RIS319155 Notulen van de raad van 30 mei 2024

Ik denk dat het niet verstandig is om nu daar geld uit weg te halen, nog even los van dat het best een ingewikkelde procedure is conform de gemeenschappelijke regeling zoals die er ligt. Maar ook inhoudelijk ontraadt het college dit amendement. De voorzitter. Meneer De Vuyst, u heeft een nieuw punt?

66

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Jazeker, dit gaat over mijn tweede amendement, over het weerstandsvermogen. Bij de Harnaschpolder hebben we laatst een tegenvaller gehad in de grondexploitatie van, uit mijn hoofd, € 14 mln., waar wij voor 85% aan de lat stonden om bij te schuiven. Dus de tegenvallers kosten niet zoveel moeite, als we daarvoor moeten bijbetalen. Daar hebben we dan ook niks over te zeggen, want de grondexploitatie is een autonome ontwikkeling. Nu is dit niet alle reserve in het weerstandsvermogen. Dit is het niet gecommitteerde of niet geplande extra vermogen. Nu zou dat niet kunnen terugvallen. Zelfs de MRDH rekent met die weerstandsratio. Het IPP doet dat ook en geeft gewoon aan: dit is gewoon over volgens al onze regels. Dat valt toch niet te ontkennen, wethouder? Wethouder Bruines (D66). Dat kan. Ik zou het ook prima vinden om daar ten principale nog eens even de discussie over te voeren. Maar zelfs als je constateert dat je meer in kas hebt dan volgens de normen van het weerstandsvermogen noodzakelijk is, kan je wel beslissen om dat geld er voorlopig in te laten zitten, omdat je weet dat je het binnenkort nodig gaat hebben. Dat is wat het college bepleit.

Als de heer De Vuyst heel graag eens een keer de discussie wil voeren over hoe we precies omgaan met weerstandsvermogen, de hoogte daarvan, de ratio's bij verbonden partijen, hoe we daarop toezien en hoe we die in de tijd kunnen volgen, vind ik dat prima. Maar het lijkt me uitermate onverstandig om op dit moment dit besluit te nemen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Er zitten een paar voorzichtigheidsaspecten in mijn amendement. Daar ga ik de wethouder toch op wijzen. Het gaat niet over nú bij de jaarrekening, alhoewel nú blijkt dat het weerstandsvermogen, de algemene reserve bijna zes keer zo hoog is als IPP zelf noodzakelijk acht. Mijn voorstel is om aan het eind van het jaar alles boven twee keer meer dan het eigen vermogen te doen. Dat is toch logisch? We zouden u ook aanspreken als u zo'n grote algemene reserve had als wethouder Financiën. Wethouder Bruines (D66). Die redenering kan ik begrijpen. Het voorstel beoogt de uitbreiding van het gebied, dus om op meer terreinen, ook in Den Haag, het IPP te kunnen inzetten. De heer De Vuyst stelt voor om die uitbreiding niet te doen en het geld terug te halen. Dan kan het niet op de manier worden ingezet zoals we dat voor heel veel bedrijventerreinen de komende tijd nodig achten. Ik zou er dus nog steeds geen voorstander van zijn.

Ik vind het prima om de principiële discussie over hoe daarmee om te gaan, een keer te voeren, maar nu niet dit besluit. Eind 2024 is over een paar maanden. We hebben echt die ruimte nodig voor de komende periode om zo snel mogelijk te beginnen, maar ook voor de komende jaren om echt te doen wat nodig is. Uiteindelijk heeft u mij ook daarvoor ingehuurd. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik constateer dat het toch wrang is. Tegenvallers moeten we opvangen, meevallers kunnen niet terugkomen. En dan gaan we kijken of het IPP dat anders heeft kunnen doen. Als over een jaar, bij de jaarrekening na de uitbreiding van het IPP die het ongetwijfeld zal halen, blijkt dat er nog steeds geld over is en dat meer dan twee keer het geld over is, onbesteed en niet gecommitteerd, dan zal de wethouder toch met mij eens dat dit ten principale terug zou moeten komen en niet kan blijven zitten in een verbonden partij? Wethouder Bruines (D66). Hoe zeg ik dit handig? In het theoretische model heeft u gelijk. Het geld komt af en toe wel terug, want er zijn heel veel verbonden partijen waar we ook dividend van krijgen. Dan komt het dus ook terug. Het komt uiteindelijk ook terug omdat er een hoop verdiend wordt op de gronduitgifte over de afgelopen jaren. Dat kan weer herinvesteerd worden in onze stad, wat heel hard nodig is.

Daarmee komt het ook terug in Den Haag. Dat zijn dus ook de redenering en de ratio daarachter. De laatste motie is van meneer Van den Bos, Regel het goed met Rijswijk. Hij vraagt om te evalueren. Dat begrijpt het college goed. We zullen daarbij ook kijken hoe groot, wie dan allemaal partij erin zouden moeten zijn en ook hoe we daarmee uitvoering kunnen geven aan de regionale afspraken in het kader van het woon-werkakkoord. Maar deze kan het college aan de raad laten. 67

Dan hebben we nog het amendement van de heer Sluijs over het vaststellen van een zienswijze. Er is nog een aantal zorgen en gedachten over de doelstelling en de kaders en over wie er nou allemaal in moeten zitten. Het lijkt me prima om de evaluatie die de heer Sluijs voorstelt, te doen, ook met de uitbreiding van het rechtsgebied, en daarmee ook aandacht te geven aan de zorgen en de vragen die er op dit punt nog liggen. Ik kan dit dus aan de raad laten. Mevrouw Arp heeft het amendement Betaalbaarheid als doel. Ik begrijp de gedachte en ik weet ook dat mevrouw Arp heel veel aandacht vraagt voor betaalbare bedrijfsruimte. Dat is ook een prioriteit van het college. Maar het IPP ziet echt op de meer marktconforme bedrijventerreinen met ook veel eigenaarschap van particuliere partijen. De betaalbare bedrijfshuisvesting proberen we wat meer in de wijken voor elkaar te krijgen. Het IPP mag zich ook niet marktverstorend opstellen. Dat moet marktconform en minimaal kostprijs dekkend handelen. Hier ligt echt een taak voor het college om op mogelijke plekken in de wijk, zoals we bijvoorbeeld met De Beatrijs voorzien of misschien op andere plekken, een rol te spelen. Ik zou het dus eigenlijk niet direct hieraan willen koppelen. Het college moet ontraden om dit in te brengen als direct doel voor IPP. Lesley Arp (SP). Twee dingen. Allereerst even een terugblik op de commissie.

Die doelen zijn natuurlijk nieuw. Daar hebben we het ook over gehad. De heer Sluijs heeft eerst nog geopperd om misschien alle doelen te schrappen. Dat heeft hij niet in een voorstel verpakt. Maar toen zei de wethouder in reactie daarop: het is aan de raad en aan de zienswijze die jullie willen indienen of we doelen willen schrappen of toevoegen. Ik vraag me dus af waarom dit nu ineens een ingewikkeldere kwestie is voor het college. Wethouder Bruines (D66). Omdat in de tekst voorgesteld wordt om de opdracht voor het creëren van betaalbare bedrijfshuisvesting aan het IPP te geven. Die vindt het college te ver gaan. Lesley Arp (SP). Ik wil nog een keer mijn amendement toelichten. Uiteraard vindt ook mijn partij betaalbare bedrijfshuisvesting heel belangrijk. Daar heeft het college helemaal een punt. Maar wij geven aan dat we de bevordering van betaalbare bedrijfshuisvesting belangrijk vinden. Juist in artikel 4 worden ook allerlei instrumenten benoemd die het IPP kan aangrijpen. Dan heb je het over onteigenen, verwerven, herontwikkelen en ook het exploiteren van bedrijfsgebouwen. Dat zijn allemaal instrumenten waar mijn fractie helemaal geen probleem mee heeft, mits je die natuurlijk wel allemaal inzet voor een maatschappelijk doel.

