RIS319148 Notulen van de raad van 25 april 2024

Ik ga ervan uit dat dat tegen die tijd verbeterd is. Daar hebben we dan nog ruim een jaar de tijd voor. Fatima Faïd (HSP). Wat precies zijn we dan met deze motie aan het regelen? Want ik begreep dat het college er al mee aan de slag is en dat we nog dingen moeten uitzoeken. Wat gaan we dan precies uitzoeken en wat regelt het? Leonie Gerritsen (PvdD). Dank u wel voor de vraag. Dan ga ik toch wat meer uitweiden. In coronatijd zijn er een aantal haltes zogenaamd tijdelijk gesloten, want dat kwam toen goed uit. Nu krijgen we te horen: eigenlijk zijn ze ook niet zo nodig. Dat vinden wij als Partij voor de Dieren niet 66

de juiste methode. Wij vinden dat als je een halte permanent wilt sluiten, daar een participatietraject aan vooraf hoort te gaan. Nu gaan we ons ervoor inzetten om er twee te heropenen. Wij zeggen: oké, die sowieso, en voor de rest moet alsnog een participatietraject komen. Bij de vervoersplanprocedure 2026 kunnen we daar dan definitieve beslissingen over nemen. De voorzitter. Mevrouw Faïd, laatste keer. Fatima Faïd (HSP). Dus eigenlijk gaat de motie over een participatietraject? Begrijp ik het dan goed? Leonie Gerritsen (PvdD). Het gaat erover dat er nu geen participatie heeft plaatsgevonden bij het sluiten van die haltes. Dat vind ik heel kwalijk van de HTM en ook van de MRDH. Ik denk dat we daar echt wat harder over aan de bel mogen trekken. Dat kunnen we op deze manier hopelijk afdwingen. Ik hoop ook dat HTM en MRDH daarvan leren en volgende keer niet zomaar meer haltes gaan sluiten zonder participatie. Caroline Peeck (VVD). Dank aan de Partij voor de Dieren voor de motie. We vinden die als Haagse VVD zeker ook sympathiek. Ik had alleen een vraag. Ik las in de stukken dat op 3 juli de besluitvorming plaats zal vinden en dat er dan gekeken zou worden naar het gesloten houden van de haltes, maar dat het kan zijn dat er andere informatie uit de gesprekken komt, anders dan reizigersaantallen.

Zou het niet mooi zijn om de participatie die u nu voorstelt, nog voor 3 juli te doen, zodat die meegenomen kan worden in de vervoersplannen voor 2025? Leonie Gerritsen (PvdD). Het zou misschien kunnen. Of dat zorgvuldig is, weet ik niet. Ik stel voor dat we de quick wins van de haltes waarvan we allemaal al weten dat we die open willen, nu doen en daarna gaan kijken naar de rest, maar daar wel even de tijd voor nemen, zodat we ook weten wie we daar precies over willen spreken en hoe we dat willen doen met participeren. Ik heb liever zorgvuldigheid dan juist weer die snelheid waarmee alle beslissingen zijn genomen de afgelopen tijd als het gaat om deze haltes. Caroline Peeck (VVD). We hebben gesproken hier met bewoners. Ontzettend veel informatie is al bekend waarom een halte wel of niet gesloten zou kunnen worden. Dus volgens mij hebben we die informatie al en zouden we die echt goed kunnen gebruiken voor de vervoersplannen van 2025. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik denk dat mevrouw Peeck daar een punt aanstipt waarom we die hele middag hier hebben georganiseerd. Die participatie is gewoon echt belabberd geregeld. Daar hebben we met zijn allen een punt van gemaakt. Dat zullen wij als adviescommissieleden ook blijven doen, en de wethouder, denk ik, ook, bij de MRDH. Dat is niet goed gegaan. Maar ik zie ook de deadlines van de beslissingen die genomen moeten worden.

Van die twee weten we al zeker dat we daarop kunnen inzetten. Bij die andere vind ik het lastig, want de HTM zegt het een en sommige bewoners zeggen wat anders. Dat zal gedegen naast elkaar gelegd moeten worden. Ik heb ook onze agenda's gezien. Ik weet niet waar we dat vóór 3 juli nog ergens in zouden moeten proppen met elkaar, na een gesprek met bewoners en belangenorganisaties. Ik denk niet dat dat zorgvuldig gebeurt en ik zou echt wel graag willen dat we nu een zorgvuldige beslissing maken. Ik had ook liever gewild dat het eerder kon, dat weet u ook van mij. Maar we worden ook een beetje voor het blok gezet. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door de heer Mekers en mevrouw Arp, wordt de volgende motie (N.8 PvdD) ingediend:

Motie N.8 PvdD Behoud de haltes De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 april 2024, ter bespreking van Vervoersplanprocedure 2025 MRDH.

67

Constaterende, dat: ▪ de HTM in haar vervoersplan aangeeft meerdere haltes definitief te laten vervallen; ▪ veel van deze haltes zonder participatie ‘tijdelijk’ zijn gesloten vanwege tijdswinst en/of personeelstekort. Overwegende, dat: ▪ HTM aangeeft ontvankelijk te zijn voor additionele argumenten die om heroverweging vragen; ▪ bewoners- en belangenorganisaties aangeven (een aantal) haltes te willen behouden; ▪ het college voornemens is HTM te verzoeken halte Fahrenheitstraat (tram 2) en halte Copernicusplein (tram 12) opnieuw in gebruik te nemen. Van mening, dat: ▪ openbaar vervoer niet slechts een product is, maar een service. Verzoekt het college: ▪ MRDH en HTM te verzoeken de aangegeven haltes niet definitief te schrappen in het Vervoersplan 2025; ▪ voor het Vervoersplan 2025 in te zetten op het heropenen van halte Fahrenheitstraat (tram 2) en halte Copernicusplein (tram 12); ▪ met bewoners- en belangenorganisaties in gesprek te gaan over de effecten van het behouden of sluiten van de aangegeven haltes en een door bewoners en raad gedragen opdracht in te dienen bij HTM en MRDH over de tijdelijk opgeheven haltes voor het Vervoersplan 2026. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Peter Mekers (D66). Voorzitter.

Dank aan de wethouder voor zijn brief met de zienswijze - dat nam de noodzaak voor een of twee moties van mijn hand alweer weg - en voor de inzet voor betere participatie bij de volgende keer dat dit voorkomt, niet zoals we het nu zelf hebben moeten improviseren. Dan hou ik nog een motie over met de titel Denk aan de groeiwijken, met als dictum: verzoekt het college via de zienswijze en vergaderingen bij de MRDH, en in gesprekken met HTM en EBS er zorg voor te dragen dat deze vervoerders de snellere en betere bereikbaarheid van de genoemde wijken serieuzer gaan nemen; met deze vervoerders ervoor te zorgen dat zij voor het dienstregelingsjaar 2025 met aanvullende plannen komen om deze wijken beter te verbinden met ons stadscentrum; hierbij expliciet te denken aan een Vroondaalhopper, spitsritten van/naar Wateringse Veld en Leidschenveen-Ypenburg; en voor 1 september 2024 de raad te informeren over deze aanvullende plannen. De motie is mede-ingediend door collega Leonie Gerritsen van de Partij voor de Dieren. De voorzitter. Door de heer Mekers wordt de volgende motie (N.1 D66) ingediend:

Motie N.1 D66 Denk aan de groeiwijken De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 april 2024, ter bespreking van het afrondend debat Vervoerplanprocedure 2025 MRDH. Overwegende, dat: ▪ Haagse groeiwijken, zoals Vroondaal, Wateringse Veld en Leidschenveen-Ypenburg, nog onvoldoende (snelle) OV-verbindingen hebben met de Haagse binnenstad; ▪ in de ontwerp-vervoerplannen van 2025 (RIS318385) deze wijken niet afdoende beter OV krijgen. 68

Van mening, dat: ▪ alle Haagse inwoners recht hebben op een toegankelijke en snelle verbinding met het Haagse centrum; ▪ de ambitie hiervoor van de vervoerders EBS en HTM in de ontwerp-vervoerplannen van 2025 nog onvoldoende is. Verzoekt het college: ▪ via de zienswijze en vergaderingen bij de MRDH, en in gesprekken met HTM en EBS er zorg voor te dragen dat deze vervoerders de snellere en betere bereikbaarheid van de genoemde wijken serieuzer gaan nemen; ▪ met deze vervoerders ervoor te zorgen dat zij voor het dienstregelingsjaar 2025 met aanvullende plannen komen om deze wijken beter te verbinden met ons stadscentrum; ▪ hierbij expliciet te denken aan een Vroondaalhopper, spitsritten van/naar Wateringse Veld en Leidschenveen-Ypenburg; ▪ voor 1 september 2024 de raad te informeren over deze aanvullende plannen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Dit zijn twee moties die een beetje aansluiten bij die van de vorige sprekers, maar die waren zondag al gemaakt. Wij willen graag de wethouder ondersteunen, want wij willen graag het staand beleid onderstreept hebben door de raad. Ik heb twee moties. De eerste heet Heropen geschrapte halten Copernicusplein en de Fahrenheitstraat per direct. Er zijn geen argumenten om tot 2025 te wachten.

