RIS319148 Notulen van de raad van 25 april 2024

Daar zijn maar liefst acht insprekers voor. Ik geef als eerste het woord aan L. van Popering. U heeft het gered, ondanks de file. Tenminste, dat lees ik hier. Gaat uw gang. U heeft drie minuten, hè. De heer Van Popering (W). Er is veel onnodige onrust ontstaan rond het voornemen van het college om de verkeerssituatie rondom de markt te verbeteren. Op zichzelf is dat heel vreemd, want verbeteringen zouden een positieve reactie moeten teweegbrengen en dat is absoluut niet het geval. Dit is volgens ons het gevolg van de gekozen route. Ambtelijk is een plan ontwikkeld welke als ideaalplaatje verkocht wordt, maar waarbij door bewoners en ondernemers grote vraagtekens worden geplaatst. De politieke realiteit is dat de afweging voor meer of minder verkeersbewegingen een beladen onderwerp is. Er worden bij de verkiezingen partijen gekozen die de route bepalen. Daar gaan we nu niet over praten. De onrust gaat erover dat de bewoners en de ondernemers na de plannen te hebben gezien en de uitleg te hebben gehoord, tot de conclusie zijn gekomen dat het tot onhoudbare gevolgen leidt als het plan zo wordt uitgevoerd, en dat zij als onmondigen worden behandeld door de plannenmakers. Wij beperken ons hier nu als belangenbehartigers voor de markt tot de gevolgen voor de markt.

De markt is door de raad aangewezen als regionale markt met een trekkersrol voor de economische ontwikkeling van de omliggende wijken. Dit gegeven zou moeten leiden tot een toetsing van de plannen op dit feit, en daar kunnen wij niets van vinden. Bij ons leven veel vragen en zijn er 15

veel bedenkingen over deze plannen. Wij voorzien dat de functie van de markt bij ongewijzigd doorgaan van deze plannen nog verder wordt bedreigd. Wij vinden dat er moet worden samengewerkt in een inhoudelijk overleg en dat er voordat er iets besloten wordt, onderbouwingen moeten komen, welke in het te voeren overleg meegenomen moeten worden en in de conclusie moeten worden benoemd. Dat is dus een overleg waarvoor de bedenkingen van de ondernemers onderwerp van agenda zijn, en niet zoals gebruikelijk een ambtelijke uitleg waarin alleen wordt verteld dat besloten is hoe het gaat worden. Vragen om onderbouwing die wij al langer stellen, zijn de volgende. Punt één. Hoe is de aanen afvoer geregeld voor de 350 ondernemers die 's ochtends en 's avonds de markt moeten verlaten? Dat moet in hele korte tijd gebeuren. Twee. Hoe is de parkeergarage op een ordentelijke en snelle wijze bereikbaar en ook weer uitrijdbaar om de wijk te verlaten? Drie. Wat is het nut ervan om bezoekers die met het openbaar vervoer, de tram, komen een aanzienlijk grotere afstand te laten afleggen en meer verkeersstromen te laten kruisen? Punt vier. Wat zijn de gevolgen van de plannen voor consumenten uit verder weg gelegen wijken of uit de regio.? Punt vijf.

Hoe kunnen de ondernemers met hun vracht- en bestelwagens snel en ordentelijk de daarvoor aangewezen plek aan de Groenteweg bereiken, die met steun van Brussel is aangelegd? Zes. Hoe verhouden de plannen zich tot de, bij raad vastgestelde, regionale functie van de markt? Het is, zo denken wij, redelijk dat de belangen van de betrokken ondernemers en de bewoners worden meegenomen in het besluit. De voorzitter. Dank u wel. Uw tijd zit erop. Dat wil zeggen: uw tijd hier. Dan geef ik het woord aan N. Kames, ook voor drie minuten. Gaat uw gang, mevrouw. Mevrouw Kames (W). Goedemiddag, voorzitter en leden van de raad. Hier sta ik dan weer, het bloemenvrouwtje van de Haagse markt, en ik ben niet bij. Er wordt nu al jaren veel beloofd maar er wordt niets gedaan voor jullie zogenaamde pareltje van de wijk. En nu is er dan ook nog eens een plan voor het Hobbemaplein dat misschien de doodsteek voor de Haagse markt zou kunnen zijn. Er komt hoofdzakelijk eenrichtingsverkeer, wat Schilderswijk en Transvaal alleen maar scheidt in plaats van ze te verbinden. Dit keer staan wij niet alleen, want buiten de HaagseMarktondernemers zijn ook de bewoners van beide wijken en de lokale ondernemers volkomen van slag. Wie bedenkt dit, zonder inspraak of medeweten van de belanghebbenden? Dit hele plan moet daarom in de prullenbak. Helaas moet ik ook constateren dat mijn collega's nergens meer in geloven.

Ze hebben het vertrouwen in de politiek en de gemeente totaal verloren. Zoals bij veel raadsleden bekend is, is een onafhankelijk Rekenkameronderzoek door het college gewoon opzijgezet en betalen wij tot op de dag van vandaag veel te veel geld voor onze units. Ook ons hoofd afdeling markten is er niet voor ons. Die voert alleen uit wat de gemeente wil in plaats van mee te denken met de ondernemers. Dit alles heeft daarom tot gevolg dat sommige collega's het niet meer zien zitten om te gaan strijden, omdat het volgens hen toch geen zin meer heeft. De gemeente doet toch alleen wat ze zelf wil. De collega's ondergaan hun lot tot ze erbij neervallen en stoppen met hun onderneming. Een aantal maanden geleden was de toenmalige VVD-wethouder met het hoofd afdeling markten nog bij ons aan de kraam. Het hoofd markten zei toen tegen mijn zoon, nadat die zijn beklag had gedaan over hoe alles ging, dat hij beter wat anders kon gaan doen. Mijn zoon was zo verbolgen en kwaad. De Haagse markt is niet alleen ons werk, maar ook ons leven, inmiddels al drie generaties lang, zei hij, en of hij zich dat wel kon voorstellen. Hieraan merk je dat de gemeente gewoon geen medeleven heeft met de ondernemers, en geen inlevingsvermogen in hoe we ons voelen. Want speciaal voor mij is de Haagse markt nog steeds mijn kindje. Ik blijf vechten tegen onrecht en gekke plannen.

Ik hoop dat u als raadsleden nu eens laten zien dat u volksvertegenwoordigers bent, en ons het vertrouwen eens teruggeeft, dat u naar ons gaat luisteren en dat wij kunnen meedenken met de plannen die u wil gaan uitvoeren. Bedankt voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan R. van Onselen.

16

De heer Van Onselen (W). Zeer geachte leden. De plannen voor het Hobbemaplein geven veel aanleiding tot onzekerheid bij bewoners, ondernemers en ov-gebruikers. Vanuit onze belangenbehartiging richten wij ons op de reizigers. Aanvankelijk, aan het begin van de eerste inspraak, maakte de gemeente een prima start door twee varianten voor te leggen in de bibliotheek Hobbemaplein. Variant één. Er komt een halte Hobbemaplein - Bibliotheek. Dat wordt één nieuwe halte voor drie tramlijnen onder opheffing van de nu bestaande vier tramhalten voor de lijnen 6, 11 en 12 op, in en nabij het Hobbemaplein en de Delftselaan. Die laatste gaat er ook uit. Variant twee. Hierbij blijft de superoptimale bereikbaarheid van de markt voor de lijnen 11 en 12 gehandhaafd. De halte van lijn 6 zou wat centraler op het Hobbemaplein gesitueerd worden, met nog steeds een goede bereikbaarheid van de markt. In deze optie mocht ook verwacht worden dat de halte Delftselaan sowieso zou worden gehandhaafd. Deze laatste halte werd ingesteld toen de huizen aan de Herman Costerstraat werden afgebroken voor de aanleg van dat prachtige recreatieplein zoals we dat nu kennen. De Delftselaanhalte heeft een functie voor de verder gelegen Steijnlaan, 'sGravenzandelaan en Delftselaan. Transvaal en Schilderswijk zijn zeer dichtbevolkt. Het aandeel van het ov is rond 23%.

