RIS319402 Notulen Raad 20 juni 2024

Maar om die discussie niet aan te gaan, zal ik de motie appreciëren. Het college wil de motie graag ontraden. We zijn bezig met een nieuwe parkeerstrategie, maar ook op basis van de huidige parkeerstrategie kan het college betaald parkeren invoeren zonder draagvlaktoetsing in gebieden waar grootschalige ontwikkelingen plaatsvinden. En dat is in Morgenstond het geval. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). De parkeerwethouder wil overal betaald parkeren invoeren. Ik zie allemaal berichten voorbijkomen dat hij het overal weer gaat uitstellen. Doe dat dan hier ook, zou ik zeggen. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Het voornemen is om per 1 november betaald parkeren in Morgenstond in te voeren. Er zijn geen signalen dat we dat niet zouden halen. De reden waarom we het uitstellen heeft vaak te maken met dat we nog wat extra tijd nodig hebben, bijvoorbeeld om te communiceren met de bewoners. Dat speelt hier niet, dus er is geen aanleiding om dit uit te stellen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Die inwoner in Morgenstond wil ook uitstel. Die zit helemaal niet te wachten op betaald parkeren en de extra kosten van meneer Kapteijns. Die wil dat niet. Tenminste, dat zijn de signalen die ik krijg. De wethouder zegt: het gaat goed en we zijn met de

66

parkeerstrategie bezig. Maar het gekke is dat hij die ook niet wil uitvoeren, want daarin staat: als je betaald parkeren invoert, geef die mensen dan een korting op de parkeervergunning. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). We voeren de parkeerstrategie uit. We zijn ook bezig met een actualisatie. Die komt nog voor de zomer, dus ik stel me zomaar voor dat we na de zomer dit debat op een ordentelijkere en gestructureerdere manier kunnen voeren. Daar hoort het meer thuis dan hier. Ik denk dat heel veel bewoners in Morgenstond ook heel erg blij zijn met het invoeren van betaald parkeren, want dat zijn de signalen die het college vooral krijgt. Door betaald parkeren in te voeren maken we het mogelijk dat de mensen die er wonen weer parkeerruimte krijgen in hun straat. Daar zijn heel veel mensen heel blij mee. De voorzitter. Voor de laatste maal, meneer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het is niet zo heel raar dat ik over betaald parkeren begin, want daar wordt in de stukken gewoon over gesproken. Juist doordat dit college op die specifieke plek een verdichting wil doorvoeren, worden straks al die mensen in Morgenstond opgezadeld met betaald parkeren. Dat is het beleid waar het college hier mee bezig is, en dat probeer ik te voorkomen. De wethouder ziet dat anders. De voorzitter. Dat is een constatering en geen vraag.

Ik constateer dat er behoefte is aan een tweede termijn. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Hart voor Den Haag is van mening dat de huidige vastgestelde parkeerstrategie gewoon uitgevoerd moet worden. Ik hoop dat mijn raadscollega's dat ook gewoon inzien, want we stellen toch niet voor niks beleid vast als gemeenteraad, het hoogste orgaan in deze stad. Laten we dat vooral niet vergeten. Daarom de motie Geef bewoners Morgenstond een goedkopere parkeervergunning, met als dictum: verzoekt het college de bewoners in Morgenstond die geconfronteerd worden met het invoeren van betaald parkeren een gereduceerd tarief te bieden voor hun parkeervergunning. De voorzitter. Door de heer Dubbelaar wordt de volgende motie (O.4 HvDH) ingediend:

Motie O.4 HvDH Geef bewoners Morgenstond een goedkopere parkeervergunning De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake Ontwerpverklaring van geen bedenkingen (Wabo) ten aanzien van de aanvraag omgevingsvergunning voor het bouwen van twee woontorens (298 woningen), een stedelijke laag (144 zorgeenheden), een commerciële plint (begane grond) en een parkeergarage en het realiseren van twee in- of uitritten ter plaatse van het te slopen verzorgingstehuis Loevesteinlaan 355 tot en met 355-k574 (RIS317931). Constaterende dat, • bewoners in Den Haag Zuidwest te maken krijgen met grootschalige bouwontwikkelingen waarbij onvoldoende parkeerplaatsen voorzien zijn; • het college zonder draagvlakonderzoeken toch betaald parkeren wil invoeren. Overwegende dat, • Zuidwest een van de armste gebieden van Den Haag is. Moerwijk één van de armste wijken van Nederland is. Het gemiddelde inkomen per inwoner in de wijken Bouwlust en Vrederust (€ 19.500), Morgenstond (€ 21.000) en Moerwijk ( € 18.200) tot de laagste van Den Haag behoort; • een kwart van de bewoners van Zuidwest in armoede leeft en het inkomen gemiddeld 8000 euro lager ligt dan in andere wijken in Den Haag. 67

Van mening dat, • het onbehoorlijk is om betaald parkeren in te voeren zonder draagvlak, in een van de armste gebieden van Den Haag. Verzoekt het college, • bewoners in Morgenstond die geconfronteerd worden met het invoeren van betaald parkeren een gereduceerd tarief te bieden voor hun parkeervergunning. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. De motie sluit aan op het vorige punt, dus vandaar dat ik deze ook maar meteen apprecieer. Het college wil deze motie graag ontraden. We hebben deze discussie eerder gevoerd. Ik heb meerdere keren toegezegd, ook bij de motie van de SP die is aangenomen bij de begroting eind vorig jaar, dat we komen met een verdere juridische onderbouwing waarom het niet mogelijk is om die korting toe te passen. Dat zal onderdeel zijn van de parkeerstrategie die over enkele weken naar u toe komt. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Ik kom nog terug op de vraag van de Partij voor de Dieren over de omvang van het pocketpark. Ik zeg u in ieder geval toe dat als ik het preciezer weet, ik er nog precies op ga terugkomen. De inschatting is dat het minimaal 1.000 vierkante meter zal zijn. De voorzitter. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van de beraadslaging over agendapunt O, met een hele lange titel die we samenvatten onder 'Favente Deo'.

De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Ik wil de vergadering schorsen om een dinerpauze in te stellen. Ik stel voor dat wij om 18.50 uur weer in de raadzaal bijeenkomen om de vergadering voort te zetten. De vergadering wordt van 17.51 uur tot 18.51 uur geschorst. -

Afronding debat commissie.

Voorzitter: de heer Van Zanen.

Aan de orde is: P.

Binckhorst-debat.

De beraadslaging wordt geopend. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik heb een motie voorbereid, Voorzie Binckhorst van supermarkt, met als dictum: verzoekt het college om op korte termijn met de provincie in gesprek te gaan over de provinciale verordening met als doel om in het komende omgevingsplan te borgen dat de komst van een zelfstandige grote supermarkt snel mogelijk is, en de raad hierover te informeren. Bewoners op de Binckhorst hebben hier namelijk behoefte aan. Deze motie wordt mede ingediend door mevrouw De Groot van het CDA, de heer Kaptheijns van de PVV, de heer Dumoulin van de Haagse VVD, mevrouw Klokkenburg namens de ChristenUnie, mevrouw Arp van de SP en de heer Van den Bos van de Partij voor de Dieren.

68

De voorzitter. Door de heer Dubbelaar, daartoe gesteund door mevrouw De Groot, de heer Kaptheijns, de heer Dumoulin, mevrouw Klokkenburg, mevrouw Arp en de heer Van den Bos, wordt de volgende motie (P.1 HvDH) ingediend:

Motie P.1 HvDH Voorzie Binckhorst van supermarkt De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter afronding van de commissievergadering d.d. 5 juni 2024 over het Binckhorst-debat. Constaterende dat, • er in korte tijd veel nieuwe woningen in de Binckhorst worden gerealiseerd en opgeleverd; • er steeds meer mensen in de Binckhorst komen wonen; • er maar drie kleine supermarkten zijn toegestaan. Overwegende dat, • bewoners in de Binckhorst ruim anderhalve kilometer van een grote supermarkt/winkelcentrum wonen. Van mening dat, • de actuele behoefte van bewoners voor een grote supermarkt op de Binckhorst aandacht verdient. Verzoekt het college, • om op korte termijn met de provincie in gesprek te gaan over de provinciale verordening met als doel om in het komende omgevingsplan te borgen dat de komst van een (zelfstandige) grote supermarkt snel mogelijk is, en de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Het CDA heeft twee moties.