Dat is verder in lijn met de brief van de heer Kapteijns. De motie verzoekt het college er bij de MRDH en de HTM op aan te dringen om de halten Fahrenheitstraat en Copernicusplein per direct te openen. Leonie Gerritsen (PvdD). De heer Bom weet wel wat eraan zit te komen. Deze motie zegt precies wat er in de brief staat van de wethouder. Op welke manier voegt die dan nog wat toe? Coen Bom (Hart voor Den Haag). Het is toch fijn voor de wethouder om te horen dat de hele raad hem steunt? Aangezien uw motie in het verlengde ligt, kan ik me niet voorstellen dat u tegenstemt. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik ben er ook zeker niet tegen om ze te heropenen. Dat weet u. Maar we hebben natuurlijk dat gekke proces doorlopen waarin we hebben aangegeven bij de wethouder wat wij willen als raad. De wethouder zegt ook: ik ga de HTM met klem verzoeken om deze haltes te openen. Dan kunnen we daar toch ook wel van uitgaan? Coen Bom (Hart voor Den Haag). Dat ervan uitgaan moeten we altijd nog zien. Vandaar dat we het liever even onderstreept hebben. Dat doen we met deze motie. De voorzitter. U zet uw betoog voort. Coen Bom (Hart voor Den Haag). De tweede motie heet Heropen geschrapte halte Nieuwendamlaan. De Nieuwendamlaan is voor Hart voor Den Haag een heel belangrijk item. De oudere bewoners daar zijn vaak de dupe.

In de brief staat nu dat er een herontwikkeling moet komen van de halte die iets verderop ligt. Die ligt maar honderd meter verderop, maar als je slecht ter been bent, is dat toch weer veel. Er moet niet alleen gekeken worden naar tijdwinst, maar ook naar maatschappelijke onrust, is de mening, en de motie verzoekt het college om er bij de HTM en MRDH op aan te dringen dat de halte per direct weer opengaat. De motie is getekend door C.C.Q Bom en L.B.A Arp van de SP. De voorzitter. Door de heer Bom, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (N.11 HvDH) ingediend:

69

Motie N.11 HvDH Heropen geschrapte halte Nieuwendamlaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 april 2024 ter bespreking van Vervoersplanprocedure 2025 MRDH Constaterende dat: • Halte Nieuwendamlaan van enorm belang is voor woonzorgcentrum Swaenensteyn; • de bewoners van woonzorgcentrum Swaenensteyn de volgende halte niet met hun rollator of rolstoel kunnen bereiken daar deze te ver weg ligt; • de HTM in haar vervoersplannen 2025 heeft besloten geen haltes die zijn gesloten tijdens de coronacrisis te heropenen. Overwegende dat: • de bewoners van woonzorgcentrum Swaenensteyn recht hebben op een halte binnen de 500 meter; • het opheffen van een halte minimale kostenbesparing oplevert; • ouderen bewoners van woonzorgcentrum Swaenensteyn in een isolement raken en beperkt worden in hun vrijheid. Van mening dat: • er niet alleen gekeken moet worden naar tijdswinst maar ook naar maatschappelijke onrust.

Verzoekt het college: • om er bij de HTM en MRDH op aan te dringen dat de halte per direct weer opengaat. De voorzitter. Door de heer Bom wordt de volgende motie (N.12 HvDH) ingediend:

Motie N.12 HvDH Heropen geschrapte halten Copernicusplein en Fahrenheitstraat per direct De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 april 2024 ter bespreking van Vervoersplanprocedure 2025 MRDH Constaterende dat: • de HTM in haar vervoersplannen 2025 heeft besloten geen haltes die zijn gesloten tijdens de coronacrisis te heropenen; • het college heeft aangegeven dat zij afwijkt van de HTM en wel de haltes Fahrenheitstraat en Copernicusplein wil heropenen; • deze heropening wel pas in 2025 zal plaatsvinden . Overwegende dat: • er geen argumenten zijn om tot 2025 te wachten met deze heropening.

Van mening dat: • het onnodig is om nog tot 2025 te wachten.

Verzoekt het college: • er bij de MRDH en de HTM op aan te dringen om de halten Fahrenheitstraat en Copernicusplein per direct te openen. 70

De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Dan gaan we gauw naar het college om over agendapunt N een reactie te kunnen geven op hetgeen zojuist met verve naar voren is gebracht door de gemeenteraad. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Ik zal ook met verve proberen de moties te appreciëren. Ik begin bij de motie Maak conducteur op de tram structureel van de SP. Wat het uitvoeren van deze motie wat ingewikkeld maakt, is dat er geen structurele dekking voor beschikbaar is. Het is een ongedekte motie. En zoals we ook in de commissie hebben besproken, is sociale veiligheid onderdeel van de concessie van MRDH. Daar ligt dus de verantwoordelijkheid ook. Er zijn ook nog inhoudelijke redenen om hier heel kritisch op te zijn. Deze motie wil ik dus graag ontraden. Lesley Arp (SP). Ik vind dit echt een mysterie. Dit punt is onder de aandacht gebracht tijdens een werkbezoek aan de HTM en we hebben een incidentele subsidie die al sinds 2018 loopt. Hoeveel colleges, hoeveel wethouders zijn er sinds die tijd geweest, maar deze subsidie is al die tijd gebleven, incidenteel, op hetzelfde bedrag. Dat zegt iets over het draagvlak voor dit project. Waarom zou men dan niet gewoon in bijvoorbeeld de begroting dat bedrag van € 2 mln., dat dus al jaren opzij wordt gezet, structureel kunnen maken? Wethouder Kapteijns (GroenLinks).

Daar zegt u een waar woord: bij de begroting. Dus dat betekent dat er bij de begroting structureel geld hiervoor moet worden vrijgemaakt, wil het college deze motie kunnen uitvoeren. Volgens mij is het goed gebruik om ongedekte moties op die grond te ontraden. Lesley Arp (SP). Misschien denk ik te simpel, maar volgens mij is het heel simpel. Sinds 2018 hebben wij incidenteel een subsidie van € 2 mln. Dat is dus al die collegewissels, al die jaren doorgegaan. Volgens mij zouden we dat gewoon structureel kunnen maken. Dan zou deze motie kunnen worden geïnterpreteerd als opdracht richting de volgende begroting. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Zo staat het er niet. Het staat heel stellig in het dictum. Daarmee is het een ongedekte motie, nogmaals. Ik wil ook niet voorbijgaan aan het inhoudelijke punt dat sociale veiligheid onderdeel is van de concessie van de MRDH. Sociale veiligheid is ook de verantwoordelijkheid van de MRDH. Dat we de afgelopen jaren - best een lange periode, ben ik met u eens - het noodzakelijk hebben geacht om additioneel incidenteel geld vrij te maken voor een extra maatregel, is wat anders dan in een keer de stap te zetten naar structureel. De voorzitter. Mevrouw Arp, laatste keer. Lesley Arp (SP). De wethouder wijst naar de MRDH. Dan is het voor mij toch wel een raadsel waarom we sinds 2011 - in 2011 was het een lager bedrag weliswaar - deze pilot doen.