Dat is behoorlijk wat groter dan elders in de stad, waar het 10% tot 15% is. Deze gebruikers reizen niet over grote afstanden maar met een hoog opstaptarief van meer dan € 1 dragen deze reizigers flink bij aan de HTM. Overigens hebben deze ov-reizigers wel te maken met de laagste stadsfrequenties op dit moment. Lijn 11 en lijn 12 rijden de hele dag om de vijftien minuten en de vaak overvolle lijn 6 in de spits slechts om de tien minuten. Als de centrale halte er komt dan moeten alle tramreizigers van deze drie lijnen langere en onaantrekkelijke oversteken maken over het plein naar de biebhalte. De Delftselaanhalte verdwijnt sowieso. Een zeer groot nadeel is ook dat één nieuwe halte drie drukke tramlijnen moet verwerken. Het chaotisch door elkaar lopen van mensen, vaak bepakt en bezakt, is het gevolg, net als langere stoptijden voor deze lijnen. Noch in de tramtunnel noch op CS-hoog en CS-laag halteren twee trams tegelijk. Het is er slechts één, terwijl er hier twee of drie moeten worden gefaciliteerd. Wij begrijpen niet dat HTM met deze sanering akkoord gaat. Er is hier geen metro, maar stadsvervoer met relatief kleine afstanden. Afrondend verzoeken wij u om beide varianten uit de eerste inspraak uit te werken, in ieder geval op hoofdlijnen dus ook inclusief de aan te passen halte Delftselaan, en dan pas een keuze te maken.

Ook moet HTM input leveren, omdat deze totaal ontbreekt, en moet HTM tekst en uitleg gevraagd worden over de in- en uitstapprocessen en de groei, of eerder het verlies, van het aantal reizigers. Uiteraard moeten de wensen van anderen, zoals ondernemers, ook passen in de door ons voorgestane optie … De voorzitter. Dank u wel. De heer Van Onselen. … twee. Het gaat om optie twee. Dat is dus … De voorzitter. Nee, maar het is nu klaar. Dank u wel. De drie minuten zijn voorbij. Ik geef het woord nu aan M.R. Hoesenie. Ik hoop dat ik het goed uitspreek. De heer Hoesenie (W). Goedendag. Ik heb in 2004 een appartement gekocht aan de Vaillantlaan, niet wetende dat het een ringweg zou worden. Sinds de ringweg heb ik geluidsoverlast en luchtvervuiling die duidelijk waarneembaar zijn in de woning. Mijn gezondheid is na de komst van de ringweg langzaam achteruitgegaan. Ik heb een slaapstoornis en astmatisch bronchitis. Nu hoor ik dat de gemeente een project heeft lopen om de Hobbemastraat en de Hoefkade aan te pakken, waarbij automobilisten gedwongen worden om om te rijden via de Vaillantlaan, wat weer meer drukte van autoverkeer op de Vaillantlaan gaat veroorzaken. De Vaillantlaan was vroeger een laan met huizen die niet gebouwd zijn om de drukte van een ringweg aan te kunnen. De gevelisolatie kan de geluidsoverlast niet aan.

Ik kan mensen niet over de intercom horen en mijn wtw-filters moeten elke drie maanden vervangen worden in plaats van elk jaar, omdat ze dan gewoon roetzwart zijn. Als ik de mogelijkheid had om te verhuizen dan had ik dat allang gedaan. 17

Ik vraag de gemeente om eerst goed na te denken over wat dit verder veroorzaakt op de Vaillantlaan en om geen wijzigingen in het verkeer rond de ringweg op de Vaillantlaan uit te voeren. Als de gemeente wel graag iets wil verbeteren, dan kan de gemeente het drukke verkeer ondergronds op de Vaillantlaan laten lopen door middel van een tunnel, zodat de mensen op de Vaillantlaan weer van hun laan kunnen genieten, net als vroeger. Momenteel zijn de parkeervakken en de rijstroken ook te smal op de Vaillantlaan. Vrachtverkeer en stads- en streekbussen moeten met hun wielen over de rijstrook zodat ze geen geparkeerde auto’s raken, en daar moet dan nog het verkeer bij komen dat het project Hobbemaplein gaat veroorzaken. Ik ben een man die door postcovid met pijnklachten een invalidekaart heeft en die zijn auto vaak nodig heeft om de gewone dingen te doen die anderen zonder auto kunnen doen. Ik moet door de komst van de pollers de ring rondrijden om naar de stad te kunnen in dertig minuten, wat ik vroeger kon lopen in tien minuten. Al deze wijzigingen gaan er alleen maar voor zorgen dat de mensen meer moeten omrijden en daarbij meer de lucht vervuilen en geluidsoverlast veroorzaken. De projecten op het Hobbemaplein en de Hoefkade zijn geen verbetering voor het verkeer. Ze zorgen alleen maar voor meer drukte en overlast.

Doe dit alsjeblieft niet en ga eerst de huidige problemen oplossen, zoals op de Vaillantlaan. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan I. Rosiek. De heer Rosiek (W). Goedemiddag, ik groet u allen. Ik wil het vandaag specifiek hebben over de Delftselaan. Het autoverkeer uit de Ruijsdaelstraat zal niet meer het Hobbemaplein op kunnen komen en moet de De Vliegerstraat in. Het wordt straks niet meer mogelijk om vanuit het Hobbemaplein Transvaal in te rijden. Dit zal zorgen voor meer autoverkeer in de De Heemstraat, de De Vliegerstraat en de Delftselaan. De Delftselaan is kinderrijk en er spelen veel kinderen. Door deze herinrichting zal naast een slechte luchtkwaliteit en een slechte doorstroming ook de onveiligheid toenemen. Hoezo dan veiliger? Dat was het. Ik groet u. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan A. el Hadioui. Ik hoop dat ik het goed zeg. Ik zie een paar mensen bewegen, maar ik zie de inspreker niet. Ik zal het anders aan het eind nog een keer zeggen. Het is in ieder geval iemand namens de bewonersorganisatie Transvaal. Dan geef ik nu het woord aan de zevende inspreker, A. Haryouli. Goedemiddag. De heer Haryouli (W). Goedemiddag allemaal. Ik spreek vandaag in omdat ik tegen de herinrichtingsplannen ben voor het Hobbemaplein, waarover veel onrust is ontstaan onder bewoners.

Allereerst zal de herinrichting leiden tot nog meer autoverkeer op de al drukke Vaillantlaan. Je kunt met deze plannen namelijk niet meer via de Hobbemastraat, de Ruijsdaelstraat en het Hobbemaplein de wijk Transvaal bereiken. Ook het autoverkeer op de Paul Krügerlaan, de Delftselaan, de De Heemstraat en de Hoefkade zal door deze plannen toenemen. Ik waarschuw voor een verkeerschaos zoals die al eerder is ontstaan met de wegafsluitingen op de Hoefkade en de Parallelweg. Waar wethouder Kapteijns het vandaan haalt dat de doorstroming op de Vaillantlaan en de De Heemstraat zal verbeteren, is mij een groot raadsel. Dan de parkeerplekken. In het hele gebied zullen 40 parkeerplekken verdwijnen. Het verdwijnen van parkeerplekken zal zorgen voor meer isolement onder de vele ouderen in de buurt, die minder bezoek zullen ontvangen, en voor omzetverlies onder ondernemers. Het weghalen van parkeerplekken zal bovendien leiden tot meer onveiligheid, omdat er meer foutgeparkeerd zal worden. Dit zien we bijvoorbeeld al op de Hobbemastraat en de Kempstraat. Ik wil daarnaast benadrukken dat door het college geen alternatief is geboden voor de 40 parkeerplekken die zullen verdwijnen. Kortom, het verdwijnen van deze parkeerplekken zal desastreus uitpakken voor dichtbevolkte wijken als Schilderswijk en Transvaal, waar het voorzieningenniveau al onder druk staat.

