RIS319148 Notulen van de raad van 25 april 2024

voordoen in de gebieden met de hoogste blootstellingen, wederom ook de Schilderswijk. 83

Van mening, dat: ▪ de gemeente de verantwoordelijkheid draagt om de luchtkwaliteit in Den Haag goed te houden/krijgen conform de gezondheidsrichtlijnen; ▪ de (potentiële) gezondheidsschade van de slechte luchtkwaliteit in Den Haag verontrustend is; ▪ de slechte luchtkwaliteit al jaren een groot probleem is in de Schilderswijk en dit moet snel aangepakt worden; ▪ actuele en meer (permanente) luchtkwaliteitsmetingen nodig zijn om de luchtkwaliteit goed in kaart te brengen. Verzoekt het college: ▪ zo snel mogelijk te starten met uitbreiding van luchtkwaliteitsmeters (voor zowel fijnstof als stikstofdioxide) in de Schilderswijk (in ieder geval de Vaillantlaan); ▪ om in het eerstvolgende actieplan luchtkwaliteit deze uitbreiding van luchtkwaliteitsmeters duurzaam in te bedden; ▪ om daarbij toe te lichten in hoeverre de buurt en/of burgers betrokken kunnen worden bij de luchtkwaliteitsmetingen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Ik zal namens het college de moties van Hart voor Den Haag appreciëren en collega Barker de andere motie. De motie Haal pollers weg uit de Schilderswijk is een beetje een 'Groundhog Day'-motie, want we hebben het hier al heel vaak over gehad, onder andere bij de evaluatie verkeersmaatregelen Schilderswijk.

Daar kwam uit naar voren dat het effect van de pollers heel erg positief is. Het weghalen van de pollers zal tot gevolg hebben dat de Boekhorststraat weer drukker wordt met sluipverkeer, de Parallelweg weer een doorgaande route wordt met tienduizend auto's per dag en de chaotische situaties tussen auto's en fietsers bij het Stationsplein en Hollands Spoor zullen terugkeren. We zien ook uit de ongevallenanalyse dat de pollers hebben geleid tot een aanzienlijke afname van het aantal verkeersslachtoffers. Wat het college betreft zou het dus een heel slecht idee zijn om deze pollers weg te halen. Waar we wel mee bezig zijn - daar werd ook even aan gerefereerd - is de pollers vervangen door camera's. We beogen dat te doen gelijktijdig met het opnieuw inrichten van de Hoefkade. Dat kunnen we dan in een keer meenemen. Dat is wat het college voorstaat. Daarom moet ik deze motie ontraden. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U stelt dus eigenlijk dat door het aanbrengen van die pollers de luchtkwaliteit op de Vaillantlaan erop vooruit is gegaan? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Dit heeft nauwelijks effect op de luchtkwaliteit in de Vaillantlaan. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Heeft u ook de insprekers gehoord vandaag? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ja, en de luchtkwaliteit op de Vaillantlaan is onvoldoende. Daar zal wethouder Barker zo meteen nog iets meer over zeggen.

Maar meer auto's toelaten in dit gebied, is niet de oplossing die daaraan gaat bijdragen. Dus door dit te suggereren, geeft u ook een soort van schijnoplossing die de mensen die terecht ernstige zorgen hebben over de luchtkwaliteit, niet verder helpt. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Die meneer moet drie keer zijn filters vervangen. Vroeger hoefde dat maar een keer, voor die pollers. Het is toch ook klinkklare onzin dat u vertelt dat er gewoon meer auto's in het gebied gaan komen? Nee, het wordt beter verspreid, waardoor de doorstroming beter gaat en de luchtkwaliteit beter wordt. Vindt u dat ook niet? 84

Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Het is niet dat ik dat niet vind. De feiten wijzen uit dat het niet zo is. Adeel Mahmood (DENK). Volgens mij hoorde ik de wethouder net zeggen dat de pollers geen effect hebben op de luchtkwaliteit op de Vaillantlaan. Kan de wethouder dat toelichten? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ik zei niet 'geen', ik zei 'nauwelijks'. Ik word graag juist geciteerd. Op de ringwegen Vaillantlaan, Callandstraat en Neherkade is door de pollers de hoeveelheid gemotoriseerd verkeer iets toegenomen, maar dit zijn auto's die daar ook in principe thuishoren, want dat zijn de doorgaande wegen. Maar je kunt niet zeggen dat hierdoor de luchtkwaliteit op de Vaillantlaan dramatisch slechter is geworden of woorden van die strekking. Adeel Mahmood (DENK). De wethouder had het net over feiten. Volgens mij is het ook een feit dat verkeer op de Vaillantlaan, Callandkade, Waldorpstraat en Neherkade steeds vaker vaststaat. Dat is een feit. Dat kunnen mensen met hun eigen ogen aanschouwen. Ik denk dat als verkeer vaker vaststaat, dat de luchtkwaliteit zeker niet ten goede komt. Als u zegt 'nauwelijks', hoe onderbouwt u dat dan? Zijn er metingen geweest waarbij er een vergelijking is tussen de situatie daarvoor en de huidige situatie? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Hier lopen een aantal dingen door elkaar. Ik doe even een klein stapje terug.

Waar het om gaat, is dat de doorstroming verbeterd moet worden. Dat is een maatregel die kan bijdragen aan het verbeteren van luchtkwaliteit. In zijn algemeenheid, en dat klinkt een beetje contra-intuïtief, maar is echt zo, helpen afsluitingen bij de doorstroming op de hoofdwegen, want dat betekent dat er geen links en rechts afslaand verkeer meer nodig is, waardoor het verkeer dat op weg is van a naar b over de doorgaande weg, waar de doorgaande weg ook voor bedoeld is, beter kan doorrijden. Dat is het algemene principe dat ook hier geldt. De positieve effecten zijn vooral aan de andere kant van de stad. We hebben ook in de evaluatie van de verkeersmaatregelen gemerkt dat de effecten daar aanmerkelijk positief zijn. Daar is meerdere keren ook met mijn ambtsvoorgangers over gesproken. Ik heb u aangegeven dat we in het ontwerp van de herinrichting van de Hoefkade, waar we ook nog over komen te spreken met elkaar, hard bezig zijn met de voorbereiding van het vervangen van deze pollers door camera's. De voorzitter. Meneer Mahmood, voor de laatste maal. Adeel Mahmood (DENK). Ik begrijp dat op papier bepaalde theorieën volgens bepaalde verkeerskundige modellen werken. Op de Vaillantlaan, Neherkade, Waldorpstraat en Callandkade kan iedereen aanschouwen dat de doorstroming niet verbeterd is, maar juist verslechterd. Daar heb je geen onderzoek voor nodig.

Dat kun je gewoon zelf aanschouwen. Ik kan me dus niet voorstellen dat de wethouder zegt dat het nauwelijks effect heeft gehad op de luchtkwaliteit. Ik hoorde net ook een ander antwoord van de wethouder, namelijk dat de luchtkwaliteit in een ander deel van de stad verbeterd is. Maar als we het echt over de Vaillantlaan hebben, is de wethouder het dan met mij eens dat zowel de doorstroming als de luchtkwaliteit daar verslechterd is? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ja, in de termen zoals ik mij daar eerder over heb uitgedrukt. Het heeft in beperkte mate tot meer verkeer ook op de Vaillantlaan geleid. Maar dat wisten we van tevoren. Dat is ook uit de evaluatie van de verkeersmaatregelen gebleken. Hera Butt (GroenLinks). Fijn dat het college aangeeft dat het in die zin wel tot extra negativiteit heeft geleid. Maakt het college zich dan ook zorgen, net zoals ik mij zelf zorgen maak, dat die extra negativiteit, mindere luchtkwaliteit en stilstaand verkeer in een buurt gebeurt waar de luchtkwaliteit al tientallen jaren zo slecht is? Dat is toch niets iets wat die buurt en die laan makkelijk kunnen hebben? Is dat dan niet iets wat we extra serieus moeten nemen, juist daar?