Het gaat er ook om - ik hoop dat de wethouder dit aanspreekt - dat de HTM dan eindelijk kan kiezen voor vaste krachten, die dus ook binnenshuis kunnen worden opgeleid. Ze zien daar een groot voordeel in. Er gaat nu ook geld naar de bureaus die zij moeten inschakelen voor externe inhuur. Dus ook inhoudelijk snap ik niet waarom het college hierop tegen zou zijn. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Dat is niet zozeer inhoudelijk. Ik was niet bij het werkbezoek die uw raad bracht aan de HTM. Ik heb dat ook begrepen. Ik heb daar ook nog met de HTM over gesproken. We weten dat er arbeidstekorten zijn. Dat is ook de reden dat in de precorona-afspraken die gemaakt zijn, de MRDH een deel van het budget dat bestemd was voor veiligheid heeft ingezet om de totale rekensom rond te rekenen. Dat had ermee te maken dat het HTM al jaren niet lukt om daar structureel arbeidskrachten voor te vinden. Dat heeft natuurlijk te maken met het tekort aan arbeidsplaatsen. Op die een-op-een relatie is dus echt nog wel wat af te dingen, gewoon omdat de mensen er ook niet zijn.

71

Leonie Gerritsen (PvdD). Ik wil mevrouw Arp hier toch wel bijvallen. Het werd ons bij die HTMbespreking heel duidelijk gezegd dat als dat geld structureel zou zijn, zij de mensen konden aannemen die nu ook al voor hen werken. Dat is inderdaad en goedkoper en voor die mensen fijner. Je kan dan betere voorwaarden bieden en uiteindelijk blijft er meer geld over. Ik begrijp wat de wethouder zegt dat je het in de begroting moet regelen. Dat is misschien nog wel iets waarnaar gekeken zou kunnen worden door de indiener. Maar inhoudelijk gezien kan de wethouder het er toch niet mee oneens zijn dat als de HTM zelf aangeeft het structureel te willen, we dat een goede ontwikkeling zouden vinden? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ja, mits we vinden dat we, hoewel we niet verantwoordelijk zijn voor sociale veiligheid, hier uit eigen zak extra middelen voor beschikbaar zouden moeten stellen structureel. Er zitten meerdere aspecten aan dit vraagstuk. Ik zeg niet dat het college daar pertinent op tegen is. De dekking ontbreekt alleen ook nog eens. Er zijn dus genoeg redenen voor het college om de motie zoals die hier geformuleerd staat, te ontraden. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Gerritsen. Leonie Gerritsen (PvdD). Nee, dit is mijn tweede keer. Ik begrijp heel goed wat de wethouder zegt over niet gedekt. Daar zouden we over kunnen praten.

Maar inhoudelijk gezien, als hij zegt 'moeten wij dat dekken uit eigen zak': dat doen we inderdaad al sinds 2018. We zijn het niet vaak met elkaar over dingen eens, maar hier zijn we het al heel lang met elkaar over eens dat we dat doen. Dat vinden we namelijk belangrijk. Die sociale veiligheid wordt echt van links tot rechts gedragen, omdat we dat heel belangrijk vinden. Waar nodig betalen we daar zelf bij. Als mensen dan vast in dienst kunnen bij de HTM, is daar volgens mij ongelooflijk veel draagvlak voor. Dus prima als de wethouder zegt het financieel onhandig te vinden, maar inhoudelijk kan hij het daar toch niet mee oneens zijn? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Nou ja, in zoverre dat het ook zo is dat het onderdeel is van de concessie die we met de MRDH hebben afgesproken. Maar we hoeven dit debat niet op het scherp van de snede te voeren. Ik begrijp natuurlijk heel goed wat u zegt en wat meerdere fracties zeggen. Ik ben heel benieuwd waar de HTM deze mensen vandaan gaat halen, want, zoals u weet, is dit dezelfde arbeidsmarktvijver als waaruit wij onze boa's moeten halen. Dat gaat ontzettend moeizaam. Er zijn heel veel vacatures. Dat zal voor deze groep mensen mogelijk ook zo zijn, maar ik ga me niet al te veel bemoeien met de bedrijfsvoering van de HTM. Ik geef het u alleen maar mee.

Als hier structureel dekking voor komt en het gedragen wordt door de raad, vindt het college dit natuurlijk een heel goed idee. Peter Mekers (D66). Ik probeer toch eventjes helder te krijgen wat er nu in een keer veranderd is. Want tijdens het behandelen van het plan voor het herstel van de HTM werd bezworen dat het geld dat de gemeente geeft voor de extra beveiligers op de tram, andere indicatoren heeft en een ander potje heeft met andere doelstellingen. Dat had niks met elkaar te maken en moesten we los van elkaar zien. Nu wordt het weer bij elkaar gegooid. Wij vinden het heel belangrijk dat er extra beveiligers op zitten. De HTM geeft aan: we willen ze wel overnemen, dan kunnen we ze ook boa-bevoegdheid geven - dat kan nu niet, omdat ze ingehuurd worden - maar we krijgen geen vaste financiering om ze in dienst te kunnen nemen. Ik snap dus even niet hoe we dit aan elkaar praten. Ik vraag de wethouder concreet: kunnen we bij de volgende begroting wellicht van de wethouder verwachten dat dit structureel gaat worden, of verwacht hij dat de raad met een voorstel komt? De voorzitter. Ik ga maar geen commentaar geven. Gaat uw gang, wethouder Kapteijns. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Het zijn - zonder er helemaal op in te gaan, want dit is een afrondend debat - ook twee verschillende dingen, maar ze dragen allebei bij aan de veiligheid.

De HTM zet deze incidentele middelen in om conducteurs in te zetten op lijnen waar even extra conducteurs nodig zijn en dat is wat anders dan de reguliere boa's die via de MRDH betaald worden. Dat is de korte samenvatting. Op uw tweede vraag: laat ik dit debat in ogenschouw nemend de stemming van deze motie afwachten. Ik hoop dat een goede verstaander daar zijn voordeel mee kan doen. 72

Voorzitter. Ik ben bij de motie van de VVD, Extra aandacht voor veiligheid in de vervoerplannen van onze stad. Dat gaat over hetzelfde thema. Hierbij speelt dus dat veiligheid onderdeel is van de concessieovereenkomst en niet van het vervoerplan. Dus dit hoort eigenlijk niet in het vervoerplan thuis. Het is aan de concessieverlener, dus de MRDH, om hier met de HTM afspraken over te maken. Dat is niet de rol van de gemeente in deze samenwerking. Extra aandacht vragen voor veiligheid is natuurlijk altijd goed, maar als we deze motie zouden uitvoeren, treden we echt buiten de verantwoordelijkheid die we hebben, want die verantwoordelijkheid moet bij de MRDH blijven liggen. Zo hebben we dat met elkaar afgesproken in de concessieverlening. Om die reden zou ik deze motie willen ontraden, ofschoon ik heel goed begrijp waar de motie vandaan komt. Caroline Peeck (VVD). Ik hoor u zeggen dat de MRDH aan zet is om dit aanhangig te maken bij de HTM, terwijl de HTM zelf besloten heeft om € 24 mln. te verschuiven naar het opbrengstentekort van de railconcessie.

Dat gaat toch dan nooit gebeuren? Dat weten we toch al? Daarom vragen we u om een inspanning te verrichten om te zorgen dat dit gesprek plaats gaat vinden, dat de MRDH met de HTM in gesprek gaat en vraagt: wat heeft u nodig? Als blijkt dat dat geld is voor bijvoorbeeld conducteurs op de tram, laten we dan kijken welk potje daarvoor geschikt is. Want ik zie ook staan: normen voor sociale veiligheid blijven in stand voor risico van de HTM. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Wat het lastig maakt, is dat het voor een groot deel terugkijken is. We zijn akkoord gegaan met het postcoronaplan van de MRDH, de HTM en de RET. In dat opzicht is de uitvoerbaarheid hiervan niet zo hoog, in termen van: wat voor effect verwachten we hier nu van? We zijn ook als Den Haag akkoord gegaan met het hele plan waar die omkatting van het geld dat oorspronkelijk voor veiligheid bedoeld was, voor andere dingen wordt ingezet. Het is dus ook een heel ingewikkelde opdracht die de raad aan mij meegeeft als deze motie aangenomen zou worden. Caroline Peeck (VVD). Het kan toch zijn dat er een nieuwe situatie ontstaat? Je ziet dat het aantal geweldsincidenten nog steeds toeneemt. We hopen natuurlijk dat er meer reizigers zullen komen. We hopen dat er meer personeel komt. Het risico dat er nog meer geweldsincidenten plaats zullen vinden, is gewoon heel erg groot. Dat moeten we niet accepteren.