Want het lijkt mij onwenselijk dat we gaan herontwikkelen, verwerven en exploiteren en vervolgens geen oog hebben voor het sturen op die betaalbaarheid. Dan ben je erg commercieel bezig. Wethouder Bruines (D66). Dat snap ik op het punt van exploiteren meer dan op het punt van ontwikkelen. Maar het is voor het college wel te specifiek en te vergaand, vooral ook omdat het raakt aan het feit dat het IPP zich niet marktverstorend kan opstellen en minimaal kostprijs dekkend moet handelen. Als je dus op een bedrijventerrein een pand of een bedrijfsverzamelgebouw hebt waarvan je als gemeente vindt dat je huursubsidie moet geven om die prijzen lager te krijgen, dan krijg je eigenlijk twee verschillende rollen. De gemeente die zelf een lagere huur mogelijk maakt door geld daaraan te doteren en het IPP dat zorgt, als het al exploiteert, dat de businesscase ronddraait. Daar komt het dan eigenlijk op neer. Dus dan komt er ook altijd die publiekrechtelijke taak, omdat wij vinden dat er voldoende goedkope bedrijfsruimte zou moeten zijn. Dat raakt dan niet aan de doelstelling van het IPP, maar meer aan de doelstelling van de gemeente om ervoor te zorgen dat er voldoende goedkope bedrijfsruimte is. Want er zal altijd geld bij moeten vanuit de gemeente ten opzichte van die markconformiteit. Jan Willem van den Bos (PvdD).

De wethouder geeft aan dat het IPP niet marktverstorend mag werken, maar dat is toch eigenlijk de essentie van een gemeenschappelijke regeling? We zeggen bij de MRDH toch ook niet dat die niet marktverstorend mag werken? Wethouder Bruines (D66). Ik begrijp niet helemaal wat u nu bedoelt.

68

Jan Willem van den Bos (PvdD). Je belegt als overheid een publiek belang via een verbonden partij, juist omdat je op een bepaalde manier wil zorgen dat een belang goed behartigd wordt. Een verbonden partij is geen marktpartij. Dus je treedt als overheid toch juist in de markt met een bepaald doel? Wethouder Bruines (D66). Ja, en dat kan dus betekenen dat de gemeente zeker wel stappen kan zetten om huren laag te houden, want daar gaat het in dit geval om. Het IPP is een gemeenschappelijke regeling met een andere rechtspersoon dan een gemeente. We vinden uit een publiek belang dat bedrijventerreinen ontwikkeld en beheerd moeten worden. Dat zal altijd marktconform moeten. Als we verlaagde huren willen, zullen wij daar als gemeente middelen bij moeten leggen. Dat is de route die daarin moet worden gelopen. Jan Willem van den Bos (PvdD). Mijn fractie begrijpt op dit punt niet zo goed dat je voor het ene doel, duurzaamheid en klimaatadaptie, wat we heel goed vinden, zegt dat het IPP wel handelingen mag verrichten en dat als het dan opeens om zoiets als betaalbaarheid gaat, het volgens de wethouder per definitie marktverstorend en verboden is voor het IPP. Wethouder Bruines (D66). Omdat wij ook eisen stellen aan de verduurzaming van onze bedrijventerreinen.

We willen binnen de klimaatdoelstellingen die er liggen dat, als gebouwen gebouwd of ontwikkeld worden, dat op een zo'n duurzaam mogelijke manier gebeurt. Het is dan aan het IPP om het op zo'n manier te ontwikkelen dat het economisch en financieel op een goede manier uit kan. Maar het ondersteunen van afzonderlijke ondernemers door een lagere huur mogelijk te maken, want daar komt het eigenlijk op neer, behoort niet tot het rechtsgebied van het IPP. De voorzitter. Ik kijk naar de heer Dubbelaar, die interrumpeert namens de heer Sluijs. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Meneer Sluijs is even afwezig. Hij vroeg of ik het even over wilde nemen. Hart voor Den Haag leest het amendement zo dat wordt gevraagd wat de vraagprijs wordt voor een vierkante meter. Want de wethouder zegt zelf dat het kostendekkend moet zijn. Ontwikkelkosten moeten terugverdiend worden. Het IPP kan bedrijfshuisvesting bouwen die kostendekkend verhuurd moet worden voor € 200 de vierkante meter of voor € 80 de vierkante meter. Volgens mij bedoelt mevrouw Arp: kies dan voor het laatste. Wethouder Bruines (D66). Uiteindelijk wil je natuurlijk wel dat het financiële plaatje gewoon goed ronddraait. Dat is ook de vraag die we natuurlijk stellen. Er wordt ontwikkeld en je wilt dat het ook weer terugkomt. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Volgens mij zitten we daarbij op een lijn, maar je kan op verschillende manieren bedrijfshuisvesting realiseren. Op een heel hoog niveau, met een heel dure vierkante meterprijs, of wat betaalbaarder. Mevrouw Arp vraagt: richt je dan op de betaalbaarheid. Wethouder Bruines (D66). Het sommetje moet natuurlijk wel altijd gelijklopen. Je kan natuurlijk heel hoogwaardig voor hoge huren gaan. Overigens is IPP niet gericht op winst maken. Er wordt wel gezegd dat het een commerciële partij is. Nee, dat is het niet. Het is een gemeenschappelijke regeling. Je kan zeggen: als je goedkopere bouw toepast, kunnen daar ook lagere huren in komen. Als wij al over die huren gaan, want vaak is het ook samen ontwikkeld met andere partijen. Dus in die zin wel, maar dan is nog de vraag of je dat als zo een expliciete doelstelling wilt opnemen. Bij het verhaal van brede werkgelegenheid kan ik me heel veel voorstellen. Er is heel veel ruimte om daar op allerlei manieren iets mee te doen. Maar puur iets over huurprijzen voor de bedrijfshuisvesting? Het college is van mening dat dat te specifiek is, dus we ontraden het amendement. De voorzitter. Rondt u af? Wethouder Bruines (D66). Ik wil graag afronden met de motie van de heer Sluijs van Hart voor Den Haag over het parkeerterrein Wateringse Veld. Dat is uiteindelijk een bestemmingsplankwestie die daar nu speelt.

Het gebied is ontwikkeld en er is ook, met de moties die zijn aangenomen, zo goed 69

mogelijk rekening mee gehouden en onderzoek gedaan. Die verantwoording zal u ook in de wijzigingsvoorstellen voor het bestemmingsplan die het college u doet, terugvinden. Voorzien wordt om dat volgende week naar u toe te sturen. Daarin wordt ook geadresseerd hoe om is gegaan met de in de raad aangenomen moties. Uiteindelijk heeft de raad dan zelf alle gelegenheid om een afweging te maken of het college dat netjes heeft gedaan en om de bestemmingswijziging wel of niet te steunen. Het plan ligt er nu. Dat is ingediend. Het college legt u een bestemmingswijziging voor. U moet kijken of u daarmee akkoord gaat of niet. Ik zou dus zeggen: hou de motie even aan tot het bestemmingsplan voorligt. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Volgens mij is de situatie zo dat als deze motie het vandaag haalt, de bestemmingsplanwijziging ook niet meer naar de raad gestuurd hoeft te worden. Wethouder Bruines (D66). Er is ooit een besluit geweest om dit gebied te herontwikkelen. De raad heeft besloten om dat mogelijk te gaan maken. Daar zijn een aantal vragen over ingediend, onder andere door uw partij, over hoe dat dan precies zou moeten. Want het komt natuurlijk voort uit de overigens ook door uw partij zeer gewenste toevoeging van een aantal vierkante meters bedrijfsruimte. Dat heeft een bepaalde vorm gekregen, waar naar ons beste weten de moties zo goed mogelijk in zijn meegenomen.