Als argument voor de herinrichting wordt de vergroening gebruikt. Het klopt dat de Schilderswijk en Transvaal vergroend worden, maar dat komt door het college, dat weinig groen toevoegt in deze wijken. Het groen dat er wel is, is vaak van slechte kwaliteit en wordt niet goed onderhouden. In de Hobbemastraat bij het Hobbemaplein is bijvoorbeeld geen enkele boom of ander groen te vinden. Wat heeft het college dan belet om de afgelopen jaren groen toe te voegen in deze

18

straat? Er wordt een tegenstelling gecreëerd alsof groen alleen ten koste kan gaan van de auto. Dat is natuurlijk onzin. Een aantal jaar geleden streed ik voor meer leefbaarheid in de Schilderswijk en Transvaal. Er was sprake van overbewoning en veel afvalproblemen. Ik had toen vaak discussies met de heer Kapteijns, toen in zijn rol als fractievoorzitter van GroenLinks. Hij bagatelliseerde de problemen, waardoor bewoners zich ongehoord voelden. Vorige week vertelde de heer Kapteijns in het commissiedebat dat met de herinrichting van het Hobbemaplein voorkomen moet worden dat bewoners uit Transvaal via het Hobbemaplein de snelweg op kunnen rijden. Een pestmaatregel dus. Mijn vraag aan de heer Kapteijns is: heeft u iets tegen Schilderswijk en Transvaal en tegen de bewoners van deze wijken? Dank u wel. De voorzitter. Wilt u het niet persoonlijk maken? Dat heb ik van tevoren gezegd. De heer Haryouli. Het is een gevoel dat bij heel veel mensen leeft, dus ik vertolk dat gevoel. De voorzitter. Ik dring erop aan om dat in algemene termen te doen, wat u volgens mij ook heel goed kunt, en zich niet tot personen te richten. Dank u wel voor uw bijdrage. Dan geef ik ten slotte het woord aan meneer Çetinkaya, overigens een goede bekende van ons. Gaat uw gang. De heer Çetinkaya (W). Beste voorzitter, beste leden van de raad.

Ik ben, zoals u weet, de voorzitter van de Turks Islamitische Culturele Stichting in Den Haag. De Turks Islamitische Culturele Stichting in Transvaal is een bekende organisatie, zowel in Transvaal als in Den Haag. Daar komen wekelijks zo'n 1.000 mensen samen, onder andere om met elkaar te bidden of huiswerkbegeleiding en taalcursussen te organiseren. Tijdens de ramadan komen behoeftige bewoners, tot 300 mensen per dag, eten in de avond. De stichting organiseert projecten voor hulpmiddelen als scootmobielen voor mindervaliden in Turkije. Ook organiseren we uitvaarten voor moslims in Den Haag. TICS is een organisatie die ook actief bijdraagt en meedenkt als het om de leefbaarheid en de veiligheid van Transvaal en met name Den Haag gaat. Met andere woorden, TICS is een actieve organisatie die ook aangemerkt moet worden als belanghebbende wat betreft de herinrichtingsplannen Hobbemaplein. Pas op 20 maart 2024 vond er een bijeenkomst plaats waarbij verschillende belanghebbenden, de gemeente Den Haag en de HTM bij elkaar kwamen om de herinrichting van het Hobbemaplein te bespreken. Als voormalig raadslid heb ik bewust ook deelgenomen aan de raadswerkgroep voor participatie, met wethouder mevrouw Vavier en raadslid en fractievoorzitter mevrouw Van Doorn. Ik benadrukte toen al het belang van politieke wil voor het succes van participatieprocedures.

Ik betreur het gebrek hieraan helaas. Al onze energie en tijd zijn helemaal verspild, want als er geen politieke wil is, kan je van alles bedenken en bespreken maar is het uitvoeren daarvan toch essentieel. De Schalk Burgerstraat, waarvan de uitvoering niet overeenkwam met de oorspronkelijke plannen en waarbij de bewoners niet adequaat werden betrokken, is tevens een route die de Kempstraat en de stichting bereikte. Daardoor is de bereikbaarheid van de organisatie al in de problemen gekomen. De herinrichtingsplannen voor het Hobbemaplein maken de bereikbaarheid van de organisatie nog slechter. Dat betekent dat de stichting alleen maar te bereiken valt via de De la Reyweg richting de Kempstraat. Volgens mij hebben we ook een helikopter nodig in deze situatie. Ik ben hier om de zorgen van onze achterban en van de bewoners van Transvaal kenbaar te maken en op een constructieve manier naar een oplossing te zoeken. Betrek de bewoners en de organisaties in de wijk … De voorzitter. Dank u wel, meneer Çetinkaya. De heer Çetinkaya. … voordat u onomkeerbare beslissingen neemt. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. De drie minuten zijn er ook voor u, maar dat weet u, hè. Dan kijk ik nog even of inmiddels A. el Hadioui - neem me niet kwalijk voor mijn uitspraak, hoor - is gearriveerd of dat iemand denkt: o ja, hij zal mij wel bedoelen.

Nee? Dan gaan we door met het volgende agendapunt, waarvoor zich zes insprekers hebben gemeld. Dat gaat over de uitbreiding betaald parkeren. Ik geef het woord aan A. Van den Berg. Gaat uw gang. 19

De heer Van den Berg (X). Geachte aanwezigen. Het college is dit jaar snel begonnen met het uitvoeren van zijn eigen goede voornemens. Dat is uiteraard een goed streven, maar helaas houdt het zich daarbij niet altijd aan de regels of de fatsoensnormen die je van een volksvertegenwoordiger mag verwachten. Dan doel ik op het beleid voor het betaald parkeren in Laak. Deze aanpassing was dan wel al globaal aangekondigd in het Actieplan Laak, maar is als uitgewerkt plan in de week voor het kerstreces de raad in geslingerd om het na het reces versneld door te kunnen drukken. Echter waren er in Laak afspraken over participatie, die het college even vergeten was. Daar was de buurt het dus niet mee eens. Op een drukbezochte bijeenkomst over dit beleid moest de stadsdeelwethouder de fouten erkennen en aangeven dat het beleid on hold zou worden gezet. Dat heeft ze overigens netjes gedaan en goed uitgevoerd, maar normaal doet de wethouder van de portefeuille dit zelf. Hij bleek echter andere afspraken te hebben, wat voor veel onbegrip heeft gezorgd in Laak. Zijn Laak en het actieplan dan niet meer belangrijk? Er waren dit keer ook slechts twee wethouders aanwezig waar er normaal vier of vijf aanwezig zijn. Het college heeft de mond vol over participatie en betrokkenheid, maar de laatste ontwikkelingen hebben het vertrouwen in de oprechtheid van deze woorden geen goed gedaan.

Na overleg met het Wijkberaad Laak Centraal is besloten, zij het niet van harte, dat het beleid voorlopig wordt opgeschort tot 2025, maar daar worden we in de wijk niet vrolijk van, omdat dit de gemeente de tijd geeft om nog eens negen maanden te gaan broeden op een nieuw gemeenteplannetje. Echter hebben we geen nieuwe plannen van de gemeente nodig, maar wordt het eens tijd dat de gemeente een goed en gedegen onderzoek gaat doen waarin vast komt te liggen wat de feiten zijn, en daarvandaan de mogelijke oplossingen gaat voorleggen aan de bewoners via bijvoorbeeld een referendum. Als volksvertegenwoordigers is het uw taak om het volk te vertegenwoordigen; niets meer en niets minder. Hoe simpel kan het zijn? En wie weet er nu beter wat er nodig is in een wijk dan de bewoners uit de wijk? We hebben niets te schaften met bureautijgers die vanachter hun laptop met tabellen en grafieken even bepalen wat wij nodig hebben. Als dit college echt staat achter zijn woorden dat het participatie wil en de stem van de inwoners belangrijk vindt, wordt het weleens tijd om een referendum te houden. Daarmee laat u zien dat u ook echt waarde hecht aan de mening uit Den Haag. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan kijk ik naar M. van der Lubbe. Die komt helemaal van boven. Gaat uw gang. Mevrouw Van der Lubbe (X). Geachte voorzitter en gemeenteraad.