De eerste is de motie Fatsoenlijk wonen voor toekomstige bewoners Binckhorst, met als dictum: verzoekt het college de geluidsbelasting samen met omgevingsdienst Haaglanden te monitoren en hierover in de voortgangsrapportages Binckhorst de raad te informeren; hierbij ook in kaart te brengen of de maatwerkoplossing werkt en niet leidt tot hinder bij bewoners van BinckBlocks en Linck in de Binck en indien nodig aanvullende maatregelen te nemen; bij het omgevingsplan 2.0 voor de Binckhorst lessen te trekken uit de problemen bij BinckBlocks, Linck in de Binck en Fokker Terminal, en aan te geven hoe deze situatie in de toekomst wordt voorkomen, door bijvoorbeeld niet in geluidcirkels te bouwen en vooraf mitigerende maatregelen te nemen.

De tweede motie is de motie Voorzieningen in gelijke tred op de Binckhorst, met als dictum: verzoekt het college een geactualiseerde versie van het voorzieningenprogramma te maken en hierin een tussenstand te geven van de voorzieningen die tot nu toe zijn gerealiseerd in relatie tot de opgeleverde woningen; bij het omgevingsplan 2.0 te toetsen of de referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen in lijn zijn met de ontwikkelingen en aan te passen op de nieuwe bouwprojecten, als de voorzieningen niet op peil zijn, en waar mogelijk tijdelijke ruimte en lege plinten te benutten voor tijdelijke voorzieningen, totdat de voorzieningen permanent worden gerealiseerd. Deze motie is medeondertekend door de heer Dubbelaar van Hart voor Den Haag. Isabel Bos (GroenLinks). Dank aan het CDA voor het indienen van deze moties. Mijn vraag gaat over de motie Fatsoenlijk wonen voor toekomstige bewoners Binckhorst. Daarin spreekt mevrouw De Groot over het vooraf mitigerende maatregelen realiseren. Het is voor mij nog een beetje vaag hoe zij

69

dan het realiseren van die mitigerende maatregelen voor zich ziet, en vooral de kosten die daarmee samenhangen. Voor wie zijn die? Hinke de Groot (CDA). Voor wie die kosten zijn, vind ik nu lastig te beoordelen. Ik constateer in elk geval bij Fokker Terminal dat dingen niet in een logische volgorde gaan. We hebben een omgevingsvergunning verleend en daarna moesten er nog geluidsbeperkende maatregelen worden genomen. Daarvan zegt het CDA dat we dat de volgende keer in een betere volgorde moeten doen. Het hangt natuurlijk af van om welk gebouw het gaat. Samir Ahraui (PvdA). Ik heb een vraag over de motie Voorzieningen in gelijke tred op de Binckhorst, met name over het laatste dictumpunt. Het gros van de plinten die gerealiseerd gaan worden, betreft niet-gemeentelijke plinten. Maar er wordt hier wel gevraagd om die tijdelijke ruimte te benutten. Ik was benieuwd hoe het CDA het voor zich ziet om plinten die niet van ons zijn tijdelijk te gaan vullen. Hinke de Groot (CDA). Twee punten daarbij. Volgens mij is het altijd goed om daar in gesprek over te gaan met de partij waarvan die plinten zijn, dus daar zit wat mij betreft een oplossing. Ten tweede hebben we tijdens het commissiedebat ook gehoord dat er soms belemmerende ruimtelijke regels zouden kunnen zijn van de provincie of van de gemeente.

Ik vind dat we als gemeente daar moeten kijken naar de flexibiliteit zodat die plinten alsnog benut kunnen worden. We moeten dus die knelpunten wegnemen. Samir Ahraui (PvdA). Dus als ik het goed begrijp, vraagt u vooral een soort faciliterende rol van de gemeente in deze motie, maar niet een afdwingbare rol? Hinke de Groot (CDA). We hebben ons natuurlijk wel te houden aan de regels van het eigendomsrecht, dus de gemeente kan dat niet zomaar overnemen. Maar het CDA ziet het ook op die manier. Joren Noorlander (D66). Ik heb toch een opmerking over de motie Fatsoenlijk wonen voor toekomstige bewoners Binckhorst. In het verzoek staat 'hierbij in kaart te brengen of de maatwerkoplossing werkt en niet leidt tot hinder bij de bewoners van BinckBlocks en Linck in de Binck'. Wat bedoelt het CDA eigenlijk met 'in kaart brengen of de maatwerkoplossing werkt'? Hinke de Groot (CDA). Er is een berekening gemaakt hoeveel decibel geluid er zou zijn van de Fokker Terminal. Ik weet dat er bij toekomstige bewoners zorgen zijn: hé, zou het niet kunnen leiden tot geluidsoverlast? Het onderzoek daarnaar zegt van niet, maar we weten ook dat het in de praktijk anders kan uitpakken; kijk maar naar andere projecten. Het CDA vindt het daarom belangrijk dat we het goed monitoren, zodat de mensen hier fatsoenlijk kunnen wonen. De voorzitter.

Meneer Noorlander drukte al voordat u was begonnen met antwoorden. Joren Noorlander (D66). Dat kwam omdat het eerste deel van het antwoord al een tweede interruptie van mij opriep. De voorzitter. Leuk geprobeerd! Joren Noorlander (D66). Even kijken waar ik ook alweer was in mijn interruptie. Wij hebben er als gemeenteraad zelf voor gekozen om de geluidsbelasting te verruimen. Dat is een van de oplossingen van het maatwerk. Ziet het CDA daar dan een probleem in? Of gaan we dan testen op datgene wat we hebben vastgesteld? Hinke de Groot (CDA). Aanvankelijk had ik deze motie voorbereid voor het debat dat we een paar weken geleden hadden. Ik heb me toen laten adviseren dat het handig was om 'm nu in te dienen, dus dat heb ik dan maar gauw gedaan. Ik vind het gewoon belangrijk, of ie nou de vorige keer of deze keer 70

is aangenomen, dat we goed monitoren of die maatwerkoplossing werkt. We hebben inderdaad ingestemd met die maatwerkoplossing, omdat we die als enige oplossing zagen om die activiteiten te combineren. De voorzitter. Laatste keer, meneer Noorlander. Joren Noorlander (D66). Ik neem aan dat het in kaart brengen of het niet leidt tot hinder binnen de kaders valt die wij verruimd hebben vastgesteld en dat het niet betekent dat we die kaders weer strakker gaan stellen. Hinke de Groot (CDA). Ja, uiteraard. Ik vind dat we ons aan de kaders van de raad moeten houden. De voorzitter. Door mevrouw De Groot wordt de volgende motie (P.2 CDA) ingediend:

Motie P.2 CDA Fatsoenlijk wonen voor toekomstige bewoners Binckhorst De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van afronding Binckhorst-debat. Constaterende dat: • het komen tot een oplossing voor het geluid van de congreslocatie Fokker Terminal langer duurt dan verwacht door tegenvallende kosten, onderzoek en vertragingen; • een oplossing van belang is omdat er woningen in de buurt zijn gepland bij Binck Blocks en Linck in de Binck; • de omgevingsvergunning voor deze projecten is verleend onder voorwaarde dat de geluidshinder vóór ingebruikname van de woningen moet zijn opgelost; • er nu door middel van een maatwerkverzoek bij de omgevingsdienst Haaglanden, een verhoging van de geluidsbelasting van maximaal 5 dB(A) op de gevels van de woningen wordt toegestaan. Overwegende dat: • het naast bedrijvigheid van belang is om op de Binckhorst te bouwen aan een woonwijk waar het nu en straks fijn wonen is, ook voor de bewoners bij Binck Blocks en Linck; • het in de Binckhorst een uitdaging blijft om wonen met andere functies zoals bedrijvigheid te combineren en woningen worden gebouwd nabij geluidcirkels.