85

Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Dat ben ik helemaal eens met de fractie van GroenLinks. Dat doen we ook. We zijn bezig met plannen voor een aantal verkeerskruisingen, knooppunten, zoals de Hoefkade, de Wouwermanstraat - de vijfhoek heet dat, geloof ik - de Zevensprong en het Hobbemaplein; daar komen we later vandaag ook nog over te spreken. We nemen daar maatregelen die de luchtkwaliteit enorm zullen gaan verbeteren, ook op de Vaillantlaan. Maar het weghalen van deze pollers gaat daar niet bij helpen. Voorzitter. Ik ben bij de andere motie van Hart voor Den Haag. Die gaat niet over de Schilderswijk, maar over de Kaapstraat en vraagt om te onderzoeken of het mogelijk is om de Kaapstraat weer aan te sluiten bij de Kempstraat. Deze motie moet het college ontraden. Ook hier is eerder uitgebreid over gesproken, dus ik zal de korte versie doen. Voor de herinrichting van de Schalk Burgerstraat was het een ongelooflijk onoverzichtelijk kruispunt waar ook veel verkeersongelukken plaatsvonden. Die situatie is nu verbeterd. Om dat weer terug in de oude staat te brengen, wat de heer Meinesz eigenlijk voorstelt, is een idee dat dit college niet kan ondersteunen. Waar we wel mee bezig zijn, en daar heb ik u onlangs over geïnformeerd, is een heel pakket aan maatregelen om de herinrichting van dat stuk van de Kaapstraat te verbeteren.

Een belangrijk punt daarbij is meer handhaving, want er wordt veel dubbelgeparkeerd en foutgeparkeerd. Daar ben ik ook regelmatig over met de ondernemers in gesprek. Op basis van een idee uit de buurt, ook ondersteund door de ondernemers, heb ik toegezegd om te kijken of we de aansluiting op de Schalk Burgerstraat kunnen verlengen. Daar wordt u nog voor de zomer over geïnformeerd. Daarmee wil ik deze motie graag ontraden. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U heeft toch ook gehoord van de ondernemers dat ze liever hebben dat de oude situatie terugkomt of dat ze in ieder geval weer aangesloten kunnen worden op de Kempstraat? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Er zullen vast ondernemers zijn die dat vinden, maar uit het oogpunt van veiligheid, doorstroming en luchtkwaliteit zou een aansluiting van de Kaapstraat op de Kempstraat een verslechtering zijn. Daarom kan ik niet anders dan deze motie ontraden. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Hoe komt u aan die wijsheid? Heeft u daar cijfers van? De voorzitter. Via de voorzitter: hoe komt de wethouder. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Deze wijsheid komt bij de wethouder doordat we daar cijfers over hebben, ja. De voorzitter. Meneer Meinesz, voor de laatste maal. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag).

Maar de wethouder heeft toch ook wel gezien dat het sinds die afsluiting daar een grote chaos is? En u heeft het erover dat het veiliger is geworden. Dat is toch klinkklare onzin? Het is daar tien keer gevaarlijker geworden. Er rijden auto's over de stoep, het staat vast, de doorstroming is weg. Hoe komt u er nou bij dat dit beter is voor de wijk? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). De kruising Kempstraat-Schalk Burgerstraat is ongelooflijk veel verbeterd, in alle opzichten. Ik gaf zojuist ook aan in mijn beantwoording dat in de afsluiting van de Kempstraat, dat doodlopende stukje, nu nog te vaak dubbel wordt geparkeerd. Dat leidt op die manier ook tot niet veilige situaties. Dat is alleen echt van een andere orde. Voor die specifieke situatie hebben we een aantal maatregelen in gang gezet. Ikzelf ben er echt van overtuigd dat meer en steviger handhaven enorm gaat helpen, want mensen zetten willens en wetens hun auto verkeerd neer. Ik vind dat we daar stevig tegen moeten optreden. Als je dat een hele tijd consequent doet, denk ik dat we daar het effect van gaan zien. Dat hebben we nu ingezet. Daar heb ik u over geïnformeerd. Ik ben ook aan het kijken naar die andere oplossing waar ik het net over had. Dat is wat we aan het doen zijn. Het is dus niet dat daar niets aan de hand is. Het is ook niet dat we daar niets aan het doen zijn.

Met de oplossing die u voorstaat, zouden we de klok terugdraaien. Dan zouden we echt teruggaan naar de totaal onoverzichtelijke situatie die we daarvoor hadden. Daar is dit college niet voor. 86

Wethouder Barker (PvdD). Voorzitter. Ik heb net de motie van GroenLinks binnen. Het is weliswaar een sympathiek idee, maar - de interruptie van D66 was correct - het kan een idee zijn dat heel veel geld kost, zonder dekking. Dat is dus een beetje ingewikkeld. Maar laat ik beginnen met de inhoud. Luchtkwaliteit is natuurlijk een belangrijk onderwerp. Het is zo dat slechte lucht enorme gezondheidsgevolgen heeft. Het probleem is echter dat je niet door meer te meten de luchtkwaliteit verbetert. Ik snap wel dat transparantie over hoe slecht de lucht is, kan bijdragen daaraan, maar dat is wel heel secundair. De vraag is dus: ga je dure apparatuur kopen of ga je echt de luchtkwaliteit verbeteren? Daarom had ik ook in de commissie toegezegd om meer metingen te willen gaan doen, om daarnaar te gaan kijken. Ik had expliciet toegezegd om daar na het meireces op terug te komen, bijvoorbeeld ook over burgermetingen. Daar was ik al voor de commissie mee bezig. De reden waarom ik de raad nog niet daarover had kunnen vertellen, is omdat het ook wel enige budgettaire gevolgen heeft als je fijnstofmetingen zou willen doen. Ik zou dus eigenlijk GroenLinks willen vragen om de motie tot die tijd aan te houden, zodat we eerst de budgettaire gevolgen in beeld kunnen brengen en het nut en de noodzaak. Hera Butt (GroenLinks). Dank aan het college voor de beantwoording.

Ik hoor het college twee dingen zeggen. Aan de ene kant dat de metingen superduur zijn en aan de andere kant dat het heel belangrijk is. Is het dan ook niet een kwestie van keuzes maken? Op het moment dat we zien dat de luchtkwaliteit zo ernstig is in onder andere deze buurt, moeten er dan niet gewoon keuzes gemaakt worden door het college? Wethouder Barker (PvdD). GroenLinks wijst er terecht op dat ik heb gezegd dat het belangrijk is en dat het ook belangrijk is dat we de luchtkwaliteit verbeteren, maar ik heb dus niet gezegd dat het belangrijk is dat we meer gaan meten, want daarmee verbeteren we niet per se de luchtkwaliteit. Het lijkt mij verder goed dat ik u rapporteer over hoe het nu staat met de luchtkwaliteit. Dat is al best op detailniveau. Gegeven het beperkte luchtkwaliteitsbudget is het dan ook de vraag of het verstandig is om meer metingen te doen als je die resultaten al hebt. Wat is dan het doel ervan? Dat zou dan eerder de vraag zijn. Hera Butt (GroenLinks). Het doel van meer metingen en het duurzaam inbedden ervan, is om in een wijk waar de luchtkwaliteit al tientallen jaren slecht is, te monitoren en te zien waar die precies zo slecht is en waar het college zich expliciet op zou moeten richten. In bijvoorbeeld de Schilderswijk staan twee meters voor stikstof maar voor fijnstof niet een.