Misschien kunt u mij wel herkennen van het artikel van Omroep West. Ik spreek namens alle bewoners van de Boomblauwtjelaan, de Hofbadtoren in Ypenburg. Er is in het begin, toen wij daar kwamen wonen, nooit gesproken over betaald parkeren aan de Boomblauwtjelaan. Ik snap het invoeren van het betaald parkeren dan ook niet. Er is geen parkeerdruk, ook niet vanuit het zwembad, de bioscoop of het openbaar vervoer. Zelfs als er wedstrijden plaatsvinden, is er geen parkeerdruk. In 2017 werd van dat probleem uitgegaan. Naderhand is er nooit onderzoek geweest naar of hier daadwerkelijk sprake van is. Geen een bewoner van de omliggende straten die ik gesproken heb, ondervindt parkeerhinder. Er kan geen parkeervergunning worden aangevraagd door bewoners vanuit de Hofbadtoren, met als reden: jullie beschikken over een eigen parkeerterrein. Zoals u wel weet, zijn er heel wat mensen uitgeloot van een parkeerplek. Zij zijn nu genoodzaakt om tot een halfuur te lopen voor een parkeerplek. Ik ben zelf spoedeisendehulpverpleegkundige en afhankelijk van mijn auto. Ik werk op onregelmatige tijden. Vaak is er ook sprake van overwerk. Hierdoor kan ik geen tram of bus pakken. Ook kan ik opgeroepen worden in geval van nood. Ik word dan geacht binnen een halfuur op mijn werk te verschijnen. Vroeger, in coronatijd, was er veel respect voor verpleegkundigen en kon er een applausje van af.

Nu hebben ze maling en worden wij op hoge kosten geholpen. Ik dien mensen met een spoedeisendehulpvraag, maar wie zorgt er voor mij? Ook ben ik op het moment zeven maanden zwanger, met complicaties in mijn zwangerschap. Het is erg zwaar voor mij om een lang stuk naar de auto te lopen. En hoe moet ik dat straks doen met een baby? Achter op de fiets meenemen? Ziet u dat voor zich? Ik niet. Zelfs mijn partner, een hardwerkende ondernemer, kan geen parkeervergunning aanvragen op zijn eigen bedrijf. Hoe moet hij dat doen met zijn tukkerstokken en ladders? Meenemen in het openbaar vervoer? Ziet u dat ook voor zich? Ik niet. 20

Bewoners van de Dagpauwooglaan en de Koolwitjelaan hebben eigen opritten met plaats voor tot wel twee auto's. Deze bewoners mogen wel een parkeervergunning aanvragen. Zeg nou zelf: als u dit hoort, ziet u zelf toch ook dat er met twee maten wordt gemeten? Ik kan ook zeggen dat de gemeente zich niet houdt aan rechtsbeginselen en met name het gelijkheidsbeginsel, waarin staat beschreven dat burgers in dezelfde gevallen hetzelfde behandeld moeten worden. Dit beginsel wordt niet nageleefd. De voorzitter. Dank u wel. De drie minuten zijn voorbij. Dan kijk ik naar O. Olierook. Gaat uw gang. De heer Olierook (X). Geachte voorzitter, dames en heren van de gemeenteraad. Mijn naam is Oscar Olierook. Ik ben een kleine zelfstandige in uw gemeente Den Haag. Ik wil uw aandacht vragen om af te zien van het onzalige plan om betaald parkeren in te voeren en het betaald parkeren waar het al is ingevoerd, uit te breiden in Den Haag en Loosduinen. Ik ben een kleine zelfstandige die probeert zijn hoofd boven water te houden, echter met betaald parkeren in het vooruitzicht zal ik de prijzen van mijn klussen moeten verhogen, waardoor ik een stuk van de markt ga kwijtraken omdat ik dan al snel te duur ben of te duur ga worden. Daardoor loop ik mijn omzet mis, omzet die voor mij van levensbelang is voor mijn bestaansrecht.

Ook de emissievrije zones in de binnenstad en bij de Laan van Meerdervoort gaan ons als kleine ondernemer niet helpen maar zelfs schaden. Het werken in Den Haag wordt ons daardoor vrijwel onmogelijk gemaakt. De reden dat ik u vraag om af te zien van de invoering van betaald parkeren is ook dat we in Loosduinen vele oudere en bejaarde mensen hebben. Zij zijn van hun auto afhankelijk. De auto is voor deze mensen geen luxe maar een pure levensbehoefte: ze zijn volledig aangewezen op hun auto. Het betaald parkeren gaat voor deze mensen een extra financiële last zijn. Wanneer deze toch al dure auto nog duurder gemaakt gaat worden, zullen veel van deze mensen de auto wegdoen uit noodzaak. Zij kunnen daardoor in een vervelend isolement komen. Ook de diverse bejaardenhuizen die wij in de wijk hebben, gaan de pijn van het betaald parkeren voelen. Bezoekers, zoals kinderen en kleinkinderen, zullen minder op bezoek gaan komen. Daardoor komen ook deze mensen in een sociaal isolement. Ik vraag mijzelf af of u dit als gemeente op uw geweten wil hebben. Het lijkt mij geen prettig gevoel. De reden die u kunt aanvoeren voor het betaald parkeren is dat bewoners klagen over de parkeerdruk in hun wijken, echter wij in Loosduinen voelen die druk helemaal niet. We hebben geen parkeerprobleem; er is voldoende ruimte over.

De door de gemeente aangevoerde opmerking dat hierdoor het parkeerprobleem zou oplossen durf ik te betwijfelen. Het zal meer fijnstof en milieuschade opleveren, want de burgers gaan zoeken naar alternatieven om hun auto toch nog ergens gratis te kunnen stallen, of ze gaan extra rondrijden. Het betaald parkeren lost dus niets op maar creëert juist grotere problemen. Onze winkels in Loosduinen gaan minder omzet draaien vanwege betaald parkeren. Dit wordt door het winkelend publiek als zeer onvriendelijk ervaren en zij zullen de winkelstraten meer gaan mijden, met alle gevolgen van dien. Uw betaaldparkerenbeleid raakt de ondernemers, de winkeliers en de bewoners rechtstreeks in hun portemonnee en daar worden ze niet blij van. Het is niet transparant en het is tevens onduidelijk waar het betaalde parkeergeld aan besteed gaat worden. U geeft bijvoorbeeld geen garantie dat dit geld geïnvesteerd gaat worden in parkeervoorzieningen of openbaar vervoer. Ik denk dat u wanneer u geld tekortkomt op uw begroting, beter nog eens zou kunnen kijken naar alternatieven voor het betaald parkeren. Kortom, een vriendelijk verzoek aan u en de gemeenteraad om dit betaaldparkerenplan af te blazen en te zoeken naar betere alternatieven, wellicht samen met een werkgroep, om de juiste beslissingen te nemen. Ik dank u voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel. En keurig op tijd. Dan kijk ik naar D.

Raatgever. De heer Raatgever (X). Geacht college, voorzitter. Enige tijd geleden werd bekend dat het in de planning ligt om nagenoeg geheel Den Haag aan het betaald parkeren te brengen, waaronder mijn eigen wijk, Mariahoeve, waar overigens geen parkeerproblemen zijn, iets wat voor meerdere wijken geldt. Dat is niet omdat er in bepaalde stukken van Den Haag een te hoge parkeerdruk is, wat de meest 21

plausibele reden zou zijn om betaald parkeren in te voeren, maar vooral omdat de gemeente geld nodig heeft. Pardon, geld nodig? Voor wat? En vooral: ten koste van wat? Kijkend naar het 'voor wat?' is het eerste dat mij te binnen schiet: om daarmee de vele flaters van het huidige of het vorige college te dekken, zoals het Amare-debacle? Dat is een van de zovele bouwprojecten die gaandeweg het bouwproces kostentechnisch de spuigaten uitliepen. Of dat peperdure stadsparkje dat vijftienmaal over de kop ging met € 2,5 mln. versus € 38 mln., en waarbij het idee dat men ermee had niet eens wordt gehaald? Of de miljoenen kostende werkgelegenheidsprojecten die bij lange na niet opbrengen wat ze moeten opbrengen? Om maar niet te spreken over de vele onnodige, dure wegversmallingen, gevoed door een bepaalde ideologie die in de jaren negentig al achterhaald was. Kortom, het lijkt wel alsof de gemeente een geldput probeert aan te boren, om gaten te dichten betreffende bestuurlijk falen, over de rug van mensen die al blij zijn als er 's avonds een warme maaltijd op tafel staat en zij, op sociaal gebied, vrienden kunnen ontvangen. Ik maak me grote zorgen over de impact en de schade die deze obscure maatregel gaat veroorzaken over de rug van de overgebleven kiezer - ja, daar is ie weer - die onder andere een auto bezit. En het vertrouwen in de politiek is al zo broos.

