij verzwaring

48 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

•

•

•

•

Gebruik woningen voor wonen en niet voor tijdelijke verhuur, zodat woningen niet aan het woon aanbod worden onttrokken voor iets wat meer geld oplevert. Heb meer aandacht voor het in de eigen wijk en straat kunnen blijven bij restauratie. Zorg dat de bestaande sociale samenhang blijft en mensen niet uit hun sociale omgeving worden getrokken. Behoudt de diverse karakters van wijken. Het verbeteren van slechte wijken is van groot belang, maar hou de karakters van wijken (zeehelden wat meer kunstenaars, Statenkwartier internationaal etc in stand). Let op je absorptie vermogen van kwetsbaren, er staat een grote ambitie in de woonvisie, echter let op dat niet alles kan en respecteer de grenzen van de stad. Als je alles wilt, gaat dat ten koste van iedereen.

•

•

Kortom, behoudt het goede en maak het slechte beter. •

•

•

van het energienet). In de gebiedsprofielen werken we uit in welke wijken dit extra aandacht vergt. Impact van spreiding op de stad De hoofdambitie van de woonvisie is “stad in balans”. Wij zijn het met u eens dat dit niet mag betekenen dat de ene buurt achteruitgaat en de ander vooruit. Doel is juist dat de buurten waar het minder gaat, sneller verbeteren dan de buurten waar het nu al goed gaat. Hier hebben we in de uitvoering nadrukkelijk aandacht voor (zie speerpunt 4; actielijn 1). Gebruik woningen voor wonen en niet voor tijdelijke verhuur Dit zijn we met u eens. We gaan het gebruik van woningen voor tijdelijke verhuur actief tegen. Tijdelijke verhuur van de eigen woning mag maar voor maximaal 30 dagen per jaar. We werken (bijna) nooit mee aan het permanent onttrekken van een woning voor tijdelijke verhuur. Hier handhaven we ook op. Tot slot hanteren we een opkoopbescherming om zodat koopwoningen niet verdwijnen voor de verhuur. Dit beleid veranderen we niet met deze Woonvisie. Meer aandacht voor in de eigen straat blijven bij restauratie Bij renovatie en bij sloop-nieuwbouw hebben we aandacht voor de impact die verhuizen heeft op bewoners. Ontwikkelende partijen moeten een redelijk aanbod doen aan bewoners van gebouwen met meer dan 10 woningen. Dit is ook geborgd in de wet. (70% regel; Burgerlijk Wetboek 7:220 lid 2 BW).

Ontwikkelende partijen kunnen (tijdelijke) verhuizing echter niet altijd voorkomen. Dit werken we op projectniveau uit in samenwerking met de ontwikkelende partijen. Behoud voor diverse karakters van wijken Doel van de woonvisie is het versterken van wijken en buurten. De diversiteit en verschillende karakters van onze wijken en buurten zijn juist één van de krachten van de stad. In de gebiedsprofielen werken we uit hoe we als gemeente per stadsdeel invulling geven aan het versterken van de verschillende stadsdelen. Absorptievermogen van kwetsbaren

49 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

We zijn het met u eens dat we willen voorkomen dat alle kwetsbare mensen allemaal terecht komen in bepaalde wijken of complexen. Daarom zetten we via deze Woonvisie juist in op spreiding van aandachtsgroepen over de stad. In speerpunt 2 actielijn 3 en speerpunt 4 actielijn 1 werken we uit hoe we dit invullen.

7.

Het woningentekort in Den Haag komt deels doordat er scheefwonen bestaat. De sociale huurwoningen waar voorheen mensen woonden met een krappe beurs, die nu gegroeid zijn tot een bewoner met een normale/goedgevulde beurs moet je de optie geven om te blijven waar ze zitten. Het enige wat je hoeft te doen als gemeente is de subsidie op deze woningen intrekken en te gebruiken voor andere woningen om er sociale huurwoningen van te maken. Op die manier dwing je niemand uit huis, maar betaalt iedereen een eerlijke prijs. Een aantal woningen zouden zelfs in aanmerking moeten komen om na verloop van tijd op te kopen door de bewoner. Dit gaat meteen ook de verloedering tegen.