Die verschuiving van die € 24 mln. kan nog niet helemaal op zijn gegaan. Ik vraag u echt om met de MRDH en de HTM hierover in gesprek te gaan, om in ieder geval die inspanning te plegen. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ook hier geldt - dat hebben we ook in de commissie gewisseld dat de trend echt is dat er minder incidenten plaatsvinden in het openbaar vervoer. Gelukkig, zeg ik daarbij. Ook zeg ik daarbij dat ieder incident er een te veel is. Maar het is echt niet zo, als je naar de cijfers kijkt, dat het minder veilig wordt in het openbaar vervoer in Den Haag. De voorzitter. Mevrouw Peeck, de laatste keer. Caroline Peeck (VVD). In de cijfers die HTM heeft uitgebracht, ook over Q4 van 2023, blijkt dat er meer geweldsincidenten, ernstige incidenten plaatsvinden. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ieder kwartaal wordt u hierover gerapporteerd. De trends zijn allemaal naar beneden. Het laatste kwartaal is er een incident meer geweest in die hogere categorie. Daar is geen sprake van een trend. Het totaalbeeld is dat het echt veiliger wordt in het openbaar vervoer. Gelukkig, zeg ik daarbij. Nogmaals, dat betekent niet dat we tevreden moeten zijn, maar het argument dat u mij probeert aan te reiken om opnieuw te gaan onderhandelen omdat het minder veilig wordt in de trams, bestaat niet. Daar hebben we de feiten niet aan onze kant. Ik blijf dus bij het ontraden van deze motie.

Peter Mekers (D66). Ik wil toch even benadrukken dat ook het veiligheidsgevoel genoemd wordt. Ook al zeggen de cijfers iets anders, het ov moet gewoon veilig ervaren worden in de samenleving en dat is niet altijd zo. Ik zou dus inderdaad wel blij zijn als de wethouder kan toezeggen dat hij wel kijkt wat er mogelijk is bij de MRDH en dat als het veiligheidsgevoel daalt of in de toekomst verder daalt, er wel extra geld beschikbaar gemaakt kan worden. Nu hebben we alles weggestreept voor de 73

komende jaren, maar als het nodig is, zouden we wel een beroep willen doen op de MRDH. Dat is eigenlijk waarom ik wel enthousiast ben over deze motie, als ik eerlijk ben. De voorzitter. Het is sowieso wel handig dat u eerlijk bent. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Eerlijkheid is een mooie deugd. Ik begrijp ook heel goed wat de heer Mekers zegt, maar het eerlijke verhaal, op basis van de cijfers, is dat het niet onveiliger wordt. We willen natuurlijk dat die trend doorzet zoals in de afgelopen jaren en dat er steeds minder incidenten, van alle categorieën, plaatsvinden. Het openbaar vervoer moet veilig zijn. Geweld tegen wie dan ook is compleet onacceptabel, ook in het openbaar vervoer; ik benoem het maar even expliciet. Deze wethouder en het hele college hebben daar veel aandacht voor, ook samen met de burgemeester. Maar de opdracht waar deze motie mij mee op pad stuurt, is heel lastig uitvoerbaar. Voorzitter. Ik ben bij motie Busje komt vaker van de Haagse Stadspartij. Die vraagt om buslijn 28 vaker te laten rijden. Daar lopen we natuurlijk wel tegen het capaciteitsprobleem aan op de arbeidsmarkt. We hebben nu al te weinig chauffeurs. Maar ik kan deze motie aan de raad laten, want de motie vraagt om te overleggen of ook door de HTM gedeeld wordt dat deze frequentie omhoog kan. Mocht de motie worden aangenomen, dan kan ik dat doen.

De motie Busje komt toch van de Haagse Stadspartij is wat problematischer. Die wil ik toch wel ontraden. Het onderzoek loopt al. Er loopt niet alleen een onderzoek door de HTM, maar ook een extern onderzoek door het bureau Berenschot in opdracht van de MRDH. Ik heb hier vijf moties staan die eerder aangenomen zijn en hier allemaal aan raken. Ik zou deze motie dus echt willen ontraden, want we zijn er al druk mee aan de slag. De motie Veiligheidsbeleving HTM-personeel: ik had inderdaad in de commissie toegezegd na te gaan of die cijfers er zijn en dat, als ze er zijn, ik ze graag zou willen delen. De HTM heeft ons laten weten dat hier geen cijfers over worden bijgehouden. Daarom moet ik de motie ontraden. Hier zijn geen cijfers over en dit gaat natuurlijk ook wel heel erg over de bedrijfsvoering. Het gaat over interne personeelszaken. Dat is toch echt wel een taak van de HTM zelf. Ik ben bij de motie Help reizigers gericht over een noodnummer in trams. Het klopt dat dit eerder getest is en dat het toen niet het gewenste effect had, maar dit is ook alweer een aantal jaar geleden. We weten dat de NS het wel heeft in de treinen. Ik heb niet helemaal scherp of dat een groot succes is, maar daar zien we dat dit wel gepromoot wordt. Ik ben dus best bereid, als de motie wordt aangenomen, om deze suggestie nog eens met de HTM te bespreken.

Dit draagt ook bij namelijk aan de veiligheid en de veiligheidsbeleving van reizigers, wat we met elkaar een belangrijk punt vinden. Ik ben bij de motie Informeer tijdig bij afschalingen van de HSP. In feite hebben we ons ongenoegen - dat heb ik ook met de raad gedeeld - destijds kenbaar gemaakt en gezegd dat we als college en ook als raad eerder geïnformeerd willen worden bij dit type afschalingen. De HTM heeft in de technische briefing aangegeven dat ze daarnaar streven. In de werkbespreking hier heb ik ze ook horen zeggen dat het beter moet. In feite is deze motie dus overbodig, want we weten van elkaar dat we dit belangrijk vinden. Dan ben ik bij de motie 'Het OV verdient meer!' van GroenLinks. Een belangrijk punt, ook voor de lobby, maar wat het dictum verzoekt, doen we al. We benadrukken al in de lobby dat de BDU onvoldoende geïndexeerd wordt. Daarom wil ik de motie ontraden. Afgelopen week nog is door de burgemeesters Van Zanen en Aboutaleb namens de MRDH een brief gestuurd aan de informateurs. Die brief heeft ook bovenaan NU.nl gestaan; iets over de Van Brienenoordbrug. In die brief stond expliciet opgenomen dat de indexatie van de BDU momenteel veel te laag uitvalt en dat de MRDH de middelen mist om de infrastructuur op orde te houden. Deze motie is dus niet nodig en daarom overbodig. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Begrijp ik dan goed dat het college het deel 'verzoekt het college' ontraadt en zich niet uitlaat over het deel 'spreekt uit'? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Volgens mij is het gebruik dat het college zich niet uitspreekt over 'spreekt uit'-onderdelen van moties.

74

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat is prima. Dan ga ik zo misschien nog even overleggen of we de motie aanpassen. Maar ik vroeg me ook het volgende af. In de commissie was er verbazing alom toen we dit bespraken, ook bij de wethouder. Hij was wel zo eerlijk om dat toe te geven. Dat is nog maar een week geleden. Dat het Provinciefonds wel geïndexeerd wordt en dat het daar anders gaat, is dat ook onderdeel van de lobby? Ik heb de brief van de heren Van Zanen en Aboutaleb inderdaad niet gelezen, zal ik maar toegeven, sorry. De voorzitter. Ach, ja. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ik kan u de brief van harte aanbevelen. Het is een prima lobbybrief. Het is natuurlijk niet voor niets dat we vanuit de MRDH hier expliciet aandacht voor vragen. Door het gebrek aan indexering - het gaat echt om grote bedragen - wordt het steeds moeilijker om het ov-systeem in onze regio op peil te houden. Dus geen discussie over de noodzaak hiervan. Het stond vorige week misschien nog niet helemaal scherp op mijn netvlies, maar gelukkig in de MRDH al langer. Ik moet de motie dus toch ontraden. Dan ben ik bij de motie van de Partij voor de Dieren, Behoud de haltes. We hebben hier natuurlijk al een aantal keren over gesproken. Om alle haltes te behouden is echt te kort door de bocht geformuleerd en ook niet wenselijk. Van de tien haltes die in Den Haag liggen, zijn er al drie sowieso permanent gesloten.

