RIS319402 Notulen Raad 20 juni 2024

Het gaat ver in die zin dat de normale proces- en projectbegeleiding eigenlijk is om als financier en begeleider van het project als opdrachtgever gewoon de reguliere processen te volgen: je kijkt elke keer hoe het gaat met de risico's, met de uitvoering, met het tempo en met de besteding van de middelen. Tot nu toe lag dat altijd gewoon in de boezem van de opdrachtgever, de ambtelijke dienst. Het college wordt op de hoogte gesteld als dingen niet goed gaan, evenals de raad. Als u nu zegt dat u heel gedetailleerde informatie vraagt, wil ik daaraan tegemoetkomen, maar ik wil wel tegelijkertijd met u afspreken om ten principale, in de wat bredere discussie die we ook met elkaar voeren na Amare, het gesprek te voeren over wat nou echt de noodzakelijke informatie is die u in uw rol nodig heeft om de goede vinger aan de pols te kunnen houden, want dat begrijp ik heel goed. Anthony Uduba (VVD). Los van welke informatie echt nodig is voor mijn rol, zou ik willen dat die informatie tijdig binnenkomt, want 36 uur van tevoren is echt niet te doen voor een raadslid dat daarnaast ook nog een baan heeft en al deze stukken moet lezen. Dat is eng. Ten tweede: zonder in te gaan op de geheime stukken - want dat wil ik niet doen - ziet u vanaf de vierde en laatste pagina in het derde document dat vanaf het uitvoeringsmoment heel veel informatie over risico's bekend wordt.

Dat is het moment waarvan ik zeg dat we als raad moeten weten welke informatie daaruit voortkomt en welke risico's dat zijn. Is de wethouder dat met ons eens? Wethouder Bruines (D66). Ik ben dat niet helemaal met u eens, maar nu gaan we de discussie voeren waarvan ik net heb voorgesteld om die op een ander moment en ook wat diepgaander te voeren, want ik vind dat ik u moet informeren op het moment dat er dingen gebeuren die niet bij een normale gang van zaken passen. Dat kunt u van mij verwachten: dat ik u informeer als dingen anders lopen dan verwacht. Ik vraag me echt oprecht af of u het in het uitvoeren van uw taak om een proces gewoon goed te volgen, nodig heeft om steeds actief betrokken te moeten willen zijn bij de ambtelijke verantwoordelijkheid. Dat is volgens mij de principiële discussie. Ik spreek hier geen waardeoordeel over uit, maar dit is volgens mij wel de principiële discussie die we met elkaar te voeren hebben. Ik ben alleszins bereid om u informatie te leveren, maar ik wil tegelijkertijd met u de afspraak maken dat het voor het college en ook voor onze uitvoerende dienst ondoenlijk is om voor alle mogelijke projecten die in deze stad lopen, in elke fase van een projectbeheersing de raad actief te informeren. Dat is volgens mij niet wat u moet willen en waar uw rol ook niet … Zo moet ik het niet formuleren.

Laat ik het zo zeggen: ik vraag me echt oprecht af of u dat moet willen. Voor nu kan ik dus zeggen: oké, maar wel graag gekoppeld aan die afspraak. De voorzitter. De laatste keer, meneer Uduba.

34

Anthony Uduba (VVD). De toezegging van de wethouder om hierover nader met elkaar in gesprek te gaan, neem ik aan. Daar ben ik het dus mee eens. Ten tweede: het gaat er niet om dat ik alles wil volgen, maar op het moment dat de risico's duidelijk worden, wil ik als raadslid informatie kunnen hebben om de risico's voor de gemeente te kunnen controleren. Daar gaat het hier om. Als ik de stukken lees - nogmaals, ik wil daar niet op ingaan - zie ik dat bij deze fase, het UO, veel van de risico's bekend worden. Daar gaat het mij dus om, maar ik ben blij dat de wethouder het aan de raad overlaat. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik snap wel dat de VVD ernaar op zoek is dat de risico's, als die nader ingevuld zijn, naar de raad komen. Die komen toch terug bij ons? Als er onverhoopt een tegenvaller is tijdens de renovatie, is het toch aan de gemeente om daar oplossingen voor te vinden? Of is dat niet zo? Wethouder Bruines (D66). Ja, volgens mij kan de heer De Vuyst en de gehele gemeenteraad van het college verwachten dat er melding van wordt gemaakt als zich een tegenvaller voordoet waarvoor een oplossing moet worden gezocht en die niet simpel binnen het project op te lossen valt, zeker als dat gepaard zou moeten gaan met de aanvraag van extra middelen, zoals we bij de Beatrijs heel ongelukkigerwijs en jammer genoeg aan de orde hebben gehad.

Dan legt het college dat uit en komt het ook met een voorstel naar u toe. Dat kunt u van ons verwachten. Dan is het ook aan u om te beoordelen of het college daar verstandig aan gedaan heeft en of dat een goed voorstel is. Dat is de manier waarop we dat met elkaar hebben afgesproken. De vraag is nu dus: wilt u actief die informatie krijgen om dat te beoordelen? Ik heb toegezegd dat ik u, als die motie wordt aangenomen, die informatie vanzelfsprekend wil geven, want dat is een informatieverzoek. Maar tegelijkertijd zou ik heel graag met u het gesprek willen voeren over wat u nou echt nodig heeft in uw rol als controleur, niet de controleur van het hele proces maar wel de controleur van de toezeggingen en de beloften die het college u gedaan heeft. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ook ik zou graag ingaan op dat gesprek daarover. Prima, maar ik vind deze moties interessant, omdat er een nieuwe fase komt waarin die risico's duidelijker uitkristalliseren, waardoor ook duidelijker wordt of de voorzieningen daarvoor voldoende zijn. Zo begrijp ik de heer Uduba en ik denk dat hij daar gelijk in heeft. Ik denk dus dat we op zoek zijn naar hoe we zo goed mogelijk kunnen omgaan met die risico's. Dat proberen we nu door daarnaar te kijken. Dat is hoe ik het voor mezelf zie. Dan weet u ook waar ik vandaan kom wanneer ik straks zal stemmen. Wethouder Bruines (D66).

Ik denk dat we een beetje in herhaling vervallen. Ik ben het niet helemaal met u eens, maar dat gesprek gaan we nog voeren, want volgens mij moet u van mij kunnen verwachten en ook van mij eisen om u op het moment dat het niet goed gaat, te informeren en om u misschien niet in alle onderdelen van het proces actief te informeren. Maar laten we het daar later verder over hebben. Voor nu zeggen we dit toe. De informatie die u vraagt, kan geleverd worden. De boodschap met betrekking tot de tweede motie wordt ook doorgegeven aan het museum. Ik heb al begrepen dat het museum zeer bereid is om de informatie die het heeft, met u te delen, ook al gaat die best ver. Dat hebben we dan bij dezen afgesproken. Verder heel veel dank voor de steun voor dit belangrijke besluit. De voorzitter. Er is geen behoefte aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: L. Voorstel van het college inzake Raadsvoorstel besteding derde tranche SPUK-middelen Aanpak Energiearmoede (RIS318694).

35

De beraadslaging wordt geopend. Vincent Thepass (GroenLinks). Voorzitter. Mijn bijdrage is kort, want wij zijn blij dat we vanuit het Rijk weer deze middelen hebben om energiearmoede te bestrijden. Het is belangrijk dat we dit snel gaan uitgeven, maar ik wil nog wel aangeven, ook naar aanleiding van de commissievergadering, dat GroenLinks het jammer vindt dat we met deze middelen blijkbaar niet de ruimte hebben om corporaties ertoe te bewegen om meer tempo te maken met isolatie. Wat energiearmoede betreft gaan we er namelijk niet komen met alleen de kleinere maatregelen. We geven dus vooral mee dat we in de komende debatten, of het nou gaat om duurzaamheid of om de prestatieafspraken, extra op dat hogere isolatietempo gaan hameren, want alleen dan kunnen we onze sociale huurders uit de energiearmoede krijgen. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Heeft u er nog wel voldoende vertrouwen in dat de woningcorporaties die € 2,5 mln. alsnog goed gaan uitgeven, gezien hun prestaties in de vorige jaren? Vincent Thepass (GroenLinks). We hebben hier natuurlijk vaak debatten gehad over de prestatieafspraken. GroenLinks heeft dan vaak vragen zoals hoe concreet die afspraken zijn en hoe we ervoor zorgen dat zij echt nagekomen worden. Dat gebeurt helaas minder vaak dan we zouden willen. Tegelijkertijd zien we dat we juist op het thema van energiearmoede niet om de corporaties heen kunnen.