Als er signalen zijn vanuit de GGD, weliswaar op basis van oude cijfers, lijkt het mij dat het college zich zorgen moet maken en dat het dit dan zo snel mogelijk moet meten en monitoren om met actuele en zo precies mogelijke cijfers te komen. Is het college het daarmee eens? Wethouder Barker (PvdD). Op basis van de huidige cijfers - daar kan ik dan over rapporteren - weten we waar de luchtkwaliteit het slechtst is. We weten ook hoe we die luchtkwaliteit kunnen verbeteren maar daar zijn best wel fundamentele mobiliteitskeuzes voor nodig en keuzes op het gebied van milieuzones en dat soort zaken. Of je daar een flinke stap in wil maken, is uiteindelijk ook een politieke keuze, maar we weten waar de luchtkwaliteit slecht is, want op basis van de metingen die we doen hebben we daar een goed beeld van. De reden dat er maar een aantal fijnstofmetingen zijn, is dat het gaat om heel dure apparatuur van het RIVM; in het verleden is daarin een keuze gemaakt. Daarom zeg ik: laten we dat nu eerst even in kaart brengen. Zo'n meetstation voor fijnstof is heel duur en bovendien moet je daarbij de afweging maken waar je dat dan plaatst. Je kunt niet zomaar op een achternamiddag besluiten om even honderdduizenden euro's uit te geven aan zo'n meetstation zonder dat duidelijk is wát we willen meten en we al helder in kaart hebben waar het bijvoorbeeld slecht is. Peter Mekers (D66).

Ik ben blij te horen dat de wethouder werk gaat maken van burgermetingen. Op de Van Alkemadelaan doen ze dat al jaren, wat ook echt helpt om een beeld te krijgen. De wethouder geeft verder aan dat we al een heleboel dingen weten. Maar als we maatregelen of tijdelijke maatregelen doorvoeren, wordt daar dan ook tijdelijk gemeten om te kijken wat de effecten zijn? Is daar nog wat meer in te bewegen, in de zin dat we de meter kunnen plaatsen op het moment dat we 87

iets testen, zodat je het ook met cijfers kunt onderbouwen? Dat zou namelijk ook echt iets toevoegen, als ik het zo hoor. Wethouder Barker (PvdD). Zoals ik al zei, ben ik niet tegen meer metingen. Het lijkt mij juist heel interessant. Daarom had ik dat al heel expliciet toegezegd in de commissie en was ik er daar voor al mee bezig, maar het is wel een afweging, gelet op de beperkte middelen die je hebt, waar je meer metingen gaat doen, ook gegeven het feit dat het RIVM en de gemeente al veel metingen doen. Bovendien is het meten van effect ingewikkeld. We zien dat de luchtkwaliteit in het algemeen en ook specifiek op verschillende plekken, waaronder de Schilderswijk, beter is geworden, maar het causaal verband met bepaalde ingrepen is moeilijk te leggen. Ik noem de milieuzone die is ingevoerd en er zijn andere maatrelgeen genomen, zoals verkeersremmende maatregelen, wat een effect kan hebben maar dat is er niet causaal aan te linken. Daarnaast worden auto's in de tijd gezien steeds schoner. De voorzitter. Mevrouw Butt, voor de derde maal. Hera Butt (GroenLinks). Ik hoor de wethouder zeggen dat de luchtkwaliteit in de Schilderswijk beter is geworden maar voor zover ik heb kunnen nagaan, zijn dat oude cijfers en dus geen actuele cijfers. Dus ik vraag mij af waar de wethouder dit op baseert.

Kunnen die fijnstofmeters overigens niet mobiel gebruikt worden, dus multi-inzetbaar? Wethouder Barker (PvdD). Ik heb het idee dat dat ingewikkelder is. Er zijn volgens mij drie of vier RIVM-meetstations voor fijnstof in Den Haag, omdat dat hele dure dingen zijn. In het verleden heeft er een enige tijd gestaan op de Vaillantlaan en is die volgens mij, als ik het goed uit mijn hoofd zeg, vervolgens verplaatst naar de Neherkade. Ik heb echter niet het idee dat het heel makkelijk is om dergelijke stations te verplaatsten omdat het dure dingen zijn maar ook omdat ze gekalibreerd moeten worden en dergelijke. Ik weet er echter te weinig van om er nu direct antwoord op te geven, dus ik kom er graag nog op terug. Ook op de actuele cijfers wil ik graag nog terugkomen, want we hebben inmiddels natuurlijk recentere metingen dan die in de vorige voortgangsrapportage. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Aan het einde van de vergadering wordt gestemd over de moties.

Aan de orde is: Q.

Alternatief Tram eruit E-bus erin (RIS316816).

De beraadslaging wordt geopend. De voorzitter. Dit debat is aangevraagd door Hart voor Den Haag. Het woord is aan de heer Meinesz. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Eerder hebben we al een discussie gehad over de vraag wat duurder is: een e-bus of een tram. We dienen dan ook de motie E-bus in de Goudenregenstraat in, waarin we het college verzoeken om een kosten-batenanalyse te maken bij de invoering van een e-bus ten opzichte van de kosten van een herinrichting bij de komst van een (bredere) tram en de raad over de uitkomsten te informeren nog voor er schetstekeningen worden gemaakt over dit deel van lijn 12, beter bekend als traject 12B. De motie is meeondertekend door Sebastian Kruis van de PVV. Peter Mekers (D66). Ik ben even in verwarring, want volgens mij zijn er al schetstekeningen over hoe een en ander er uit zou moeten komen te zien. Dus dan is deze motie toch te laat?

88

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Nou, volgens mij heeft de heer Kapteijns altijd lopen schreeuwen dat er nog helemaal niks aan de hand was en dat er nog niks op papier stond. Ik moest hem er toen zelfs nog op wijzen dat er een foldertje was, geloof ik. Peter Mekers (D66). Dan constateren we samen dat er wel een foldertje is met schetstekeningen maar nog geen voorlopig ontwerp. Als er wel gekozen zou worden voor een bus, wat levert dat dan op? Je hebt dan namelijk nog steeds veel ruimte nodig en je moet dan nog steeds een apart fietspad of een aparte fietsstrook hebben, zodat je niet meer op de rails terechtkomt. Wat heeft dat dan nog meer in zich dan alleen financiële gevolgen? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Wij stellen de veiligheid voorop. Per jaar komen er bijna 50 mensen in het ziekenhuis terecht doordat ze die rails inrijden. Er zijn daar zelfs mensen overleden. Dat willen we niet. En als die tram nou bomvol zou zitten, maar er zitten gemiddeld zes personen per rit in van de Laan van Meerdervoort tot aan Duindorp. De voorzitter. Meneer Mekers, voor de derde maal. Peter Mekers (D66). Ik ben het met de heer Meinesz eens dat het daar gevaarlijk is voor fietsers vanwege die tramrails die daar ligt maar als er een oplossing is in de vorm van een fietspad of een fietsstrook dan hoeft die tram daar toch niet weg voor die veiligheid? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag).