Het daarbij van belang is een goede balans te vinden, en rekening te houden dat bedrijven werkzaamheden hebben die binnen geluidcirkels overlast kunnen veroorzaken; • jonge kopers bij Linck in de Binck al de dupe zijn van lange juridische procedures, verlopen hypotheekgaranties en onzekerheid wanneer de woningen er komen en hoe het zit met geluidsoverlast’; • er nog veel meer nieuwbouwprojecten gepland staan in de Binckhorst, waarbij we zulke problemen zoveel mogelijk moeten voorkomen. Verzoekt het college: • de geluidsbelasting samen met omgevingsdienst Haaglanden te monitoren en hierover in de voortgangsrapportages Binckhorst de raad te informeren; • hierbij ook in kaart te brengen of de maatwerkoplossing werkt en niet leidt tot hinder bij bewoners van BinckBlocks en Linck in de Binck. Indien nodig aanvullende maatregelen te inventariseren; • bij het omgevingsplan 2.0 voor de Binckhorst lessen te trekken uit de problemen bij BinckBlocks, Linck in de Binck en Fokker Terminal, en aan te geven hoe deze situatie in de toekomst wordt voorkomen, door bijvoorbeeld niet in geluidcirkels te bouwen en vooraf mitigerende maatregelen te realiseren. 71

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw De Groot, daartoe gesteund door de heer Dubbelaar, wordt de volgende motie (P.3 CDA) ingediend:

Motie P.3 CDA Voorzieningen in gelijke tred op de Binckhorst De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van afronding Binckhorst-debat. Constaterende dat: • de ambitie is om 5.000 tot 7.500 extra woningen in de Binckhorst toe te voegen, bovenop de 5.000 woningen waar in het vigerende Omgevingsplan ruimte voor is gemaakt. • er wordt gewerkt aan het opstellen van een gebiedsvisie voor de doorontwikkeling van de Binckhorst; • het streven is om Binckhorst te transformeren naar een hoogstedelijk, gemengd gebied met wonen, werken en voorzieningen. Overwegende dat: • tot nu toe de eerste woontorens al worden bewoond, en het belangrijk is dat voorzieningen zoals zorg, sport en supermarkten meegroeien met de toename van bewoners; • in 2019 is voor de Binckhorst een voorzieningenprogramma vastgesteld (RIS303870) waarbij gedurende de looptijd van het Omgevingsplan zou worden bijgestuurd; • er nog veel meer nieuwbouwprojecten gepland staan in de Binckhorst, waarbij we het voorzieningenniveau moeten borgen voor zowel bewoners als bedrijven.

Verzoekt het college: • een geactualiseerde versie van het voorzieningenprogramma te maken en hierin een tussenstand te geven van de voorzieningen die tot nu toe zijn gerealiseerd in relatie tot de opgeleverde woningen; • bij het omgevingsplan 2.0 te toetsen of de referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen in lijn zijn met de ontwikkelingen en aan te passen op de nieuwe bouwprojecten, als de voorzieningen niet op pijl zijn; • waar mogelijk tijdelijke ruimte en lege plinten te benutten voor tijdelijke voorzieningen, totdat de voorzieningen permanent worden gerealiseerd. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Ik dien onze motie Voel de zomer in de Binck - ik krijg daar gelijk allerlei leuke gedachtes bij - in voor een festivalterrein met een ruig randje op de Binckhorst. Eerdere festivals die daar hebben plaatsgevonden, bewijzen dat de Binckhorst kan uitgroeien tot een culturele trekpleister van de stad. Het dictum luidt: verzoekt het college in de verdere ontwikkeling van de Binckhorst expliciet ruimte te maken voor culturele activiteiten in de buitenruimte, zoals festivals, en waar mogelijk te faciliteren, bijvoorbeeld door een concrete locatie aan te wijzen en deze te voorzien van minimale voorzieningen. De motie is medeondertekend door de heer Noorlander van D66. De voorzitter.

Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door de heer Noorlander, wordt de volgende motie (P.4 HSP) ingediend:

72

Motie P.4 HSP Voel de zomer in je Binck De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van het Binckhorstdebat. Overwegende, dat: ▪ de Binckhorst zich ontwikkelt tot een belangrijk gebied voor stedelijke ontwikkeling en culturele activiteiten; ▪ festivals en culturele evenementen bijdragen aan de levendigheid en aantrekkelijkheid van de Binckhorst; ▪ het beschikbaar stellen van openbare ruimte of lege kavels een positief effect kan hebben op de culturele invulling van de Binckhorst. Constaterende, dat: ▪ voorzieningen voor het organiseren van festivals momenteel ontbreken op de lege kavels; ▪ in Den Haag behoefte is aan een festivalterrein met een ruig randje; ▪ eerder succesvol festivals zijn georganiseerd op kavel 7 &8 (benoemd in Programmering Openbare Ruimte Binckhorst (RIS315738)) die inspeelden op het ruige karakter; ▪ de gemeente werkt aan de doorontwikkeling van de Binckhorst en het nieuwe omgevingsplan. Verzoekt het college: ▪ in de verdere ontwikkeling van de Binckhorst expliciet ruimte te maken voor culturele activiteiten in de buitenruimte, zoals festivals, en waar mogelijk te faciliteren, bijvoorbeeld door een concrete locatie aan te wijzen en deze te voorzien van minimale voorzieningen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Joren Noorlander (D66). Voorzitter.

Naast de motie van mevrouw Faïd die ik heb meegetekend, hebben wij nog twee moties op dit onderwerp. De eerste is de motie Groene gebiedsinvesteringen. In de voortgangsrapportage werd gesproken over een gebiedsinvesteringszone. D66 ziet graag dat de gelden hiervoor zo groen mogelijk worden ingezet. Wij roepen hiermee het college op om op de Binckhorst te sturen op een zo groen mogelijke invulling van de openbare ruimte; daarbij te borgen dat een deel van het toegekende bedrag van de gebiedsinvesteringszone wordt ingezet voor klimaatadaptieve maatregelen die met name hittestress, wateroverlast en droogte beperken, en de raad zodra mogelijk te rapporteren over deze groene en klimaatadaptieve invulling. Noud Dumoulin (VVD). Een gebiedsinvesteringszone, daar gaan lokale partijen in zitten: bewoners, ondernemers. De bedoeling is niet alleen dat ze het financieren, maar ook dat ze zeggenschap hebben. Hoe ziet D66 het voor zich dat zij nu eigenlijk een deel gaan reserveren en dus eigenlijk een stuk zeggenschap wegnemen? Joren Noorlander (D66). Ik snap de vraag van meneer Dumoulin heel goed. Ik dacht zelf eerst ook: we willen die gebiedsinvesteringszone op een juiste manier invullen. Maar nu blijkt dat de gebiedsinvesteringszone daar niet meer doorgaat, maar dat de gelden nog wel over zijn.