Ongeveer 70% van de huurders die te maken hebben met energiearmoede, woont in een sociale huurwoning. We moeten uiteindelijk dus echt iets met deze partijen gaan doen als we op dit punt iets willen bereiken. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Daar ben ik het mee eens. Mensen moeten zo snel mogelijk uit de energiearmoede, maar er lopen nu andere projecten die veel meer resultaat hebben met het geld dat daarnaartoe gaat dan de projecten die gedaan worden door de woningcorporaties. Moet die laatste € 2,5 mln. dan niet anders besteed worden? Vincent Thepass (GroenLinks). GroenLinks denkt van niet. Nogmaals, wij geloven in maatregelen zoals de isolatievoucher, waar ook meer geld naartoe gaat, en andere maatregelen. Maar als je sociale huurders wil helpen, moet je dat uiteindelijk samen met de corporaties doen. Ik ben het ermee eens dat zij meer moeten gaan leveren, maar we lossen het natuurlijk niet op door het geld bij hen weg te halen. Daarbij heb ik de motie van raadslid Verdonk in het achterhoofd. Daarmee gaan we natuurlijk geen sociale huurder helpen. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. DENK vindt het belangrijk dat de huidige aanpak van energiearmoede geïntensiveerd en verbeterd wordt. Het feit dat Den Haag een hoog percentage huishoudens met energiearmoede kent, baart ons ook zorgen.

DENK steunt dan ook volledig de voortzetting van de ingezette lijn en de ondersteuning van kwetsbare huishoudens bij het nemen van maatregelen om hun energieverbruik te verlagen. De kaders voor de besteding van de energiearmoedemiddelen en de diverse activiteiten, zoals omschreven in het voorstel, zijn helder. DENK is dan ook blij met de gesloten convenanten en de reeds lopende projecten. Dan over het Bespaarteam, ook wel de Energiebrigade genoemd. DENK vindt het aantal van 805 Hagenaars die hier in 2023 gebruik van hebben gemaakt, best weinig. In de commissie vertelde de wethouder dat het op dit moment al gaat over 1.100 Hagenaars en dat het doel in 2024 5.000 is. Er worden al verschillende wervingsactiviteiten uitgevoerd, zoals brieven, sms-alerts en persoonlijke deur-aan-deurbezoeken, maar wat DENK betreft moet de gemeente nog meer doen om de bekendheid van het Bespaarteam te vergroten. DENK vindt dat een betere informatievoorziening eraan kan bijdragen om een groter bereik te realiseren om het doel van 5.000 daadwerkelijk te kunnen realiseren. Ik doe hierbij dan ook een oproep aan het college om communicatie hierover ook bij religieuze en maatschappelijke instellingen te verspreiden. Daarnaast valt er ook iets te winnen met het betrekken van bewonersorganisaties. Graag een reactie van het college.

Op dit moment moet je flink op het internet zoeken om informatie te vinden over het Bespaarteam en de Duurzame Cadeaukaart. Veel Hagenaars weten niet dat ze mogelijk ook in aanmerking komen voor de Duurzame Cadeaukaart. We moeten dus meer mensen bereiken, maar de 36

informatie moet ook makkelijk vindbaar zijn. In totaal hebben 8.900 Ooievaarspashouders een Duurzame Cadeaukaart aangevraagd. We zijn hier blij mee, maar we vinden dat het er natuurlijk veel meer moeten zijn, met name met de recent verruimde criteria. We zijn blij dat waarschijnlijk 8.500 extra huishoudens hier gebruik van gaan maken. Dat vinden wij ook een mooie stap. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Op de vraag van de wethouder om 'in te stemmen met het beschikbaar stellen van een derde budget ter grootte van € 2,5 mln. voor projecten van woningcorporaties ten behoeve van het verlagen van het energieverbruik van hun huurders' kan Hart voor Den Haag niet positief reageren. De redenen zijn als volgt. 65% van de huishoudens in Den Haag die kampen met energiearmoede, woont in een woning van een woningcorporatie. Je zou denken: daar moet urgentie gevoeld worden. In 2022 hebben de woningcorporaties maar een heel klein aantal woningen, namelijk 3.344, energiezuiniger gemaakt. Voor 2023 zijn maar vier projecten ofwel 776 woningen voor een onbekend bedrag gehonoreerd. Er is dus geen solide basis om voor een derde keer € 2,5 mln. beschikbaar te stellen aan woningcorporaties. Daarom dien ik de motie Geen budget uitkeren zonder een solide onderbouwing in, waarin het college verzocht wordt om het bedrag van € 2,5 mln.

van de derde tranche SPUK-middelen niet ter beschikking te stellen aan de woningcorporaties, maar aan projecten die meer resultaat hebben opgeleverd, zodat inwoners van Den Haag sneller uit de energiearmoede kunnen komen. Vincent Thepass (GroenLinks). Mevrouw Verdonk en ik hadden er zojuist al een debatje over, maar ik ben toch benieuwd. Hart voor Den Haag noemt ook de 65% van de huurders die in een sociale huurwoning zit. GroenLinks deelt het belang van die urgentie, maar straal je niet het tegenovergestelde van die urgentie uit als je eigenlijk € 2,5 mln. bij deze doelgroep weghaalt door dat niet richting de woningcorporatie te laten gaan? Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Nee, daar ben ik het niet mee eens, want er zijn allerlei andere mogelijkheden. Die worden ook meegenomen in de beslispunten 2 en 3, zoals die vouchers en dergelijke en andere mogelijkheden. Ook huurders die bij woningcorporaties huren, kunnen hun eigen verantwoordelijkheid nemen en kunnen zelf met behulp van die oplossingen aan de slag. Vincent Thepass (GroenLinks). Er zitten inderdaad andere mooie maatregelen bij die gelukkig ook meer geld gaan krijgen, maar de kern blijft natuurlijk dat we zonder meer tempo vanuit de corporaties en zonder hun extra versnelling er uiteindelijk met deze aanpak van de energiearmoede niet gaan komen. Het voelt voor GroenLinks dus toch als een tegenstrijdige aanpak.

We moeten uiteindelijk de kern verbeteren en dat is sneller isoleren vanuit de corporaties. Dat moet ook met steun, met extra miljoenen, richting de corporaties, ook voor andere maatregelen, zoals zonnepanelen op het dak, die gelukkig ook de energierekening gaan verlagen. Ik zie hier een voorstel van Hart voor Den Haag dat uiteindelijk de aanpak van die armoede gaat ondermijnen en niet gaat versterken. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Zoals u begrijpt, ben ik het daar helemaal niet mee eens. Je gaat niet kritiekloos geld geven, ook niet aan woningcorporaties, die de afgelopen jaren heel slecht gepresteerd hebben met de € 5 mln. die ze al gehad hebben. Hart voor Den Haag mist dus het gevoel van urgentie bij woningcorporaties en wij willen dat dit geld op een betere manier besteed wordt. De voorzitter. De laatste keer, meneer Thepass. Vincent Thepass (GroenLinks). Tot slot en kort. Niemand is kritiekloos. Volgens mij wordt er raadsbreed gezien dat het sneller moet, maar met zeggen dat het sneller moet en vervolgens geld weghalen gaan we er gewoon niet komen. Yousef Assad (D66). Ik hoor collega Verdonk zeggen dat het afgelopen jaar 'maar' 3.300 woningen zijn verduurzaamd. Ik vraag me af of Hart voor Den Haag enig idee heeft wat 3.300 woningen isoleren en verduurzamen eigenlijk betekent, ook voor de mensen die in dat soort woningen leven.