Waarom zou je € 30 mln. tot € 40 mln. uitgeven aan een nieuwe rails als er maar zes personen in die tram zitten, terwijl je het ook op kunt lossen met een nieuwe busbaan? De voorzitter. Nee, meneer Mekers, u bent drie keer geweest. U gaat over de vragen maar de heer Meinesz gaat over de antwoorden. Door de heer Meinesz, daartoe gesteund door de heer Kruis, wordt de volgende motie (Q.1 HvDH) ingediend:

Motie Q.1 HvDH E-Bus in Goudenregenstraat De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 4 april 2024 ter afronding debat van agendapunt “Tram eruit, E-bus erin” Constaterende dat: • er jaarlijks honderden fietsers de rails in rijden in het traject van lijn 12 door de Goudenregenstraat en hard ten val komen en soms komen te overlijden; • er bijna 50 keer per jaar een ambulance ter plaatse moet komen voor de slachtoffers die ten val zijn gekomen, doordat zij met de fiets de tramrails in zijn gereden; • er gemiddeld zes personen per rit gebruik maken van de tram op dit stukje lijn 12 tussen de Laan van Meerdervoort en het Markenseplein; • de Goudenregenstraat al jarenlang de twijfelachtige eer heeft de gevaarlijkste straat van onze stad te zijn. Overwegende, dat • bijna 80% van de bewoners uit de buurt tegen de komst is van een bredere tram en een even groot percentage liever een E-bus ziet rijden ipv de tram; • de komst van de nieuwe tram zorgt voor nog meer trillingen en geluidsoverlast; • het Goudenregenplein veiliger ingericht kan worden met de komst van een E-bus; • Lijn 12 doorgetrokken kan worden tot aan het Savornin Lohmanplein; • er veel minder economische schade zal zijn voor de ondernemers in de buurt, doordat er geen bochten meer dienen te worden vervangen. 89

Verzoekt het college, • om een kosten/batenanalyse te maken bij de invoering van een E-Bus ten opzichte van de kosten van een herinrichting bij de komst van een(bredere) tram; • de raad over de uitkomsten te informeren nog voor er schetstekeningen worden gemaakt over dit deel van lijn 12, beter bekend als traject 12B. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Ik moet de motie ontraden omdat ik dit al heb toegezegd, waarmee de motie overbodig is. In de vergadering van de commissie Leefomgeving van 28 maart heb ik toegezegd dat ik voor de zomer kom met een brief waarin ik onder meer een kostenbatenanalyse voor de e-bus en de brede tram op zal nemen. Ook zal ik in die brief meer helderheid geven over het proces en het schetsontwerp. Dat heb ik toegezegd en hoeft dus niet nog een keer bij motie vastgelegd te worden. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Aan het eind van de vergadering gaan we stemmen over de ingediende motie.

Aan de orde is: R.

Herijking openbare laadinfrastructuur voor personenauto's (RIS316608).

De beraadslaging wordt geopend. De voorzitter. Dit debat is aangevraagd door Hart voor Den Haag. Het woord is aan de heer Meinesz. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. We hebben de motie Gebruik de laadpaal optimaal. Ik ben natuurlijk weer getriggerd door uitspraken van de wethouder over congestie en heel veel stroomverbruik na 18.00 uur. De motie verzoekt het college de venstertijden van de openbare laadpalen van 10.00 uur tot 22.00 uur te veranderen in van 10.00 uur tot 18.00 uur, zodat netcongestie wordt verminderd en de parkeerdruk voor niet-elektrische auto's wordt verlaagd. De motie is meeondertekend door Sebastian Kruis van de PVV. Ten slotte wijs ik nog op een bericht vandaag waarin gesproken wordt over een plan om in Utrecht elektrische laadpalen voor elektrische auto's op piekmomenten uit te zetten. Ik geef dat maar even mee. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik vraag mij af of wat de heer Meinesz betreft mensen die na zessen 's avonds uit hun werk komen, geen recht meer hebben op een laadpaal. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik stel voor om vanaf 18.00 uur de plekken vrij te geven. In bijvoorbeeld de Vruchtenbuurt staan tientallen plekken leeg omdat degenen wier auto opgeladen zijn, deze gewoon bij hen voor de deur zetten. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Maar dat is geen antwoord op de vraag. Dat kan, want hij gaat uiteraard zelf over zijn antwoord.

Maar mijn vraag gaat erover dat als mensen na 18.00 uur uit het werk thuiskomen, ermee geconfronteerd zullen worden dat de oplaadplek bezet is en zodoende hun auto niet meer kunnen opladen. Dat is het gevolg van uw motie. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Volgens mij behoeft een elektrisch auto maar een keer per week opgeladen te worden om zodoende de hele week door te kunnen blijven rijden. Dus er is zat tijd voor. Wat wij proberen voor elkaar te krijgen, is dat mensen die thuiskomen van hun werk gewoon hun auto 90

kwijt kunnen op plekken die anders leegstaan en niet gebruikt worden. Er zijn in Den Haag 5.800 plekken voor elektrische auto's en ik heb nog geen antwoord gekregen op mijn eerdere vraag hoeveel elektrische auto's we nou precies hebben in de stad. De voorzitter. Meneer De Vuyst, voor de laatste maal. Maarten De Vuyst (GroenLinks). De heer Meinesz zegt hiermee netcongestie te willen bestrijden maar hij zorgt er middels deze motie voor dat er juist druk is om op hetzelfde tijdstip al die auto's te gaan opladen. Ik volg dat argument van de heer Meinesz dus niet zo. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Als deze motie wordt aangenomen, betekent het dat iedereen die thuiskomt in een elektrische auto of een gewone auto, zijn auto overal kan parkeren. En als die elektrische rijder denkt van 'o, nou moet ik een beetje op gaan passen', zal die eerder gaan opladen, want je kunt op zo'n plek nog steeds parkeren als die vrij is. Peter Mekers (D66). Even ter verduidelijking: als je een elektrische auto hebt, moet je per se overdag een laadpaal gaan zoeken omdat je wat betreft de heer Meinesz 's avonds na zessen niet meer met je elektrische auto op een plek met een laadpaal mag staan. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Legt u het nog een keer uit, want ik snap u niet helemaal. De voorzitter. U mag het nog een keer toelichten, hoor. Dat kost dan geen interruptie. Nee? Oké.

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Iedereen die thuiskomt, elektrisch of niet, kan dan zijn auto daar gewoon parkeren. Het gaat erom dat de vrije plekken benut worden. Ik zeg dus niet dat na zessen 's avonds elektrische auto's daar niet meer mogen staan en opladen, maar als die plekken niet meer gebruikt worden, kunnen de gewone auto's daar ook staan. Daar gaat het om. De voorzitter. Door de heer Meinesz wordt de volgende motie (R.1 HvDH) ingediend:

Motie R.1 HvDH Gebruik laadpaal optimaal De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 4 april 2024 ter afronding debat van agendapunt: herijking openbare laadstructuur personenauto’s Constaterende dat: • het stroomgebruik in onze stad na 18:00 uur omhoog schiet; • het college voor de toekomst uitdagingen ziet met betrekking tot netcongestie; • in grote gebieden in Den Haag geen nieuwe grote aansluitingen kunnen worden gerealiseerd; • er momenteel 2800 laadpalen zijn die 5600 parkeerplekken innemen in onze stad; • het parkeerbeleid tot doel heeft een maatschappelijk verantwoord evenwicht tot stand te brengen tussen de vraag naar en het aanbod van parkeerplaatsen; • er in veel buurten na 18:00 laadplekken en dus parkeerplekken onbenut blijven terwijl de parkeerdruk daar hoog is. Overwegende, dat • wanneer de venstertijden worden ingekort tot 18:00 uur de bezitters van elektrische auto’s bewogen worden hun voertuig eerder op te laden waardoor er minder druk komt op ons energienet in de avonduren; • de vrijgekomen parkeerplekken in veel wijken de parkeerdruk van niet elektrische auto’s omlaag kunnen helpen.

91

Verzoekt het college, • de venstertijden van de openbare laadpalen van 10:00 uur tot 22:00 uur te veranderen in van 10:00 uur tot 18:00 uur, zodat netcongestie wordt verminderd en de parkeerdruk voor niet elektrische auto’s wordt verlaagd. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. In gebieden met een parkeerdruk hoger dan 90% passen we venstertijden toe bij elektrisch laden. Een aantal jaren geleden was dat van 10.00 uur tot 19.00 uur maar dat hebben we toen aangepast naar van 10.00 uur tot 22.00 uur omdat het tot inefficiënt gebruik van laadpalen en parkeervakken leidde. Om dat nu deels terug te draaien, daar zou het college niet voor zijn. Daarom ontraden we deze motie, met als argumentatie dat beide doelen die de indiener met zijn motie beoogt hiermee niet behaald worden. Sterker nog, de problemen worden daardoor alleen maar erger. Als we dit zouden doen, moeten we meer laadpalen plaatsen om te kunnen voldoen aan de vraag door elektrische auto's en zouden we meer parkeerplekken moeten gaan omkatten naar elektrische oplaadplekken, wat overigens ook heel slecht zou zijn voor de businesscase omdat de laadpalen dan minder efficiënt gebruikt kunnen worden.