We hebben de technische briefing ook gehad van de HTM met een analyse dat tienduizenden reizigers profiteren van het niet hoeven stoppen bij de halte, en dat die afweging gemaakt moet worden iedere keer. Het college is tegen het advies van de HTM en de MRDH ingegaan. Ik wil nog eens benadrukken dat het daarmee nog niet geregeld is. De inzet, het dringende verzoek van de stad Den Haag bij de vervoersplannen is om de twee haltes, Fahrenheitstraat en Copernicusplein, te heropenen. We gaan daar een stevig gesprek over voeren om dat daadwerkelijk te realiseren. Ik ben het eens met de indiener van deze motie - dat hebben we ook gewisseld met elkaar - dat de termijn nu veel te kort was om een goed participatietraject te doorlopen. Toch hebben we in de beperkte reactieperiode heel veel gesprekken gevoerd, ook als gemeente; u heeft daar zelf ook een bijeenkomst voor georganiseerd. Ik heb hier een heel lijstje staan. Voorall, Fietsersbond, ROVER, Stichting Bedrijventerreinen Haaglanden, Partnerraad Zuidwest, tot de Vereniging Boulevardondernemers Scheveningen aan toe hebben we actief informatie opgehaald, ook over deze haltes. Dat heeft wat het college betreft niet tot andere inzichten geleid. Als we dat nu voor volgend jaar - dat is wat deze motie verzoekt - nog eens over gaan doen, dan zijn we toch een heel klein beetje onze eigen teleurstelling aan het organiseren, vrees ik.

Daarom zou ik deze motie willen ontraden. Leonie Gerritsen (PvdD). De wethouder zegt: alle haltes open vind ik een beetje kort door de bocht geformuleerd. Maar waar ziet hij dat geformuleerd? Het staat nergens in deze motie. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ik ben even aan het kijken wat er in de motie staat. Er staat dat MRDH en HTM verzocht moet worden om aangegeven haltes niet te schrappen uit het vervoersplan. Daarmee impliceer je toch dat de haltes die nu gesloten zijn, open moeten blijven? Leonie Gerritsen (PvdD). Nee, dat staat er niet. Er staat 'niet definitief te schrappen'. Dat is namelijk wat de HTM nu aangeeft te gaan doen: definitief te gaan schrappen. Deze motie roept ertoe op om dat niet te doen - want definitief schrappen betekent echt de hokjes weghalen en ze bestaan niet meer maar om eerst te participeren, gewoon in hindsight. Het is vervelend dat het op die manier moet en fijn dat er informatie is opgehaald, maar dat is niet participeren en een door de raad gedragen voorstel voor welke haltes dicht mogen en welke we graag open willen houden. Dat is het enige wat deze motie vraagt. Ik vind het echt vervelend dat nu wordt gedaan alsof de Partij voor de Dieren alle haltes open wil houden en de participatie overnieuw wil doen.

Nee, we willen gewoon met elkaar dat we als raad kunnen zeggen: deze haltes mogen dicht, goede analyse van de HTM, maar van deze vinden we echt wat anders. En als er zo veel informatie is opgehaald, geweldig, kan dat met ons gedeeld worden? Want dat hoort ook bij participatie.

75

Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Dat is, denk ik, wat we met elkaar hebben gedaan. We hebben de informatie van de HTM gezien. U heeft zelf een inspraakochtend georganiseerd. Ik heb net aangegeven dat we als college ook heel actief informatie hebben uitgevraagd bij organisaties waarvan we weten dat ze zich hiertoe iets genegen laten. Op basis van al die informatie komt het college niet tot de conclusie dat die andere haltes ook open moeten. Om dat nu weer opnieuw voor te gaan leggen voor het vervoersplan van volgend jaar aan bijvoorbeeld bewonersorganisaties, vind ik ook geen recht doen aan participatie. Ik vind niet dat je iets moet gaan voorleggen aan de stad waarvan ik in ieder geval als wethouder van dit college vind dat het niet een rechtvaardige vraag zou zijn. Peter Mekers (D66). Er heeft een bepaalde vorm van participatie plaatsgevonden. Deels op initiatief van de raad om voor de vervoersplannen nog dingen op te halen, er zijn mensen die uit zichzelf hebben gereageerd, maar om dat nou een zorgvuldig afgewogen participatie te noemen over het definitief schrappen en weghalen van deze haltes? Daarin kan ik niet helemaal met de wethouder meegaan. Dat is wat nu gevraagd wordt. De haltes kunnen, op die twee na in ieder geval, best nog gesloten blijven, maar nog wel blijven liggen.

Zorg dan eerst dat de analyse en de participatie goed plaatsvinden en ga dan pas over tot een definitief oordeel. Ik deel de mening van de wethouder niet dat er nu voldoende participatie heeft plaatsgevonden. Daarom vragen we met deze motie om dat toch echt nog een keer goed te doen, zoals het ook precorona gebruikelijk was en normaliter ook gebruikelijk is voor het opheffen van een halte. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ik ben het er helemaal mee eens dat de participatie suboptimaal is verlopen. Dat heeft alles te maken met de beperkte tijd die we van de MRDH hebben gekregen om hierop te kunnen reageren. Dat heb ik al met u gedeeld; daar ben ik ook chagrijnig over. Dat hebben we ook heel nadrukkelijk in de brief aan MRDH laten weten. Ik hoop dat het volgend jaar beter gaat en we een zorgvuldiger en beter proces kunnen doorlopen, ook gezamenlijk in de wisselwerking tussen raad en college. Dat ben ik van harte allemaal met u eens. Dit zijn alleen haltes die al vier jaar gesloten zijn. Een aantal is al definitief gesloten. We hebben daar, met alle input die we nu hebben opgehaald, een analyse op gemaakt. Ik ga me er maximaal voor inzetten om die twee haltes weer te openen. Om dan ook nog een participatietraject te doorlopen voor die andere haltes: dat maakt ons verhaal ook niet per se sterker richting de MRDH. De voorzitter. Meneer Mekers.

Ik vraag me aldoor wel af wat het verschil is tussen een volwaardig en een afrondend debat. Ik kan het verschil niet meer zien. We zijn aan het afronden, hupsakee! Peter Mekers (D66). Het enige wat wij vragen aan de wethouder, is meer tijd om de participatie echt goed te doen en niet nu definitief zeggen: u kunt niet meer meepraten, we hebben wel gezegd dat het tijdelijk is, maar we maken het zo eventjes definitief zonder echte participatie. Dat is het enige wat we nu vragen. Ik vraag me af hoe je daartegen kan zijn, want het kost geen cent meer om die haltes gesloten te laten totdat het participatietraject afgerond is. Dus dat is wat we vragen. Niet iets geks, als ik dat zo bekijk. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ook participatietrajecten zijn niet gratis, zoals bijna niets gratis is in het leven. Dit vraagt een extra inzet en inspanning van de MRDH en van medewerkers van de gemeente. Ik vind het ook principieel in die zin dat participatie plaats moet vinden binnen bepaalde kaders. Als er geen ratio is, om het zo maar even uit te drukken, dat haltes opengaan, dan vind ik het ook ingewikkeld om aan de stad te vragen 'vindt u eigenlijk wel dat deze halte open moet?', want we weten ook dat die ruimte er eigenlijk niet is. Het kost namelijk ook gewoon geld om die haltes weer te openen.