Wijzigingen: Geen wijzigingen Antwoord: Scheefwonen is een relatief natuurlijk fenomeen dat we in heel Nederland zien op de woningmarkt. Mensen betrekken een woning met een passende huur en daarna stijgt of daalt hun inkomen. U geeft terecht aan dat een bewoner niet zomaar uit zijn of haar woning gezet kan worden als zij scheefwonen. Regels rondom passend wonen in het sociale huursegment worden op landelijk niveau gemaakt. Hier kunnen wij als gemeente in de Woonvisie niet of nauwelijks op sturen. Bovendien is in Den Haag het aandeel scheefwoners structureel lager dan het landelijk gemiddelde en sinds 2013 stabiel (bron: Lokale monitor wonen). We willen de verkoop van corporatiewoningen aan particulieren juist zoveel mogelijk voorkomen. Dit zorgt namelijk voor gespikkeld bezit. Dit betekent dat corporaties overal in de wijk plukjes woningen bezitten in plaats van overzichtelijke blokken. Ook willen we de corporatievoorraad juist vergroten. In de Woonvisie maken we geen beslissingen over waar stations komen. Wijzigingen: Geen wijzigingen

Ajb bouw een station in Den Haag zuid. De regio zuidwest is zo groot als zoetermeer qua inwoners, maar heeft geen adequaat vervoer. 8.

De woningnood vind ik schrijnend. En bijna misselijk makend vind ik het gegeven dat er eigenaren zijn die een woning waar ze niet zelf in wonen, bewust leeg laten staan om geldgewin.

Antwoord: Leegstand is gezien de enorme druk op de woningmarkt onwenselijk. We kunnen in dit document niet spreken voor individuele gevallen. Wel werken we er hard aan om leegstand tegen te gaan.

50 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

De driedubbele bovenwoning achter mij, XXX, staat nu al vier jaar leeg. Ik heb de gemeente hierover ingeseind. Als reactie werd ik door een ambtenaar gebeld met de boodschap dat een eigenaar mag doen wat hij of zij wil met de woning en dat ik me er niet mee heb te bemoeien. Deze nare toon zal aan die specifieke ambtenaar liggen. Maar, wordt het nu niet toch eens tijd actie te ondernemen op langdurige leegstand? Ik denk hierbij ook aan leegstand boven winkelpanden. Natuurlijk moet er ook begrip zijn voor bepaalde situaties, zoals het leeghalen van een huis na overlijden, hetgeen echt wel even tijd nodig kan hebben. Of leegstand bij verkoop, omdat de nieuwe eigenaar ook even tijd nodig heeft om zaken te regelen. Leegstand zou een maximale termijn van 6 maanden kunnen krijgen, met mogelijkheid om voor een specifieke situatie zoals bijvoorbeeld leegruimen bij overlijden, een periode dispensatie te krijgen.

Individuele gevallen van leegstand actief tegengaan is onder de huidige Leegstandswet lastig. Daarom ontwikkelen we een Uitwerkingsplan leegstand (Speerpunt 1; actielijn 2; actie 3) waarin we opnemen wat wel binnen onze middelen en mogelijkheden ligt om leegstand zo goed mogelijk tegen te gaan. Mochten we als gemeente meer mogelijkheden krijgen om leegstand te bestrijden via verordeningen en regelgeving, dan zullen we deze benadering heroverwegen. Zie ook de beantwoording onder reactie 6. Wijzigingen: Geen wijzigingen

Hopelijk kunt u snel iets betekenen voor de woningnood. 9.

10.

Het klinkt goed, die betaalbare woningen. Al minstens tien jaar is de praktijk dat ieder stukje grond dat vrij komt, wordt volgebouwd met veel te dure appartementen. Gevolg van het aan de markt overlaten van de huisvesting. Misschien gaat dat nu een beetje veranderen?

Er wordt gesteld dat Den Haag ingeklemd ligt tussen de zee en gemeenten die aan de stad grenzen en dat daardoor er in de stad woningen moeten bijkomen. Het lijkt mij voor de hand dat het creëren van nieuwe woningen evenredig tussen den Haag en haar buursteden wordt verdeeld en dat daartoe dus den Haag met die buurgemeenten in overleg treedt.

Antwoord: We zijn het met u eens dat er de afgelopen jaren ook dure woningen zijn gebouwd. Doel van de Woonvisie is juist om dit beter in balans te brengen. Dit doen we door actiever te sturen op betaalbaarheid in alle segmenten (koop en huur). Dit betekent niet direct verandering. Sturen op de woningmarkt kost tijd. Veel plannen zijn al jaren in de maak. Die kunnen en willen we niet ineens stopzetten. Op de lange termijn hopen we wel te zien dat deze actievere sturing op betaalbaarheid zal leiden tot een ander beeld dan nu. Wijzigingen: Geen wijzigingen Antwoord: U constateert terecht dat het tekort aan woningen niet een probleem is van Den Haag alleen. Dit zien we in heel Nederland. We kunnen het probleem dus ook niet altijd als gemeente alleen oplossen. Daarbij kijken we inderdaad ook nadrukkelijk naar onze buurgemeenten. In de Regionale realisatieagenda hebben we met de buurgemeenten bindende afspraken gemaakt over het aantal woningen dat zij zullen realiseren. In ieder geval tot en met 2030. Daarnaast

51 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

nemen we in de Woonvisie vanuit Den Haag extra stappen om de regionale woningbouwproductie op peil te houden. Dit hebben we uitgewerkt in Speerpunt 1; actielijn 7.