37

Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Eerst voor de duidelijkheid: iedereen die uit de energiearmoede komt, is natuurlijk pure winst. Maar je mag van woningcorporaties verwachten dat ze veel meer prestaties leveren. Er zijn voor 2023 nog maar vier projecten ingediend. Die zijn inmiddels goedgekeurd. Dat gaat over 749 woningen. Die € 5 mln. die ze al gekregen hebben, is nog helemaal niet op. Laten we die dus eerst opmaken. Dan gaat het resterende geld, de laatste € 2,5 mln. naar andere projecten. Yousef Assad (D66). Iedereen is het ermee eens dat woningcorporaties en andere betrokkenen heel hard moeten werken om zo veel mogelijk woningen te isoleren, maar ik hoor Hart voor Den Haag hier zeggen dat de woningcorporaties met een solide plan moeten komen om niet 3.300 woningen te gaan isoleren maar veel meer. Dan vraag ik aan collega Verdonk wat eigenlijk 'een solide plan' is. Wat houdt dat in? Hoeveel woningen moeten het dan zijn? Wanneer is Hart voor Den Haag eigenlijk tevreden? Met 10.000 per jaar? Met 20.000 per jaar? Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Ik ga geen getal noemen. Zo veel mogelijk, zou ik willen zeggen, want we willen vooral de mensen helpen die in energiearmoede leven. Ik zou die woningcorporaties dus veel harder willen oproepen en veel meer onder druk willen zetten om meer woningen te isoleren. Dat mis ik bij de wethouder, want voor 2023 zijn het er maar 749.

Waar hebben we het over? De voorzitter. De laatste keer, meneer Assad. Yousef Assad (D66). Met alle respect, 'zo veel mogelijk' is toch geen afweging? Hart voor Den Haag bekritiseert eerst de woningcorporaties omdat het 'maar' 3.300 woningen per jaar zijn. Dan zeg ik tegen Hart voor Den Haag dat dat eigenlijk gigantisch is en vraag ik Hart voor Den Haag om met een tegengetal te komen, want wanneer is Hart voor Den Haag nou tevreden? Dan zegt Hart voor Den Haag: 'zo veel mogelijk' en 'een solide plan'. Zo ken ik er ook een paar. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Dan zou ik graag van de heer Assad horen welke paar hij kent. Het gaat mij om het principe dat woningcorporaties in de afgelopen twee, drie jaar al € 5 mln. hebben gekregen. Die € 5 mln. is nog lang niet uitgegeven. Ik zou dus zeggen: woningcorporaties, ga daar nou mee aan de slag; ga dat geld uitgeven. Voor die € 2,5 mln. vinden we een betere bestemming. De voorzitter. Door mevrouw Verdonk wordt de volgende motie (L.1 HvDH) ingediend:

Motie L.1 HvDH Geen budget uitkeren zonder een solide onderbouwing De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, in een debat over het voorstel van het college inzake Raadsvoorstel besteding 3e tranche SPUK-middelen Aanpak Energiearmoede Constaterende dat, • 65% van de huishoudens in Den Haag, die kampen met energie-armoede, wonen in een woning van een woningcorporatie; • het college, van de derde tranche SPUK-middelen aanpak energiearmoede, weer 2,5 miljoen ter beschikking wil stellen aan de woningcorporaties.

Overwegende dat, • mensen die in energie-armoede leven zo snel mogelijk geholpen moeten worden; • aan woningcorporaties in januari 2022 2,5 miljoen euro beschikbaar is gesteld uit de eerste tranche SPUK-middelen; • voor dit bedrag maar een beperkt aantal woningen energiezuiniger is gemaakt 38

• •

aan woningcorporaties in juli 2022 2,5 miljoen euro beschikbaar is gesteld uit de tweede tranche SPUK-middelen; onduidelijk is hoeveel projecten er voor 2023 uiteindelijk zullen worden gehonoreerd en dus hoeveel huizen er daadwerkelijk energiezuiniger zijn gemaakt.

Van mening dat, • woningcorporaties niet voldoende inspanningen leveren om woningen energiezuiniger te maken en mensen zodoende langer in energiearmoede blijven. Verzoekt het college, • het bedrag van 2,5 miljoen euro van de derde tranche SPUK-middelen niet ter beschikking te stellen aan de woningcorporaties, maar aan projecten die meer resultaat hebben opgeleverd, zodat inwoners van Den Haag sneller uit de energiearmoede kunnen komen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Dank voor de gestelde vragen. Het is goed dat we hier ook plenair met elkaar aandacht voor hebben, want energiearmoede is een groot vraagstuk. In heel veel delen van Den Haag speelt het nog een stukje erger dan op heel veel andere plekken. We moeten en zijn hiermee dus stevig aan de slag. GroenLinks merkte terecht op dat we vooral ook aandacht moeten hebben voor het echt isoleren van woningen. Daar hebben we gelukkig ook heel veel aandacht voor. De hele EFG-aanpak en de straataanpak zijn andere onderdelen waar we juist ook met de woningbouwcorporaties hele concrete afspraken over hebben gemaakt. Dit is eigenlijk een ander type pakket maatregelen, dat zich wat meer richt op de kleinere maatregelen, maar dat ook heel nadrukkelijk als opstap kan dienen naar wat hierna komt. DENK had een aantal opmerkingen.

Ik zal daar heel kort op reageren. Het tempo van het aantal adressen die we bereiken, moet inderdaad omhoog. We zijn nu bezig met de Energiebrigade, met het Bespaarteam, zoals dat heet. Daarbij werken we ook samen met de woningbouwcorporaties. Dat wordt stevig opgeschaald. We hebben daar in twee maanden alweer 2.100 adressen bereikt. We werken toe naar de 14.000 die we hiermee willen gaan bereiken. Op zich gaat dat dus goed. De suggestie om bewonersorganisaties daarbij te betrekken, lijkt mij een prima suggestie, voor zover we dat niet al doen. De doelgroep van de Duurzame Cadeaukaart is groter geworden, omdat de doelgroep van de Ooievaarspas groter geworden is. Ik denk dat het heel belangrijk is dat iedereen die een Ooievaarspas heeft, persoonlijk wordt benaderd over de mogelijkheid van de Duurzame Cadeaukaart. Op die manier proberen we echt te bereiken dat iedereen die hier recht op heeft, hier daadwerkelijk gebruik van gaat maken. Dat brengt me bij Hart voor Den Haag. Ik ga meteen naar de motie. Het beeld dat wordt geschetst, onderschrijft het college niet. We zijn in een aantal branches bezig met de woningbouwcorporaties en ook op andere manieren om de rijksmiddelen die drie keer ter beschikking zijn gesteld, zo snel mogelijk op de goede plek terecht te laten komen. Van de derde tranche van € 9,7 mln. willen we € 2,5 mln.

ter beschikking stellen aan de woningbouwcorporaties, in aansluiting op de eerste twee tranches die we met hen 'doorgeleefd' hebben. De tweede tranche loopt nu eigenlijk nog. Daarbij is de stand van zaken dat daarvoor negen projectaanvragen zijn ingediend door de woningbouwcorporaties. Daardoor loopt dat eigenlijk best wel op schema. Dat gaat om zonnepanelen, waterzijdig inregelen, warmteterugwinsystemen in douches, kleine energiebesparende maatregelen en energiecoaches. Van die negen projecten zijn er acht in uitvoering. Eén project, een zonnepaneelproject, heeft een iets langere aanloop nodig, maar het college heeft niet het beeld dat de woningbouwcorporaties de middelen niet uitgegeven gaan krijgen. Er moet natuurlijk nog wel stevig aan getrokken worden en er moet nog best wat voor gebeuren, maar daar staan de woningbouwcorporaties helemaal klaar voor. Voor de € 2,5 mln. die ze nu via het Rijk extra krijgen van het grotere bedrag, hebben de woningbouwcorporaties ook alweer nieuwe plannen in de pijplijn, waardoor we er met elkaar voor kunnen gaan zorgen dat dat geld eind volgend jaar uitgegeven is. Dat 39