In alle krapte en alle keuzes die we moeten maken, ligt het echt niet in de rede dat we gaan voorstellen om die haltes weer te openen. Peter Mekers (D66). Ik snap wat de wethouder zegt, maar deze haltes waren oorspronkelijk in de concessie opgenomen. Er wordt ook gewoon betaald om dienstregelingkilometers te rijden. Het is eigenlijk alleen maar voordelig voor de HTM om ze gesloten te houden. Dat zij iets wat tijdelijk is mooi inboeken voor permanent, voelt haast als het belonen van slecht gedrag: we gooien ze tijdelijk dicht met de bedoeling om ze permanent te sluiten, geen participatie, het levert ons een voordeel op en 76

de stad kan zeggen wat die wil, maar kan niet meer meepraten. Ik word daar echt wel een beetje boos over. Ik blijf toch bij mijn standpunt dat ik deze motie van harte steun. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Het is een afrondend debat, dus ik stel voor dat we naar de volgende motie gaan. We hebben hier, denk ik, lang genoeg over gesproken. De motie van D66 heet Denk aan de groeiwijken. Het dictum is echt te stellig geformuleerd en doet ook geen recht aan de rolverdeling tussen de MRDH, de HTM en de gemeente. Het college kan er niet voor zorgen dat er aanvullende plannen komen. We kunnen dat verzoeken en dat verzoek heb ik de facto al gedaan in de brief die ik aan de raad heb voorgelegd, die onze conceptreactie is als het gaat om deze vervoerplannen. Er is dus geen discussie over het belang hiervan. Alleen, om het op deze manier te formuleren en ook nu al met deze dienstregeling, is echt niet uitvoerbaar. Ik wil de motie op die gronden ontraden. Peter Mekers (D66). Snapt de wethouder dat we de ambitie van zowel EBS als de HTM voor deze wijken onvoldoende vinden? Dat we in gesprek gaan is leuk, maar we zitten ook in het bestuur van de MRDH, de concessieverlener. De stad groeit, daar moeten we ook op aanpassen. Dan kan je niet zeggen: we staan stil vanaf het begin van de concessie. Ik ben toch op zoek.

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat zij ook het belang zien van het bedienen van deze wijken? Want dat lijkt nu onvoldoende naar voren te komen. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Daarom staat hier ook een passage over in onze zienswijze, wat officieel geen zienswijze is. Wij willen hier meer aandacht voor en ook het gesprek over voeren. Dat was het college dus al voornemens te gaan doen. Maar het is nu als een soort resultaatverplichting opgenomen in een dictum, wetende dat wij als college niet over de concessie gaan en ook niet over het zoeken naar nieuwe lijnen of het verleggen van buslijnen. We kunnen dat inbrengen in de MRDH. Daar gaat dat gesprek ook over. Maar zoals het hier geformuleerd staat, nogmaals, is het echt te stellig. Daarom wil ik de motie ontraden, ofschoon we beiden hetzelfde doel nastreven. De voorzitter. Meneer Mekers, laatste keer. Peter Mekers (D66). Dit is de tweede keer, voorzitter. Ik vraag inderdaad om bij de MRDH daarvoor te pleiten en bij de vervoerders, waar we ook een rol in hebben. Het college hoeft dus niet per se zelf de uitvoering te doen, maar wel ervoor pleiten. Dat is wat de motie vraagt. Ik zit ook nog te denken. Ik mis in deze vervoersplannen wel de langeretermijnvisie.

Wat gaan we de komende drie, vijf jaar met het ov doen? Wellicht moeten we als raad nog een keer een werkbespreking hebben over wat wij nou willen dat er gebeurt de komende tijd en dat het daar dan beter bij past. Ik ga mij dus nog even beraden op de motie of dat dan handig is daarvoor, maar dat hoort u dan nog. De voorzitter. Dank u wel, meneer Mekers, maar, wethouder, gaat u vooral door. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ik heb nog twee moties. De eerste is de motie van Hart voor Den Haag en heet Heropen geschrapte halten Copernicusplein en Fahrenheitstraat per direct. Ik denk dat we het hierover gehad hebben. Deze motie is overbodig en moet ik daarom ontraden. Het verzoek is al echt ongeveer de kern van de conceptreactie die het college aan uw raad heeft voorgelegd. De motie Heropen geschrapte halte Nieuwendamlaan wil ik ook ontraden. De oplossing die eerst onderzocht zou moeten worden, is of we door de halte Thorbeckelaan aan te passen - dat doen we ook in gesprek met de zorginstelling die daar in de buurt is; ik had toegezegd in de commissie om die hier ook bij te betrekken - tot een oplossing kunnen komen die recht doet aan de behoefte ter plaatse. Om nu te zeggen dat die ene halte weer open moet gaan, die echt op 150 meter ongeveer van een andere halte ligt, daar zou het college niet voor zijn. Coen Bom (Hart voor Den Haag).

Met het risico dat we een repeterende breuk zijn, maar dit is nou toch precies het probleem? Die halte gaat nu dicht. Er is nog geen participatie geweest. Er is nog geen onderzoek geweest. We weten van de mensen die nu in dat huis wonen, dat ze zeer ongelukkig zijn

77

met het feit dat die halte dicht is. Dus de juiste manier zou zijn - dan sluit ik me aan bij mevrouw Gerritsen - om die halte tijdelijk open te houden en dan te gaan kijken of die dicht kan. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Deze halte is nu al vier jaar dicht. Het idee om die een paar maanden te openen en daarna te sluiten, lijkt me moeilijk te verhouden tot een duidelijke en robuuste dienstregeling. Ik heb toegezegd dat we in samenspraak met de bewoners van het zorgcentrum gaan kijken of de oplossing die het college voorstaat, namelijk het toegankelijker maken vanaf die kant van de Thorbeckelaan van de halte Thorbeckelaan, tegemoetkomt aan de behoefte die daar lokaal in de omgeving speelt. Ik kom daarop terug met een ontwerp. Ik heb toegezegd dat voordat er iets in de uitvoering gaat, ik de raad de gelegenheid geef om daar ook nog een visie op te ontwikkelen. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Ik formuleerde het net verkeerd. De halte is tijdelijk dicht. Dan zou je eigenlijk moeten gaan kijken of je dat zo wilt houden. Dat is het participatietraject. Maar ik neem de laatste woorden van de wethouder ter harte. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Van harte welkom, gasten van de raad. Dit is echt live. Dan kunt u echt een kijkje nemen in de keuken. Ze zijn heel enthousiast. We zitten hier nog tot een uur of elf zeker en dan stemmingen.

U bent echt van harte welkom om dat nog te volgen. Het is reuze spannend!

Aan de orde is: O.

EK Beachvolleybal 2024 (RIS317729).

De beraadslaging wordt geopend. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Ik begin met een dierenfeitje. De zwarte neushoorn is kampioen op het gebied van bedreigde diersoorten. Hoewel we hier geen zwarte neushoorns hebben, hebben we wel heel veel ander kostbaar wildlife. Het is niet altijd duidelijk wat we als gemeente doen om onze Haagse natuur en dieren, maar ook de omgeving van omwonenden, te beschermen tijdens sportevenementen. Ik weet dat deze wethouder niet vies is van een uitdaging en ook topsportprestaties levert. Daarom de volgende motie: verzoekt het college in rapportages over topsportevenementen te onderbouwen hoe schade aan natuur en de overlast voor dieren en omwonenden zo veel mogelijk wordt beperkt; uiteen te zetten in de evaluatie van zowel het EK Beachvolleybal 2024 als Tour de France Femmes welke kosten zijn verbonden aan het tegengaan van overlast en schade door de organisatie van het evenement. De voorzitter. Door de heer Smit wordt de volgende motie (O.1 PvdD) ingediend:

Motie O.1 PvdD De keerzijde van de medaille De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 april 2024, ter bespreking van EK Beachvolleybal 2024 (RIS317729). Constaterende, dat: ▪ een meerdaags topsportevenement een significante impact heeft op de stad; ▪ in de voortgangsrapportages niet standaard uiteen wordt gezet wat de effecten van een sportevenement op de natuur en de openbare ruimte zijn en welke maatregelen worden getroffen.