Het is vervolgens aan de raad om te kijken wat hij daarmee doet. Er ligt hier nu geen ontwerp voor of zo. Niemand kent die stukken verder. Dus het is een beetje lastig. Volgende week, als u die stukken gekregen heeft, dan is het aan de orde. Jan Willem van den Bos (PvdD). De wethouder heeft mijn vraag over veiligheid beantwoord, maar ik had nog een andere vraag gesteld over vergroening en klimaatadaptatie en wat de visie van het college is op het informeren van de raad, nog voordat we gaan evalueren wat het IPP daar nou gaat doen qua strategie en concrete plannen en tussendoelen bijvoorbeeld. Wethouder Bruines (D66). Dit snap ik. Dat zijn juist de randvoorwaarden die we in die gebiedsvisies kunnen vastleggen met elkaar. Als wij daar een bepaalde vergroening willen of een goede omgang met klimaat en milieu, dan is dat de opdracht. Dan moeten we kijken of die opdracht goed wordt uitgevoerd. Dat zal dan al dan niet in een bestemmingsplan of een gebiedsvisie worden vastgelegd. De voorzitter. Dat was de eerste termijn. Mijn voorzitter van de commissie Bestuur zou dan altijd zeggen: zijn er nog dingen blijven liggen? Maar je kan het ook deftig zeggen. Heeft de raad behoefte aan een tweede termijn? Ik constateer dat dit niet het geval is. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Vanavond gaan we stemmen. Het is nu tien over zes. Ik schors tot tien over zeven. Eet smakelijk.

De vergadering wordt van 18.10 uur tot 19.16 uur geschorst.

Aan de orde is: Q. Voorstel van het college inzake Beëindiging project Ongelijkvloerse Kruising Zwolsestraat/Voorstel inzet vrijkomende middelen (RIS318696). De beraadslaging wordt geopend. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Het college zou echt eens wat vaker moeten luisteren naar Hart voor Den Haag, want eind 2022 heeft Hart voor Den Haag de motie ingediend Stop de tunnel op Scheveningen, met RIS-nummer 314154. Helaas werd onze motie ontraden en kreeg deze onvoldoende steun vanuit de gemeenteraad. Een gemiste kans, want nu, anderhalf jaar later, komt het college zelf met het voorstel om te stoppen met de verdere uitwerking van deze tunnel en het gestelde 70

krediet te besteden aan andere zaken. Van het destijds beschikbaar gestelde krediet van € 26 mln. is nu ook een groot deel niet meer beschikbaar. Conclusie: eerder ideeën van Hart voor Den Haag omarmen kan de stad dus veel geld besparen. Hart voor Den Haag steunt de conclusie in het raadsvoorstel dat de realisatie van een ongelijkvloerse kruising een te grote investering vraagt. Op dit moment wordt dat ingeschat tussen de € 60 mln. en € 70 mln. Het college vraagt instemming om het deel van het geld te gebruiken voor het project Grotiusplaats. Hiermee kan Hart voor Den Haag niet instemmen en daarom een amendement Geen geld naar Grotiusplaats, terug naar Laak. Ik besluit om besluit II te wijzigen en dat geld ergens anders aan te besteden. Tijdens de behandeling bleek dat enkele collega's in de raad niet wisten dat het krediet van die OKZ door een D66-wethouder was afgepakt van de bewoners in Laakkwartier. In mijn toelichting kunt u hier meer over lezen. Het getuigt van behoorlijk bestuur om een deel van de vrijkomende middelen nu weer in te zetten daar waar ze vandaan zijn gekomen. De parkeerproblemen in Laak zijn namelijk nog niet opgelost. De voorzitter. Door de heer Dubbelaar wordt het volgende amendement (Q.A HvDH) voorgesteld:

Amendement Q.A HvDH Geen geld naar Grotiusplaats, terug naar Laak De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 mei 2024, ter bespreking van Beëindiging project Ongelijkvloerse Kruising Zwolsestraat/ Voorstel inzet vrijkomende middelen (RIS318696), Besluit om: • II. een deel van de vrijkomende middelen van het project OKZ (€ 9,8 miljoen) in te zetten voor het project Grotiusplaats en hiervoor met een vervolgvoorstel naar de raad te komen; Te wijzigen in: • II. een deel van de vrijkomende middelen van het project OKZ (€ 9,8 miljoen) in te zetten voor de aanpak van de parkeerproblemen in het stadsdeel Laak en hiervoor met een vervolgvoorstel naar de raad te komen; Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. We hebben de bewoners van Scheveningen Noord iets beloofd. Beloofd dat we de verkeersverbetering eindelijk zouden uitvoeren. Beloofd dat we eindelijk iets zouden doen. De Haagse VVD was, is en blijft voorstander van een ongelijkvloerse kruising. Nu wil dit college niet alleen stoppen met het project, maar dit college ziet ook de kans om met het geld van Scheveningen een andere bodemloze put te dempen. We hebben enorme ambities voor Scheveningen. We willen dat Scheveningen een plek is waar toeristen en bezoekers graag komen en die makkelijk is te bereiken.

We willen dat Scheveningen een plek is waar je prettig woont. Daar is veel voor nodig. Daar zijn investeringen voor nodig. Investeringen die de VVD bereid is te doen. In dit voorstel van het college wordt al direct het grootste deel van het geld uit Scheveningen gehaald. Ik ben ook wel benieuwd waar dat geld nou precies vandaan is gekomen, want ik dacht dat het geld ook kwam uit het programma De Kust Gezond. Het klopt toch dat er € 5,5 mln. afkomstig is uit Eneco-middelen? Graag een uitleg hoe dit nu zit. Kan het college aangeven of zij het ook rechtvaardig vinden om dit geld nu weg te halen terwijl al iets beloofd is voor Scheveningen Noord? Kan het college aangeven dat onze doelstellingen nog altijd overeind staan? Dat is namelijk toch goed bestuur? Vooral omdat we nog lang niet weten welke oplossingen er mogelijk zijn. Ook weten we niet of we het geld willen inzetten voor de Grotiusplaats. De raad moet eerst besluiten wat hij wil en pas dan weten we wat het kost. Dus daarna kun je pas weten of er geld overblijft. De VVD wil dat we niet het geld uitgeven voordat we weten wat de uitwerking wordt. De VVD wil ook dat we de oorspronkelijke doelen overeind houden, de doelen van kwaliteitsverbetering, meer zicht op zee en verbetering van de bereikbaarheid en doorstroming. Daarom het amendement OKZ budget pas besteden als uitwerkingen gereed zijn, waarbij dictum II 71

wordt geschrapt en dictumpunt III wordt gewijzigd. Het is mede ingediend namens Judith Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP en Sebastian Kruis van de PVV. De voorzitter. Door de heer De Ridder, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg en de heer Kruis, wordt het volgende amendement (Q.C VVD) voorgesteld:

Amendement Q.C VVD OKZ budget pas besteden als uitwerkingen gereed zijn. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 mei 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Beëindiging project Ongelijkvloerse Kruising Zwolsestraat/ Voorstel inzet vrijkomende middelen (RIS318696) Besluit om: • Dictumpunt II te schrappen: een deel van de vrijkomende middelen van het project OKZ (€ 9,8 miljoen) in te zetten voor het project Grotiusplaats en hiervoor met een vervolgvoorstel naar de raad te komen;

En om • Dictumpunt III te wijzigen en te hernummeren als II: de vrijkomende middelen van het project OKZ (€ 17,1 miljoen) te reserveren voor de realisatie van alternatieven voor de Ongelijkvloerse Kruising Zwolsestraat zoals bovengrondse mobiliteitsoplossingen voor de doorstromings- en oversteekbaarheidsproblematiek op en rond de Gevers Deynootweg. Daarbij staan de oorspronkelijke doelstellingen (meer zicht-op-zee, betere bereikbaarheid en kwaliteitsimpuls voor het gebied) die bereikt zouden worden met de ongelijkvloerse kruising Zwolstestraat overeind en wordt integraal gekeken naar verbeteringen in de buitenruimte in het kader van het programma De Kust Gezond. Hierbij zullen omwonenden en andere stakeholders worden betrokken. Pas als er na vaststelling van het nieuwe ontwerp geld over is kan dat geld worden ingezet voor andere projecten. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Dennis Groenewold (D66). Voorzitter. We hebben hier een best uitvoerige commissiebespreking over gehad. Daar heb ik aangegeven dat D66 en met name ik zelf ook persoonlijk echt baal van hoe dit is gegaan. We hebben jarenlang gezegd dat die ondergrondse doorgang naar de parkeergarage er zou komen.