is natuurlijk ontzettend belangrijk. Dit zijn SPUK-middelen. Die krijgen we van het Rijk met als opdracht om ze zo snel mogelijk uit te geven. Als ze eind dit jaar nog niet uitgegeven zijn, moeten we ze terugstorten. Ik denk dat de Haagse bewoners daar helemaal niet mee geholpen zouden zijn. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Er is ook niemand die erom vraagt om dat geld terug te gaan storten. We willen juist mensen helpen die in de energiearmoede zitten. Wat de middelen voor 2023 betreft komt de wethouder nu als een duvel uit een doosje ineens met negen projecten. In de brief stonden er maar vier. De wethouder geeft aan dat er hele goede resultaten zijn met die Bespaarteams en met die Duurzame Cadeaukaarten. Waarom gaat het geld, die € 2,5 mln. dan niet daarnaartoe? Dan kun je toch veel meer resultaat bereiken? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Het goede nieuws is dat we in die derde tranche € 9,7 mln. hebben gekregen van het Rijk. Het geld gaat óók daarnaartoe. Het is dus niet dat we voor die andere projecten, die ook succesvol zijn, geen extra middelen ter beschikking kunnen stellen. Dat doen we ook, en in die hele uitgebalanceerde aanpak kunnen we ook nog € 2,5 mln. ter beschikking stellen aan de woningbouwcorporaties. Die zijn hard bezig met de uitvoering van de tweede tranche en gaan ook voor de derde tranche met goede projecten komen.

Daar heeft het college vertrouwen in. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Kan de wethouder een inschatting maken van het aantal woningen die de woningcorporaties energiezuiniger gaan maken? Waar stuurt u op? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Met de projecten uit de tweede tranche zoals we die nu kennen, gaan 1.050 sociale huurders geholpen worden. Ook die tweede tranche heeft nog ruimte voor meer projectaanvragen. Van de derde tranche moeten we nog zien wat de projecten precies inhouden. Het gaat natuurlijk ook om het type project. Met zonnepanelen bereik je minder mensen dan met kleinere maatregelen. Het doet dus niet helemaal recht aan dit type besteding om bij de besteding van dit stukje budget alleen te focussen op het aantal huurders die bereikt worden. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Verdonk. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Ik vind het spijtig om te moeten horen dat er dus echt geen solide onderbouwing is van die € 2,5 mln. die nu weer naar de woningcorporaties gaat. De wethouder kan geen aantallen noemen, kan niet zeggen waarop hij gaat sturen, kan niet zeggen welke prestatie vereist is voor woningcorporaties. Wat mij betreft is dit dus jammer van het geld. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Nogmaals en misschien ten overvloede: het college ziet dit echt anders.

Ook voor dit deel van de SPUK-middelen die we van het Rijk krijgen om onze bewoners met energiearmoede te kunnen helpen, gaan de woningbouwcorporaties met goede projecten komen. Aangevuld met de brede aanpak die in het totale raadsvoorstel beschreven is, ben ik heel blij als uw raad hier straks mee akkoord gaat, zodat we met volle kracht vooruit kunnen om de energiearmoede in deze stad aan te pakken. De voorzitter. Er is geen behoefte aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: M.

Voorstel van het college inzake Aanvalsplan Afval 2023-2026 (RIS318447).

De beraadslaging wordt geopend. Dennis Groenewold (D66). Voorzitter. Het Aanvalsplan Afval is nodig, want we zijn al jaren bezig met kijken hoe we de stad schoner kunnen maken, maar op de een of andere manier lukt dat nog niet 40

overal. Ik zeg bewust 'overal', want op sommige plekken zijn de straten een stuk schoner dan op andere plekken. Het is juist belangrijk dat je op dit punt de hele stad het gevoel geeft 'de gemeente is er voor u, ook voor de bewoners op plekken die wat minder schoon zijn'. Daarom is het goed dat de gemeente dit probleem serieus neemt en nu een aanvalsplan heeft dat het in een raadsvoorstel heeft gegoten; daar zijn we ook erg blij mee. Maar dit zal de problemen niet in één jaar oplossen; dat zei ik een jaar geleden, toen we de eerste versie hiervan bespraken, en dat is helaas waarheid geworden. Ik ben bang dat dit ook over een jaar nog niet het geval zal zijn. Het is heel belangrijk dat we gaan kijken wat de oorzaken zijn van dat probleem met dat afval op straat. Daar is nou juist dat onderzoek voor gestart. De Erasmus Universiteit gaat dat uitvoeren. Wij hebben heel veel hoop dat dit echt gaat opleveren dat we inzicht krijgen in wat nou precies de aanleiding is voor specifieke afvalproblemen in specifieke wijken. Dat laatste zeg ik daar nadrukkelijk bij, want het is mij nog niet helemaal duidelijk of dit in het onderzoek gaat gebeuren, maar volgens mij gaat de wethouder doorgeven dat wij dat graag in dat onderzoek zouden terugzien.

Anders weten we nog wel een andere manier te vinden om dit bij de Erasmus Universiteit door te geven; zo'n werkbespreking zouden we volgens mij nog steeds kunnen gaan doen na de zomer. Daarbij is het dus erg belangrijk dat we wijkgebonden kijken. D66 wil ook echt wijkgebonden weten hoe groot de afvalproblematiek precies is in de update die we hebben gekregen. Daarin staat wel per stadsdeel hoe het is en met een bepaald aantal soorten afval gaan we iets wijkgerichter monitoren, maar wat D66 betreft moeten we daarbij naar alle soorten afval kijken waarbij er echt knelpunten en problemen zijn. Daarom heb ik een motie met als dictum: verzoekt het college bij de rapportages aan de raad ook te melden in welke wijken voor een afvalsoort de normscore onder de 70% ligt. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Om de motie goed te begrijpen: als een afvalsoort - het maakt niet uit welke afvalsoort - in een wijk onder de 70% scoort, moet dat dan over die indicator gerapporteerd worden of moet dan alles over die hele wijk gerapporteerd worden? Dennis Groenewold (D66). Het laatste viel een beetje weg, maar ik wilde al ja zeggen na het eerste wat u zei. Ik weet dus niet eens wat u daarna zei, maar het antwoord op het eerste is dus ja.

Als voor een heel stadsdeel de normscore op die afvalsoort boven de 80% ligt, lijkt het alsof daar geen probleem is, terwijl als de score in een bepaalde wijk bijvoorbeeld onder de 50% is, het gemiddelde van het stadsdeel dit nog steeds omhoog kan trekken. Dan is er in een bepaalde buurt iets aan de hand en dat hebben wij dan niet in de gaten met de monitoring zoals we die nu doen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik wil gewoon weten hoeveel informatie u nu met deze motie vraagt. Als indicator A in wijk B onder de 70% scoort, wilt u dat weten van indicator A in wijk B en dus niet van de indicatoren A tot en met Z in wijk B. Dennis Groenewold (D66). Dat klopt. Zonder al te plastisch te worden voor de mensen die hier niet in zitten: het geldt alleen voor de indicatoren waar de normscore niet wordt gehaald. Ik hoef dus niet per wijk alle indicatoren te hebben. Daarom heb ik ook niet gevraagd naar 80%, zoals we dat elders monitoren, maar bewust een lager percentage, want ik denk dat er, als de score voor een heel jaar onder de 70% ligt, wel iets aan de hand is wat ik in ieder geval wil weten. De voorzitter. Door de heer Groenewold wordt de volgende motie (M.1 D66) ingediend:

Motie M.1 D66 Normscores op wijkniveau voor alle afvalsoorten De gemeenteraad van Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van Het raadsvoorstel Aanvalsplan Afval 2023-2026 (RIS318447) constaterende, dat: • in het Aanvalsplan Afval wordt gewerkt met stedelijke gemiddeldes voor de 20 soorten afval waar onderscheid tussen wordt gemaakt;

41

•

in het raadsvoorstel wordt voorgesteld voor 25 wijken ook extra op 8 afvalsoorten te monitoren.

overwegende, dat: • hiermee op andere afvalsoorten in sommige buurten nog steeds structureel de normscores niet gehaald hoeven te worden; • de raad daarover dan niet geïnformeerd wordt; • er daardoor ook niet gewerkt wordt aan een oplossing voor mogelijke wijkgebonden afvaloverlast. verzoekt het college: • bij de rapportages aan de raad ook te melden in welke wijken voor een afvalsoort de normscore onder de 70% ligt. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Ik houd het relatief kort bij het Aanvalsplan Afval. Het beste aan het Aanvalsplan Afval, in mijn ogen, is dat het al begonnen is en de eerste resultaten al te zien zijn. Er komt een nieuw Aanvalsplan Afval en in het raadsvoorstel ook een nieuwe effectindicator voor de kwaliteit van schoon. Daar stemmen we dan ook mee in als raad, als we instemmen met dit raadsvoorstel. Ik geef u alvast een trailer, een teaser of een spoiler, net wat u het leukste woord vindt: zeer, zeer binnenkort komt het rapport van de Rekeningencommissie uit waarin ook ingegaan wordt op het wijzigen van de indicatoren in de begroting. Een advies dat we gekregen hebben van de Gemeentelijke Accountantsorganisatie is om bij wijze van indicatoren één begrotingsjaar met een oude en nieuwe indicator te werken.