Wat betreft de suggestie dat het voorstel van de heer Meinesz zou bijdragen aan het oplossen van het netcongestieprobleem: het tegendeel is waar want daardoor komt de piek eerder te liggen. Op het moment dat de netcongestie op haar allerhoogste piek is, zullen er meer auto's opgeladen worden, wat tot nog meer netcongestie leidt. Het zou dus betekenen dat we meer elektrische laadpalen moeten gaan plaatsen wat ook tot meer netcongestie leidt. Genoeg redenen dus om dit voorstel te ontraden. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dan hoop ik toch dat de wethouder nu eens een keertje antwoord kan geven op mijn vraag hoeveel volledig elektrische auto's er precies zijn in Den Haag. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter, dit is een afronding debat en geen technische vragenronde. De voorzitter. Nou, raadsleden mogen gewoon interrupties doen, ook bij afronding debat. Dus ik wil de heer Meinesz nog wel een keer de gelegenheid geven om gewoon een vraag te stellen. Meneer Meinesz. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Die vraag is al gesteld maar u meent toch niet serieus dat dit het antwoord is van de wethouder? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). 21.000. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dus u stelt hier dat er 21.000 volledig elektrische auto's zijn in Den Haag? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Nee, dat is inclusief hybride auto's. De voorzitter.

Nee, u bent drie keer geweest, meneer Meinesz. U heeft een vraag gesteld en u heeft het antwoord gekregen. U bent drie keer geweest en dat geldt voor iedereen, dus … De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: S.

GRIP-rapportages 2023.

92

De beraadslaging wordt geopend. De voorzitter. Dit debat is aangevraagd door mevrouw Arp van de SP. Voordat ik haar het woord geef, merk ik op dat het college door zijn spreektijd heen is. Dus mijn verzoek is om de antwoorden heel kort te houden. U mag niet naar huis en u moet gewoon blijven zitten, maar korte antwoorden graag. Lesley Arp (SP). Ja, het spannendste onderwerp van de avond natuurlijk, namelijk GRIP en MPG, maar niet minder belangrijk omdat we het hier natuurlijk vaak over grote projecten hebben en er daarmee wel eens iets misgaat. Daarom de motie GRIP op Zuidwest, waarin het college wordt verzocht het project Dreven-Gaarden-Zichten bij uitzondering te blijven opnemen in de GRIPrapportage, in ieder geval totdat er een vernieuwde opzet ligt van de Meerjaren Prognose Grondexploitaties. Deze motie dien ik in samen met mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP, mevrouw Bos van GroenLinks, de heer Van den Bos van de Partij voor de Dieren en de heer Martini van Hart voor Den Haag. Samir Ahraui (PvdA). Stel dat deze motie wordt aangenomen, hoeft wat betreft de indieners het project Dreven-Gaarden-Zichten dan niet in de GREX-rapportage terug te komen? Lesley Arp (SP). De MPG heeft een heel andere manier van rapporteren. Ik zou er waarde aan hechten om in een transitiefase ze in beide rapportages te houden.

Volgens mij gaat de Rekeningencommissie nog praten over de MPG en de informatiewaarde ervan. Er komt waarschijnlijk een verbetervoorstel. Daar gaat enige tijd overheen. Dus ik zou zeggen: houd ze gewoon even in beide. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg, mevrouw Bos, de heer Van den Bos en de heer Martini, wordt de volgende motie (S.1 SP) ingediend:

Motie S.1 SP GRIP op Zuidwest De gemeenteraad van Den Haag, in vergadering bijeen op 25 april 2024, ter bespreking van Raadsmededeling: Stand van zaken beheersing projecten Q4 2023. Constaterende, dat: ▪ de GRIP-rapportage door het college in samenspraak met de raad en de Gemeentelijke Accountantsdienst is verbeterd en in de commissie Ruimte van 10 april 2024 verschillende fracties hun waardering hebben geuit voor de nieuwe opzet; ▪ het college heeft aangegeven het project Dreven-Gaarden-Zichten uit de GRIP-rapportage te willen halen en hier voortaan in de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG), de programmarekening en de voortgangsrapportages over te willen rapporteren.

Overwegende, dat: ▪ de MPG een andere manier van rapporteren kent dan de GRIP-rapportage: veel projectspecifieke informatie is niet openbaar en er is minder aandacht voor projectbeheersing, concrete beheersmaatregelen en maatschappelijke effecten; ▪ in de Rekeningencommissie de wenselijkheid van vernieuwing van de MPG-rapportage is besproken, maar een vernieuwde opzet nog op zich laat wachten; ▪ de voortgangsrapportage Dreven-Gaarden-Zichten (in tegenstelling tot de GRIP) nog geen duidelijke frequentie heeft, wat blijkt uit het feit dat er slechts één rapportage is verschenen sinds het vaststellen van het projectdocument in 2022; ▪ Dreven-Gaarden-Zichten een bijzonder complex project is en momenteel op meerdere aspecten van de zogenaamde ‘GROTIK+M’ systematiek geel scoort, wat wil zeggen dat bijsturing nodig is;

93

▪

de raad daarom frequent dient te worden geïnformeerd over niet alleen de stand van zaken met betrekking tot de grondexploitatie, maar ook andere risico’s die gepaard gaan met de bredere projectbeheersing van Dreven-Gaarden-Zichten.

Verzoekt het college: ▪ het project Dreven-Gaarden-Zichten bij uitzondering te blijven opnemen in de GRIPrapportage, in ieder geval totdat er een vernieuwde opzet ligt van de Meerjaren Prognose Grondexploitaties. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Het college moet deze motie ontraden. De grondexploitaties conform de afspraken die zijn gemaakt bij de evaluatie van de GRIP met de Rekeningencommissie op 20 januari 2023, ook gebaseerd op de aanbevelingen van de GAD, zijn uit de GRIP gehaald. Reeds in de MPG en bij de begroting over de GREX zal worden gerapporteerd, wat ook twee keer per jaar gebeurt, ook over de financiën en de risico's. In de commissie hebben we ook gewisseld dat we er nog even goed naar gaan kijken dat we in ieder geval dezelfde informatiewaarde hebben als in de GRIPrapportage. Dit is overigens in lijn met hoe andere grote gemeenten dit hebben geregeld. Mevrouw Arp verwijst terecht naar het gesprek dat we nog met elkaar hebben in de Rekeningencommissie. Er is een werkbespreking in de commissie Ruimte op 29 mei 2024 gepland om ook te spreken over wat er qua informatiewaarde in de MPG zou moeten zitten. U zou de motie ook kunnen aanhouden tot die werkbespreking, maar zoals die nu voorligt moet het college die ontraden. Lesley Arp (SP).

Ik ben er laatst op gewezen dat er in februari 2023 een bespreking was over de GRIP. De heer Van den Bos die toen ook al iets had gezien dat het project Dreven-Gaarden-Zichten mogelijk uit de GRIP-rapportage zou gaan, heeft daar toen ook naar gevraagd waarop de wethouder heeft gezegd: nee, het blijft daarin. Dus ik snap niet waar deze draai nu eigenlijk vandaan komt. Wethouder Balster (PvdA). Ik heb net uitgelegd wat de afspraken zijn met de Rekeningencommissie, ook op basis van de aanbevelingen van de GAD. Het is niet nodig om hier vier keer per jaar over te rapporteren. De grondexploitaties doen we in de MPG en daar vindt u de informatie om uw controlerende taak goed uit te voeren. Lesley Arp (SP). Allereerst wil ik zeggen dat ik het toch wat vervelend vind dat de wethouder nu oordeelt over hoe wij onze controlerende taak willen uitvoeren. We hebben het hier natuurlijk heel vaak over grote projecten gehad en dit project heeft een bepaalde scope. Als je naar de MPG kijkt, gaat het vooral over de GREX. Bij de GRIP gaat het ook over beheersmaatregelen en over bijvoorbeeld het parkeren, het huisvesten van mensen in tijdelijke woningen en de verplaatsing van sportvelden. Al die dingen raken aan dit project. De methodiek van de MPG raakt echter niet aan dat soort aspecten. Dus het is echt iets heel anders. Wethouder Balster (PvdA). Hierover hebben we het ook in de commissie gehad.