Het was ook een van de belangrijke argumenten uiteindelijk voor de bewoners daar om in te stemmen met de komst van de parkeergarage op die plek, om te voorkomen dat al dat verkeer via de Gevers Deynootweg in die fuik moest komen. En helaas komt die er toch niet. Dat vind ik oprecht heel erg jammer. In die zin sluit ik me dus aan bij de vorige spreker. Maar ik sluit me ook aan bij de eerste spreker. Op een gegeven moment bereik je wel een punt waarop je moet gaan nadenken of dit nog wel kan. Dat punt is nu wel bereikt. D66 kan dus instemmen met het raadsvoorstel. Tegelijkertijd blijft overeind dat ik er heel erg van baal dat we de bewoners dingen hebben voorgeschoteld die we nu niet meer waar kunnen maken. Rutger de Ridder (VVD). Waarom kiest D66 ervoor om dat geld direct aan iets anders te besteden? Dennis Groenewold (D66). We kiezen ervoor om het geld aan twee zaken uit te geven, waaronder een deel aan de oplossingen voor de verkeersproblematiek bij de Gevers Deynootweg. Rutger de Ridder (VVD). Staat D66 nog steeds achter de doelstellingen die we eerder hebben genoemd, namelijk zicht op zee, kwaliteitsverbeteringen en betere bereikbaarheid van Scheveningen Noord?

72

Dennis Groenewold (D66). Die vraag stelde de heer De Ridder ook in de commissie. In principe wel, alleen zou ik niet weten hoe je zonder die ondergrondse doorgang dat zicht op zee daar kunt regelen op een manier die realistisch is, zonder alsnog het budget dusdanig te verhogen dat je uiteindelijk nog duurder uitkomt. Het zou dus mooi zijn als het lukt, maar ik denk dat de focus nu moet liggen op het oplossen van de verkeersproblematiek. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Meneer Groenewold weet niet wat de oplossing is. Ik weet dat ook niet. Maar misschien hadden we dan dat geld nog even beschikbaar moeten houden voordat we het aan andere dingen gingen uitgeven, om te kijken wat er misschien wel mogelijk was. € 9,8 mln. is een hoop geld. Dennis Groenewold (D66). Dat is zeker waar wat de heer De Ridder zegt. Hij vond het in de commissie nog niet zoveel geld toen we het erover hadden, maar inmiddels wel en daar ben ik het mee eens. Het is een hoop geld, maar het was niet voldoende om te realiseren wat we wilden. Ik denk dat we wel duidelijk kunnen zeggen dat we het met dit bedrag ook niet hadden gered. Dat is jammer, want ik vind wel dat we naar die bewoners toe iets van een verplichting hebben gecreëerd.

Daarom heb ik een motie die ik bij dezen wil indienen, met het dictum: verzoekt het college voor het verdere traject om te komen tot bovengrondse mobiliteitsoplossingen voor de doorstromingsen oversteekbaarheidsproblematiek op en rond de Gevers Deynootweg en de Zwolsestraat een zo hoog mogelijke trede op de trap van eigenaarschap te kiezen die in ieder geval niet lager is dan 'meedenken - adviseren'; met een concreet tijdpad te komen en de raad hierover dit jaar nog te informeren. Voor de duidelijkheid: ik heb zo veel mogelijk van de tekst uit het raadsvoorstel gekopieerd. De tekst klonk misschien wat ambtelijk. Het is in ieder geval niet echt spreektaal. Maar het gaat erom dat we willen dat bij de volgende fase, als we toch gaan kijken hoe de problematiek daar kan worden opgelost of in ieder geval kan worden verbeterd, de mensen zo goed mogelijk worden meegenomen. Die 'trap van eigenaarschap' is het participatieniveau dat we daarbij willen zien. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik was benieuwd of D66 ook nog iets tegen de bewoners van Laakkwartier wil zeggen. Dennis Groenewold (D66). Dat we hen ook heel belangrijk vinden. Maar we hebben het hier over dit punt. Daar kwam Laakkwartier niet in voor. U heeft het wel erbij gehaald. U heeft gelijk, hoor, dat het geld daarvandaan kwam. Daar hebben we ook een discussie over gehad in de commissie.

Het is niet voor niks dat het geld daar ook is weggehaald: er was geen behoefte meer aan een parkeergarage. Ik vind het daarom ook gek om het dan wel weer daarnaartoe te brengen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Hart voor Den Haag vindt het gek om geld van mensen af te pakken dat voor hen bestemd is, dan weer dingen te beloven aan een andere groep, op Scheveningen, en om daar dan weer het geld van af te pakken, alleen maar om bewoners mee te krijgen met D66plannen die uiteindelijk niet uitgevoerd worden. Dennis Groenewold (D66). In de commissie had u het nog over een andere wethouder die het plan had bedacht. Het was dus geen D66-plan, maar dat even terzijde. We pakken geen geld af van mensen. Het zijn ideeën van de gemeente, waar we met zijn allen voor staan voor een bepaalde buurt, een bepaalde wijk, en die op een gegeven moment niet meer nodig zijn. Dan ga je afwegen waar de stad het meest baat bij heeft. Dat is dan op dat moment een ander deel van de stad. Dat is op zich heel logisch binnen een gemeente die bestuurd wordt. De voorzitter. Door de heer Groenewold, daartoe gesteund door mevrouw De Groot, wordt de volgende motie (Q.1 D66) ingediend:

73

Motie Q.1 D66 Inzetten op maximale participatie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 mei 2024, ter bespreking van het raadsvoorstel ‘Beëindiging project Ongelijkvloerse Kruising Zwolsestraat/voorstel inzet vrijkomende middelen, RIS318696. Constaterende dat: • bij de bouw van de Hommerson parkeergarage veel weerstand was tegen de ingang aan de noordkant van de garage omdat het verkeer dan via de toch al vaak drukke Gevers Deynootweg de garage moet bereiken; • om aan de bezwaren tegemoet te komen, Hommerson ook aan de zuidkant van de garage mogelijke toegang heeft gerealiseerd; • de gemeente destijds heeft aangegeven dat deze zuidelijke ingang via een nieuw te maken ingang als onderdeel van een ongelijkvloerse kruising bij de Zwolsestraat toegankelijk zou worden gemaakt; • nu jaren later een definitieve streep door de komst van de ongelijkvloerse kruising gaat, waardoor de garage alleen toegankelijk blijft via de Gevers Deynootweg; • in het raadsvoorstel staat dat de omwonenden en andere stakeholders worden betrokken bij bovengrondse mobiliteitsoplossingen voor de doorstromings- en oversteekbaarheidsproblematiek op en rond de Gevers Deynootweg en het verbeteren van de buitenruimte; • de gemeente voor de participatie de trap van eigenaarschap hanteert, maar het college voor het betrekken van de bewoners nog geen trede op de trap van eigenaarschap heeft

gekozen. Overwegende dat: • er door het doorlopen proces en gedane toezeggingen verwachtingen zijn gewekt bij de omwonenden; • vanwege de gewekte maar niet nagekomen verwachtingen het extra belangrijk is de omwonenden zo veel mogelijk bij het vervolg traject te betrekken en daarom voor een zo hoog mogelijke trede op de trap van eigenaarschap te kiezen. Verzoekt het college: • voor het verdere traject om te komen tot bovengrondse mobiliteitsoplossingen voor de doorstromings- en oversteekbaarheidsproblematiek op en rond de Gevers Deynootweg en de Zwolsestraat een zo hoog mogelijke trede op de trap van eigenaarschap te kiezen die in ieder geval niet lager is dan ‘meedenken – adviseren’; • met een concreet tijdpad te komen en de raad hierover dit jaar nog te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Het zal u niet verbazen dat mijn fractie bij de vaststelling van het voorontwerp van de ongelijkvloerse kruising aan de Zwolsestraat en het vrijgeven van het krediet tegen was en dat zijn wij nog steeds. Wij vinden het dan ook goed dat dit besluit nu voorligt en vinden het jammer en zonde dat er wel heel veel plankosten aan besteed zijn. Wij steunen daarom ook de lijn van het college om dit project te beëindigen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Waarom heeft de Partij van de Arbeid anderhalf jaar geleden dan tegen onze motie gestemd om te stoppen met die tunnel?