11.

Ik wind dit verschrikkelijk er moeten eerder oplossen komen, 2040 lijk mij echt heel ver ons kinderen kunnen geen kant op er zijn heel veel lege kantoren is dat niet een oplossing de woon huizen van maken.

Wijzigingen: Geen wijzigingen Antwoord: We snappen goed dat het frustrerend moet zijn als uw kinderen geen goede woonruimte kunnen vinden. Met de Woonvisie willen we hier juist verandering in aanbrengen. We richten ons met name op huishoudens in de knel en mensen met binding aan Den Haag. De Woonvisie biedt een lange termijnvisie tot 2040. Dit betekent nadrukkelijk niet dat we tot 2040 niks gaan doen. Het tweede deel van de visie bevat een agenda met speerpunten en actielijnen voor de komende vijf jaar. Het eerlijke verhaal is tegelijkertijd dat bijsturen op wonen niet altijd snel gaat. We zullen de resultaten van ons werk pas in de komende jaren gaan zien. Uw suggestie voor het tegengaan van leegstand bijvoorbeeld in kantoren is inderdaad één van de acties waar we op inzetten. Voor meer detail: zie onze reactie bij zienswijze 6.

12.

Verdichten, kantoren ombouwen, renoveren allemaal prima. Maar geen extra verdiepingen toestaan op oude woningen: je doet geweld aan het oorspronkelijk beleid. Smalle straten kunnen geen verhoogde verdiepingen aan; het wordt somber en esthetisch een wangedrocht (zie voorbeelden in bloemen en bomenbuurt of Vogelwijk).

Wijzigingen: Geen wijzigingen Antwoord: We snappen goed dat het verdichten van bestaande wijken gepaard gaat met uitdagingen. Tegelijkertijd willen we gezien het grote tekort aan woningen ook de bestaande woningvoorraad zo goed mogelijk benutten. U stipt terecht aan dat dit niet overal kan. Zie zienswijze 6 impact van splitsen en optoppen hoe we hier als gemeente mee omgaan. Wijzigingen: Geen wijzigingen

52 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

Ik heb uw woonvisie gelezen en begrijp de hoge woningnood en dat er op korte termijn iets moet gebeuren. Maar ik ben van mening dat als u op bestaande woningen e/o flatgebouwen een etage gaat neerzetten u veel bouwkundige problemen gaat tegenkomen. Zoals verzakkingen en lekkages welke u niet voorzag toen u de bouwplannen ging maken. Ook is het wettelijk verplicht om vanaf de 3e etage een lift te plaatsen. En ik denk ook dat mensen een eigen voordeur willen hebben. Dus ik hoop dat uw plannen achteraf geen catastrofe blijken te zijn geworden. 13.

Dank u voor het opstellen van de Woonvisie. Het is goed dat er een integraal plan ligt met oog voor alle verschillende groepen die woningzoekend zijn in Den Haag en dat er een goede afweging is gemaakt tussen die belangen. Nog een paar opmerkingen: Studenten en starters - De gemeente is al jaren bezig met het ontwikkelen van Den Haag als universiteitsstad en studentenstad. In mijn ogen is dat terecht en is dit een belangrijke doelstelling voor de stad. Hoger onderwijsinstellingen met veel studenten en afgestudeerden zorgen voor veel bedrijvigheid, levendigheid, een kennisklimaat en het trekt meer bedrijven aan. Den Haag heeft ten opzichte van de andere grote Nederlandse steden een kwetsbare en eenzijdige economie, en bovenstaande ontwikkelingen kunnen zorgen voor een sterkere economie en een dynamischer stad. Als studentenstad loopt Den Haag ver achter op de andere grote steden, maar ook op kleinere steden als Leiden en Delft. Het is hoog tijd dat Den Haag deze achterstand inhaalt. M.i. is het goed als de stad zich meer ambitieus en faciliterend opstelt naar de universiteiten toe. De TU Delft had plannen om tot 2030 2500 studenten in Den Haag te laten studeren. Die plannen lijken op dit moment opgeschort vanwege het ruimtegebrek in Den Haag en een voorzichtige houding van het Haagse stadsbestuur. De plannen van de TU Delft zijn nu naar Rotterdam gericht. M.i.