78

Overwegende, dat: ▪ het niet altijd duidelijk is welke maatregelen worden getroffen voordat een evenement plaatsvindt; ▪ de gemeente bij evenementen vaak wel een natuurtoets laat uitvoeren, maar niet altijd duidelijk is tot welke maatregelen dat onderzoek leidt; ▪ er aan omwonenden uitgelegd moet kunnen worden hoe er is geanticipeerd op eventuele overlast. Verzoekt het college: ▪ in rapportages over topsportevenementen te onderbouwen hoe schade aan natuur en de overlast voor dieren en omwonenden zoveel mogelijk wordt beperkt; ▪ uiteen te zetten in de evaluatie van zowel het EK Beachvolleybal 2024, als Tour de France Femmes welke kosten zijn verbonden aan het tegengaan van overlast en schade door de organisatie van het evenement. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Wethouder Bredemeijer is ook een topsporter in het kort houden en niet antwoorden op niet gestelde vragen! Wethouder Bredemeijer (CDA). Heeft iemand iets van je nodig, denk je dan! Dankbaar aan de heer Smit dat wij het op deze mooie avond ook nog kunnen hebben over de aankomende sportzomer. Ik wil het oordeel over deze motie aan de raad laten. De voorzitter. Dít is een afronding debat, heerlijk! De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Dank jullie wel, heren, voor dit voorbeeld.

Neem dit op in de cursus Hoe ben je een effectief raadslid en een effectieve wethouder.

Aan de orde is: P.

Evaluatie doorstroming en luchtkwaliteit Schilderswijk (RIS314372).

De beraadslaging wordt geopend. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Naar aanleiding van het debat in de commissie twee heel mooie moties. De eerst motie heet Haal pollers weg uit de Schilderswijk en herstel doorstroming. Wij verzoeken het college om een pilot uit te voeren waarbij alle pollers in de Schilderswijk per direct omlaaggaan en de doorstroming van het verkeer wordt hersteld. Deze motie is medeondertekend door Caroline Peeck van de Haagse VVD en Sebastian Kruis van de PVV. Dan heb ik nog een mooie motie, Onderzoek aansluiting Kaapstraat op de Kempstraat, want die hebben ook aardig wat voor hun kiezen gehad door de afsluiting. Daarom verzoeken wij het college om te onderzoeken hoe het mogelijk is om de Kaapstraat weer aan te sluiten op de Kempstraat. Deze is ook medeondertekend door Caroline Peeck van de VVD en Sebastian Kruis van de PVV. Adeel Mahmood (DENK). Ik heb een interruptie over de motie over de pollers. U weet hoe wij kijken naar de pollers. Het liefst hebben wij ze ook weg. Maar we hebben ook het geniale plan bedacht om bewoners toegang te geven. De pollers gaan weg. Daar komen camera's voor in de plaats. Ik vroeg me af wat u daarvan vindt.

79

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dat is natuurlijk niet het goede plan daarvoor. Wij willen gewoon dat de doorstroming weer terugkomt. Dat wilt u volgens mij ook, want dat heeft u in uw verkiezingsprogramma staan. Er stond duidelijk in: geen autobeperkende maatregelen meer, tijd nu voor doorstroming. Wij willen graag gewoon dat de doorstroming terugkomt. Adeel Mahmood (DENK). Als we het over verkiezingsprogramma's hebben, dan heb je natuurlijk ook onderhandelingen waarin je dingen mogelijk probeert te maken. Daar hebben wij gelukkig beweging gevonden, met twee zetels. Het was in 2018 Groep de Mos niet gelukt om die pollers weg te krijgen. Daar was in 2017 al over besloten. Maar in juli 2023 had ik ook een motie ingediend over de camera's. Daar stond u onder. Toen was u er wel voorstander van om die camera's daar te plaatsen, is dat nog steeds zo? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Allereerst hadden we toen al de motie liggen om alle pollers te vervangen door camera's. Dat is dus helemaal niet nieuw. U weet hoe wij erin staan: die doorstroming moet gewoon terug. Daar was u volgens mij ook voor. Volgens mij wonen heel veel stemmers van u in dat gebied. Die willen precies hetzelfde als wij. De voorzitter. De laatste keer, meneer Mahmood. Adeel Mahmood (DENK). Jazeker, daar doen we het natuurlijk ook voor.

Ik krijg heel veel positieve reacties van bewoners die eindelijk wat beweging zien op dit dossier, die eindelijk door kunnen gaan, die eindelijk gewoon op tijd naar huis kunnen gaan en vertrekken naar hun werk. Daar hebben wij ze mee geholpen met de oplossing die nu in het akkoord staat. Ik begrijp dat de heer Meinesz dat geen goed idee meer vindt, maar een paar maanden geleden nog wel. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dat is natuurlijk volstrekte onzin wat u nu zegt. Het zijn twee verschillende dingen. Die camera moet er komen omdat er constant mensen op knallen. Vandaag is het geloof ik ook weer gebeurd; iemand moest het ziekenhuis in. Wij zijn er om die doorstroming terug te krijgen. Dat is belangrijk voor de ondernemers op de Hoefkade. Dat is belangrijk voor de doorstroming in de Schilderswijk. De Vaillantlaan loopt helemaal vast door die afsluiting. Daar ging het toch over, de luchtkwaliteit? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik had een vraag over de motie Onderzoek aansluiting Kaapstraat op de Kempstraat. Daar is toch net ook een brief over gekomen van de wethouder om de Kaapstraat aan te passen om die beter aan te laten sluiten op de Schalk Burgerstraat? Is dat niet een beter moment om dit te bespreken? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Nee, dat is het niet. Alle ondernemers willen gewoon weer aangesloten worden op de Kempstraat. Dat is wat zij willen.

Ze willen niet aangesloten worden op de Schalk Burgerstraat. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Volgens mij willen de ondernemers vooral dat de doorstroming logischer wordt. Daar is de wethouder mee bezig. Ik vroeg u daarom ook of het niet beter is om dat voorstel te bespreken dan nu een beetje een motie los uit de pols in te dienen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik kan u verzekeren dat deze motie niet los uit de pols is. We hebben met die ondernemers gesproken. Deze ondernemers zijn trouwens ook niet betrokken geweest bij het plan. Ze hebben nergens in kunnen spreken. Ze hebben een zienswijze ingediend waar vervolgens ook weer niks mee is gebeurd. Nee, wij weten precies wat die mensen willen. Die willen weer aangesloten worden op de Kempstraat. Wij vragen gewoon om te onderzoeken of dat kan. Peter Mekers (D66). Ook op de vragen die collega Assad en ik hadden gesteld, is gereageerd. Er wordt onderzocht hoe die aansluiting op de Schalk Burgerstraat kan worden gemaakt om te voorkomen dat er weer een gevaarlijke vijfsprong ontstaat. Het is toch logisch om dat onderzoek even af te wachten? Ik snap niet waarom die motie per se nu ingediend moet worden. 80

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Wij willen gewoon wat de ondernemers daar willen: aangesloten worden op de oude weg, op de Kempstraat. Dat is voor hen belangrijk. Dat is belangrijk ook voor de doorstroming in de hele wijk trouwens. De voorzitter. Laatste keer, meneer Mekers. Peter Mekers (D66). Ik ben dan toch benieuwd of de heer Meinesz dan alleen de belangen van de ondernemers die hij spreekt, mee laat wegen of die van de hele buurt en ook de fietsers en de verkeersveiligheid. Dat hoor ik hier niet in terug. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Laten we het dan over de verkeersveiligheid hebben. Die is daar veel slechter geworden sinds het zo is ingericht. U heeft toch ook alle films gezien op X van de ondernemers? De voorzitter. Daar hoeft u niet op te antwoorden, meneer Mekers, want het is geen interruptiedebat van hem aan u. Door de heer Meinesz, daartoe gesteund door mevrouw Peeck en de heer Kruis, worden de volgende moties (P.1 HvDH en P.2 HvDH) ingediend:

Motie P.1 HvDH Haal pollers weg uit de Schilderswijk, herstel doorstroming De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 4 april op agendapunt afronding debat “evaluatie en doorstroming en luchtkwaliteit Schilderswijk” Constaterende dat: • sinds de invoering van de verkeersmaatregelen in de Schilderswijk het verkeer op de Vaillantlaan voortdurend vaststaat; • hulpdiensten over de stoep moeten rijden tijdens een noodgeval; • winkeliers in de Koningsstraat, Hoefkade en in de omgeving omzetverlies lijden en minder klanten aantrekken; • het een chaos is in de omliggende straten. Overwegende, dat • er totaal geen verbetering in de doorstroming van het verkeer zit vanaf de eerste dag dat deze maatregelen zijn ingevoerd; • mensen die aan de Vaillantlaan wonen veel last hebben van de uitlaatgassen van de stilstaande auto’s; • bij de uitvoering van de plannen voor Centrum-Noord er nog eens 3% meer verkeer richting de Hoefkade komt. Verzoekt het college: • om een pilot uit te voeren waarbij alle pollers in de Schilderswijk per direct omlaag gaan en de doorstroming van het verkeer wordt hersteld. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie P.2 HvDH Onderzoek aansluiting Kaapstraat op de Kempstraat De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 4 april op agendapunt afronding debat “evaluatie en doorstroming en luchtkwaliteit Schilderswijk”