Dat vindt u allemaal terug in de voortgangsrapportage over Dreven-Gaarden-Zichten. Daarin gaan we op alle beleidsaspecten van het project in. Die krijgt u in het voorjaar, in ieder geval voor de zomer, zoals ik u ook heb toegezegd in de commissie. De voorzitter. Mevrouw Arp, voor de laatste maal. Lesley Arp (SP). Ik wil hier echt toch wel een punt van maken. We hebben het de afgelopen jaren best wel veel gehad over de informatiepositie van de raad en hoe belangrijk die is in het kader van grote projecten. Na lang werken van de Rekeningencommissie, de GAD en de raad hebben we nu eindelijk een rapportage waar heel veel fracties blij mee zijn, ook vanwege de stoplichtmethodiek die ook ontbreekt in de voortgangsrapportage. U heeft het over vier keer per jaar. De voortgangsrapportage 94

wordt niet regelmatig opgestuurd. We hebben er nog maar een. Dus ik zou toch willen dat het college meer denkt aan de informatiebehoefte van de raad. Wethouder Balster (PvdA). De informatiebehoefte van de raad is juist leidend. Ik wijs u erop dat we met het preadvies over uw motie juist in lijn handelen met de afspraken die we zowel met de GAD als met de Rekeningencommissie hebben gemaakt. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Aan het eind van de vergadering stemmen we over de motie.

Aan de orde is: T.

Onderwijsdebat.

De beraadslaging wordt geopend. De voorzitter. Dit debat is aangevraagd door D66. Het woord is aan mevrouw Verduin. Caroline Verduin (D66). Voorzitter. De borrelhappen komen binnen maar we kunnen het gelukkig nu ook nog hebben over het belangrijke onderwerp onderwijs en met name het lerarentekort. Ik moedig mensen aan: ga alsjeblieft het onderwijs in of combineer het met een andere baan. Daarom dien ik een motie in over het zogenaamde hybride docentschap, ook wel een duobaan genoemd. De motie roept het college op om naast de toegezegde gesprekken bij het ministerie van Financiën ook actief het gesprek te gaan voeren met scholen/schoolbesturen, docenten en het Haagse bedrijfsleven om de bestaande drempels, behoeften en mogelijkheden ten aanzien van hybride banen in kaart te brengen en de raad over de voortgang in Q4 van 2024 bij de stand-van-zakenlerarentekortbrief te informeren, voorafgaand aan het geplande onderwijsdebat. En dan heb ik nóg een motie en die gaat over schoolleiders. We hebben namelijk niet alleen een lerarentekort maar ook een schoolleiderstekort. Het is dan ook tijd om de schoolleider in het zonnetje te zetten.

Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college om een verkiezing van 'Haagse schoolleider van het jaar' te organiseren om het belang en de cruciale rol van schoolleiders als onmisbare schakel uit te lichten en hiermee schoolleiders in Den Haag ook in het zonnetje te zetten, een voorstel te doen aan de raad over de opzet en de organisatie van een dergelijke verkiezing en een oorkonde als prijs aan de eerste winnaar van de 'Haagse schoolleider van het jaar' uit te reiken tijdens de derde editie van het Haags Educatief Festival op 30 september 2024. Samir Ahraui (PvdA). Dank aan collega Verduin voor deze motie, die ze ook al op een ander kanaal heeft toegelicht, maar waar ik toch nog een vraag over wil stellen. Collega Verduin gaf bij die gelegenheid aan dat op de scholen waar het lerarentekort het grootst is, de schoolleiders slecht zouden zijn, of in ieder geval leek zij die suggestie te wekken. Ik hoop dat zij dit hier kan toelichten dan wel dit recht kan zetten. Caroline Verduin (D66). Ik zie zeker ook hele goede schoolleiders worstelen met het lerarentekort, maar we zien wel dat het schoolleiderstekort ook in relatie staat met het lerarentekort, wat ook de Vereniging van Schoolleiders zegt.

Als een schoolleider afwezig is of als er vaak van school is gewisseld, kan dat ook tot een lerarentekort leiden of kan het betekenen dat een schoolleider twee verschillende scholen onder zijn of haar hoede moet nemen. Dus er zit wel een relatie tussen, maar we hebben zeker hele goede schoolleiders die ook nog steeds met een lerarentekort worstelen. Samir Ahraui (PvdA). Dank voor deze toelichting, maar dan is de kwalificatie 'slechte schoolleider' toch niet van toepassing? Dan is het meer zo dat er vanwege de druk meer wisselingen zijn waardoor een schoolleider wellicht ook onvoldoende tijd heeft om zich volledig thuis te maken op een school of om bepaalde uitdagingen aan te gaan. Dan is dat toch niet de uitstraling die we zouden willen? Ik ben 95

namelijk een beetje bang dat als dit de lezing is, we straks een soort wedstrijd krijgen waarbij we een goede schooleider een oorkonde geven maar we een andere schoolleider dan bijna gaan bestempelen als een slechte schoolleider terwijl die volgens mij even hard werkt om het lerarentekort op zijn school te bedwingen. Caroline Verduin (D66). Wat mij betreft zetten we alle schoolleiders in het zonnetje, maar je ziet wel dat bepaalde schoolleiders een heel mooi onderwijsconcept neerzetten of juist een lerarentekort kunnen wegwerken. Door juist een schoolleider in het zonnetje te zetten met die prijs, doe je dat in feite ook voor de hele beroepsgroep. Bovendien laat het laatste rapport van de onderwijsinspectie zien dat het juist heel goed is dat scholen en schoolleiders van elkaar leren, waarbij ook kwalitatief goede scholen hun best practices delen met andere scholen. De voorzitter. De heer Ahraui, voor de laatste maal. Samir Ahraui (PvdA). Dank voor deze toelichting. Collega Verduin en ik vinden elkaar er in ieder geval in, dat alle schoolleiders die op dit moment op scholen actief zijn, hartstikke hun best doen om het lerarentekort te bedwingen en dat we ze in principe allemaal extra zouden moeten waarderen voor het werk dat ze in deze tijden verrichten. Caroline Verduin (D66). Dat vinden we allebei en volgens mij willen we ook dat heel veel mensen dat beroep gaan uitoefenen.

Dus word schoolleider! Fatima Faïd (HSP). Een oorkonde uitdelen, is natuurlijk altijd supersympathiek, hè, maar als het doel van zo'n oorkonde is dat schoolleiders interessante concepten met elkaar uitwisselen, waarom organiseren we dan niet een overleg of iets dergelijks waarin dat dan gebeurt in plaats van een oorkonde uit te delen? Kunt u dat misschien even toelichten? Caroline Verduin (D66). Dat is ook een heel goed idee. Ik denk dat er al heel veel overleg is binnen schoolbesturen, maar ik ben altijd voorstander van veel uitwisseling tussen schoolleiders en leraren. Uit allerlei onderzoeken blijkt ook dat het enorm helpt om bij andere scholen te kijken hoe zij het doen en die ervaringen te delen. Dus als mevrouw Faïd met zo'n voorstel komt, ga ik dat waarschijnlijk wel steunen. Fatima Faïd (HSP). Dat is ook wel een beetje mijn punt, want dan zitten we schoolleiders een oorkonde te geven terwijl het er eigenlijk over gaat dat ze meer moeten uitwisselen met elkaar. Dus ik begrijp niet zo goed waarom we ze dan een oorkonde, een prijs of weet ik wat moeten geven. Stop het geld er dan in dat ze meer met elkaar kunnen uitwisselen. Caroline Verduin (D66). Die uitwisseling zou een aspect ervan kunnen zijn.