Ik wil hier nu invulling aan geven door toch een goede investering in de openbare ruimte te doen en er een groene invulling aan te geven. Noud Dumoulin (VVD). Meer groen in de Binckhorst lijkt ook ons een heel goed plan, dus wat dat betreft is de insteek goed. Alleen vind ik een motie dan een beetje vrijblijvend. Om hoeveel geld gaat het dan? Kan de heer Noorlander daar misschien antwoord op geven? En welk deel wil hij dan reserveren voor die klimaatbestendige oplossingen? Wat wil D66 hiermee bereiken? Moet ik denken 73

aan een extra boom of moet ik denken aan een grote wateropvang? Aan wat voor bedrag moet ik denken om mee te beginnen? Joren Noorlander (D66). Deze motie geeft juist de ruimte aan het college om dat goed te motiveren. Ik kan wel een bedrag gaan noemen en zeggen 'doe het hele bedrag maar aan groene investeringen', terwijl ik niet eens weet of dat realistisch zou zijn. Ik geef hier wel een goede doelstelling mee: als je hier investeert in de openbare ruimte, doe dat dan groen en doe het dan klimaatadaptief. Ik denk dat we dat punt hier zeker neer moeten zetten. De voorzitter. Laatste keer, meneer Dumoulin. Noud Dumoulin (VVD). Dan is deze motie een beetje onnodig, want er zijn afspraken met het Rijk gemaakt dat dit onder andere naar klimaatadaptie en groene investeringen kan. Eigenlijk roept deze motie op om precies dat te doen terwijl die afspraak er al ligt en stuurt ze de wethouder met geen enkele sturing verder op pad. Ik snap dus niet precies waarom we het nu over deze motie moeten hebben. Joren Noorlander (D66). Ik vind echt dat we hier duidelijk moeten stellen wat wij met dat geld gaan doen, dat we dat groen en klimaatadaptief moeten investeren. De Binckhaven schreeuwt om een wat groenere invulling, want die is zo versteend. Met deze motie geven we dat extra kracht mee. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Ik wil meneer Dumoulin wel aanvullen, want dit is toch gewoon staand beleid? Wat is dit nou meer dan het uitvoeren van het bestaande beleid? Joren Noorlander (D66). De gelden van de gebiedsinvesteringszone komen vrij en ik wil hier heel duidelijk stellen dat we dat klimaatadaptief en groen gaan doen en niet op een versteende manier. Dat vind ik wel belangrijk om te markeren. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dat is mooi. Jazeker, meneer Smit. Maar dat doen we toch al? Dit doen we al, dus wat doet deze motie nou extra? Joren Noorlander (D66). Dit geeft aan dat er een extra motivering vanuit het college moet komen hoe die gelden ingezet gaan worden en of dat niet nog duurzamer of klimaatadaptiever zou kunnen. Dat kan ik dan mooi controleren aan de hand van deze motie. Dan de tweede motie met als titel 'Mooie looproutes over de Binckhorst', met als dictum: roept het college op om te onderzoeken waar I’m Binck te ondersteunen valt bij het realiseren en onderhouden van mooie looproutes langs Binckplekken en nieuwe ontwikkelingen met informatieborden en QR-codes op de verschillende locaties, en de eventuele steun te verlenen en te dekken uit de begroting voor tijdelijke initiatieven op de Binckhorst. Samir Ahraui (PvdA). Een hele sympathieke motie, maar in alle eerlijkheid heeft mijn fractie nog wel twijfel over het tweede dictumpunt.

U stelt voor die eventuele steun te dekken uit de begroting voor de tijdelijke initiatieven. Ik vroeg me af hoe D66 dat precies afweegt en waarom we dan deze investering zouden moeten doen en niet bijvoorbeeld bredere gesprekken en discussies zouden moeten afwachten over welke initiatieven je nog meer uit deze begroting voor tijdelijke initiatieven zou kunnen dekken die wellicht ook belangrijk zijn voor de Binckhorst. Joren Noorlander (D66). Ik snap de vraag heel goed. We hebben jaarlijks een bepaald bedrag gereserveerd voor die tijdelijke initiatieven. Ik heb nu nog niks voorbij zien komen. We zijn op de helft van het jaar, dus ik denk: 'Nou, dat is mooi. Als ik zelf een initiatief zie dat hieraan voldoet en waarvan ik denk dat het van meerwaarde kan zijn, dan draag ik dat aan.' Vandaar deze motie. Isabel Bos (GroenLinks). Dank aan de heer Noorlander voor deze motie. Ik ben het helemaal met u eens. Het is belangrijk om mooie looproutes te hebben op de Binckhorst. Maar met uw vorige motie

74

die u net hebt voorgelezen, stuurt u al op een zo groen mogelijke invulling van de openbare ruimte. Dan creëren die mooie looproutes toch zichzelf? Joren Noorlander (D66). Er zijn meer mooie plekken dan alleen het toekomstige groen. Denk aan de toekomstige nieuwbouw, maar denk ook aan de historie van de Binckhorst of de Binckplekken die er zijn. Ik denk dat we daar ook de aandacht op mogen vestigen voor bezoekers en de nieuwe bewoners van de Binckhorst. Isabel Bos (GroenLinks). Een verhelderende vraag. Het nut is dan dus om met die QR-codes mensen op weg te helpen naar zo'n looproute? Je hebt dus geen website, maar je kan een code scannen en daar gaan we nu geld aan uitgeven? Joren Noorlander (D66). Ik denk dat het heel belangrijk is dat we de Binckhorst aantrekkelijk maken voor nieuwe bewoners en voor bezoekers. Dat we zeggen: dit is er hier te beleven of dit was hier vroeger, zodat mensen ook dat gevoel krijgen bij de Binckhorst. Dat vind ik belangrijk. Met deze looproutes en met QR-codes en informatieborden kunnen we dat extra aanwakkeren. De voorzitter. Door de heer Noorlander worden de volgende moties (P.5 D66 en P.6 D66) ingediend:

Motie P.5 D66 Groene gebiedsinvesteringen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van het afrondend Binckhorst-debat. Constaterende dat: • een GebiedsInvesteringsZone (GIZ), zoals genoemd in RIS318486 (Voortgangsbericht Binckhorst 2e helft 2023 en Q1 2024), gebruikt kan worden om de inrichting van de openbare ruimte te financieren; • het ministerie van BZK met dit instrument is gestopt, afgesproken is dat het toegekende bedrag mag worden ingezet met de spelregels van de GIZ voor: verbetering bereikbaarheid, vergroening van de openbare ruimte, versterking ecologische kwaliteiten land en water, creëren van een fijnere verblijfplek voor bewoners en ondernemers op Binckhaven. Overwegende dat: • we vanuit de gemeente Den Haag (reeds) inzetten op vergroening en klimaatadaptatie in de stad; • groen de leefbaarheid van de omgeving en de (mentale) gezondheid van de mens verbetert; • hittestress een urgent probleem is, ook op sommige plekken op de Binckhorst; • de temperatuur bij de Caballerofabriek tot 50 graden Celsius kan oplopen.

Roept het college op: • om op de Binckhorst te sturen op een zo groen mogelijke invulling van de openbare ruimte; • daarbij te borgen dat een deel van het toegekende bedrag van de GIZ wordt ingezet voor klimaatadaptieve maatregelen die met name hittestress, wateroverlast en droogte beperken; • de raad zodra mogelijk te rapporteren over deze groene en klimaatadaptieve invulling. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie P.6 D66 Mooie looproutes over de Binckhorst De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van het afrondend Binckhorst-debat. 75

Constaterende dat: • er op de Binckhorst door I’m Binck, in het kader van de dag van de architectuur, groene looproutes zijn bedacht; • deze looproutes verder nog niet goed algemeen bekend zijn; • I’m Binck ondersteuning nodig zou hebben om deze routes verder te ontwikkelen; • er in het kader van de ‘City deal Ruimte voor Lopen’ een advies is uitgebracht over looproutes op de Binckhorst. Overwegende dat: • goede looproutes ervoor kunnen zorgen dat mensen de Binckhorst sneller weten te vinden en van de Binckhorst een nóg aantrekkelijker plek maken; • de verschillende Binckplekken, blikvangers van de Binckhorst zijn en wij mensen moeten informeren over deze en voormalige historische plekken en gebouwen; • ook nieuwe ontwikkelingen op de Binckhorst interessant zijn voor bezoekers van de Binckhorst. Roept het college op: • om te onderzoeken waar I’m Binck te ondersteunen valt bij het realiseren en onderhouden van mooie looproutes langs Binckplekken en nieuwe ontwikkelingen met informatieborden en QR-codes op de verschillende locaties; • de eventuele steun te verlenen en te dekken uit de begroting voor ‘Tijdelijke initiatieven op de Binckhorst’. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Ik heb een aantal moties gekregen. Ik heb helaas niet de letters en nummers, maar ik noem de titel.