mist Den Haag op deze wijze een enorme kans om zich sterk te ontwikkelen als economisch

Antwoord: U stipt terecht aan dat het optoppen van woningen niet op alle gebouwen mogelijk is en gepaard gaat met uitdagingen. Tegelijkertijd willen we gezien het grote tekort aan woningen alle kansen zo goed mogelijk benutten. Zie zienswijze 6 impact van splitsen en optoppen hoe we dit als gemeente willen aanpakken. Wijzigingen: Geen wijzigingen Antwoord: Fijn om te horen dat u zich in grote lijn kunt vinden in de concept Woonvisie. We beantwoorden uw opmerkingen hieronder punt voor punt: • Studenten en starters: In lijn met het Rijksbeleid zijn studenten dan ook een van de aandachtsgroepen in de Woonvisie. We kijken de komende jaren of we het aanbod voor studenten kunnen vergroten, bijvoorbeeld door kamerbewoning. Dit kan niet overal en vraagt een zorgvuldige afweging ook met oog op de druk op voorzieningen en de leefbaarheid in de straat. Daarnaast sluiten we aan bij de bestaande ambitie om 3.0o0 studentenwoningen toe te voegen via nieuwbouw. Tegelijkertijd groeien de onderwijsinstellingen de afgelopen tijd sneller dan het aantal toevoegingen van studentenwoningen. Daarom gaan we ook met onderwijsinstellingen in gesprek om het groeiende aantal studieplekken beter in lijn te brengen met het jaarlijks vrijkomende aanbod aan kamers en studio’s.

• Arbeidsmigranten: Wij zijn het met u eens dat er de komende jaren iets moet gebeuren om de huisvesting van arbeidsmigranten te verbeteren. Arbeidsmigranten leveren een belangrijke bijdrage aan de economie in onze regio, en zij verdienen goede en passende huisvesting. Momenteel zien we inderdaad een te grote druk vanuit deze doelgroep op onze stad. Dit zorgt ervoor dat excessen steeds vaker voorkomen. Dit heeft negatieve effecten voor de arbeidsmigranten en voor de buurt. Om dit aan te pakken heeft de gemeente het Programma EU-arbeidsmigranten opgesteld. Dit programma richt zich op het strakker handhaven op misstanden, het verbeteren van de leefbaarheid en het zoeken naar nieuwe huisvestingsmogelijkheden.

53 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

krachtige kennisstad. Dit doet Rotterdam nu ook met de komst van de TU Delft, die zien de kansen die dit biedt en zijn al studies aan het doen naar een lokatie. Met alle beperkingen en afwegingen die spelen met betrekking tot de woningmarkt, zou het goed zijn als Den Haag vasthoudt aan de ambitie op dit gebied en prioriteit geeft aan het aantrekken van kennisinstellingen en het bouwen van veel studentenwoningen. Dus: dat de gemeente een proactieve houding heeft van 'wij gaan dit regelen en zorgen voor de faciliteiten' in plaats van 'doe nu maar niet, want er is geen ruimte voor'. Bij het bouwen van studentenwoningen zijn onzelfstandige woningen met gezamenlijke fusie en voorzieningen goedkoper en voor studenten gezelliger dan zelfstandige studentenwoningen (die lucratiever zijn voor projectontwikkelaars). Daar ligt een opgave voor de gemeente en DUWO. Starters/jonge werkenden zijn ook belangrijk voor de stad, goed als Den Haag hen helpt en veel betaalbare woningen voor hen bouwt. Arbeidsmigranten De gemeente is goed op de hoogte van de problematiek rond arbeidsmigranten. Zij worden veelal uitgebuit door Westlandse werkgevers en door uitzendbureaus die ze met velen opproppen in huizen in kwetsbare Haagse buurten, die vervolgens te kampen hebben met overlast, vuil op straat.

De dakloosheid in Den Haag neemt toe en dit betreft vooral arbeidsmigranten die op straat zijn gezet door hun werkgever. Veel arbeidsmigranten werken in het Westland, maar die gemeente wil hen niet huisvesten.