We hebben het de hele tijd over het lerarentekort en die fantastische leraren hebben we natuurlijk nodig, maar punt is dat we dan vergeten te benadrukken hoe belangrijk ook de taak van schoolleiders is, wier werk vaak een beetje achter de schermen gebeurt omdat ze niet zelf voor de klas staan. En dit is een moment om ze letterlijk het podium op te krijgen. Daarom dit voorstel. De voorzitter. Door mevrouw Verduin worden de volgende moties (T.1 D66 en T.2 D66) ingediend:

Motie T.1 D66 Haagse schoolleider van het jaar De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 april 2024, ter bespreking van het afrondend debat Onderwijsdebat. Constaterende dat: • het Haagse onderwijs een zorgwekkend hoog lerarentekort kent.

96

Overwegende dat: • uit onderzoek van ResearchNed is gebleken dat een hoge werkdruk, gebrek aan persoonlijke ontwikkeling en onvrede over schoolleiding de drie grootste vertrekredenen zijn voor vertrek uit het onderwijs; • een schoolleider van cruciaal belang is voor (waar mogelijk) het verminderen van werkdruk, het stimuleren van persoonlijke ontwikkeling, een goede teamsfeer en het waarborgen van continuïteit en strategische richting. Van mening dat: • het belang van en de waardering voor een goede schoolleider meer uitgedragen mag worden en kan helpen bij het werven en behoud van goede schoolleiders; • een schoolleider, naast de dagelijkse uitdagingen, ook wel eens op een positieve manier in de spotlights gezet mag worden. Verzoekt het college: • om een verkiezing van ‘Haagse schoolleider van het jaar’ te organiseren om het belang en de cruciale rol van schoolleiders als onmisbare schakel uit te lichten en hiermee schoolleiders in Den Haag ook in het zonnetje te zetten; • een voorstel te doen aan de raad over opzet en organisatie van een dergelijke verkiezing; • een oorkonde als prijs aan de eerste winnaar van de ‘Haagse schoolleider van het jaar’ uit te reiken tijdens de derde editie van het Haags Educatief Festival op 30 september 2024. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie T.2 D66 Help het hybride onderwijs nieuw leven inblazen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 april 2024, ter bespreking van het afrondend debat Onderwijsdebat. Constaterende dat: ▪ uit onderzoek van ResearchNed is gebleken dat gebrek aan professionele uitdaging de een na grootste vertrekreden (41%) is voor vertrek uit het onderwijs; ▪ uit onderzoek van Motivaction (2018) is gebleken dat 40% van de Nederlanders die niet werkzaam is in het onderwijs, interesse heeft in lesgeven, in welke vorm dan ook; ▪ eerdere pogingen in de afgelopen jaren om hybride docentenbanen binnen het onderwijs mogelijk te maken helaas nog niet tot een duurzaam en succesvol resultaat hebben geleid; ▪ in 2023 op initiatief van de Haagse po-besturen het platform Andersom Den Haag in gebruik is genomen om vakleerkrachten in de kennisdomeinen Natuur & Milieu, Kunst & Cultuur, Burgerschap & Persoonlijke Ontwikkeling makkelijker vindbaar te maken; ▪ in 2023 twee kennismakelaars zijn gestart die scholen adviseren over/ondersteunen bij het realiseren van duurzame samenwerking met externen; ▪ in de loop van kalenderjaar 2024 wordt gestart met een opleidingstraject voor vakprofessionals, gericht op pedagogische en didactische kennis en vaardigheden.

Van mening dat: ▪ het combineren van een baan binnen het onderwijs met een baan buiten het onderwijs, een zogenaamde hybride baan of combi-baan, een uitkomst kan zijn voor zowel behoud van leraren als het aantrekken van nieuwe of vertrokken leraren en ruimte geeft aan een docent voor een persoonlijke en inhoudelijke invulling van de loopbaan; ▪ hybride docentschap kan helpen in het aantrekkelijker maken van de leraren(loop)baan en het up-to-date houden van onderwijs dat aansluit op de maatschappij van nu; ▪ andere kennisdomeinen zich ook lenen voor een hybride docentenbaan.

97

Overwegende dat: ▪ het college heeft toegezegd in overleg te treden met het ministerie om belastingtechnische hobbels op de weg naar hybride functies in het onderwijs weg te nemen; ▪ naast belastingtechnische aspecten ook het anders verdelen/vormgeven van taken en begeleiding om meer inzicht en werkbare oplossingen vragen; ▪ uitvraag bij docenten inzichten kan opleveren voor een gewenste actie- en oplossingsrichting. Roept het college op: ▪ om naast de toegezegde gesprekken bij het ministerie ook actief het gesprek te gaan voeren met scholen/schoolbesturen, docenten en het Haagse bedrijfsleven om de bestaande drempels, behoeften en mogelijkheden t.a.v. hybride banen in kaart te brengen; ▪ de raad over de voortgang in Q4/2024 bij de stand van zaken lerarentekort-brief te informeren, voorafgaand aan het geplande onderwijsdebat. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Ook twee moties namens mijn fractie. De eerste, Toegankelijke bijles op Haagse scholen, dien ik in om te bevorderen dat we de kansenongelijkheid aanpakken en iedereen recht heeft op de juiste huiswerkbegeleiding.

Het dictum ervan luidt: verzoekt het college om in overleg te treden met schoolbesturen en waar mogelijk afspraken te maken dat scholen geen betaalde huiswerkbegeleiding aanbieden die niet voor alle leerlingen toegankelijk is, te stimuleren en waar mogelijk ondersteunen dat scholen alleen alternatieve vormen van huiswerkondersteuning aanbieden die voor alle leerlingen toegankelijk zijn, bijvoorbeeld door de inzet van gratis huiswerkbegeleiding tijdens schooluren, huiswerkclubs met vrijwillige docenten en hierbij ook aansluiting te zoeken tot toegankelijke huiswerkbegeleiding in bibliotheken of buurthuizen en de uitkomsten van dit overleg en eventuele afspraken en richtlijnen hierover op te nemen in de eerstvolgende Haags Educatieve Agenda (HEA). De tweede motie, Versterking van leerlingen- en studentenbetrokkenheid in de Haagse Educatieve Agenda, heeft als doel om juist jongeren en studenten meer te betrekken bij de doelstellingen en de uitvoering van de HEA.