De motie Voorzie Binckhorst van supermarkt. In het huidige omgevingsplan kunnen er drie supermarkten van 300 vierkante meter komen. Die komen er ook in de gebouwen die in aanbouw zijn, maar wij delen met elkaar de wens om zeker bij de doorontwikkeling een volledige supermarkt te hebben. Deze motie zou mij helpen om nog eens extra op de deur te rammelen bij het provinciebestuur, dus wij kunnen die warm aanbevelen. Dan de motie Fatsoenlijk wonen voor toekomstige bewoners Binckhorst van het CDA. Mevrouw De Groot gaf naar aanleiding van een interruptie al aan dat deze motie vorige keer uitgebreid besproken was. Het is goed om dat helder te hebben, zeker ook met de doorontwikkeling in gedachten. In het eerste dictumpunt wordt het college verzocht de geluidsbelasting samen met de omgevingsdienst te monitoren. Dat is precies wat in het maatwerkbesluit wordt opgenomen, inclusief die monitoring, dus dat gedeelte wordt goed ingevuld. De overige zaken komen met name bij het omgevingsplan echt naar voren: hoe staat het daar? Wellicht wilt u deze motie aanhouden om te kijken of we die bij het opstellen van het omgevingsplan 2.0 meenemen. Hinke de Groot (CDA). Kan dan in een voortgangsrapportage Binckhorst wel teruggekoppeld worden hoe het gaat met de monitoring van die maatwerkoplossing? Wethouder Van Asten (D66). Jazeker.

Ik hou u graag op de hoogte van alles wat rondom de Fokker Terminal en de bebouwing daaromheen gaat gebeuren. Hinke de Groot (CDA). Dan wil ik graag deze motie aanhouden. De voorzitter. Aangezien motie P.2 CDA is aangehouden, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. 76

Wethouder Van Asten (D66). De tweede motie van het CDA, Voorzieningen in gelijke tred op de Binckhorst, kunnen wij positief aan de raad adviseren. Er is het vastgestelde voorzieningenprogramma, uit 2019 alweer. Het is altijd goed om het te actualiseren, zeker ook in de oploop richting het omgevingsplan 2.0. Ik wil 'm graag meenemen in de voortgangsrapportage en ook aangeven waar de verschillen zitten tussen het vastgestelde voorzieningenprogramma en wat er daadwerkelijk nodig is op basis van de nota en de normen. Deze motie kunnen wij van harte aan de raad aanbevelen. Dan de motie die volgens mij werd ingediend als 'Voel de zomer in de Binck', maar ik heb hier toch echt de titel 'Voel de zomer in je Binck'. Ik weet niet. Ik denk dat je bink ergens in de buurt van je lurven zit dan wel de hurken, maar het is een mooie motie die in ieder geval moet zorgen voor culturele expressie. Daar schaar ik deze titel dan ook zeker onder. Volgens mij kunnen we hiermee aan de slag. We kunnen deze motie warm aanbevelen. Dan heb ik twee moties van D66. De eerste motie, Groene gebiedsinvesteringen, gaat over de gebiedsinvesteringszone zoals aangeboden door Binnenlandse Zaken. Die zijn daar inderdaad mee gestopt voordat we goed en wel aan de slag waren.

We denken nog weleens dat het geld dan ook weg is bij het Rijk, maar ze hebben toch gezegd het belangrijk te vinden dat we dit gaan doen, samen met de ontwikkelaars in die delen van de Binckhorst. We konden het naar Binckhaven brengen. Het is een wat breder palet voor de openbare ruimte waaruit je middelen zou kunnen inzetten. Ik zie dat D66 voorstelt om daar in ieder geval klimaatadaptatie een heel belangrijke rol in te geven. Dat past in het beleid van het college, dus deze motie kunnen we aan de raad laten. Noud Dumoulin (VVD). Kan de wethouder aangeven om hoeveel extra geld het nu gaat, wat ik net ook aan mijn collega Noorlander vroeg? Wethouder Van Asten (D66). In een gebiedsinvesteringszone van het Rijk komt € 1 mln. en dan moet er ook nog geld worden toegevoegd door de projectontwikkelaars. Daar zijn op dit moment gesprekken mee, zodat die ook geld willen investeren in dit gebied. Hopelijk maken we van die € 1 mln. een veelvoud, minimaal het dubbele. Ik heb nog een motie liggen, Mooie looproutes over de Binckhorst. Die hinkt een beetje op twee gedachten. Wij zien dat er al aardig wat looproutes en informatieborden zijn. Daar zijn wij I'm Binck natuurlijk erg dankbaar voor. Ook Stichting Haags Industrieel Erfgoed, de SHIE, u welbekend, is zich op de Binckhorst ook goed aan het profileren door te laten zien wat we nou precies op de Binckhorst hebben.

Daar zijn al wat routes via verschillende apps te vinden. Dit bedrag zou natuurlijk gebruikt kunnen worden om het nog meer onder de aandacht te brengen. Alleen zijn wij op dit moment heel druk bezig met de invulling dit jaar van dat budget. Dat hoop ik vroeg in het najaar aan u te kunnen voorleggen. We zien voor een aantal plots een grote vergroeningsmogelijkheid. Ik zou u willen vragen om het college even de tijd te geven om dat voorstel te kunnen doen. Mocht u dan zoiets hebben van 'alles leuk en aardig, maar ik wil het toch', dan hoef ik u niet te vertellen dat die motie dan natuurlijk alsnog in stemming kan worden gebracht. Maar wellicht wilt u ons die ruimte gunnen. Joren Noorlander (D66). Dan zou ik de motie in ieder geval tot de behandeling van dat stuk willen aanhouden. De voorzitter. Aangezien motie P.6 D66 is aangehouden, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: Q. Beantwoording toezeggingen tweeminutendebat commissie Bestuur 25 oktober 2023 (RIS318445).

77

De beraadslaging wordt geopend. Martin van den Goorbergh (VVD). Voorzitter. De motie Loosduinse Hoofdplein op poten verzoekt het college van het beschikbare budget een 'bos op poten'-project met verplaatsbare bomen op het Loosduinse Hoofdplein te realiseren; hiervoor de beste optie voor de wekelijkse verplaatsing van de bomen uit te werken, zodat de wekelijkse woensdagmarkt er geen hinder van ondervindt; de BIZ en marktondernemers te betrekken bij de uitwerking van dit plan, en de raad uiterlijk in september te informeren. De motie is meeondertekend door de heer Sluijs van Hart voor Den Haag. Jan Willem van den Bos (PvdD). Een interessante motie van de VVD. Mijn fractie weet nog niet wat we ervan moeten vinden. We hebben wel een vraag erover. We zien in de overwegingen dat gedacht kan worden aan de inzet van het groenbedrijf of vrijwilligers voor het verrijden van die bomen. Mijn vraag bij de inzet van het groenbedrijf is: is deze motie dan niet ongedekt? En bij de inzet van de vrijwilligers: wat gebeurt er als er geen vrijwilligers te vinden zijn? Martin van den Goorbergh (VVD). Dank u wel voor uw vraag. Als het goed is, zou dat wel gedekt kunnen worden vanuit de € 200.000 voor de vergroening. Maar dit is ook iets wat de wethouder mee kan nemen in het plan dat hij ons in september doet toekomen. Jan Willem van den Bos (PvdD).

De zorg van mijn fractie is dat die € 200.000 een incidenteel bedrag is. Maar bijvoorbeeld het elke keer verrijden van die bomen of het water geven is iets wat structureel aandacht nodig heeft. Heeft de VVD er zicht op of het wel realistisch is om dat op deze manier te organiseren? Martin van den Goorbergh (VVD). In eerste instantie denken wij dat dat realistisch is. De voorzitter. Laatste keer, meneer Van den Bos. Jan Willem van den Bos (PvdD). Ik heb het project in Rotterdam goed bekeken. Daar zijn drie universiteiten bij betrokken en ook drie of vier andere organisaties. De heer Van den Goorbergh gaf aan dat de VVD denkt dat het realistisch is, maar op basis waarvan heeft de VVD dat beeld? Martin van den Goorbergh (VVD). Er is trouwens niet alleen in Rotterdam zo'n project gestart. In Friesland is er zelfs een heel lopend bos dat door een aantal straten van Leeuwarden en Heerenveen is gegaan. Daar hebben ze dat ook goed onder controle kunnen houden. Janneke Holman (PvdA). Een leuke motie van de VVD. Ik ken het project in Leeuwarden en ik ben ook even gedoken in het project in Rotterdam. Het ding met die bomen is natuurlijk wel dat het lompe zware dingen zijn. Het is niet zo dat je ze elke week makkelijk kan verplaatsen. Volgens mij waren er in Leeuwarden echt honderden vrijwilligers bij betrokken, en in Rotterdam zat er ook een heel circus omheen, zeg maar.