•

•

Daarnaast vinden we ook dat het uitgangspunt moet zijn dat arbeidsmigranten zoveel mogelijk in de buurt van hun werk wonen. We gaan dan ook met de regio in gesprek om te zorgen voor meer en betere huisvesting in de gemeenten waar veel arbeidsmigranten werken. Huisvesting zorggroepen en daklozen Het klopt dat Den Haag momenteel de centrumgemeente is voor de Maatschappelijke Opvang. Dakloze mensen uit de regio komen momenteel naar Den Haag. Vanuit de aanpak voor Dakloosheid: “Den Haag geeft thuis” is afgesproken dat de regiogemeenten meer gaan doen om dakloosheid te voorkomen en meer mensen die uitstromen uit de Maatschappelijke opvang te huisvesten. Daarnaast wordt er gewerkt aan een regionale Woonzorgvisie. Onderdeel van deze visie is een ‘fair-share’ verdeling van de huisvestingsopgave voor aandachtsgroepen over de regiogemeenten. Gemeentelijke visie op bouwprojecten Doel van deze Woonvisie is het toevoegen van 4.000 woningen per jaar. Dit lukt inderdaad op dit moment nog niet. Als onderdeel van speerpunt 1: Betaalbaar (ver)bouwen in alle delen van de stad; actielijn 1: We bouwen voldoende woningen hebben we verschillende maatregelen opgenomen om de bouwproductie te versnellen. Daarbij moet gezegd worden dat het per project verschilt wat mogelijk is. Doel moet zijn dat we als stad de benodigde woningen toevoegen.

Wijzigingen: Geen wijzigingen

Deze situatie kan niet zo voortduren, niet voor de arbeidsmigranten en niet voor Den Haag. M.i. dient Den Haag met andere gemeenten druk te zetten op de gemeente Westland en er ook bij het Rijk op aan te dringen dat arbeidsmigranten gehuisvest worden binnen de gemeente waar ze werken, indien mogelijk. De malafide uitzendbureaus dienen aan banden gelegd te worden middels een vergunningsteem. De afgelopen decennia zijn 50.000 tot 100.000 arbeidsmigranten in Den Haag komen wonen, dit is een van de oorzaken van het grote woningtekort. M.i. is het van belang dat de vele Haagse panden waar

54 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

arbeidsmigranten illegaal zijn opgehokt, eindelijk eens onteigend worden. Dit zal ruimte geven op de woningmarkt en de overlast in kwetsbare Haagse wijken doen afnemen. Voor arbeidsmigranten kunnen een aantal hotels met betaalbare en menswaardige woningen gebouwd worden op de grens met het Westland (Uithof/achter Madestein), dat maakt de reisbewegingen korter. Den Haag moet stoppen met dienen als over-de-schutting gemeente van het Westland en Den Haag moet de eigen kwetsbare wijken behoeden voor deze praktijken en dit waar mogelijk terugdringen. Wethouder Balster heeft in de media al duidelijk gemaakt dat de Haagse problematiek rond arbeidsmigranten uit de hand gelopen is. Zorggroepen Er is lang geleden een afspraak gemaakt tussen gemeenten dan Den Haag als kerngemeente alle daklozen en verslaafden uit de randgemeenten opvangt. Tegelijkertijd wordt in de media geklaagd over de overlast die deze groepen geven bij grotere concentraties, bijvoorbeeld in de Stationsbuurt en in winkelcentra. Waarom kunnen de randgemeenten niet de verantwoordelijkheid voor de eigen zorggroepen op zich nemen? Zo worden de lasten eerlijk verdeeld tussen gemeenten. Gemeentelijke visie op bouwprojecten Er is in Den Haag een enorm woningtekort. Dan valt het op dat zowel gemeenteraad als gemeentebestuur vaak huiverig reageren op ambitieuze bouwprojecten.

Zo is er enorm gesteggeld rond de Bellevue lokatie (die moest lager dan 180 meter). De KJ torens zijn verlaagd naar ruim 90 meter, volgens mij omdat de bewoners van New Babylon hun uitzicht niet kwijt wilden. Voor De Laak lag een plan voor een toren van 245 meter. Die mag van de gemeente maximaal 120 meter hoog zijn. Naast gemeenteraad en bestuur, zijn er ook bewonerscomités, die niet persé alle bewoners vertegenwoordigen en zeker niet de woningzoekenden, die tegen elk ambitieus plan procederen en de projecten zo jaren vertragen of zelfs tegenhouden. Op deze wijze vertraagt de woningbouw enorm en worden veel potentiële woningen niet gerealiseerd.

55 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

Het zou goed zijn als de gemeente zich ambitieuzer toont nu er zoveel behoefte is aan nieuwe woningen.

14.