81

Constaterende dat: • sinds de invoering van de verkeersmaatregelen in de Schilderswijk het verkeer op de Vaillantlaan voortdurend vaststaat; • hulpdiensten over de stoep moeten rijden tijdens een noodgeval; • er voor de herinrichting van de Kaapstraat geen verkeersbesluit genomen was; • winkeliers in de Kaapstraat omzetverlies lijden en minder klanten aantrekken door de afsluiting van de Kaapstraat; • deze afsluiting van de Kaapstraat zijn weerslag heeft op het verkeer in de buurt van de Vaillantlaan en indirect ook op de Vaillantlaan; • ondernemers en bewoners geen zienswijze in hebben kunnen leveren voordat de afsluiting van de Kaapstraat een feit was. Overwegende, dat • er totaal geen verbetering in de doorstroming van het verkeer zit vanaf de eerste dag dat deze afsluiting is ingevoerd; • de huidige situatie gevaarlijke situaties met zich meebrengt. Verzoekt het college: • om te onderzoeken hoe het mogelijk is om de Kaapstraat weer aan te sluiten op de Kempstraat. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hera Butt (GroenLinks). Voorzitter. Ik heb één motie. Die gaat over luchtkwaliteit en het verbeteren van de luchtkwaliteit in de Schilderswijk. In de regio Haaglanden is het namelijk zo dat geen enkel woonadres voldoet aan de gezondheidsrichtlijnen voor luchtkwaliteit.

Geen enkel woonadres; dat is heel ernstig, maar in deze motie heb ik het over de Schilderswijk. Het is heel belangrijk om deze motie aan te nemen, omdat de luchtvervuiling leidt tot heel veel schade, onder meer vroegtijdige sterfte en hart- en vaatziekten. Maar ook een op de tien beroertes in Den Haag is te relateren aan de luchtvervuiling in Den Haag. Ook is 14% van de longkankergevallen in Den Haag te relateren aan luchtvervuiling. Zo zijn er nog meer feiten die ik noem in de constateringen. Die hebben jullie ook kunnen lezen. Dus ik ga over tot het verzoek aan het college. Het verzoek aan het college is zo snel mogelijk te starten met uitbreiding van luchtkwaliteitsmeters (voor zowel fijnstof als stikstofdioxide) in de Schilderswijk (in ieder geval de Vaillantlaan); om in het eerstvolgende actieplan luchtkwaliteit deze uitbreiding van luchtkwaliteitsmeters duurzaam in te bedden; en om daarbij toe te lichten in hoeverre de buurt en/of burgers betrokken kunnen worden bij de luchtkwaliteitsmetingen. Tot slot wil ik nog even aangeven dat het hier bij de Schilderswijk heel erg belangrijk is. In de rest van Den Haag ook, maar de gemiddelde en hoogste blootstelling aan fijnstof en stikstofdioxide is te vinden in en rondom het centrum van Den Haag, waaronder in de Schilderswijk. Die wijk scoort steeds het hoogst. Peter Mekers (D66). Ik lijk wel een abonnement te hebben vandaag.

Ik zal proberen het weer kort te houden. Ik ben blij dat mevrouw Butt hier aandacht voor vraagt. Het is belangrijk dat hieraan gewerkt wordt. Ik was alleen nog benieuwd of ze ook dekking had gevonden voor die extra metingen. Hera Butt (GroenLinks). Als het aan mij ligt, is die dekking er. We gaan zo meteen het college natuurlijk ook horen. Het college heeft de middelen om de luchtkwaliteit te verbeteren in Den Haag. Daarvoor maakt het college keuzes. Wat mijn fractie en de medeondertekenaars van de motie betreft is dit een duidelijke keuze waar het college ook achter zou moeten staan. Sorry, ik ga nog even de ondertekenaars noemen, want dat had ik net niet gedaan. De motie is medeondertekend door Adeel Mahmood van DENK, Mairan Sewtahal van de Partij van de Arbeid, Ismet Bingöl van het CDA en Caroline Peeck van de VVD. 82

Voorzitter: de heer Sluijs. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Vindt mevrouw Butt ook dat de doorstroming van belang is voor de luchtkwaliteit, bijvoorbeeld op de Vaillantlaan? Hera Butt (GroenLinks). Ja, die is belangrijk, zeker ook voor de Vaillantlaan. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Zou mevrouw Butt ook niet nieuwsgierig zijn naar de effecten van als je de pollers naar beneden zou laten gaan, bijvoorbeeld met een pilot, op de luchtkwaliteit? Hera Butt (GroenLinks). Daar ben ik zeker benieuwd naar. Ik ben zelf ook opgegroeid op de Vaillantlaan. Ik heb daar bijna twintig jaar van mijn leven doorgebracht. Daardoor zal ik volgens de cijfers van de GGD ook iets korter leven, blijkbaar. Ik ben daar dus wel benieuwd naar. Ik merk en ik hoor ook van de buurt dat de doorstroom erg slecht is en dat mensen daar bezorgd over zijn. De voorzitter. Meneer Meinesz, derde maal. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dan zou het toch harstikke mooi zijn als u onze motie steunt voor die pilot? Dan kunt u van tevoren meten hoe de luchtkwaliteit op dat moment is en dan na de pilot en tijdens de pilot meten hoe de luchtkwaliteit verandert. Misschien komen we dan ergens met zijn allen. Hera Butt (GroenLinks). Misschien komen we dan ook ergens.

Ik sluit me aan bij wat mijn collega van DENK in een interruptiedebat met Hart voor Den Haag aangaf, het gegeven dat in het akkoord wordt gesproken over de nieuwe plannen met de camera waar de pollers nu staan. Ik verwacht en ik hoop ook dat daardoor ook verbetering in de doorstroom plaats zal vinden. De voorzitter. Door mevrouw Butt, daartoe gesteund door de heer Mahmood, de heer Sewtahal, de heer Bingöl en mevrouw Peeck, wordt de volgende motie (P.3 GL) ingediend:

Motie P.3 GL Meet en verbeter de lucht in de Schilderswijk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 april 2024, ter bespreking van Evaluatie doorstroming en luchtkwaliteit Schilderswijk (RIS314372). Constaterende, dat: ▪ in de regio Haaglanden geen enkel woonadres voldoet aan de gezondheidsrichtlijnen van luchtkwaliteit van de Wereldgezondheidsorganisatie; ▪ luchtvervuiling leidt tot onder meer vroegtijdige sterfte, hart- en vaatziekten, longkanker, COPD, vermindering van de longfunctie, astma en een lager geboortegewicht van baby’s; ▪ inwoners van Haaglanden vroegtijdig overlijden, gemiddeld 375 dagen eerder dan bij het inademen van schone lucht, aldus de GGD; ▪ luchtvervuiling in de regio Haaglanden de oorzaak is van astma bij bijna één op de vier kinderen met astma; ▪ jaarlijks bijna 1 op de 5 van de hartinfarcten, 1 op de 10 beroertes, 14% van alle mensen die longkanker krijgen, 7,8% van alle baby’s geboren met een te laag geboortewicht te relateren zijn aan de luchtvervuiling in Den Haag; ▪ het effect van luchtverontreiniging qua ziektelast ongeveer vergelijkbaar is met het effect van overgewicht (5%) en groter is dan het effect van overmatig alcoholgebruik (3%); ▪ de hoogste gemiddelde blootstellingen van fijnstof en stikstofdioxide te vinden zijn in en rond het centrum van Den Haag, waaronder in de Schilderswijk; ▪ de hoogste gezondheidsrisico’s zich