In hoeverre heeft het meegewogen bij de VVD of het überhaupt wel haalbaar is? Martin van den Goorbergh (VVD). In Heerenveen is met hele grote bomen gewerkt. In Rotterdam was het duidelijk op een wat kleinere schaal en was het met een palletkarretje goed te verplaatsen. De voorzitter. Door de heer Van den Goorbergh, daartoe gesteund door de heer Sluijs, wordt de volgende motie (Q.1 VVD) ingediend:

Motie Q.1 VVD Loosduinse Hoofdplein op poten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van de Beantwoording toezeggingen tweeminutendebat commissie Bestuur, 25 oktober 2023, RIS318445.

78

Constaterende dat: • er € 200.000 beschikbaar is gesteld voor de aanpak en vergroening van de buitenruimte van het winkelcentrum Loosduinen, maar uit de recente beantwoording van toezeggingen blijkt dat enkel de verkenning naar de haalbaarheid van verticaal groen als vergroeningsmaatregel hierin wordt meegenomen; • de gemeente Rotterdam met het Bos op Poten project erin is geslaagd met 36 bomen in palletbakken een plein groener, koeler en gezelliger te maken. Overwegende dat: • de markt op woensdag, die voor de buurt een belangrijke sociale en economische functie vervult, het hele Loosduinse Hoofdplein in beslag neemt, wat vaste vergroening lastig maakt; • de bomen van het bos op poten weinig ruimte innemen en verplaatsbaar zijn met een palletkarretje waardoor met deze oplossing het Loosduinse hoofdplein op een flexibele en effectieve manier vergroend kan worden zonder dat de marktfunctie wordt verstoord; • er verschillende mogelijkheden zijn om wekelijkse verplaatsing van bomen te laten verzorgen, zoals via de concessie voor de op- en afbouw van markt, de inzet van het groenbedrijf, of met vrijwilligers of buurtorganisaties. Van mening dat: • de gemeente een faciliterende rol zou moeten spelen bij het verplaatsen van de bomen voor en na de markt op woensdag om te voorkomen de marktondernemers hiermee belast worden of hier hinder van ondervinden.

Verzoekt het college: • van het beschikbare budget een ‘bos op poten’-project met verplaatsbare bomen op het Loosduinse Hoofdplein te realiseren; • hiervoor de beste optie voor de wekelijkse verplaatsing van de bomen uit te werken, zodat de wekelijkse woensdagmarkt er geen hinder van ondervindt; • de BIZ en marktondernemers te betrekken bij de uitwerking van dit plan; • de raad uiterlijk in september te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik heb één motie, met de veelzeggende titel 'Schiet op met renovatie winkelcentrum Loosduinen', met als dictum: verzoekt het college met spoed een versnellingsslag te maken in het opknappen van winkelcentrum Loosduinen, met daarbij specifieke aandacht voor het herstel van de fysieke infrastructuur en het uiterlijk van de winkelpanden; een concreet en tijdgebonden plan te ontwikkelen voor de aanpak van de leegstand, in samenspraak met winkeliers en ondernemers; te onderzoeken hoe voorzieningen voor kinderen en uitbreidingsmogelijkheden voor de horeca gerealiseerd kunnen worden, en de raad, kort na het zomerreces, over de uitkomsten te informeren. De voorzitter. Door de heer Sluijs wordt de volgende motie (Q.2 HvDH) ingediend:

Motie Q.2 HvDH Schiet op met renovatie winkelcentrum Loosduinen De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 20 juni 2024 ter bespreking van de Beantwoording toezeggingen tweeminutendebat commissie Bestuur 25 oktober 2023.

79

Constaterende, dat: • het winkelcentrum Loosduinen al jaren in verval is en dat eerdere beloften om dit te verbeteren niet (volledig) zijn nagekomen; • winkeliers en ondernemers in het winkelcentrum zich ongehoord voelen en dat er behoefte is aan verbetering en vernieuwing; • het winkelcentrum Loosduinen een visitekaartje zou moeten zijn voor het stadsdeel, met volop kansen om voorzieningen voor kinderen te realiseren en de horeca meer ruimte te geven. Overwegende, dat: • een goed onderhouden en aantrekkelijk winkelcentrum een positieve impuls kan geven aan de lokale economie en het welzijn van bewoners en bezoekers; • een gerichte aanpak van de leegstand en een verbeterde infrastructuur bij kunnen dragen aan de revitalisatie van het winkelcentrum; • het belangrijk is dat er snel actie wordt ondernomen om verdere verloedering te voorkomen en het winkelcentrum een gouden toekomst te geven.

Verzoekt het college: • met spoed een versnellingsslag te maken in het opknappen van winkelcentrum Loosduinen, met daarbij specifieke aandacht voor het herstel van de fysieke infrastructuur en het uiterlijk van de winkelpanden; • een concreet en tijdgebonden plan te ontwikkelen voor de aanpak van de leegstand, in samenspraak met winkeliers en ondernemers; • te onderzoeken hoe voorzieningen voor kinderen en uitbreidingsmogelijkheden voor de horeca gerealiseerd kunnen worden; • de raad, kort na het zomerreces, over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Icar (DENK). Voorzitter. Ik begin met de motie Loosduinse Hoofdplein op poten van de VVD. We hebben in de commissie gesproken over de vergroening van het plein en ook over de aanpak in Rotterdam en in Friesland. Ik vind het persoonlijk een heel mooi idee. Alleen, het beschikbare budget is incidenteel; het werd net ook al aangestipt. Dat betekent dat we de boombakken zouden kunnen plaatsen, maar geen budget hebben voor beheer en de verplaatsing van de bakken. Hiervoor hebben we dus structureel geld nodig. Ik vind het wel de moeite waard en wil uitzoeken wat we wel kunnen doen.

Als ik de motie van de VVD zo kan interpreteren dat u het college oproept om te kijken wat mogelijk is, ook qua budgetten, en daarmee naar u terug te komen, dan doe ik dat heel graag. Ik wil dit degelijk uitwerken en zal dan eind Q3 terugkomen met een voorstel hierover. Ik laat de motie dan ook graag aan de raad. Dan heb ik de motie Schiet op met renovatie van winkelcentrum Loosduinen van Hart voor Den Haag. Ik begrijp heel goed waar dit vandaan komt. Ik zie deze motie dan ook als aansporing om vaart te maken met de renovatie. Wij vinden ook dat het tijd is om resultaten te laten zien en dat kan nu ook. Ik heb wel het voorbehoud dat ik gewoon tijd nodig heb, dus ik wil eind Q3 aanhouden om hierop terug te komen. Omdat de motie een aansporing is, wil ik die ook aan de raad laten. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: R.

Aanzet tot actieplan luchtkwaliteit (RIS318851).

De beraadslaging wordt geopend. 80

Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. Iedereen wil schone lucht en de VVD wil stap voor stap door blijven werken om Den Haag steeds schonere lucht te geven. Dat doen we al jaren heel goed en daar moeten we vooral mee doorgaan. Wij hebben een aantal moties om daar te komen, samen met de stad en op een manier dat we zeker weten dat wat we doen goed effect heeft. Ten eerste de motie Geen actieplan zonder participatie, met als dictum: verzoekt het college om te zorgen voor zorgvuldige en representatieve participatie van Hagenaars en Haagse ondernemers om te komen tot een gedragen en effectief actieplan luchtkwaliteit. Deze motie wordt mede ingediend door mevrouw De Groot van het CDA.