Dan ga ik na het 'voor wat?' naar het 'ten koste van wat?' Want als je dan toch die onverantwoordelijkheid hebt om de flaters te willen dekken, doe dat dan, bij wijze van, over de hoofden van álle Hagenaars. Doe dat dan ook over de hoofden van de voetgangers, de fietsers, de elektrischescooterrijders of de zzp'er die net zijn werkbus heeft vervangen voor een zuinigere en schonere diesel en nu tegen emissiezones aanloopt, waardoor hij op bepaalde plekken niet meer mag komen voor zijn werkzaamheden. Ik doel erop dat onze concurrentiepositie als stad - of was het nou dorp? - achteruit giert ten opzichte van de steden om ons heen. Conclusie: alle gekkigheid op een stokje, maar als dit doorgang krijgt, zou het weleens de grootste misstap kunnen worden van dit college, waarvan alle Hagenaars de dupe worden. Hierbij kijk ik dan naar bepaalde partijprogramma's, die en masse opzij zijn gezet in dit college. Een bereikbaar Den Haag? De auto als belangrijkste vervoersvorm? Hij is er nu niet, zie ik, maar was het het waard? Dank u. De voorzitter. Dank u wel. Dan kijk ik naar S. Dagevos. Mevrouw Dagevos (X). Geachte voorzitter, geachte leden van de gemeenteraad. Mijn naam is Sharona Dagevos. Ik ben 34 jaar oud en werkzaam bij de rijksoverheid als jurist op Schiphol. Ik woon al zo'n dertien jaar met veel plezier in Den Haag, in de wijk Vrederust. Het is fijn om daar te wonen.

Ik gebruik mijn auto veel en vrienden en familie komen vaak langs. Ook kan ik altijd een plek voor mijn auto vinden, wanneer ik ook thuiskom. Zelfs na de bouw van twee nieuwe appartementencomplexen is dat het geval. Van kennissen die in mijn wijk wonen, hoor ik precies dezelfde signalen. Betaald parkeren zorgt voor een sociaal isolement. Je wilt toch ook nog weleens bezoek ontvangen. De meeste kosten zijn voor de gemiddelde Nederlander niet eens meer betaalbaar, laat staan dat je in je vrije tijd ook bezoek wilt ontvangen en dat bezoek daarvoor ook nog eens moet betalen. Moeten we dan maar thuisblijven of met het ov gaan? Het ov is tegenwoordig zo duur dat je nog goedkoper uit bent met de auto. Als je reist binnen Den Haag is dat misschien niet zo, maar daarbuiten wel. Ook kan je met het ov helemaal niet altijd veilig thuiskomen als je 's avonds reist. Dit beleid is onnodig. In mijn wijk is echt meer dan genoeg parkeergelegenheid. Uit dit beleid vloeit ook het volgende voort. Vorig jaar heb ik na lang zoeken een huis gekocht. Ik heb specifiek in dezelfde wijk gezocht, vanwege de ruimte en het feit dat familie en vrienden lekker kunnen langskomen zonder dat ze op kosten worden gejaagd, wat bezoek toch lastiger maakt. Dit was voor mij de grootste reden om in deze wijk te blijven. Bij de aankoop van mijn woning was het niet mogelijk om een parkeerplaats te kopen.

Ze waren er gewoon niet. Later bleek dat je bij een nieuwbouwwoning ook geen parkeervergunning krijgt. Hier is door de projectontwikkelaar en de makelaar niks over gemeld. Zij wisten het ook niet. Zo val je dus tussen wal en schip, net als vele anderen die nieuwbouw huren of kopen. Ik wil graag een sociale huurwoning achter me laten, zodat daar iemand in kan wonen die die woning echt nodig heeft, en me in Den Haag binden aan een koopwoning. Dit word je dus vrijwel onmogelijk gemaakt.

22

Ik heb mijn auto nodig voor mijn werk op Schiphol en voor sociale contacten. Deelauto's zijn niet goed beschikbaar en met het ov doe je overal veel langer over of zijn plekken niet te bereiken. Ik kan mijn familie in Zeeland met het ov niet eens bereiken, en mijn werk ook niet. Daarbij is het 's avonds niet altijd veilig. Had ik dan maar geen nieuwbouw moeten kopen en niet moeten doorstromen, terwijl het beleid van Den Haag erop is gericht om hardwerkende mensen naar Den Haag te trekken en in Den Haag te houden en van Den Haag een aantrekkelijke stad te maken? Ik snap betaald parkeren natuurlijk helemaal als je midden in het centrum woont, maar in mijn wijk is het totaal onnodig. Er is echt altijd genoeg plek, ook na de bouw van nieuwe appartementencomplexen. Als dit zo doorgaat, vormt Den Haag voor mij in elk geval geen aantrekkelijke stad meer om in te wonen, en zo zijn er meer verhalen. Bedankt. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik ten slotte op dit onderwerp het woord aan J. van den Berg. Gaat uw gang. De heer Van den Berg (X). Goedemiddag, geacht college. Als jongere uit Den Haag ben ik teleurgesteld. Er is een problematisch parkeerbeleid dat al jaren bezig is en het wordt maar niet beter. Sterker nog, dit probleem is alleen maar groter geworden. Ik ben verbaasd en bedroefd dat dit het geval moet zijn, en helemaal hier in Den Haag.

Als jonge zelfstandig ondernemer en student ben ik weer het bokkie. De opties voor woningen zijn beperkt en niet te betalen. Daardoor is ook het vinden van een eigen woning voor mij echt uitgesloten. Daar komt nog eens bij dat de optie voor een auto of een ander voertuig er voor mij ook niet is. Dit komt dus door de problematiek die veroorzaakt is in Laak, waar ik al mijn hele leven woon en waar ik ook zeker niet weg wil. Voor mij als jonge ondernemer in de evenementenwereld is een auto of bijvoorbeeld een bestelbus enorm belangrijk. Ik heb evenementen door het hele land heen. Ik heb zware apparatuur die meegenomen moet worden. Dat ga ik niet in de trein doen, want dat is enorm duur en de apparatuur is te zwaar. Zo moet ik een team van tien man meenemen, wat niet mogelijk is. Een andere optie is voor mij het lenen van een auto. Een auto lenen is leuk, maar helemaal niet handig, want zodra ik thuiskom heb ik weer geen parkeerplek. Ik ben daar best wel ziek van en daarom sta ik hier ook om het punt over te brengen dat het probleem zeker niet ligt bij het betalen voor parkeren. Er is simpelweg te weinig plek. De oplossing zit 'm ook niet in het duurder maken van het parkeren of van de vergunningen of in het langer maken van de betaaltijden. Als je in de avond geen plek hebt en overdag wel, is het niet nuttig om overdag ook kosten te rekenen.

Er is al weinig te regelen voor ons jongeren. Op deze manier wordt het ons alleen maar onmogelijker gemaakt. Voor mij als jonge Hagenees wordt het starten van mijn leven met auto zo bijna onmogelijk gemaakt. Ik voel me niet gehoord. Zo word ik benadeeld, net als vele andere jongeren in Den Haag. Het is gewoon van het grootste belang dat wij ook goed vertegenwoordigd worden en dat er naar ons wordt geluisterd. Laten we hier dus absoluut wat aan gaan doen. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan is er ten slotte één inspreker over het agendapunt Vervoersplanprocedure 2025 MRDH. Ik geef het woord, volgens mij opnieuw maar dat maakt niet uit, aan R. van Onselen. De heer Van Onselen (N). Zeer geachte leden. Recent verzuchtte mijn collega van Rover in de raadsledenbijeenkomst met ov-belangenbehartigers en wijkraden dat hij in de MRDHmetropoolvergadering van die avond of van de volgende dag zijn visie moest geven zonder raadpleging intern en met diverse andere contacten en wijken. Idem voor u als gemeenteraad. Weliswaar is er nu een korte ad-hocvervoerprocedure, maar die is zeker niet zoals de gemeente Den Haag die tot en met 2019 altijd met succes naleefde. Ov is in onze ogen een grondrecht, om reizigers zo optimaal mogelijk van een evenwichtig ov-systeem te bedienen. Naast voor de vlotte exploitatie dient er ook oog te zijn voor de nutsfunctie die het ov van oudsher kenmerkt.