M.i. is het van belang appartementen te bouwen voor seniore doorstromers. Ruime huizen met binnentrappen komen zo vrij. Verder vind ik het van belang dat u meer aandacht heeft voor de werkenden die een woning zoeken. Zij vormen de ruggengraat van de economie en houden een stad dynamisch en levendig. Er trekken en wonen al veel te veel afhankelijken naar de grote steden. Ook Den Haag. Inmiddels zijn we van 3 naar 8 achterbuurten gegroeid..Voor geen goud ga ik in eén van die buurten wonen.

Antwoord: Wij zijn het met u eens dat er meer geschikte woningen moeten komen voor senioren. In deze Woonvisie schetsen we hiervoor de opgave en vergroten we de mogelijkheden voor het toevoegen van woningen voor o.a. senioren. De opgave is groot en specifiek van aard. Het daadwerkelijke beleid voor deze opgave geven we vorm als onderdeel van de Woonzorgvisie en de bijbehorende uitvoeringsagenda. Aan de Woonzorgvisie wordt op dit moment gewerkt. Daarnaast willen we ons met deze Woonvisie specifiek inzetten voor mensen met binding aan Den Haag. Dit kan zijn omdat zij hier al wonen maar geen woning kunnen vinden die past bij hun levensfase of omdat zij in Den Haag komen werken en wonen. Onder speerpunt 1 nemen we verschillende acties waardoor het voor deze groepen makkelijker moet worden om aan een goede betaalbare woning te vinden in de komende jaren. Tot slot nemen we in speerpunten 2, actielijn 3 en speerpunt 4, actielijnen 1, 2 en 4 verschillende maatregelen om de veerkracht en leefbaarheid van wijken te verbeteren. Onderdeel van dit pakket is dat we aandachtsgroepen beter spreiden over de stad en buurt zodat zij niet altijd in dezelfde complexen, buurten en wijken terecht komen.

15.

Vertaling: We zijn al meerdere jaren op zoek naar een groter huis in onze buurt vanwege de geboorte van ons derde kind en het werken vanuit huis. We hebben geen geluk gehad vanwege het beperkte aanbod, de hoge kosten en de ongunstige locaties ten opzichte van scholen en kinderopvang, of het vereist uitgebreide renovaties met een veel lager energieniveau. We hebben al zonnepanelen en inductie. De gemeente staat slechts een uitbouw van 1,5 meter op ons perceel toe, wat simpelweg onvoldoende is. We willen een extra verdieping aan

Wijzigingen: Geen wijzigingen Antwoord: Een belangrijk doel van de Woonvisie is dat er meer betaalbaar aanbod wordt toegevoegd in de komende jaren. Dit zou het op den duur makkelijker moeten maken om een passende woning te vinden. Het toevoegen van woningen willen we realiseren via nieuwbouw maar ook door het aanpassen van bestaande woningen. Bijvoorbeeld door het toevoegen van een bouwlaag, of het verbouwen van een bestaande woning. Dit moet wel zorgvuldig gebeuren. Zie zienswijze 6 impact van splitsen en optoppen hoe we dit als gemeente willen aanpakken.

56 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

ons huis toevoegen, maar het huidige plan in onze buurt beperkt ons tot 3 verdiepingen, hoewel er hogere flats en huizen met 4 niveaus zijn. We zijn van plan om hier nog meerdere jaren te blijven wonen en hebben de middelen om de uitbouw te realiseren, maar de ineffectieve ruimtelijke ordening en de huidige bureaucratie verhinderen dit. Wij verzoeken om een voorziening op te nemen die een uitbreiding met een extra verdieping op ons perceel toestaat, zodat wij tevreden belastingbetalende burgers kunnen blijven.

We kunnen in de Woonvisie geen uitspraken doen over individuele gevallen zoals u beschrijft in uw zienswijze. Wijzigingen: Geen wijzigingen

Origineel: Beste gemeente We have been searching for a larger home in our area for past several years due to the birth of our third child and working from home. We have no luck because of limited supply, high costs and inconvenient locations to schools and childcare or requires extensive renovation at a much lower energy level. We already have solar panels and induction. The gemeente only allows an extension of 1.5m on our property which is simply inadequate. We want to add another floor to our house but the current plan in our neighborhood limits us to 3 floors even though there are taller flats and houses with 4 levels. We plan to live here several more years and have the means to build the extension but the ineffective landplan and current bureaucracy prevents this from happening. Please include the provision to allow extension to an additional floor on our property so we can continue to be satisfied taxpaying citizens. 16.