Ten tweede de motie Feitenbasis op orde, met als dictum: verzoekt het college de raad bij het voorleggen van het actieplan te voorzien van: een overzicht van de ontwikkeling van de luchtkwaliteit in Den Haag de afgelopen 30 jaar, met aandacht voor de ontwikkelingen en maatregelen die hierop invloed hebben gehad; de actuele blootstellingsgegevens per stadsdeel, waarbij ook de structurele pieklocaties inzichtelijk zijn; de basislijn van de ontwikkeling van de Haagse luchtkwaliteit tot 2050, dat wil zeggen de verwachte effecten van ontwikkelingen zoals de verschoning van het wagenpark en de groei van de stad; de verwachte effecten van reeds besloten maatregelen, zowel lokaal als (inter)nationaal; duidelijke differentiatie tussen het aandeel van lokale, beïnvloedbare bronnen en bronnen die buiten de gemeentelijke invloed liggen, en de effecten op luchtkwaliteit per voorgenomen maatregel, rekening houdend met de effecten van de stapeling van de maatregelen. Deze motie wordt mede ingediend door mevrouw De Groot van het CDA. Ten derde de motie Acties die kunnen met effecten die we kennen, met als dictum: verzoekt het college alleen maatregelen in het actieplan op te nemen die onderbouwd effectief en uitvoerbaar zijn, en bij elke maatregel in het actieplan inzicht te geven in de directe en indirecte economische en sociaalmaatschappelijke effecten.

Deze motie wordt mede ingediend door mevrouw De Groot van het CDA en de heer Martinez van Andel van Hart voor Den Haag. Leonie Gerritsen (PvdD). Heeft de VVD vanmiddag de inbreng van het Longfonds gehoord, dat heeft gepleit voor alle acties die er in dit actieplan zijn opgenomen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ja. Leonie Gerritsen (PvdD). En trekt de VVD daar conclusies uit over de urgentie van de acties die er in het actieplan staan opgenomen? Ik hoorde het Longfonds zeggen dat 18% van de mensen met longkanker dat heeft door luchtvervuiling, dat Den Haag per jaar € 500 mln. aan zorgkosten heeft door luchtvervuiling. Zijn dat voor de VVD meewegende factoren om snel aan de slag te gaan met dit soort acties in plaats van vertragende maatregelen te nemen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat laatste herken ik totaal niet. Dit zijn geen vertragende maatregelen. Dit toont juist aan dat wij willen dat we maatregelen nemen die echt werken en echt effect hebben. Als we als raad dit soort maatregelen nemen, zeker maatregelen die veel invloed kunnen hebben op het dagelijks leven van mensen, dan moet je weten wat je daarmee bereikt. Wij willen maatregelen die echt effect hebben. Dan moet je wel weten wat die effecten dan zijn per maatregel. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Gerritsen. Leonie Gerritsen (PvdD). Er was ook onderzocht wat de effecten zijn van geen maatregelen nemen.

Dat is namelijk een hele slechte lucht, waardoor mensen ziek worden en doodgaan. Door meer vertragende processen … Ik zie geen verbod op dit, meer onderzoeken doen, alle dingen helemaal compleet doorrekenen … De voorzitter. Dit is een interruptie, hè. Leonie Gerritsen (PvdD). Excuus, voorzitter. Maar dat zijn dan toch vertragende maatregelen, terwijl het Longfonds, dat echt niet zonder onderbouwde feiten hier een presentatiekomt geven, zegt: dit is 81

allemaal nodig. Zegt de VVD dan 'dat vinden wij eigenlijk niet' of 'wij vinden andere dingen belangrijker'? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Als het Longfonds weet wat de effecten zijn van deze maatregelen, dan hoop ik vooral dat we die informatie heel snel kunnen krijgen. Wat ons betreft hoeft dit geen enkel vertragend effect te hebben, maar ik wil wel weten wat we doen in deze raad en wat de effecten daarvan zijn buiten op straat. Anders gaan we symbolische maatregelen nemen die wellicht voor sommige partijen wel te overwegen zijn. De VVD staat voor maatregelen die echt effect hebben, die zorgen voor echt schonere lucht en waarbij ook alle andere belangen goed zijn afgewogen. De voorzitter. Zet u uw betoog voort. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik heb nog één motie. Dat is de motie Geen verbod op houtstook, met als dictum: verzoekt het college om geen verbod op houtstook in het actieplan op te nemen. Deze motie wordt mede ingediend door mevrouw De Groot van het CDA en de heer Martinez van Andel van Hart voor Den Haag. Lesley Arp (SP). We hebben natuurlijk straks een heel kaartenhuis aan moties over dit onderwerp. Het helpt mij om deze motie een beetje nader te duiden.

Moet ik 'm interpreteren als: het actieplan dat gaat komen moet niet meteen een verbod initiëren? Of wil de VVD dat ook het hele denken over verboden, dus bijvoorbeeld ook over een mogelijk verbod in de toekomst bij een stookalert of bij maatregelen bij nieuwbouw, helemaal stil komt te staan en dat daar met geen woord over gerept wordt in een actieplan? Ik ben benieuwd hoe ik deze motie moet interpreteren. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik hoor mevrouw Arp iets zeggen over de effecten bij nieuwbouw. In de motie is, vergeleken met de versie die eerder is gedeeld, de constatering over het binnenshuis stoken eruit gehaald. Dit gaat alleen nog over buitenstook. Ik hoorde mevrouw Arp iets vragen over bijvoorbeeld dagen waarop er een stookalert is. Dat zijn nou echt zaken waarvan wij als VVD zouden zeggen dat we daar oog voor moeten hebben. We moeten kijken wat we kunnen bereiken. Wij vertrouwen in de kracht van de stad. Dat willen we allemaal geprobeerd hebben. Wij sluiten uiteindelijk daarna niet uit dat je verdergaande maatregelen moet nemen. Lesley Arp (SP). Oké, dus als deze motie wordt aangenomen, dan betekent dat dat het college niet meteen een verbod kan aangrijpen.

Maar als er bijvoorbeeld onderzoeken nodig zijn om bijvoorbeeld in de toekomst, als preventie niet werkt, toch dat stookalertverbod van stal te halen, dan mag daar wel achter de schermen mee aan de slag worden gegaan in de tussentijd? Lotte van Basten Batenburg (VVD). De motie roept simpelweg op om in dit actieplan niet de maatregel te nemen om een verbod op houtstook in te voeren. Daar ziet deze motie op. We kunnen niet over ons graf heen regeren. De voorzitter. Mevrouw Gerritsen, u bent al drie keer geweest. Heeft u echt iets nieuws? Leonie Gerritsen (PvdD). Het is een nieuwe motie, dus jazeker. De motie roept inderdaad op om geen verbod op houtstook in het actieplan op te nemen, maar er zijn inderdaad verschillende manieren om houtstook uit te faseren. Mevrouw Arp heeft het zojuist al genoemd. Hiermee sla je dat wel echt allemaal plat. Er zijn ook twee moties van de SP en van mijzelf die wel inzetten op handhaving, maar uiteindelijk ook een verbod mogelijk maken. Is de VVD bereid om dan misschien die kant op te gaan, deze motie in te trekken en voor die moties te gaan? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Nee, want die moties gaan wat mij betreft een stap te ver, omdat ze oproepen om nu specifiek te gaan toewerken naar. Daar is mijn fractie nog niet aan toe.