Dit speelt specifiek voor de tijdelijk opgeheven tramhalten. In een vakblad voor verkeersspecialisten constateerde een verkeerskundige dat er altijd de wens van de vervoerder is om sneller door te rijden en dus ook minder halten te bedienen. Maar ook gaf hij aan dat het niet opheffen van bijvoorbeeld een stille halte nodig kan zijn. Er zijn dan omgevingsfactoren in het spel die zo'n halte noodzakelijk 23

maken. Dat is een lastige afweging. In de Haagse situatie is dat de halte Ary van der Spuyweg van lijn 1, waaromheen er een jojobeleid gaande is. Ik verwijs naar 2018. Deze in 2018 vernieuwde halte is in 2019/2020 door inno-V onder de loep genomen. Inno-V stelde voor twee stille halten, namelijk de Adriaan Goekooplaan en de Ary van der Spuyweg, die allebei niet zo druk zijn maar op 500 meter afstand van elkaar liggen, als één halte te tellen omdat daar niet zo veel reizigers zijn maar het vanwege de loopafstanden, de verkeersveiligheid en andere zaken van belang is om deze toch te handhaven. Idem voor Zorgvliet en eerder voor Archipel. Ik heb nog een kritische opmerking over de MRDH. Dat is een niet-gekozen orgaan met ongekozen bestuurders. Het is een technisch gerichte organisatie die niet heel erg genegen is om buiten de metropool contacten te onderhouden om vragen te beantwoorden. De gemeenteraadsleden in de MRDH hebben een verre van effectief mandaat. Inmiddels hebben het college en de gemeenteraad, ditmaal op een bijzonder korte termijn, een reactie moeten geven op de dienstregeling, een pakket waarin ook tijdelijk opgeheven halten zitten. De gemeenteraad doet zijn best, maar de tijd is nu zo kort dat een halfbakken advisering dreigt. Maar vraagt Den Haag om enig uitstel, dan moet de bestuurlijke besluitvorming toch per se op 31/7 zijn afgesloten, aldus de MRDH.

De dienstregeling begint nota bene in 2025, en de hele dienstregeling wordt toch echt niet omgegooid in dit voorbeeld. Dit is toch een normale finetuning, waar je toch de nodige souplesse bij zou mogen betrachten? Tot zover even. Bedankt. De voorzitter. Dank u wel, meneer Van Onselen. Dat was agendapunt C, Stad in de raad. Dank u wel voor uw bijdragen.

Aan de orde is: D.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Nr.

Raadsadres

Voorstel voor afdoening

1

Bewonersplatform Wateringse Veld d.d. 3 april 2024 inzake reactie op vervoerplannen 2025 van EBS en HTM (10733986)

2

Belanghebbende d.d. 3 april 2024 inzake petitie vernoemen straatnaam Russische ambassade naar Aleksej Navalny (10734936)

3

JONG doet mee! d.d. 9 april 2024 inzake steunbetuiging appreciatiebrief Jeugdombudsman (10736667)

4

Belanghebbenden d.d. 5 april 2024 inzake Petitie voor een Buurtsupermarkt (10736692)

5

Stichting Eekta d.d. 3 april 2024 inzake petitie Stichting Eekta/huisvesting (10736774)

6

Belanghebbende d.d. 17 april 2024 inzake verzoek om correctie omgevingsplan (10741149)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Bestuur In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Ruimte

24

7

Straat Consulaat d.d. 18 april 2024 inzake petitie Fundit-manifest (10741241)

8

Belanghebbende d.d. 22 april 2024 inzake verkoop wegwerpbarbecues (10741315)

Nr.

Zienswijze op begroting 2025 en begrotingswijziging 2024

Voorstel voor afdoening

1

Bedrijvenschap HarnaschPolder d.d. 26 maart 2024 (10734298)

Aan het college van B en W is verzocht om een voorstel aan de raad

Nr.

Zienswijze op ontwerpbegroting 2025 en tkn jaarstukken 2023

Voorstel voor afdoening

1

Omgevingsdienst Haaglanden d.d. 29 maart 2024 (10734365)

Aan het college van B en W is verzocht om een voorstel aan de raad

Nr.

Reactie op zienswijzen statuutwijziging

Voorstel voor afdoening

1

GR GGD en VT Haaglanden d.d. 4 april 2024 (behoort bij 10727238)

Aan het college van B en W is verzocht om een voorstel aan de raad

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

Ministerie BZK d.d. 19 maart 2024 inzake brief reactie motie gemeenteraad Den Haag (10727160) Bedrijvenschap HarnaschPolder d.d. 26 maart 2024 inzake jaarstukken 2023 (10733969) Belanghebbende d.d. 5 april 2024 inzake bezorgdheid van een inwoner (10736466) Belanghebbende d.d. 8 april 2024 inzake uitnodiging tot ondertekening ICAN Cities Appeal door leden van Mayors for Peace (10736426) Belanghebbende d.d. 7 april 2024 inzake nieuw artikel klimaatverandering en energietransitie (10736442) Bewonersinitiatief Kraayenstein d.d. 9 april 2024 inzake notulen bijeenkomst 13 maart 2024 (10736531) Belanghebbende d.d. 11 april 2024 inzake RIS318199 – bezwaar (10736567) Belanghebbende d.d. 10 april 2024 inzake herinnering informatieaanvraag afvalbeleid (10741018) Vereniging Helder & Gedreven d.d. 18 april 2024 inzake collegiale oproep brandbrief PostCOVID regeling (10741027)

Voor kennisgeving aannemen

2 3 4

5

6

7 8

9

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Bestuur

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

25

10 11

Belanghebbenden d.d.18 april 2024 inzake ORAC’s (10741046) Belanghebbende d.d. 14 april 2024 inzake tramlawaai Palaceplein (10741120)

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Aan de orde is: E.

Vaststelling van de Notulen van 14 maart 2024 en 4 april 2024.

De Notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: F.

Vaststelling van de Besluitenlijst.

F.1 F.2 F.3

Voorstel van het presidium inzake benoeming lid Rekeningencommissie (RIS318599) Voorstel van het presidium inzake aanwijzing tweede plaatsvervangend griffier (RIS318613) Voorstel van het presidium inzake ontslag uit de functie van Gemeentelijke ombudsman (RIS318601) Voorstel van het college inzake Openbaar maken van "Eindrapport Technisch/financiële haalbaarheid warmteconcessiegebieden Den Haag" (RIS318450) Voorstel van het college inzake Toestemming ontwerpbesluit zesde wijziging Gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (RIS318454) Voorstel van het college inzake Toestemming wijziging Gemeenschappelijke Regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden (RIS318534)

F.4 F.5 F.6

Deze voorstellen worden achtereenvolgens zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. De voorzitter. Dan moet ik hierover nog het volgende mededelen. Zojuist is bij dit agendapunt een nieuw lid van de Rekeningencommissie benoemd. Ik heb eerder deze week bericht ontvangen, meerdere trouwens … (Applaus) De voorzitter. Ja, ik heb een teleurstellende mededeling, want ik ben nog niet klaar. Zojuist heeft u weliswaar onder luid applaus een nieuw lid van de Rekeningencommissie benoemd, maar ik heb eerder deze week bericht gekregen dat de heer Etalle van Forum voor Democratie zijn lidmaatschap van de Rekeningencommissie wenst te beëindigen, waarvan akte. Dat was historisch kort, maar goed, het moet allemaal kunnen. We gaan gauw verder. Geweldig bedankt.

Aan de orde is: G.

Voorstel van het presidium inzake benoeming Gemeentelijke ombudsman (RIS318600).

De voorzitter. Zoals bekend, heeft mevrouw Stehouwer aangegeven te stoppen als Gemeentelijke ombudsman. Het presidium stelt de raad voor om mevrouw Carina van Eck als Gemeentelijke ombudsman te benoemen per 5 juni 2024. Het voorstel wordt zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming aangenomen.