74

Samir Ahraui (PvdA). Dat is een heel goede vraag. Ik kan me zo voorstellen dat mijn collega die destijds hier het woord voerde, de afweging heeft gemaakt dat er toen nog afspraken lagen om verder te gaan met de uitwerking van dit plan. De voorzitter. U zet uw betoog voort. Samir Ahraui (PvdA). Wij steunen dan ook het voorstel om met dit project te stoppen en in principe ook met het raadsvoorstel dat voorligt. Wel heeft mijn fractie nog bezwaar tegen in ieder geval dictumpunt 2 en 3 van het raadsvoorstel, omdat we ons daarmee al op projecten vastpinnen zonder dat we daar al voorstellen voor gehad hebben. Wij vinden het daarom ook logisch dat we eerst de middelen laten vrijvallen en vervolgens raadsvoorstellen van het college ontvangen die we kunnen beoordelen op de inhoud voordat we specifieke bedragen aan projecten koppelen. Daarom het amendement Zuivere besluitvormingsroute vrijkomende middelen OKZ: 'Besluit om dictum 2 en 3 te vervangen door: In te stemmen met het storten van de vrijkomende middelen van het project Ongelijkvloerse Kruising Zwolsestraat in een bestemmingsreserve met als doel om meerkosten van andere mobiliteitsprojecten, die zijn gekoppeld aan onze vergroeningsambitie, van dekking te voorzien.

Deze reserve zal in eerste instantie worden ingezet voor project Grotiusplaats en ten behoeve van projecten voor bovengrondse mobiliteitsoplossingen en verbeteringen in de buitenruimte op en rond de Gevers Deynootweg, waar nog separate raadsvoorstellen aan de raad voor volgen.' Het amendement is mede ingediend door collega's Arp van de SP en De Groot van het CDA. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dit klinkt als werkverschaffing voor ambtenaren. Waarom is dit géén papieren tijger? Samir Ahraui (PvdA). Op dit moment kan ik niet beoordelen waar het college precies mee komt in het raadsvoorstel Grotius. Ik kan het bedrag niet toetsen en ook de inhoud van het voorstel niet toetsen. Daarom wil mijn fractie de raadsvoorstellen ontvangen voordat we hier specifiek een besluit over nemen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Maar het geld is niet weg voordat wij dat besluit nemen. Dat geld is er nog. Uw voorstel nu is dus toch gewoon een papieren tijger? Samir Ahraui (PvdA). Zeker niet. Ik vind dit een financieel zuivere route om te doorlopen. Je sorteert voor op bedragen en op projecten waarvan ik vind: eerst alles in een bestemmingsreserve en kom dan, college, met specifieke raadsvoorstellen om het bedrag dat je van ons vraagt, goed te kunnen onderbouwen. Rutger de Ridder (VVD).

Kan de Partij van de Arbeid mij uitleggen waarom niet alsnog er zo meteen twee raadsvoorstellen komen die precies passen in het bedrag dat het college zelf al heeft bedacht? Samir Ahraui (PvdA). Dat zou kunnen, in theorie, maar dan kunnen we het wel toetsen. Dan hebben we de raadsvoorstellen ontvangen. Daar zit dan een onderbouwing bij. Ik kan me voorstellen, en ik weet dat de heer De Ridder dat ook heel fijn vindt, dat we eerst voorstellen op hun merites kunnen beoordelen voordat we ons definitief ergens op vastpinnen. Rutger de Ridder (VVD). Met die laatste woorden is de VVD het helemaal eens. Maar waar het mij om gaat is dat het college zulke definitieve getallen al heeft genoemd. U kunt wel zeggen 'we doen het in een bestemmingsreserve', maar dan komt er gewoon hetzelfde uit, want die verdeling is al gemaakt achter de schermen. Ik denk dat die raadsvoorstellen al klaar zijn, alleen nog niet rijp genoeg voor hier in de raad. Samir Ahraui (PvdA). Dat kan heel goed kloppen, maar wij kunnen ze op dit moment niet beoordelen en ik wil daar wel de raadsvoorstellen voor zien.

75

De voorzitter. Laatste keer, meneer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Waar ik dus een beetje voor ben als we dit aannemen, is dat er uiteindelijk nog meer geld vertrokken kan zijn uit Scheveningen en we uiteindelijk nog minder geld hebben om dingen daar te regelen. Geen zicht op zee, geen kwaliteitsverbeteringen, geen betere doorstroom; dat is mijn risico. Hoe ziet de Partij van de Arbeid dat? Samir Ahraui (PvdA). De heer De Ridder doet nu alsof ook de middelen die in het oorspronkelijke dictum voor Scheveningen staan, kant-en-klare plannen waren. Ook daar moet nog een uitwerking voor komen. Ook daar moet nog een participatietraject voor worden doorlopen. Ook daar weten we nog niet hoe duur uiteindelijk de voorstellen zullen zijn waar het college mee gaat komen. We moeten dus eerst de raadsvoorstellen ontvangen. Dan zullen we met zijn allen die raadsvoorstellen beoordelen. Dán kunnen we een beslissing nemen over de middelen die je uit die reserve gebruikt. Ik hoor niet waar de heer De Ridder en ik hierop precies van mening verschillen. De voorzitter. Door de heer Ahraui wordt het volgende amendement (Q.B PvdA) voorgesteld:

Amendement Q.B PvdA Zuivere besluitvormingsroute vrijkomende middelen OKZ De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 mei 2024, ter bespreking van het voorstel van het college inzake beëindiging project Ongelijkvloerse Kruising Zwolsestraat/ Voorstel inzet vrijkomende middelen. Besluit om dictum 2 en 3 te vervangen door: • In te stemmen met het storten van de vrijkomende middelen van het project Ongelijkvloerse Kruising Zwolsestraat in een bestemmingsreserve met als doel om meerkosten van andere mobiliteitsprojecten, die zijn gekoppeld aan onze vergroeningsambitie, van dekking te voorzien. Deze reserve zal in eerste instantie worden ingezet voor project Grotiusplaats en ten behoeve van projecten voor bovengrondse mobiliteitsoplossingen en verbeteringen in de buitenruimte op en rond de Gevers Deynootweg, waar nog separate raadsvoorstellen aan de raad voor volgen. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Het project Ongelijkvloerse Kruising Zwolsestraat had meerdere doelen: de toegang van de Gevers Deynootweg op de boulevard verbeteren, het realiseren van zicht op zee, de verkeersveiligheid en -doorstroming verbeteren en een kwaliteitsslag in de buitenruimte maken.

Hoewel een ongelijkvloerse kruising een goede oplossing had kunnen zijn, is gezien de enorme kostenstijging tot maar liefst € 75 mln. het terecht dat dit project nu beëindigd wordt. Maar dat betekent niet dat we de gestelde doelen overboord moeten gooien. Nu is het zaak om te onderzoeken op welke manier de genoemde doelen zo goed mogelijk bovengronds bereikt kunnen worden. Dat doen we niet door eerst een groot deel van het bestemde budget naar een andere bodemloze put te sluizen. Nee, eerst moet een bovengrondse oplossing op Scheveningen vastgesteld worden. Als daarna blijkt dat er van de resterende € 17 mln. nog geld overblijft, kan dat ingezet worden voor andere projecten, zoals een overkluizing. Mijn fractie heeft daarom van harte het amendement van collega De Ridder ondertekend, zodat het geld in de juiste volgorde verdeeld gaat worden. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik kan het vrij kort houden. Ik wil graag het college complimenteren met de lessen die zijn geleerd uit het Amare-project. Want voorheen was de incentive 'o, een project wordt veel te duur, hoe houden we het allemaal onder de pet?' en nu zeggen we 'het wordt veel te duur, dus we doen het niet'. Met veel liefde en overtuiging hebben wij het amendement gesteund van de heer De Ridder om het geld wel op Scheveningen te besteden en niet aan allerlei andere hobbyprojecten van dit vergroeningscollege.