Wij geloven echt - dat is ook een van de redenen dat wij onder de motie van mevrouw De Groot staan die ze zo dadelijk zal indienen - dat je heel veel kan bereiken met communicatie, met praten, met mensen informeren dat het fijn kan zijn om een vuurtje te stoken als je 's avonds samen in de achtertuin zit, 82

maar dat dat voor de buren heel vervelend kan zijn, zeker op die dagen dat er echt slechte weersomstandigheden zijn. Wij denken dat met de juiste maatregelen en communicatie en voorlichting daarover, mensen over het algemeen echt rekening met elkaar willen houden. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Gerritsen. Leonie Gerritsen (PvdD). Volgens mij zou u dan heel goed mijn motie kunnen steunen, die daar in eerste instantie ook op inzet. Maar zoals we net van het Longfonds gehoord hebben, is houtstook echt een heel erg groot probleem. Als je niet in de toekomst iets neerzet zodat er uiteindelijk ook maatregelen moeten zijn waarmee je wel iets kan handhaven, dan wordt het heel ingewikkeld. Want dit is echt een heel groot probleem voor mensen met luchtwegklachten. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Mevrouw Gerritsen maakt wat mij betreft een grote fout, namelijk dat dit niet handhaafbaar is. Een houtstookverbod in de achtertuin is per definitie niet handhaafbaar. We hebben te weinig handhavers om de huidige regels in de stad te kunnen handhaven. Ik zou ook niet willen dat handhavers achtertuinpolitie worden in deze stad, dus daar scheiden onze wegen, vrees ik. Wij willen samen werken aan een schone lucht, maar niet met verboden wat je in je achtertuin wel en niet mag doen. De voorzitter. Volgens mij had u de laatste keer gehad, maar ik kan me natuurlijk vergissen.

En ik ben altijd naar mevrouw Gerritsen. Ze heeft nog één beurt? Dan mevrouw Gerritsen. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik moet inderdaad nog wel even zeggen dat dat ook absoluut niet in mijn motie staat. Ik pleit voor een Amersfoorts model waar in gesprek gaan, mediation en dat soort zaken altijd voorgaan. Maar ik hoop dat u 'm misschien nog een keer zou willen lezen. De voorzitter. En u krijgt straks nog het woord. Dan kan u dat ook nog allemaal uitleggen. Dennis Groenewold (D66). Ik hoorde de VVD net zeggen dat de VVD het belang onderschrijft en maatregelen wil nemen die effect hebben. We weten inderdaad, zoals mevrouw Gerritse net zei, dat er juist met de houtstook veel effecten te halen zijn, maar daar wil de VVD dus niet aan. Maar wat als dadelijk blijkt dat het nemen van bepaalde maatregelen heel veel effect heeft, dat het nadelige economische gevolgen heeft van € 400.000 maar dat het gezondheidsvoordelen oplevert van € 500.000? Welke keuze gaat de VVD dan maken? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik kijk uit naar de maatregelen waarbij we dat zo concreet met elkaar kunnen afwegen. Ik denk dat het over het algemeen heel lastig is om gezondheid in cijfers te vatten, maar ik denk dat we in alle gevallen moeten zorgen dat we als gemeenteraad goed weten wat de effecten zijn van dingen die we doen.

Dat is ook een van de redenen dat ik aan het begin van deze vergadering iets zei over de informatievoorziening en over tijdigheid van stukken, zodat wij goede afwegingen kunnen maken. Dat zijn wij verplicht aan de stad. Wat mijn fractie betreft zijn we ook verplicht aan de stad om, als we bijvoorbeeld de Vaillantlaan zouden toevoegen aan een zeroemissiezone om maar een afslag te nemen, te weten wat dat dan economisch doet, wat je daar verder mee bereikt, waar dat verkeer dan heen gaat, waar die uitstoot dan heen gaat. Dennis Groenewold (D66). Mevrouw Van Basten Batenburg zei net iets heel interessants. Die gezondheidsgevolgen kunnen we niet goed meten, maar u wilt wel al die andere dingen goed kunnen meten en weten, zodat u die afweging kunt maken. Maar u kunt die afweging dus nooit maken, want u weet de gevolgen voor de gezondheid niet. Dus hoe gaat u dan die afweging maken? Gaat u dan toch vooral belang hechten aan de economische gevolgen? Of durft de VVD te zeggen: wij staan voor de gezondheid van de inwoners van deze stad? Lotte van Basten Batenburg (VVD). De heer Groenewold verdraait mijn woorden helaas, want ik zei iets over niet kunnen meten in geld. We hebben in deze rapportage, in deze aanzet tot … Wat was het ook alweer? Opzet tot aanzet van een actieplan? Ik ben even kwijt hoe het heette. Maar daarin staat al 83

hoeveel dagen gezondheidswinst het oplevert. Je kan dus wel degelijk iets zeggen over gezondheidswinst en hoeveel, en hoe erg de effecten van bepaalde soorten uitstoot op de gezondheid zijn. Daar twijfel ik niet aan. De voorzitter. Laatste keer, meneer Groenewold. Dennis Groenewold (D66). Dan ben ik heel erg benieuwd. Hoe groot mogen de nadelige gevolgen dan zijn, bijvoorbeeld economisch, zodat u gaat zeggen over die gezondheid, die levens waar u het zelf over heeft, want dat weten we dan: die vinden wij belangrijker? Ieder leven is ons een ton waard? Leg er maar een getal op, want dat is wat u in feite vraagt. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zou bijna tegen de heer Groenewold zeggen: gelijk oversteken. Ik denk dat we dat soort gesprekken niet met elkaar moeten voeren. Als we de effecten in kaart hebben, denk ik dat we die afweging kunnen maken. Het gaat niet om honderdduizenden euro's. Het gaat om wat het doet met de bedrijvigheid in een gebied. Ook dat zal niet leiden tot een concreet aantal miljoenen. Natuurlijk, je kan MKBA's uitvoeren. Uiteindelijk gaat de kwalitatieve weging altijd in deze raad plaatsvinden. Het is iedere partij voor zich. Mijn partij zal dan zeker breed kijken en wij staan ook altijd voor de gezondheid. De VVD is nota bene de partij die het VCP in deze stad heeft doorgevoerd. Voorzitter.

Volgens mij zei ik incorrect dat mevrouw De Groot onder de motie Geen actieplan zonder participatie staat. Daar stond zij niet onder, dus die wil ik graag corrigeren. De voorzitter. Door mevrouw Van Basten Batenburg, daartoe gesteund door mevrouw de Groot, worden de volgende moties (R.1 VVD, R.2 VVD en R.5 VVD) ingediend:

Motie R.1 VVD acties die kunnen met effecten die we kennen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van de Aanzet tot actieplan luchtkwaliteit (RIS318851). Constaterende dat: • het college voornemens is een actieplan luchtkwaliteit te presenteren. Overwegende dat: • de luchtkwaliteit niet beter wordt van acties die technisch en/of juridisch niet uitvoerbaar zijn; • de economische en sociaal-maatschappelijke effecten van de verschillende maatregelen die worden overwogen niet duidelijk zijn. Verzoekt het college: • alleen maatregelen in het actieplan op te nemen die onderbouwd effectief en uitvoerbaar zijn; • bij elke maatregel in het actieplan inzicht te geven in de directe en indirect economische en sociaal-maatschappelijke effecten. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie R.2 VVD feitenbasis op orde De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van de Aanzet tot actieplan luchtkwaliteit (RIS318851). Constaterende dat: • in de aanzet tot actieplan luchtkwaliteit feitelijke informatie nog ontbreekt of niet actueel is. 84

Van mening dat: • het van groot belang is om stappen te blijven zetten om de luchtkwaliteit te verbeteren. Overwegende dat: • voor een effectief stappenplan vooruit goed feitelijk inzicht nodig is in de startpositie, grootste knelpunten, de basislijn en de effecten per maatregel. Verzoekt het college: • de raad bij het voorleggen van het actieplan te voorzien van: o een overzicht van de ontwikkeling van de luchtkwaliteit in Den Haag de afgelopen 30 jaar, met aandacht voor de ontwikkelingen en maatregelen die hierop invloed hebben gehad; o actuele blootstellingsgegevens per stadsdeel, waarbij ook de structurele pieklocaties inzichtelijk zijn; o de basislijn van de ontwikkeling van de Haagse luchtkwaliteit tot 2050, dat wil zeggen de verwachte effecten van ontwikkelingen zoals de verschoning van het wagenpark en de groei van de stad; o de verwachte effecten van reeds besloten maatregelen, zowel lokaal als (inter)nationaal; o duidelijke differentiatie tussen het aandeel van lokale, beïnvloedbare bronnen en bronnen die buiten de gemeentelijke invloed liggen; o de effecten op luchtkwaliteit per voorgenomen maatregel, rekening houdend met de effecten van de stapeling van de maatregelen. En gaat over tot de orde van de dag.