26

De voorzitter. Aangezien de raad heeft ingestemd met dit voorstel, is mevrouw Van Eck bij acclamatie benoemd. Bij dezen. Van harte gefeliciteerd. (Applaus) De voorzitter. Ze is er, hè? Ja, ik heb haar ook al gezien.

Aan de orde is: H.

Beëdiging van de nieuw benoemde Gemeentelijke ombudsman.

De voorzitter. Dan gaan we nu over tot de beëdiging van de zojuist benoemde Gemeentelijke ombudsman. Ik verzoek u allen te gaan staan en nodig mevrouw Van Eck uit voor de beëdiging. Mevrouw Van Eck, fijn dat u er bent. Gefeliciteerd en heel veel succes. U gaat de belofte afleggen, die als volgt luidt: 'Ik verklaar dat ik om tot ombudsman benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik om iets in dit ambt te doen of te laten rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik verklaar en beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als ombudsman naar eer en geweten zal vervullen.' Mevrouw Van Eck. Dat verklaar en beloof ik! De voorzitter. Van harte gefeliciteerd. (Applaus) De voorzitter. De vergadering is geschorst. U kunt mevrouw Van Eck hier feliciteren. De vergadering wordt van 15.53 uur tot 16.10 uur geschorst. Voorzitter: de heer Sluijs.

Aan de orde is: J.

Voorstel van het college inzake beleidskader verbonden partijen 2024 (RIS317313).

De beraadslaging wordt geopend. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. U zult het niet geloven bij dit onderwerp, maar ik ga het kort houden. Dat is een goed teken, want u kent mijn passie voor het onderwerp verbonden partijen. GroenLinks is tevreden over het aangescherpte beleidskader en spreekt de wens uit dat de informatievoorziening over verbonden partijen, die de afgelopen jaren echt verbeterd is, op dit hoge niveau zal blijven. Dat zal wel onze aandacht blijven houden. Dat is een belofte. Tot zover, voorzitter. De voorzitter. Nou, ik schiet er bijna van vol, meneer De Vuyst. Dit is prachtig. De heer Sewtahal van de PvdA staat al klaar. Het woord is aan hem. Gaat uw gang. Mairan Sewtahal (PvdA). Voorzitter. Laat ik allereerst zeggen dat mijn fractie positief is over dit beleidskader. Wel vindt mijn fractie het belangrijk dat het college zich zo veel mogelijk inspant om de raden van bestuur en de raden van commissarissen van onze Haagse verbonden partijen ook een afspiegeling te laten zijn van de Haagse samenleving. Het college schrijft in het beleidskader dat het vroegtijdig en actief betrokken wordt bij het benoemingsproces en dat het bijvoorbeeld via de 27

profielschets en de shortlist voor kandidaten mogelijkheden heeft om invloed uit te oefenen. Mijn fractie vindt het een gemiste kans dat het college daarbij niet als uitgangspunt heeft opgenomen dat bij het proces rekening gehouden dient te worden met de diversiteit van deze besturen, vooral omdat de gemeente die uitgangspunten ook hanteert in andere beleidsstukken, zoals het eigen personeelsbeleid. Mijn fractie was blij om te horen dat de wethouder in de commissie aangaf dat de gemeente daar al zo veel mogelijk op wijst in het benoemingsproces. Wel vinden we het belangrijk om dat ook in het beleidskader te verankeren als uitgangspunt. Daarom hebben wij het volgende amendement. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 april 2024 ter bespreking van het voorstel van het college inzake Beleidskader Verbonden Partijen 2024, besluit vast te stellen het Beleidskader Verbonden Partijen 2024, met dien verstande dat pagina 22 met het volgende uitgangspunt aangevuld wordt. De gemeente hecht er waarde aan dat de raden van commissarissen en bestuur en directies een afspiegeling zijn van de Haagse samenleving. Daarom hanteert de gemeente onder meer het streven naar minimaal 50% diversiteit (man-vrouw) en culturele diversiteit. Tot zover. De voorzitter. Daarop heb ik een aantal interrupties voor u. We beginnen met mevrouw Faïd. Fatima Faïd (HSP).

Ik heb een vraagje bij dit amendement. Op zich kunnen wij het in principe natuurlijk steunen. Alleen vroeg ik me het volgende af. Ik kijk naar het eerste uitgangspunt: op basis van hun kennis, vaardigheden, karaktereigenschappen et cetera. Dat staat niet bij uw uitgangspunten. Denkt u dat we geen vrouwen of mensen van kleur hebben die op dat niveau kunnen functioneren? Mairan Sewtahal (PvdA). Ik ben het zeker eens met mevrouw Faïd hierover. Daarom gaat het om het totale facet. Dit hoort daar zeker ook bij. Fatima Faïd (HSP). Even voor mijn helderheid, want het staat er niet. Ik vind dat een gemis, want ik vind het belangrijk dat de kennis, vaardigheden, karaktereigenschappen en alle andere dingen die daar staan van kandidaten worden meegenomen. En dan is de diversiteitscomponent heel belangrijk. Hoe ziet u dat? Want volgens mij zegt u nu eigenlijk alleen maar: we willen mannen, vrouwen en mensen van kleur. De voorzitter. Spreekt u via de voorzitter, alstublieft. Mairan Sewtahal (PvdA). Wij bedoelen ook veel meer. Het gaat om het streven naar een afspiegeling van de Haagse samenleving in brede zin, dus naar het totale facet. We hebben natuurlijk veel breder meegenomen wat u zonet hebt meegegeven. De voorzitter. Mevrouw Faïd voor de derde maal. Fatima Faïd (HSP). Even voor mijn helderheid. Dit betekent dus dat we het stuk over de kennis en vaardigheden weghalen.

Klopt dat? Want dan heb ik er weer wel moeite mee. Mairan Sewtahal (PvdA). Nee, dat halen we niet weg. De regels die ik zojuist heb genoemd, komen er alleen bij. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Via dit amendement wilt u meer diversiteit in de besturen van verbonden partijen, maar geldt dit ook voor het college van B en W? Zo ja, wie moet er dan weg? Mairan Sewtahal (PvdA). Ik wil het echt expliciet hebben over de verbonden partijen. Dit gaat totaal niet over dat stukje dat meneer Guernaoui hier noemt. Ik wil het expliciet hebben over de verbonden partijen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dus u zegt: dit beleid, dat we belangrijk vinden als PvdA, willen we wel voor de verbonden partijen, maar het geldt niet voor het college, waar we echt over gaan.

28

Mairan Sewtahal (PvdA). Ik wil me echt alleen beperken tot de verbonden partijen. De voorzitter. Guernaoui, derde maal. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dus dit is een beetje: all animals are equal, but some animals are more equal than others. Voor anderen moeten die regels dus wel gelden, maar voor onszelf niet. Dat is de Partij van de Arbeid dus nu. Mairan Sewtahal (PvdA). Nogmaals, ik heb het hier vandaag over de verbonden partijen. Daar wil ik het echt bij laten. Sebastian Kruis (PVV). Ik zou graag eerst mijn oprechte waardering willen uitspreken voor mijn Nederlands-Marokkaanse vriend naast mij. Hij is een hele fijne collega en dat zou hij ook zijn als hij geen diversiteitsachtergrond had. Ik ben daar gewoon ontzettend blij mee. Ik zal het maar benoemen, wat dat is waar dit debat eigenlijk over gaat. Dat is eigenlijk ook een beetje mijn vraag aan meneer Sewtahal. Hoe gaat hij dit bijhouden? Mairan Sewtahal (PvdA). Volgens mij is het niet een keiharde eis. Het is een streven dat we hebben om minimaal 50% diversiteit en culturele diversiteit te hebben. Dat zegt het amendement ook duidelijk: 'het streven naar'. Het is niet een harde eis dat we dat willen. Sebastian Kruis (PVV). Ja, maar dit is dus altijd het punt.