We zien uit naar het voorstel, want we moeten 76

uiteindelijk wel iets doen aan dit verkeersknelpunt. Tot die tijd wachten we af. Ik zie de heer Dubbelaar vragend kijken. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ja, want dit college wil een deel van het geld besteden aan een bodemloze put bij de Utrechtsebaan. Dat kunt u toch niet steunen? Sebastian Kruis (PVV). Dat steunen we ook helemaal niet, meneer Dubbelaar. Ik ben ook niet het college, ik ben meneer Kruis. Daar zit een wezenlijk verschil in. Ik heb daarom ook het amendement van de heer De Ridder gesteund. De voorzitter. Meneer Dubbelaar, u weet het, hè? Het is de heer Kruis, Sebastian Kruis. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het is meneer Kruis en die staat op plek 4. Daar kan ik begin juni op stemmen. Nee, ik weet heel goed wie meneer Kruis is. Maar bent u het met het idee van het college eens, meneer Kruis? Sebastian Kruis (PVV). Ik sta niet alleen op plek 4, maar ik sta vooral hier op dit moment. Ik ben het dus wel eens met het college dat, als zij constateren dat als het veel te duur wordt en echt niet meer te verantwoorden is dat een project zo gierend uit de klauwen loopt qua kosten, je moet kijken naar alternatieven. Maar ik wil dus niet dat we het geld nu al weggeven aan allerlei andere projecten. Ik wil dat het geld wel wordt besteed aan Scheveningen.

Wat ook wel eerder in het debat naar voren kwam, was dat uit draagvlakonderzoek bleek dat op de plek waar het geld aanvankelijk voor gereserveerd was, namelijk Laak, dit niet per se nodig was. Dan vind ik de oplossing van de heer De Ridder goed. Als het geen goede oplossing was, had ik die ook niet gesteund, dat snapt u. Daarom heb ik me achter dat amendement geschaard. De voorzitter. Ten slotte, meneer Dubbelaar, de laatste keer. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Maar als het amendement van de heer De Ridder het niet gaat halen, is de heer Kruis dus tegen het voorstel van het college? Sebastian Kruis (PVV). Ja, maar ik ga er wel vanuit dat als ik een voorstel indien met de heer De Ridder, dit het haalt. De voorzitter. Optimisme is een heel goede eigenschap. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Allereerst, als aanvulling op de heer Dubbelaar: de verkiezingen zijn volgende week donderdag 6 juni. Gaat allen stemmen, de toekomst van Europa gaat ons allen aan! Maar, voorzitter, ik begrijp dat u natuurlijk een beetje snelheid wil in de beantwoording. De voorzitter. Heel graag, al gelijk vanaf vanmiddag half twee! U heeft nog niets gezegd, maar er is een interruptie van de heer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Ik viel al in de hoofdprijzen vandaag, maar een stemadvies van de heer Van Asten zag ik nou ook niet per se aankomen.

Dus veel dank voor uw steun, meneer Van Asten! De voorzitter. Zie je, dat krijg je ervan, Van Asten, schiet op, hup! Wethouder Van Asten (D66). Het hele college waardeert het natuurlijk als mensen zich verkiesbaar stellen, maar nog meer als alle Hagenaars gaan stemmen. Voorzitter. Terug naar het voorstel dat voorligt. De heer Groenewold zei het al. We balen er ontzettend van dat we dit project moeten stopzetten. Maar u heeft ook gezien dat dit project financieel gezien echt verschrikkelijk uit de klauwen zal lopen als je het moet afmaken. Bedragen tot € 70 mln.; het is er niet, het is nooit zo begroot en dan moet je er inderdaad gewoon een streep onder zetten. Dat wil niet zeggen dat je vervolgens moet zeggen 'laat ze het uitzoeken op Scheveningen', verre van dat. 77

Dat hebben we de afgelopen jaren ook laten zien met verschillende actieprogramma's, die zich niet alleen op veiligheid, maar ook op verkeersdoorstroming en verkeersoverlast hebben gericht. Dat doen wij nu nog steeds, zeker ook om ervoor te zorgen dat de bewoners rondom het gebied van 'de fuik', zoals dat dan zo mooi heet, te ontlasten. Dat gaat goed. We gaan alleen op zoek naar methoden om dat te gaan verbeteren. We hebben als college u een voorstel gedaan dat ook gelijk laat zien waar we dat bedrag aan kunnen besteden. We hebben veel en vaak al gesproken over Grotius. Dat zullen we binnenkort weer doen als er een raadsvoorstel naar u toe komt, waarin er nog een bedrag nodig is om dit project van start te laten gaan. Het zal u niet verbazen dat dat bedrag € 9,8 mln. is. Het college heeft voorgesteld om de rest van het bedrag, een toch niet misselijke € 7,3 mln., voor Scheveningen te behouden en daar met voorstellen voor te komen. Ik kom op de moties en de amendementen, allereerst de motie van de heer Groenewold over de maximale participatie. De heer Groenewold zei het al. 'We hebben de mensen in de loop der jaren meegenomen in het plan voor deze parkeergarage en ondergrondse toegang daartoe en die wordt nu geschrapt.

Wat gaan we nu doen? Zorgen we wel dat we die bewoners weer goed meenemen?' De motie onderstreept dat nog eens extra en vraagt het college om met heel scherpe plannen te komen. Dat zijn we zeker voornemens te doen. Deze motie kunnen we dus met een positief advies aan de raad laten. Er zijn drie amendementen die het raadsvoorstel veranderen. Het eerste dat ik voor me heb liggen, is dat van de heer Ahraui van de Partij van de Arbeid. Hij zegt: zomaar van project één naar project twee overboeken, vinden wij niet al te zuiver; wij willen daar graag een tussenpost in zien door middel van die bestemmingsreserve. Ik lees in het amendement dat het geld inderdaad gaat naar die bestemmingsreserve. Er wordt ingezet op Grotiusplaats en op verbeteringen van de buitenruimte op en rond de Gevers Deynootweg. Daarmee blijven de doelen die wij ook voorzien hadden, overeind. U zegt alleen dat de raad dat geld beschikbaar kan stellen als de plannen er komen. Daar staat het college zeker niet onwelwillend tegenover. Dit amendement kunnen we daarmee aan de raad laten. Rutger de Ridder (VVD). Betekent het amendement van de heer Ahraui dat het geld dat u nu verhoogd hebt voor Scheveningen, wat ik veel te weinig vind, maar toch, in ieder geval op Scheveningen blijft in die verdeling? Wethouder Van Asten (D66).

Zoals ik het amendement lees, komt het volledige bedrag dat nu vrijvalt in de bestemmingsreserve. Zoals ik het hier lees, zal deze reserve 'in eerste instantie worden ingezet voor project Grotiusplaats en ten behoeve van projecten voor bovengrondse mobiliteitsoplossingen en verbeteringen in de buitenruimte op en rond de Gevers Deynootweg'. Daarvoor moeten dan separate raadsvoorstellen aan de raad komen. Zoals ik al zei, is die € 9,8 mln. voor de Grotiusplaats niet uit de lucht komen vallen. Sterker nog, wij staan op het punt om u dat raadsvoorstel te doen toekomen. Wij hebben alleen natuurlijk wel gemeend dat het zuiver is om te wachten totdat u überhaupt heeft besloten het project van de ondergrondse kruising stop te zetten. Dat doet u wellicht vanavond. Dus die € 9,8 mln. zal ook in het eerste het beste voorstel terugkomen. Dan blijft de rest van het bedrag over. Het college heeft in zijn voorstel gezet dat dat naar plannen op Scheveningen moet gaan. Ik zie dat dat in dit amendement niet wordt tegengesproken. Het wordt ook benoemd. Er moeten alleen eerst plannen voor komen om het daarmee uit de bestemmingsreserve te halen. Rutger de Ridder (VVD). Maar dan is toch gewoon een technisch, boekhoudkundig dingetje, verder toch eigenlijk niks? Een papieren tijger, zoals meneer Dubbelaar dat zei. Hoe kijkt de wethouder daarnaar? Wethouder Van Asten (D66).