Hebben we goed begrepen dat de wethouder gaat uitzoeken of dit kan en in de begroting hierop terugkomt, is mijn vraag. Mijn collega Luuk heeft het in de commissie ook gehad over bedrijven en afval ophalen, ook wel commerciële bijplaatsing genoemd. Uit de voortgangsrapportage blijkt dat het een hardnekkig probleem is, dat moeilijk te handhaven is. Ik was toch benieuwd of de wethouder in de voortgangsrapportage kan rapporteren over hoe ondernemers worden gestimuleerd om bedrijfsafval collectief in te zamelen. Ik zou dan graag een reactie horen over een suggestie uit een eerder coalitieakkoord om reinigingsrechten voor bedrijven en ondernemers in te voeren. In Rotterdam hebben ze hier ervaring mee. Afval is een probleem van lange adem. Het is goed om verbetering te zien en nog meer verbetering na te streven. We zullen als GroenLinks voor het raadsvoorstel stemmen. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Ik vervang mijn collega Mairan Sewtahal. Ik zat net nog met mijn neus in het aanvalsplan, dat ik zelf nog niet eerder uitgebreid had doorgelezen. Ik bleef even helemaal hangen bij het idee van de mascotte en het plakken van oogjes op vuilniszakken en zo. Ik weet niet of het hierover is gegaan in de commissie, maar love it! Ik wil dit zien, ik ben een fan, ik vind het fantastisch en heb ook allemaal nieuwe woorden geleerd. Maar goed, ik zal de voorbereide spreektekst voorlezen.

Afval in onze stad is een hardnekkig probleem dat veel losmaakt in de stad en in onze raad. Ik geloof dat iedereen hier bereid is om mee te denken over hoe we dat moeten oplossen. Wat onze fractie betreft is het Aanvalsplan Afval een goed plan om hier werk van te maken. We kunnen dit voorstel dan ook van harte steunen. Wel heb ik nog een vraag. De wethouder heeft in de commissie toegezegd het aantal plekken voor de distributie van de gele zakken te gaan uitbreiden en te kijken naar onder andere alle bibliotheken. Wat ons betreft moet de ambitie zijn dat we op zo veel mogelijk plekken deze zakken beschikbaar stellen. Kan de wethouder toezeggen om naast de bibliotheken ook doorlopend te blijven kijken waar de zakken kunnen komen te liggen, zoals de locaties van Wijkz? Ik hoop ook dat die zakken met de oogjes daar dan komen te liggen, want die wil ik zelf ook heel graag hebben. Daarnaast ziet mijn fractie veel in het idee van het college om te gaan investeren in bewonersinitiatieven zoals afvalophaalwedstrijden. Wij zouden het mooi vinden als bewoners door 42

actief bij te dragen aan het bestrijden van het afvalprobleem ook tegelijkertijd de middelen die zij daarmee kunnen besparen, kunnen besteden aan iets moois voor de wijk. De voortgang van die plannen zullen wij dus met belangstelling volgen. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. Ook ik neem vandaag waar, voor mijn collega Bingöl, die helaas ziek op bed ligt. De voorzitter. Beterschap, meneer Bingöl. Hij zal ongetwijfeld kijken. Want als je hiernaar kijkt, knap je er onmiddellijk van op. (Hilariteit) Kavish Partiman (CDA). Ik ben blij dat iemand dat zegt. Ik begreep dat de heer Bingöl in de commissie een toezegging kreeg van de wethouder over het implementeren van cameratoezicht 2.0. Tegelijkertijd werd in het toezeggingenregister gekeken naar de toezegging zoals die is gedaan. Daar blijkt geen tijdstermijn aan verbonden te zijn, dus hij heeft mij verzocht de volgende motie in te dienen, met als dictum: verzoekt het college het cameratoezicht 2.0 uiterlijk in Q4 van 2024 te implementeren, en de raad nog in 2024 te informeren over de eerste resultaten van het cameratoezicht 2.0. Ik wil daaraan toevoegen dat als dit middels een toezegging lukt, we bereid zijn deze motie aan te houden. De voorzitter.

Door de heer Partiman wordt de volgende motie (M.4 CDA) ingediend: Motie M.4 CDA Ontmoedig bijplaatsen afval met behulp van camera’s De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Aanvalsplan Afval 2023-2026. Constaterende dat: ● bijplaatsing van grofvuil en afval naast containers een prominente bron van overlast is in de Schilderswijk en Transvaal; ● de bijplaatsing van afval en grofvuil ook plaatsvindt in straten met voldoende ORAC’s en bovengrondse containers. Overwegende dat: ● er in het Haagsche aanvalsplan Afval 2023-2026 staat opgenomen dat de implementatie van cameratoezicht 2.0 begint in 2023/2024; ● de pilot cameratoezicht bevestigt dat ook dummy camera’s een grote preventieve werking hebben; ● de bestuurlijke uitdaging rondom het filmen en handhaven van camerabeelden geen obstakel vormt voor de preventieve werking van de dummy camera’s. Verzoekt het college: ● het cameratoezicht 2.0 uiterlijk in Q4 van 2024 te implementeren; ● de raad nog in 2024 te informeren over de eerste resultaten van het cameratoezicht 2.0. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Wat de Haagse Stadspartij betreft, staat de basis schoon op nummer één.

Hoewel preventie ook belangrijk is, moet de stad in de tussentijd wat ons betreft natuurlijk gewoon schoon en op orde zijn. We roepen daarom op zo veel mogelijk te blijven opruimen. Het onderzoek naar de onderliggende oorzaken laat voorlopig op zich wachten. Het is voor ons dan ook 43

moeilijk in te schatten welke acties nu precies het meest bijdragen aan een schone stad. Toch zien we ook een lichtpuntje aan de horizon. We horen vaker dat het op een aantal plekken in de stad beter gaat. Hopelijk blijft dat zo in de tussentijd. Dan onze motie. Peuken van sigaretten zijn uitermate vervuilend en worden in grote aantallen achtergelaten op het strand. Strandgangers nemen helaas geen asbak mee van huis en een peuk, eenmaal in het zand, is niet zo gauw meer te zien. Door asbakken te verstrekken bij de strandopgangen zouden strandgangers eerder geneigd zijn hier hun peuken in te doen. Er zijn verschillende asbakken beschikbaar en verschillende opruimsystemen voor handen. We vragen het college dan ook om een proef te doen met een asbak voor op het strand en dienen de motie Peuk niet in het zand in, met als dictum: verzoekt het college een proef te starten met het uitdelen van asbakken bij strandopgangen welke weer ingezameld worden zodat er minder peuken in het zand belanden, en de gemeenteraad hier zo spoedig mogelijk over te informeren. De voorzitter. Door mevrouw Faïd wordt de volgende motie (M.3 HSP) ingediend:

Motie M.3 HSP Peuk niet in het zand De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Aanvalsplan Afval 2023-2026 (RIS318447). Constaterende, dat: ▪ er elk jaar duizenden peuken op het strand worden achtergelaten; ▪ een sigarettenpeuk er minstens tien jaar over doet om af te breken. . Overwegende, dat: ▪ strandbezoekers geen asbak meenemen naar het strand en daarom hun peuken in het zand uitdrukken en achterlaten; ▪ 1 sigarettenpeuk 8 liter water vervuild; ▪ de giftige stoffen in peuken ernstige gevolgen hebben voor dieren die in de zee leven en het gehele ecosysteem; ▪ kinderen die een sigarettenfilter opeten directe vergiftigingsgevolgen hebben zoals misselijkheid, overgeven en zelfs zenuwschade; ▪ hetzelfde geldt voor dieren die een sigarettenpeuk opeten. verzoekt het college: • een proef te starten met het uitdelen van asbakken bij strandopgangen welke weer ingezameld worden zodat er minder peuken in het zand belanden; • de gemeenteraad hier zo spoedig mogelijk over te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Voorzitter.