Onderwerp: complimenten woonvisie en misschien een tip. Complimenten voor de woonvisie van de Gemeente Den Haag. Hieruit spreekt betrokkenheid en zorgzaamheid. Zelf heb ik interesse in woongroepen voor ouderen. Ook hierin is Den Haag koploper, mooi hoor. In mijn zoektocht ontdek ik wel dat deze vooral beschikbaar zijn als sociale huurwoningen. Uiteraard erg belangrijk, maar voor mensen met een hoger inkomen zijn er relatief weinig vrije sectorwoningen binnen woongroepen. Terwijl de behoefte om in een woongroep te

Antwoord: Fijn dat u zich kunt vinden in de richting die we kiezen met de Woonvisie en bedankt voor uw tip. Het is inderdaad belangrijk dat er ook in het particuliere segment ruimte is voor het creëren van woongroepen of andere samenlevingsvormen. In speerpunt 1: actielijn 8 hebben we dit als specifiek beleidsdoel opgenomen. We willen de komende jaren verschillende van deze innovatieve woon- of samenlevingsvormen realiseren. Dit doen we via het Stimuleringsplan

57 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

willen leven, uiteraard niet afhankelijk is van inkomen. Graag vraag ik hiervoor aandacht, misschien is het mogelijk het aantal vrije sector huurwoningen in woongroepen uit te breiden. Succes met de uitvoering van de mooie plannen. 17.

Beste lezer, Mijn visie op wonen is dat er heel veel alleen staanden zijn ongeveer de helft van de woning zoekers. Er wordt voor die groep geen woningen gebouwd of ze komen niet snel in aanmerking. ( Ook Senioren ) Als er nou meer 1 ( studio ) en 2 kamer woningen worden gebouwd voor deze doelgroep. En dan 3 keer zoveel meer bouwt, dan maak je veel meer mensen blij. En de woningen zijn voldoende qua ruimte als ze tussen de 30m2 en 40m2 zijn. Zo kun je ruimte besparen en ook qua kosten is het beter om het te financieren. Zo los je heel veel op en maak je heel veel meer mensen blij. In de toekomst zullen huishoudens nog meer krimpen zoals dat nu ook al is. Veel meer alleen staanden die groep gaat groeien. Bouw vooral daarvoor zodat de doorstroming beter gaat.

18.

Ach ben al 3 jaar bezig. Word gek indien ik in huis zit met 15 kapotte kachelbuizen en er niks aan te doen is. Loop maar te huilen dag en ‘s nachts ergste 35 graden krijg geen ander huisje mag wel ruilen.

innovatieve woonvormen (RIS316966). Dit gaat specifiek om het creëren van mogelijkheden naast de inzet van corporaties. Wijzigingen: Geen wijzigingen Antwoord: De gemeente verwacht inderdaad een groei in de vraag naar kleinere woningen. Dit komt door de vergrijzing maar ook door de ontwikkeling dat mensen vaker en langer alleen blijven wonen. Tegelijkertijd zien we ook een grote behoefte aan gezinswoningen van mensen die nu te krap wonen. We zetten dus in op een mix van woningen in de nieuwbouw waarbij ongeveer max 20% zal bestaan uit kleinere woningen. Daarnaast willen we de bestaande woningvoorraad beter benutten door het splitsen van woningen in bepaalde gebieden makkelijker te maken. Dit maakt ook bestaande grote woningen kleiner. Dit doen we met name in gebieden waar veel grote woningen staan en behoefte is aan kleinere woningen. Zie de gebiedsprofielen voor stadsdelen waar we hier kansen zien. De daadwerkelijke gebieden waar we het splitsen van woningen makkelijker gaan maken werken we uit in de actualisatie van de Nota voorraadbeleid. Wijzigingen: Geen wijzigingen

Antwoord: We snappen dat dit een vervelende situatie is. We kunnen in de Woonvisie helaas geen individuele casussen zoals de uwe oplossen. Wel willen we strakker gaan handhaven op misstanden en het verduurzamen van woningen stimuleren. Zie speerpunten 3 en 4. Indien u in een huurwoning woont, adviseren we u om contact op te nemen met het Huurteam: https://www.denhaag.nl/nl/verbouwen-en-wonen/huuradvies-van-hethuurteam/ Zij kunnen u mogelijk verder helpen met uw situatie. Wijzigingen: Geen wijzigingen

58 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag

19.