Het dictum van deze motie luidt: verzoekt het college om binnen de kaders van de Haags Educatieve Agenda een specifiek actieplan te ontwikkelen voor het versterken van de betrokkenheid van leerlingen en studenten binnen het onderwijs in Den Haag en de aansluiting met de Haagse Jongerenambassadeurs en de op te richten Jongerenraad te versterken, te streven naar een evenwichtige vertegenwoordiging van diverse leerlingen- en studentenpopulaties, met bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen en minderheden, waarbij het uitgangspunt gehanteerd wordt dat zij de ruimte krijgen om een zienswijze of input mee te geven op de HEA of de jaarlijkse uitvoeringsplannen alvorens deze aan de gemeenteraad worden aangeboden. De voorzitter. Door de heer Ahraui worden de volgende moties (T.6 PvdA en T.7 PvdA) ingediend:

Motie T.6 PvdA Toegankelijke bijles op Haagse scholen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op maandag 22 april 2024, ter bespreking van de afronding commissiedebat ‘Onderwijsdebat’. Overwegende, dat: ▪ huiswerkbegeleiding een waardevolle ondersteuning kan zijn voor leerlingen bij hun schoolwerk en persoonlijke ontwikkeling; ▪ niet alle leerlingen en hun families in staat zijn om betaalde huiswerkbegeleiding te bekostigen, waardoor er ongelijkheid ontstaat in de toegang tot deze ondersteuning; ▪ scholen soms zelf betaalde huiswerkbegeleiding aanbieden die niet voor alle leerlingen toegankelijk is, wat de ongelijkheid in onderwijskansen kan vergroten. 98

Constaterende, dat: ▪ gelijke onderwijskansen een fundamenteel principe zijn dat moet worden gewaarborgd binnen het Haagse Onderwijs; ▪ het van essentieel belang is dat alle leerlingen gelijke toegang hebben tot ondersteunende diensten, zoals huiswerkbegeleiding, ongeacht hun financiële achtergrond; ▪ sommige Haagse scholen nog betaalde huiswerkbegeleiding op locatie faciliteren en aanbieden. Verzoekt het college: ▪ om in overleg te treden met schoolbesturen en waar mogelijk afspraken te maken dat scholen geen betaalde huiswerkbegeleiding aanbieden die niet voor alle leerlingen toegankelijk is; ▪ te stimuleren en waar mogelijk ondersteunen dat scholen alleen alternatieve vormen van huiswerkondersteuning aanbieden die voor alle leerlingen toegankelijk zijn, bijvoorbeeld door de inzet van gratis huiswerkbegeleiding tijdens schooluren, huiswerkclubs met vrijwillige docenten en hierbij ook aansluiting te zoeken tot toegankelijke huiswerkbegeleiding in bibliotheken of buurthuizen; ▪ deze uitkomsten van dit overleg en eventuele afspraken en richtlijnen hierover op te nemen in de eerstvolgende Haags Educatieve Agenda (HEA). En gaat over tot de orde van de dag.

Motie T.7 PvdA Versterking van Leerling- en Studentenbetrokkenheid in de Haags Educatieve Agenda De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op maandag 22 april 2024, ter bespreking van de afronding commissiedebat ‘Onderwijsdebat’. Overwegende, dat: ▪ de Haags Educatieve Agenda een belangrijk beleidsdocument is dat tot doel heeft het onderwijs in Den Haag te verbeteren en te vernieuwen; ▪ de betrokkenheid van leerlingen en studenten bij het onderwijs essentieel is voor een succesvol leerproces en een positieve leeromgeving; ▪ actieve betrokkenheid van leerlingen en studenten bij besluitvormingsprocessen binnen het onderwijs de kwaliteit van het onderwijs kan verbeteren en het gevoel van eigenaarschap en verantwoordelijkheid kan versterken; ▪ het stimuleren van participatie en inspraak van leerlingen en studenten bij het vormgeven van hun eigen onderwijs en de schoolgemeenschap bijdraagt aan hun persoonlijke ontwikkeling en burgerschapsvorming. Constaterende, dat: ▪ hoewel de Haags Educatieve Agenda al belangrijke doelen en actiepunten bevat, er nog ruimte is voor verbetering op het gebied van leerling- en studentenbetrokkenheid bij de uitvoering en prioritering van de doelen.

Verzoekt het college: ▪ om binnen de kaders van de Haags Educatieve Agenda een specifiek actieplan te ontwikkelen voor het versterken van de betrokkenheid van leerlingen en studenten binnen het onderwijs in Den Haag en de aansluiting met de Haagse Jongerenambassadeurs en de op te richten Jongerenraad te versterken. ▪ te streven naar een evenwichtige vertegenwoordiging van diverse leerlingen- en studenten populaties, met bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen en minderheden, waarbij het uitgangspunt gehanteerd wordt dat zij de ruimte krijgen om een zienswijze of input mee te 99

geven op de HEA of de jaarlijkse uitvoeringsplannen alvorens deze aan de gemeenteraad worden aangeboden. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik heb namens Hart voor Den Haag drie moties. De eerste gaat over een uniforme gedragscode in het onderwijs, die ons zeer welkom lijkt, wat ook te maken heeft met dingen die allemaal misgaan in het onderwijs. Wij denken dat een uniforme afspraak rondom gedrag van onderwijspersoneel, leraren, leerlingen en ouders zou kunnen helpen. Daarom verzoeken wij het college te onderzoeken of een uniforme gedragscode binnen het Haags onderwijs haalbaar is, de vorm van een dergelijke gedragscode te bespreken met de onderwijsinstellingen en andere directbetrokkenen, een voorstel te doen omtrent de uitwerking van zo'n gedragscode en de raad hierover te informeren. Dan de motie De wet 'Meer ruimte voor nieuwe scholen' moet van de baan!, met als dictum: verzoekt het college bij de minister van OCW (nogmaals) de zorgen te uiten omtrent de uitwerking van de nieuwe wet 'Meer ruimte voor nieuwe scholen', bij de minister te vragen om (de uitwerking van) de wet spoedig te evalueren en de raad hierover te informeren. Ten slotte de motie Tweede baan in het onderwijs belastingvrij.

We weten allemaal natuurlijk van het lerarentekort en het is dus van belang om na te gaan hoe je een prikkel kunt geven om ervoor te zorgen dat als mensen toch een tweede baan moeten hebben - helaas is dat vaak nodig - ze dan kiezen voor het onderwijs. De motie verzoekt dan ook om bij de rijksoverheid aan te dringen een baan in het onderwijs als 'tweede baan' vrij te stellen van inkomstenbelasting en de raad hierover te informeren. Caroline Peeck (VVD). Ik heb een vraag over de eerste motie van de heer Bom, namelijk die over de gedragscode. Hoe verhoudt deze gedragscode zich tot de samenwerkingsovereenkomst over schoolveiligheid. Daarin hebben we namelijk ook afspraken met elkaar gemaakt over de inzet van ouders, over hoe ze betrokken kunnen worden bij de school, en over de rol van politie en gemeente. Ik begrijp uit uw motie dat het met name gaat over agressie. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Het gaat over van alles, zoals de aanspreekvormen en discriminatie. Alles wat te maken heeft met wat er op school gebeurt, wordt nu door de school zelf bepaald en waar ook iedereen zijn eigen vrijheid in heeft. Dat is hartstikke mooi maar we vinden dat het niet zo mag zijn dat je op de ene school met iets wegkomt terwijl er op een andere school wel gevolgen aan zitten. We moeten gewoon zorgen voor één lijn. Caroline Peeck (VVD).

Ik hoor nog geen antwoord op mijn vraag hoe deze gedragscode zich verhoudt tot die samenwerkingsovereenkomst. Coen Bom (Hart voor Den Haag). De uitwerking van die gedragscode is iets wat nog helemaal open is. Zoals in het dictum van de motie staat, laten we dat over aan de mensen die er verstand van hebben. Het heeft overigens wel degelijk een andere invloed dan alleen dat stukje over de veiligheid, wat er uiteraard ook mee wordt gedekt. Het gaat er voornamelijk om dat we een uniforme afspraak maken tussen alle scholen. Caroline Verduin (D66). Ik heb een vraag over de laatste motie. Daarin wordt voorgesteld om de tweede baan vrij te stellen van inkomstenbelasting. Nou, ik heb zo'n tweede baan in het onderwijs, maar vrijstelling van inkomstenbelasting vind ik nogal wat. Waarom zou dat alleen moeten zijn als je een tweede baan hebt en niet als je helemaal in het onderwijs zit? Dit gaat toch wel een stuk verder dan wat de heer Bom heeft voorgesteld in de commissie en wat ik toen heel positief vond, namelijk om de loonheffingskorting op beide banen toe te passen. Maar een algehele vrijstelling van inkomstenbelasting bij een tweede baan? Ik vraag mij af waarom dat nodig is.

100