Den Haag is niet alleen de stad van vrede en recht, de zetel van de landelijke regering, ministeries, ambassades, het Internationaal Gerechtshof en al tientallen jaren de thuisbasis van het Koninklijk Huis. Wij hebben hier volgend jaar de NAVO-top in onze stad. Daarmee is Den Haag het visitekaartje voor de hele wereld. Toen tien jaar terug zo'n beetje de hele wereldtop in Den Haag kwam voor de Nuclear Security Summit, werd, net als toen koningin Máxima overigens laatst de Rivierenbuurt bezocht, in allerijl gezorgd dat de routes naar die locaties toe spic en span waren, om door een ringetje te halen. Helaas hebben we het daarna nooit meer zo schoon gezien in onze stad. Wat Hart voor Den Haag betreft gebeurt dit niet eens in de tien jaar, maar wordt dit de standaard in onze Hofstad. Hoe gaan we dat doen? Nou, daartoe hebben we vorige week een geweldig initiatiefvoorstel ingediend, luisterend naar de allesomvattende titel 'Van Napels aan de Noordzee naar Singapore achter 44

de duinen'. Op een van de zaken in dat voorstel nemen we graag een voorschot. Het betreft de Singaporeboetes, het stapsgewijs verhogen van de boetes bij afvalovertredingen tot een bedrag van € 1.000. Want een stad waar de parkeerlijnen door de McDonaldszakken niet meer te zien zijn, de tegels door de grote hoeveelheid vastgeplakt kauwgom zwaar vervuild zijn, matrassen, hele inboedels en opengescheurde vuilniszakken het dagelijks straatbeeld zijn, is onacceptabel. Een schone stad is beter voor de leefbaarheid en bovendien beter voor de natuur en de dieren. Het afschrikeffect van deze hoge boetes zal ertoe moeten bijdragen dat mensen wel twee keer nadenken voordat ze afval op straat gooien. Daarom de volgende motie, luisterend naar het dictum: verzoekt het college een aanvraag bij het Rijk te doen voor een pilot in de gemeente Den Haag met afvalboetes waarbij het boetebedrag oploopt tot € 1.000 maximaal. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Heeft Hart voor Den Haag de indruk dat de boete in Singapore werkt? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Het is een inkoppertje. Ja, dat werkt zeker. Ik ben zelf nooit in Singapore geweest, maar de berichten die ik erover lees, de foto's die we zien en de verhalen daarover geven de indruk dat het zeker werkt. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik zal toegeven dat ik gewoon gegoogeld heb: werkt de boete in Singapore.

Het eerste bericht was: € 1.000 boete voor zwerfafval, ook in Singapore is dit niet zaligmakend. Dus de berichten die ik erover heb, is dat het eigenlijk helemaal niet werkt. Daarnaast wordt gezegd dat de boete niet in verhouding is, waardoor ook het draagvlak onder de boetes afneemt. Hoe kijkt Hart voor Den Haag daarnaar? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Singapore is natuurlijk niet de enige stad ter wereld. We hebben nog andere steden, bijvoorbeeld Dubai. We hebben bijvoorbeeld Cranberry in Canada, waar dezelfde tactiek wordt toegepast van het uitdelen van hoge boetes. Daar werkt het wel degelijk. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Tot slot dan over het feit dat dit boven het landelijk maximum gaat, dus dat het niet kan. Hoe kijkt Hart voor Den Haag daarnaar? En dan was ik er wel weer klaar mee. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Daar kijken wij zo naar dat we bij het Rijk een pilot kunnen aanvragen om voor een periode van twee, drie jaar af te wijken van de landelijke regels omtrent boetes en die boetes te verhogen. De voorzitter. Zet uw betoog voort. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Dan het tweede punt. We willen bewoners op een laagdrempelige manier betrekken bij het schoonhouden van de stad, aldus het Aanvalsplan Afval.

Geweldig, maar dat valt natuurlijk niet te rijmen met het afschaffen van een laagdrempelige, goed werkende app waarmee duizenden mensen in deze stad dagelijks vele afvalmeldingen doen. De overstap naar een webformulier is dan ook onbegrijpelijk. Dan is er zelfs nog een opdeling in twee verschillende webformulieren: één voor afval en één voor zaken in de buitenruimte. Dat kan en moet beter. Daarom willen wij graag dat er een brede laagdrempelige app beschikbaar komt voor de inwoners van onze stad. Daarom de volgende motie, die mede wordt ingediend door GroenLinks, de Haagse VVD en de PVV, met als dictum: spreekt de wens uit om een app te hebben voor meldingen in de buitenruimte zoals afval, bestrating, straatmeubilair, et cetera, en verzoekt het college daartoe bij de begroting 2025-2028 een voorstel te doen ten behoeve van een Haagse app waarmee bewoners van de stad meldingen aan de gemeente kunnen sturen aangaande buitenruimte gerelateerde zaken zoals afval, toegankelijke straten en stoepen, deelscooters, et cetera, en hiervoor voldoende budget te alloceren vanuit de programma's Buitenruimte en Dienstverlening.

45

Leonie Gerritsen (PvdD). Ik zat net als de heer De Vuyst ook een beetje te zoeken naar dat boetesysteem in Singapore en ik zie dat het toch iets ingewikkelder ligt. Het is niet alleen een boete, maar er is ook echt een vervolging, je moet fotomateriaal en bewijs indienen en dat soort zaken. Hoe ziet Hart voor Den Haag dat precies voor zich? Moeten mensen daarvoor gearresteerd worden? Moet er een proces volgen? Hoe werkt dat? Kun je zomaar boetes zo verhogen zonder dat er zo'n proces bij komt kijken? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Wij kunnen die pilot aanvragen bij het Rijk. Daarmee kunnen we het voorbeeld van Enschede volgen, waar een brede motie daartoe is aangenomen, die overigens ook door de Partij voor de Dieren gesteund is. Ik zou dus zeggen: volg dat goede voorbeeld. Leonie Gerritsen (PvdD). Dat is natuurlijk ook leuk, maar u heeft het juist over Singapore. Ik vroeg of het voor Hart voor Den Haag alleen om de boete gaat of ook om een heel systeem daaromheen. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Het gaat er vooral om dat wij een schone stad willen. Het gaat er vooral om dat wij een afschrikeffect willen creëren, zodat er een mentaliteitsomslag komt en mensen zich wel twee keer bedenken voordat ze hun vuilnis op straat gooien. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Gerritsen. Leonie Gerritsen (PvdD). Ja, nogal wiedes.