Mooie ambities en plannen, maar een veel te lang en moeizaam leesbaar stuk, verre van toegankelijk. Veel te wollig taalgebruik, daarbij bol van herhalingen en algemeenheden. Er staat herhaaldelijk: Veelvuldig overleg met bewoners. Waar en wanneer dan? Mijn buren en mij is nooit iets gevraagd. Verderop concreet: “310 straatinterviews” waar en wanneer zijn deze dan gehouden? Wat is er exact gevraagd? Bij de stakeholders mis ik belangrijke partijen zoals vertegenwoordigers van huurders en/of de Woonbond bijvoorbeeld. Waarom is er geen digitale enquete gehouden – mét desgewenst mogelijkheid tot een diepte-interview indien de antwoorden hiertoe aanleiding geven? Als zeer betrokken buurtbewoner en als ervaringsdeskundige met diverse Haagse ‘woonkwesties’ had ik hier graag aan meegewerkt. En dit wil ik alsnog doen, want het is veel te veel om op alles te reageren en eea behoeft zeker een nadere toelichting. Daarbij is het middenin de zomervakantie. Ik beperk me hier dan ook met een pro forma zienswijze en wil tzt met verdere input aanvullen. Ik beperk me voor nu op de woonsituatie waar mijn buren en ik deel van uitmaken en waar de nodige ernstige zorgen leven mbt het onderdeel splitsen in de woonvisie zoals deze in de onderhavige versie vd woonvisie is omschreven: Het betreffen jaren ’30 huurappartementen XXXX.

Eigenaar van AH en de appartementen is een internationaal opererende vastgoedbelegger: Retail Assets Investment BV waarvoor het beheer is uitbesteed aan Compact Real Estate uit Hilversum. Energielabel vd appartementen is veelal F of G. Het onderhoud is slecht/minimaal. Verzoeken van huurders om isolatie (dubbel glas, muren, vloeren, geluid, dak, hittestress etc) worden tot dusver stelselmatig genegeerd dan wel al decennialang tot nader order uitgesteld. De portiekcomplexen hadden nav onderzoek door de Haagse Pandbrigade in 2021-2022 vele aanschrijvingen waarvan uiteindelijk uitsluitend het hoogstnoodzakelijke onderhoud door de eigenaar is gedaan en verre van duurzaam. Sinds 1 december 2022 staat een vd huurwoningen in ons portiek leeg XXX, dit is een ruim 3-4 kamerappartement (energielabel F of G). De

Antwoord: De Woonvisie voor een gemeente zoals Den Haag is inderdaad een veelomvattend complex document. Richting de vaststelling zal er ook een samenvattend document komen. Op sociale media lanceren we de komende periode filmpjes met de impact van de Woonvisie op verschillende doelgroepen. Doel is nadrukkelijk om het stuk daarmee toegankelijker te maken voor alle bewoners. Participatie • Den Haag is een grote stad met veel inwoners. We kunnen bij het opstellen van de Woonvisie helaas niet alle inwoners betrekken. Rondom bewonersparticipatie is gekozen voor de methode van straatinterviews. Er zijn in totaal 310 mensen geïnterviewd op straat. De interviews zijn in Q1 2023 afgenomen op 20 locaties in de stad. Gevraagd is: o Hoe vindt u het om hier te wonen? o Wat vindt u het fijnst aan het wonen hier/in uw buurt (wat moet zo blijven?) o Wat vindt u het minst fijn aan het wonen hier/in uw buurt (wat moet anders) Ook is in het najaar van 2024 nog een sessie georganiseerd met woningzoekenden. Dit omdat deze groep vaak onvoldoende vertegenwoordigd is in participatieprocessen ten opzichte van mensen die al een woning hebben. Rondom de betrokken partijen en verdere participatie die heeft plaatsgevonden verwijzen we u naar bijlage 3 van het stuk. Hierin staat welke partijen betrokken zijn en op welk moment.

Huurdersorganisaties en corporaties zijn op verschillende momenten in het proces betrokken. • De Woonvisie heeft in totaal 6 weken ter inzage gelegen (6 juni tot 19 juli 2024), waarvan vier werkdagen van de zomervakantieperiode in de regio Haaglanden. Partijen hebben onzes inziens voldoende tijd gehad voor het opstellen van een reactie. • We kunnen in deze zienswijzenota niet direct ingaan op individuele gevallen. We begrijpen dat uw input samengevat neerkomt op: o Ga leegstand tegen. o Ga misstanden tegen als gevolg van slecht verhuurderschap. o Het mogelijk toestaan van splitsen leidt in sommige gevallen tot speculatie van vastgoedeigenaren en daardoor misstanden. Hieronder beantwoorden we uw input op deze onderwerpen:

59 Nota van beantwoording zienswijzen bij Ontwerp Woonvisie 2040 Den Haag