Zoals ik ook in de commissievergadering aangaf, deed me dit weer denken aan mijn Economie II-lessen over de journaalposten: boekt iets aan iets anders. Hier wordt een post tussengeschoven, waardoor er dus een bestemmingsreserve wordt gecreëerd. Daarna moet u als raad weer het besluit nemen om het daadwerkelijk uit de bestemmingsreserve ter beschikking te stellen voor het raadsvoorstel. Dat is in ieder geval zuiver, zoals de heer Ahraui dat ook zei. U houdt daarmee zelf het stuur stevig in handen als raad. Wij kunnen er als college mee leven. Wij kunnen ook leven met ons eigen voorstel. De keuze is dus aan u. 78

Sebastian Kruis (PVV). Dat snap ik aan een kant wel. Maar stel je voor, je bent lid van het college en je hoort opeens een veel beter idee vanuit de raadzaal. Dan kun je ook zeggen: daar scharen we ons achter, het is een bindend stemadvies op dit voorstel. Wethouder Van Asten (D66). Ik ben benieuwd naar de dag dat ik bindende stemadviezen ga geven, waarna u dan opstaat en, massaal applaudisserend, zegt 'dank voor die helderheid'. Ik ben zeker voornemens dat een keer te gaan gebruiken! De voorzitter. We zijn hier niet in Noord-Korea, kom op. Wethouder Van Asten (D66). Goed, ik was bij het amendement Geen geld naar Grotiusplaats, terug naar Laak. Een vorig college heeft besloten om het geld weg te halen bij het project van de Allard Piersongarage. Dat kwam niet uit de lucht vallen. Toen zijn op een andere wijze parkeerplaatsen toegevoegd. Mensen maakten zich daar toen zorgen dat de bouw van een parkeergarage hun huizen zou beschadigen. Mensen waren ook niet bereid om de kosten van zo'n stalling op zich te nemen. U heeft onlangs nog bij de reactie van het college op het initiatiefvoorstel van de Marialaangarage ook gezien wat het ongeveer kost om een parkeergarage te bouwen en te exploiteren. Dat zal - dit speelde ongeveer in 2016, meen ik - in de acht jaar die sindsdien verstreken zijn, niet minder zijn geworden. Het college kiest voor een andere besteding.

Daarmee ontraden wij het amendement. Dat doen wij ook met het amendement van de VVD. Ook dat bevat namelijk een ander bestedingsvoorstel dan wij als college willen doen. We weten dat we nog steeds ook een groot probleem hebben bij de Grotiusplaats, ook zo'n project dat een lange geschiedenis heeft en in de loop der jaren duurder is geworden. U heeft gezien in de werkbespreking dat uitgebreid is onderzocht wat wel en niet mogelijk is. Dat betekent dat er nog € 9,8 mln. moet worden toegevoegd aan dat budget. Het voorstel van het college is om daar dit bedrag aan te geven. De rest van het bedrag willen wij graag beschikbaar houden voor de oplossingen op Scheveningen, want het college staat nog steeds volledig achter de doelstellingen die er oorspronkelijk waren: de betere doorstroming, verminderen van de overlast voor bewoners, zicht op zee en een betere leefomgeving op Scheveningen. Rutger de Ridder (VVD). Wat ik nou zo moeilijk vind en waarvan ik echt niet snap dat de wethouder dit zo positief verdedigt, is dat er geld voor Scheveningen is gereserveerd, dat we een gat hebben in een andere bodemloze put en eerst dat gat gaan dempen voordat we überhaupt weten wat we op Scheveningen gaan doen. Kan de wethouder daarop reflecteren? Wethouder Van Asten (D66). Inderdaad, er zijn projecten uit het verleden naar het heden getrokken die grote gaten bevatten.

Het is dan volgens mij ook behoorlijk bestuur om ervoor te zorgen dat we eerst eens de projecten die er nu liggen, van een deugdelijk financieel kader gaan voorzien voordat er grote nieuwe plannen worden gemaakt. Dus dit is het voorstel dat we hier willen doen om in ieder geval daarmee ook het probleem van de Grotiusplaats op te lossen. Rutger de Ridder (VVD). Hoe kan de wethouder nou zeggen 'nieuwe plannen'? Nieuwe plannen? We lopen al sinds 2014 te bakkeleien over die ongelijkvloerse kruising. Dat zijn tien jaar dat we plannen hebben om daar iets te gaan doen, dingen beloven maar niet doen. Hoezo nieuwe plannen? Wethouder Van Asten (D66). Ik begon mijn beantwoording net met dat ik er net als de heer Groenewold en volgens mij de hele raad van baal dat we dit niet kunnen maken. Maar dit project was oorspronkelijk voor ongeveer een schijntje ingeboekt, zeker in verhouding met het bedrag dat we uiteindelijk nodig zullen hebben, € 70 mln. Als u de financieringsbron daarvoor weet te vinden, dan kunnen we daar nog eens over praten. Maar volgens mij is die er niet en dan is het aan het college om te besluiten om te stoppen met dit project en met dat geld andere zaken in deze stad op te lossen. Rutger de Ridder (VVD). Sowieso, het is aan de raad om het te besluiten, maar waar het mij om gaat is dat we nu geld al weghalen zonder dat we weten welke oplossingen er komen voor de Gevers

79

Deynootweg en Zwolsestraat. Dus we weten niet of dat genoeg geld is. Tenzij de wethouder dat wel weet? Dan had ik graag een raadsvoorstel gelijk gezien bij dit voorstel. Wethouder Van Asten (D66). Dat is inderdaad op dit moment nog onbekend, omdat tot aan vandaag de OKZ nog boven de raadzaal hing. Dan kunnen wij niet tegelijkertijd al andere plannen maken, want dan zouden we twee plannen voor hetzelfde doel maken. Dat gaat nu wel gebeuren. Dan zullen we kijken hoever we komen met die € 7,3 mln. Dat voorstel zal de heer Kapteijns aan u doen sturen. Als er dan meer geld nodig zou zijn, dan zullen we daar een debat met elkaar over moeten gaan voeren. Tegelijkertijd weet u ook als raad dat er een probleem ligt bij de Grotiusplaats, waar we een verplichting hebben om dit te gaan maken. Dan moet u het toch ook wel met mij eens zijn dat u dan ook van het college mag verwachten dat daarvoor een dekkingsvoorstel naar u wordt toegezonden. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. De stemmingen volgen aan het eind van de vergadering.

Aan de orde is: R. Voorstel van het college inzake Gronduitgifte kavel 1A t.b.v. realisatie Binck Blocks (RIS318684). De beraadslaging wordt geopend. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Dit is een lastig raadsvoorstel vanwege tegenstrijdige belangen. Want Hart voor Den Haag is positief over de realisatie van 360 betaalbare woningen op deze locatie, maar de kwestie geluidsproblematiek Fokker Terminal blijft helaas een groot probleem. Hierover heeft Hart voor Den Haag in de commissie ook gesteld dat de beurs- en congresfunctie een belangrijke economische waarde heeft. Uit onderzoek komt nu naar voren dat geluidsreducerende maatregelen een te dure investering zijn. De exploitant heeft duidelijk kenbaar gemaakt dat voor een gezonde exploitatie minimaal 85 dB noodzakelijk is. Er zijn alleen peperdure varianten onderzocht en niet een variant waarmee met beperkte middelen een extra 5 dB te halen zijn. Maar voor Hart voor Den Haag is het behouden van een gezonde exploitatie in de Fokker Terminal wel een voorwaarde om in te stemmen met dit raadsvoorstel. Daarom ben ik ook mede-indiener van de motie van de heer De Ridder die zo meteen wordt ingediend. Ik heb op de tamtam gehoord dat de wethouder daar positief tegenover staat. Dat is voor Hart voor Den Haag wel héél belangrijk, geef ik alvast mee. De voorzitter. Dat heet een winstwaarschuwing. Rutger de Ridder (VVD).