Daar hebben we dit hele debat over, omdat we dat allemaal willen. Hart voor Den Haag dient een voorstel in, dus dan vraag ik wat dat voorstel precies betekent. Dan is het wel fijn als de heer Martinez van Andel wil zeggen: daar bedoelen we dit of dit mee. Dus gaat het alleen om de boete of moet er meer bij komen kijken? Ik vraag het gewoon even op die manier en krijg graag daar een antwoord op. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Ja, het gaat inderdaad om de boete en het afschrikeffect. U neemt alvast een voorschot op het initiatiefvoorstel. Als het goed is, gaan we daar na het derde kwartaal van dit jaar nog uitgebreid over spreken. Dennis Groenewold (D66). Ik heb een interruptie over de motie over de app. Ik weet waar die vandaan komt; daar hebben we hier veel discussie over gehad. Moet ik het zo voor me zien dat het systeem waar we nu mee werken, waar u niet helemaal tevreden mee bent - dan druk ik me zacht uit, denk ik - in een app wordt omgezet? Of wilt u eigenlijk weer terug naar de oude app? Daar is natuurlijk geen budget meer voor, dus hoe ziet Hart voor Den Haag dat voor zich? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Geen budget meer voor? Daar kijk ik van op, want volgens mij is dat er wel. De overstap naar het nieuwe systeem zorgt voor een flinke besparing, dus daar zouden we mooi de overstap naar een ander systeem mee kunnen bekostigen.

Dennis Groenewold (D66). Dat klopt, maar volgens mij is die bezuiniging al ingeboekt en is dat geld al uitgegeven aan iets anders of in ieder geval bestemd voor iets anders. Als het niet zo is, dan horen we dat zo en dan is het probleem dat ik dacht te zien er inderdaad niet. Maar als dat het geval is, hoe ziet Hart voor Den Haag dat dan voor zich? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Laten we geen problemen creëren die er niet zijn, want volgens mijn informatie is dat budget wel degelijk beschikbaar. Als het goed is, gaat de wethouder dat zo meteen bevestigen, hoop ik. De voorzitter. Door de heer Martinez van Andel wordt de volgende motie (M.5 HvDH) ingediend:

46

Motie M.5 HvDH Pilot verhoging bestuurlijk boetes bij afvalovertredingen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Aanvalsplan Afval 2023-2026 (RIS318447) Constaterende, dat: ▪ verschillende wijken in Den Haag blijvend last hebben van afvalovertredingen; Overwegende, dat: ▪ de huidige boetebedragen voor afvalovertredingen geen afschrik-effect hebben; ▪ hogere boetes dit effect eerder zullen veroorzaken; Verzoekt het college: ▪ een aanvraag bij het Rijk te doen voor een pilot in de gemeente Den Haag met afvalboetes waarbij het boetebedrag maximaal 1000 bedraagt; En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Martinez van Andel, daartoe gesteund door de heer De Vuyst, mevrouw Van Basten Batenburg en de heer Kaptheijns, wordt de volgende motie (M.6 HvDH) ingediend:

Motie M.6 HvDH Brede meldingenapp buitenruimte De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 juni 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Aanvalsplan Afval 2023-2026 (RIS318447) Constaterende dat: • de gemeente Den Haag de huidige afvalmeldingen-app wil uitfaseren; • de gemeente Den Haag jaarlijks miljoenen euro’s spendeert aan het afvalbestrijding. Overwegende dat: • de gemeenteraad van Den Haag het belangrijk acht inwoners van de stad op een laagdremplige wijze te kunnen laten meeparticiperen in het bestrijden van de afvalcrisis; • de ervaring leert dat een laagdrempelige, gebruiksvriendelijke afval-app betrokkenheid van inwoners van Den Haag vergroot in het actief bijdragen om de stad schoon te houden; • de gemeenteraad van Den Haag er waarde aan hecht monopolyposities zoveel mogelijk tegen te gaan; • een app waarin inwoners van de stad naast afvalmeldingen ook overige meldingen over zaken in de buitenruimte kunnen doen de betrokkenheid en bereidheid tot melden van/door inwoners vergroot. Spreekt de wens uit: • om een app te hebben voor meldingen in de buitenruimte zoals afval, bestrating, straatmeubilair, etc..

Verzoekt het college: • daartoe bij de begroting 2025 – 2028 een voorstel te doen ten behoeve van een Haagse app waarmee bewoners van de stad meldingen aan de gemeente kunnen sturen aangaande buitenruimte-gerelateerde zaken zoals afval, toegankelijke straten en stoepen, deelscooters etc. en hier voor voldoende budget te alloceren vanuit de programma’s Buitenruimte en Dienstverlening. 47

En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. Onze stad is niet alleen een grote en mooie stad, maar ook een stad met internationale allure en die trekt steeds meer toeristen uit binnen- en buitenland. Op plekken waar veel toeristen komen zie je ook vaak meer aandacht, en dat is natuurlijk prima. Maar het is ook hoog tijd om onze stad schoon en leefbaar te houden voor onze eigen inwoners. Wij vragen al jaren aandacht voor de vele bijplaatsingen, voor kinderen die naar school gaan en hun dag beginnen met vieze straten als uitzicht, voor de vele bewoners die netjes hun afval dumpen maar worden beloond met vieze straten omdat andere bewoners lak hebben aan een schone woonomgeving, en omdat wij altijd hebben gevonden dat de gemeente te weinig inzet heeft gepleegd om bijplaatsingen op tijd op te halen. Een stad als Den Haag schoonhouden is een enorme uitdaging, maar zeker niet onmogelijk. Daarom is het Aanvalsplan Afval broodnodig. Als we niet ingrijpen, dan zal Den Haag echt verloederen en afglijden richting een Napels aan de Noordzee. We zijn dan ook blij met het afvalplan en de acties die hierin staan opgenomen. Mijn collega Abrazi heeft er in de commissie al het een en ander over gezegd. Het is gelukt om in het coalitieakkoord op te nemen dat er € 2 mln.

extra wordt uitgetrokken voor de aanpak van afvaloverlast in prioritaire gebieden. Deze versterkte aanpak in zeven dichtbevolkte wijken is zeer welkom, want wij blijven signalen ontvangen over afvaloverlast, vooral in de weekenden. Daarom zijn we ook blij dat een deel van deze middelen wordt ingezet voor extra inspanningen in het weekend, met name in de wijken die slechter scoren in de effectindicator. Want ook deze wijken verdienen het om net zo schoon te zijn als de rest van onze stad. De middelen van € 2 mln. uit het coalitieakkoord zullen worden ingezet in de prioritaire gebieden op het gebied van afvaloverlast. Dit zijn de wijken Laak, Transvaal, Zevensprong, Rustenburg-Oostbroek, Moerwijk, ReVa-Zuid en Schilderswijk. We zijn hier natuurlijk blij mee en kijken uit naar zichtbare verbeteringen. We zullen de inzet en de effecten hiervan scherp blijven volgen. We zijn ons er ook van bewust dat een deel van de problematiek bij de overtreders zelf ligt. Ondanks goede communicatie en voorzieningen blijven sommige mensen de regels overtreden. DENK heeft altijd gepleit en zal ook altijd blijven pleiten voor strengere handhaving en boetes voor deze overtreders. Onopvallende surveillance bij handhavingsacties lijkt ons een effectief middel hiervoor.

Hiernaast wil ik ook aandacht vragen voor het feit dat DENK constateert dat in bepaalde wijken de ORAC's worden verfraaid met een mooi ORAC-tuintje. Mijn vraag hierover aan de wethouder is: op welke wijze organiseert de gemeente dit nu? Moedigen ze dit aan bij bewoners of hebben ze een afwachtende houding tot er zelf een initiatief wordt gemeld? Kunnen de mogelijkheden van een ORAC-tuintje breder gecommuniceerd worden, met name in wijken waar nu weinig ORACtuintjes zijn? Ik lees dat we de komende vier jaar 200 extra tuintjes erbij willen hebben. Dan lijkt het mij goed om een goede spreiding over de stad te hebben. Graag een reactie van de wethouder. Tot slot de onderliggende oorzaken van afvaloverlast zoals overbewoning. Te vaak komt het voor dat het straatbeeld wordt verpest door matrassen die op straat worden gedumpt, bijvoorbeeld wanneer tijdelijke bewoners hals-over-kop vertrekken. We zijn blij dat er onderzoek wordt gedaan naar de onderliggende oorzaken van afvaloverlast en kijken hiernaar uit. Ik rond af. Een schone stad is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Wij ondersteunen het Aanvalsplan Afval om Den Haag schoon en leefbaar te houden. We kijken uit naar een toelichting van de wethouder op de genoemde punten en hopen op een effectieve aanpak van de afvalproblematiek in onze stad. Voorzitter: de heer Sluijs. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter.