Voorzitter. De Binckhorst ontwikkelt zich enorm snel en dat is goed. Maar het is pas goed als we ook zorgen dat de Binckhorst een plek is gewerkt kan worden, waar het bruist en waar leven is. En daar hebben we als gemeente echt iets verkeerd gedaan. We hebben woningen toegestaan veel te dicht op een economische plek waar geluid is. Dat is onze fout. Het mag niet zo zijn dat we onze fout afschuiven op ondernemers in de stad. We hebben een fantastische plek in de Binckhorst met een geweldige Fokker Terminal. De Haagse VVD is trots op die Fokker Terminal. Die Fokker Terminal moet wat de Haagse VVD betreft een plek zijn waar beurzen en congressen plaats kunnen vinden en waar soms ook wat langer geluid kan zijn. Een ondernemer die daar mooi werk doet, mag niet worden beknot. Maar nu lijkt het erop dat we nog altijd niet goed weten of deze ondernemer nog een goede exploitatie kan hebben. We hebben jaren discussie gevoerd en besluiten genomen die ervoor moesten zorgen dat de Fokker Terminal goed kan ondernemen. Nu blijkt dat we het eigenlijk niet goed weten. Ik zie wel dat het college iets probeert, maar het lijkt me net wat te weinig. Het is zeer redelijk te vermoeden dat als de gebouwen er eenmaal staan, er nog altijd te veel 80

overlast zal zijn. De VVD is bang dat door nu toch in te stemmen met de Binck Blocks, de terminal alsnog slecht kan ondernemen. Om te zorgen dat die ondernemer kan blijven ondernemen en de Fokker Terminal voor Den Haag een mooie en sterke plek blijft, de volgende motie met als titel Volledige exploitatie mogelijk maken voor Fokker Terminal: spreekt uit dat de Fokker Terminal bij ingebruikname van de nieuwe woningen van Binck Blocks een volwaardige exploitatie moet kunnen hebben; roept het college op bij de uitwerking van de isolerende maatregelen voor de Fokker Terminal het uitgangspunt te hanteren op het mogelijk maken van extra dB’s geluidsruimte, waarbij samen met de huidige exploitant wordt bekeken hoe deze extra dB’s mogelijk ingezet kunnen worden voor een volwaardige exploitatie. De motie wordt mede ingediend door de heer Dubbelaar van Hart voor Den Haag en de heer Kruis van de PVV. Joren Noorlander (D66). Ik hoor de VVD zeggen dat het voorstel van het college dat in de commissiebrief over de Fokker Terminal is genoemd, te weinig is. Wat is voor de VVD dan voldoende? Rutger de Ridder (VVD). We hebben met elkaar afgesproken dat we een stad willen zijn, zeker in de Binckhorst, waar je kan wonen en werken, waarin leven is. In de brief van het college wordt er iets gepoogd, maar we weten nog altijd niet wat het exact betekent.

We weten nog altijd niet wat die middelen, die eventuele geluidsisolerende maatregelen, gaan doen. Ik wil dat helder hebben voordat we weten wat we kunnen doen. Daarom deze motie, om iets meer zekerheid te bieden. Joren Noorlander (D66). Ik vraag me af wat voor zekerheid deze motie ons dan gaat geven. Kan meneer De Ridder ons dat uitleggen? Rutger de Ridder (VVD). Ik vind dat het uitgangspunt van ons als stad moet zijn dat we kijken hoe we zo veel mogelijk geluid kunnen laten maken door de Fokker Terminal zonder dat er overlast is bij de gebouwen eromheen. We moeten ook erkennen dat het onze fout is. We moeten uitspreken dat die volwaardige exploitatie mogelijk moet zijn. Dat is wat we moeten doen. Als de gemeenteraad dat uitspreekt, zijn we in ieder geval een stap verder en weet het college wat het te doen staat: zo veel mogelijk isolerende maatregelen. De voorzitter. Meneer Noorlander, laatste keer. Joren Noorlander (D66). Meneer De Ridder zegt 'volwaardige exploitatie'. Ik weet niet zo goed wat dat betekent, volwaardige exploitatie, en hoeveel geluid daarvoor nodig zou moeten zijn.

Wil de VVD de definitie daarvan van een pand dat in gemeentelijk bezit is, bij de exploitant leggen? En committeert de VVD zich dan aan het bedrag dat eraan gekoppeld is? Want dat vind ik best wel lastig: dat we de exploitant laten bepalen wat hij nodig heeft voor een volwaardige exploitatie en we daar nu nog geen bedrag aan kunnen koppelen. Rutger de Ridder (VVD). Ik vind het jammer dat D66 de techniek in wil duiken. Wat ik van belang vind, is dat wij als stad een goede verhuurder zijn. Wij zijn eigenaar van dat pand. We willen congreslocaties hebben. We willen dat het leven gaat bruisen. Ik zie meneer Noorlander regelmatig op die Binckhorst zeggen hoe fantastisch het daar niet is. Laten we dan ook zorgen dat het fantastisch is! Laten we dan zorgen dat die Fokker Terminal echt kan ondernemen. Dat zijn we hem ook wel verplicht. Ons gebouw, onze fout, wij lossen het ook op. Hinke de Groot (CDA). Ik ben met de heer De Ridder eens dat je in een ideale wereld graag een volwaardige exploitatie wil hebben van deze congreslocatie. Tegelijkertijd constateert hij ook, en daar is het CDA het mee eens, dat we het hier niet slim hebben gedaan door op zo'n woon-werkgebied bij geluidscirkels te gaan bouwen. De heer De Ridder zegt dat we het niet moeten afschuiven op de ondernemer, maar er is nog heel veel onduidelijk over de isolerende maatregelen.

Vindt hij wel dat we het dan moeten afschuiven op de bewoners die daar zitten? Er zijn ook behoorlijk wat koopwoningen,

81

Linck bijvoorbeeld. Ik zou niet willen dat we het op hen afschuiven en zij zo meteen met de geluidsoverlast zitten. Hoe kijkt de VVD daarnaar? Rutger de Ridder (VVD). We hebben met elkaar besproken dat we willen dat de Binckhorst een echt levendige woonwijk wordt. Niet een Vinex, maar een woonwijk waar gewerkt wordt, waar reuring is, waar leven is. Dan moet je dus ook als stad zeggen: oké, we willen dat daar hebben. Maar hier hebben we een fout gemaakt, namelijk dat we die woningen te dicht op de gevel van de Fokker Terminal hebben gezet en de Fokker Terminal onvoldoende geluidsdicht hebben kunnen maken. Dan moeten we dat proberen op te lossen. Dat is waar mijn motie toe oproept. Dat is ook mijn vraag aan het college. Ga dat nou doen, zorg voor die oplossingen, wij hebben het probleem ook veroorzaakt. Hinke de Groot (CDA). Ik ken de VVD ook als financieel degelijke partij. Hoeveel mag dat dan kosten? Want dit is ook weer een project dat volledig uit de klauwen loopt. Er wordt wat het CDA betreft hier ook wel echt naar maatwerkoplossingen gekeken, maar wel met het risico, vindt het CDA, dat bewoners zo meteen overlast hebben. Dus idealiter, isolerende maatregelen, heel graag, maar hoeveel mag dat dan kosten? Want volgens mij hebben we zo veel ruimte niet. Rutger de Ridder (VVD).

Wat mij stoort, is dat we dit debat partieel tot ons nemen, dus steeds een stukje - laat ik het niet negatief framen. Steeds een stukje, terwijl we steeds niet precies weten wat nou het effect is. We hebben nu een vvgb. We hebben een brief. We gaan maatwerk doen. Dat levert iets op. We gaan ook nog isoleren. Dat levert misschien ook wat op. We weten het niet. Ik vind dat megavervelend. Want ik kan dus niet goed overzien wat nu het verhaal is. Ik kan alleen overzien wat de gemeenteraad belangrijk vindt. Mijn motie vraagt dat we uitspreken dat die Fokker Terminal daadwerkelijk een goede exploitatie kan hebben. Maar normen zijn normen, mensen moeten geen overlast hebben. Lesley Arp (SP). Misschien is dit een beetje een flauwe interruptie, maar het feit dat we de informatie niet tegelijkertijd hebben, speelde toch ook de vorige keer dat we over de Binck Blocks hebben gesproken? Volgens mij heeft de coalitie toen voorgestemd. Ik denk dat er nu, wat je ook verder vindt van de volledigheid van de informatie over de Fokker Terminal, meer sprake is van gelijkwaardige informatie is over beide dossiers dan de vorige keer dat de coalitie ervoor heeft gestemd. Rutger de Ridder (VVD). Het is heel logisch dat als je dingen partieel tot je krijgt, je steeds meer krijgt. Op een gegeven moment heb je alles. Samir Ahraui (PvdA). Dank voor de motie die collega De Ridder heeft ingediend.