Het schoonhouden van de stad is een van de kerntaken die we als gemeente hebben. Ik ben heel blij dat we met de extra middelen, die zowel via het landelijk verpakkingenfonds als via de coalitiemiddelen vrijkomen, extra stappen kunnen zetten om de stad schoner te maken. Ik ben ook blij met de steun die ik bij veel fracties proefde voor deze

48

aanpak. Er zijn een aantal vragen gesteld en een aantal moties ingediend. Ik zal er staccato doorheen gaan. D66 had het over het onderzoek van de Erasmus Universiteit. Wat het college betreft is het aan uw raad om daar een werkbespreking over te organiseren. Na de zomer zou er een goed moment kunnen zijn, want dan is de eerste verkennende fase afgerond en gaan de onderzoekers naar de meer verdiepende fase. Als u de onderzoekers daartoe uitnodigt, zijn ze daartoe bereid, is mij verzekerd. GroenLinks vroeg, ook via de voorzitter van de Rekenkamer, of ook de oude indicator nog zichtbaar kan blijven, omdat dat behulpzaam is bij het zien van de trends. Daar hebben we het ook in het commissiedebat over gehad. Als dat kan, is het college daartoe bereid. Wat betreft de manier waarop we dat doen, moeten we even bekijken of dat echt in de begroting past. Wetende dat we ook naar een compactere begroting willen, moeten we het even bekijken. Bij de voortgangsrapportage van het Aanvalsplan Afval kan dat sowieso, denk ik. Dan bedrijfsafval. Daar willen we extra aandacht voor hebben. Juridisch ligt dat best ingewikkeld, want het is geen gemeentelijke taak. Bedrijven staan zelf aan de lat om een afvalcontract af te sluiten met een afnemer.

Maar we gaan er zeker mee aan de slag om te kijken of we iets kunnen doen met het ophalen van het gemeentelijk afval in combinatie met het ophalen van bedrijfsafval, temeer ook omdat dat het aantal vervoerbewegingen van vuilniswagens in de stad - ik zie er soms weleens drie achter elkaar rijden - zou kunnen verminderen. Dit is zeker een actiepunt waar we aandacht voor hebben, ook vanuit het programma stadslogistiek. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Mijn concrete suggestie was om er in de volgende voortgangsrapportage op terug te komen. Kan de wethouder dat toezeggen? Het hoeft niet neergepend te worden als toezegging, maar dan heb ik er vertrouwen in dat het wel goed komt. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ja, daar zullen we iets over opnemen in de voortgangsrapportage. De voorzitter. Gaat u verder. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Blij dat ... De aanleiding is natuurlijk verdrietig, maar het is ook goed dat fractievoorzitters zich in de stukken verdiepen, zeg ik via de voorzitter tot de Partij van de Arbeid. Inderdaad, oogjes plakken op vuilniszakken als mascotte is een van de vele gedragsveranderingsinterventies die we gaan uitproberen vanuit het oogpunt: we gaan alles onderzoeken wat zou kunnen werken.

Er zijn uit de gedragskunde aanwijzingen dat een soort van menselijk gezicht geven aan vuilniszakken kan bijdragen aan het daadwerkelijk in de ORAC stoppen van die vuilniszakken. We gaan daar een pilot mee doen. Als die goed uitpakt, dan pakken we dat verder op. We gaan de gele zakken beter verspreiden. Het college had zelf de Biesieklettes al als plek genoemd. Over de bibliotheken hebben we het gehad; daar gaan we naar kijken. En het lijkt me prima om ook te kijken of de Wijkz-locaties, de welzijnslocaties, geschikt zijn voor de uitgifte van gele zakken. De rest komt allemaal terug in moties, dus ... Nee, excuus. DENK gaf aan dat de verbeteringen aangezet worden, maar dat die nog meer zichtbaar moeten zijn in de stad. Dat is precies het streven dat het college ook heeft. We gaan die meetlat gebruiken om dat heel goed te kunnen monitoren en dus ook bij te schakelen waar het resultaat nog wat achterblijft. Er was nog een specifieke vraag over de ORAC-tuintjes. Dat loopt heel goed. We kunnen er 50 per jaar toevoegen aan de stad. Er schijnt een wachtlijst voor te zijn, dus het lukt heel goed om er mensen voor te vinden. Een belangrijke voorwaarde is dat het beheer van het ORAC-tuintje door een bewoner zelf wordt gedaan, dus dat iemand in de buurt van de ORAC zijn vinger opsteekt: ik ga zorgen voor dat tuintje.

Het is heel terecht dat er aandacht voor wordt gevraagd dat de spreiding in de stad daar ook een rol bij speelt. Ik zal kijken of we delen van de stad waar nog relatief weinig ORACtuintjes zijn op de een of andere manier naar voren kunnen halen, als het gaat om het plaatsen op de wachtlijst. Dan ben ik bij de moties. D66 had een motie over de normscores op wijkniveau voor alle afvalsoorten. Ik zei er net al wat over. Ik ben heel blij dat we naar die wat uitgebreidere meetlat gaan, 49

ook op aandringen van de Rekenkamer. Ik denk dat wat de motie vraagt op zich wel te halen is uit de bijlage die we gaan meesturen, maar ik begrijp heel goed wat de fractie van D66 hier vraagt. Dit is ook vrij essentiële informatie: je wil precies zien waar het minder goed gaat. Het is prima om dat in de voortgangsrapportage mee te nemen en daar aandacht aan te besteden. Ik weet niet of we dat ook in de begroting doen, maar we kunnen het in ieder geval meenemen in de uitgebreide voortgangsrapportage van het afvalplan. Het college kan de motie aan de raad laten. Dan de motie Boenen en beboeten van de VVD. Die is niet ingediend? Oké. Nee, ik zie de VVD ook niet op mijn lijstje staan. Excuus, voorzitter. Het CDA heeft een motie over de camera's tegen bijplaatsingen. Daar hebben we in de commissie over gesproken. Het is zeker het voornemen van het college om daarmee door te gaan. We hebben een pilot gedaan. Het vervolg laat even op zich wachten, omdat we dit juridisch en privacytechnisch netjes willen doen. Dat moet helemaal conform de voorwaarden die daarvoor gelden. Ik kan niet beloven dat dat dit jaar nog lukt, maar ik kan wel toezeggen dat we hiermee doorgaan en dat we zodra het kan weer verdergaan met die camera's, inclusief dummycamera's. Als de motie aangehouden kan worden - dat proefde ik een beetje bij de indiener - dan hoop ik dat we er op zo'n manier samen uitkomen.

Kavish Partiman (CDA). Kan er dan wel een idee van een termijn worden gegeven? We hebben er begrip voor dat het dit jaar niet meer lukt vanwege wat technische redenen, maar het moet niet op de lange baan worden geschoven. Vandaar dat we deze motie hebben ingediend. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ik kan sowieso toezeggen dat er in de voortgangsrapportage over de stand van zaken gerapporteerd wordt. Het streven is om dit zo snel mogelijk te doen. Dat is wat ik daarover kan zeggen. Kavish Partiman (CDA). Dank aan wethouder Kapteijns en assistent-wethouder De Vuyst voor de terugkoppeling. Met dit antwoord kan ik deze motie aanhouden. De voorzitter. Aangezien motie M.4 CDA is aangehouden, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Dan ben ik bij de motie Peuk niet in het zand van de Haagse Stadspartij om een proef te starten met het uitdelen van asbakken bij strandopgangen. Het geval wil dat we zo'n proef weleens hebben gedaan, ook in Den Haag. Ondanks dat dat gepaard ging met de inzet van promotieteams, waarbij het doel van het asbakje ook heel goed uitgelegd werd, zagen we toch dat aan het eind van de dag juist de asbakjes als afval op het strand lagen. Dan zijn we het paard achter de wagen aan het spannen. We hebben al gedaan wat deze motie vraagt en de uitkomst van de pilot was dat het toch niet werkt.