We streven ergens naar, maar wanneer is iemand bijvoorbeeld een persoon met een andere culturele achtergrond? Is dat als hij in Afrika is geboren maar in Friesland heeft gewoond? Wanneer is het goed voor meneer Sewtahal? Mairan Sewtahal (PvdA). Ja, wanneer is het goed? Als zo'n bestuur gevormd wordt, moet er intern goed gekeken worden naar wat voor mensen we allemaal in zo'n bestuur hebben. Daarom vragen we ook om deze regels hier te verankeren, zodat we weten waar we naartoe gaan. De voorzitter. Meneer Kruis voor de laatste maal. Sebastian Kruis (PVV). Dit is niet het begin van een antwoord. Het lijken de jaren negentig wel weer. Dit is dus het hele punt. Je wordt door links altijd gereduceerd tot enkel je achtergrond, etniciteit of culturele achtergrond, maar mensen zijn meer dan dat. Mensen moeten niet aangenomen worden omdat ze Mohamed heten, maar omdat ze de beste kandidaat zijn. Het was net misschien een beetje flauw dat ik het zei over mijn collega naast me, maar dat doet er dus helemaal niet toe. Meneer Sewtahal wil iedereen degraderen tot een bepaald aan te vinken hokje: non-binair, in een ander land geboren, draagt een hoofddoek of noem het allemaal maar op. Dat klopt gewoon niet.

Ik ben daar dus ook heel geërgerd over, want links is altijd bezig met dat soort lijstjes, totdat het aankomt op de negatieve aspecten, bijvoorbeeld uitkeringsafhankelijkheid, criminaliteit en noem het allemaal maar op. Dan mag het allemaal niet van links, totdat het ze een keertje wel uitkomt. Dat geldt natuurlijk nooit voor henzelf; dat bleek zonet al uit het antwoord op de vraag van de heer Guernaoui. Het is altijd alleen maar in het kader van het diversiteitsbeleid, maar doe het dan ook graag op de andere beleidsterreinen, zoals criminaliteit. Mairan Sewtahal (PvdA). Ik hoor geen vraag, behalve dat het gaat over competenties. Natuurlijk speelt competentie een hele belangrijke rol, naast de profielschets, de shortlist et cetera. Daar wil ik het echt bij houden. De voorzitter. Meneer Kruis, u bent nu drie keer geweest. Sebastian Kruis (PVV). Ik heb nog geen antwoord gekregen. Ik heb bijvoorbeeld ook gevraagd of we dit dan ook gaan doen met betrekking tot criminaliteit en uitkeringsafhankelijkheid. Daar heb ik nog geen antwoord op gekregen.

29

De voorzitter. Misschien wil meneer Sewtahal daar nog op reageren, maar uiteindelijk gaat u over de vragen en gaat de heer Sewtahal over zijn eigen antwoorden. Meneer Sewtahal, wilt u daar nog op reageren? Mairan Sewtahal (PvdA). Ik lees nergens waar het over criminaliteit gaat bij de verbonden partijen, dus ik zou echt niet weten waarom ik daarop een antwoord zou moeten geven. De voorzitter. Dan heb ik nog een interruptie van mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik wil toch wel heel graag begrijpen wat we dan zouden gaan doen als raad, als gemeente, als dit amendement wordt aangenomen. Wat moeten de verbonden partijen dan gaan doen en hoe moeten ze gaan aantonen dat daarnaar gestreefd is? Mairan Sewtahal (PvdA). De wethouder heeft al gezegd dat dit al in het proces hoort. Hier wordt al iets aan gedaan. Wij vragen om die regels te verankeren, zodat er een signaal komt naar de verbonden partijen dat wij dit heel hoog houden en het belangrijk vinden dat er diversiteit is in raden van bestuur et cetera. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Nu hoor ik de heer Sewtahal aan de ene kant zeggen dat het al gedaan wordt. Daarmee zou het amendement overbodig zijn. Aan de andere kant hoor ik hem zeggen dat iets in regels moet worden verankerd, terwijl hij net zei dat het een streven is en dat het niet hard te maken is.

Mijn vraag aan de PvdA is dus, nog een keer: wat is het nou en hoe worden partijen daarop afgerekend? Mairan Sewtahal (PvdA). Duidelijk. Daarom heb ik in het amendement ook vermeld dat dit een streven is, dat alle andere steden ook hebben meegenomen in hun Beleidskader Verbonden Partijen. Daar verwijs ik naar. Het is zeker geen harde eis. Er komt dus zeker geen check balance of resultaatverplichting richting de verbonden partijen. Er moet slechts rekening mee worden gehouden dat wij dat stukje ook belangrijk vinden. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg, derde maal. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dan hoor ik nog steeds niet wat er nou daadwerkelijk wordt toegevoegd aan het huidige Haagse beleid van dit college, waar de partij van de heer Sewtahal zelf onderdeel van uitmaakt. Ik zal even wegblijven bij de discussies over wie daarin zitten want ik heb ze allemaal even lief, van welke kleur, geslacht, culturele achtergrond of noem maar op, ze ook zijn. Ik hoor niet dat dit amendement iets toevoegt en dan vraag ik me af waarom we onze tijd hieraan moeten besteden. Mairan Sewtahal (PvdA). Wij vinden het enorm belangrijk dat het signaal wordt afgegeven dat diversiteit een heel belangrijk issue is en dat dit ook in beleidskaders terugkomt. Het is voor ons een belangrijk punt dat dat signaal ook afgegeven wordt aan alle verbonden partijen. De voorzitter.

Meneer Kruis, heeft u een nieuw punt? Sebastian Kruis (PVV). Ja. Ik zou aan de heer Sewtahal de volgende casus willen voorleggen. Stel nou dat ik werkzaam ben bij een aan de gemeente verbonden partij. Zou dat dan bijdragen aan de diversiteitsdoelstellingen die u voor ogen heeft? Zo ja, welke? Mairan Sewtahal (PvdA). Als u aan de competenties voldoet en aan het diversiteitsverhaal, why not? Sebastian Kruis (PVV). Dat was niet mijn vraag. Ik snap dat ik aan de competenties moet voldoen, maar dat was niet het voorstel van de heer Sewtahal. Dat gaat over diversiteitskenmerken. U noemt het diversiteitsverhaal. Daarom is nogmaals mijn vraag: aan welke criteria zou ik moeten voldoen bij het voorstel dat de PvdA voor ogen heeft? 30

Mairan Sewtahal (PvdA). Een afspiegeling van de Haagse samenleving in alle facetten. De voorzitter. Kruis, voor de laatste maal. Sebastian Kruis (PVV). Als ik een formulier moet invullen, staat het hokje 'alle facetten' daar meestal niet op. Ik stel een hele concrete vraag over de feitelijke uitwerking van een voorstel dat hier wordt ingediend in de Haagse gemeenteraad. Ik vraag het nogmaals. Op basis van welke criteria zou ik wel of niet voldoen aan de diversiteitseisen die de heer Sewtahal met zijn partij stelt aan de aan de gemeente verbonden partijen? Het is een hele concrete vraag, waarop ik ook een heel concreet antwoord wil. Mairan Sewtahal (PvdA). Ik heb het hier over de afspiegeling en over een streven van minimaal 50% man en vrouw en culturele diversiteit. Daarbij wil ik het houden, voorzitter. De voorzitter. U bent drie keer geweest, meneer Kruis. Een punt van orde? Sebastian Kruis (PVV). Ik denk eigenlijk dat we racisme in de raad niet kunnen accepteren. Dit is duidelijk een racistisch voorstel, want door te stellen dat er een afspiegeling moet zijn, wordt de suggestie gewekt dat het enkel gaat om iemands huidskleur. Dat zijn volgens mij voorstellen die we hier echt verre van ons moeten houden. Mijn voorstel zou dus zijn om dit soort voorstellen niet te accepteren. Het is gewoon een racistisch voorstel als hij niet kan toelichten welke criteria hij bedoelt.

De voorzitter. En wat is uw concrete ordevoorstel? Sebastian Kruis (PVV). Nou, volgens mij staat ook in het Reglement van orde dat racisme en dat soort zaken hier niet gewenst zijn. Volgens mij is dit een racistisch voorstel. Mijn voorstel zou eigenlijk zijn om de raad zich erover te laten uitspreken dat zolang niet wordt gedefinieerd wat diversiteit is … Er wordt slechts gehint op een afspiegeling en dat suggereert dat het gaat om bijvoorbeeld dingen als huidskleur. Dat is volgens mij een voorstel dat we hier niet moeten hebben in de Haagse gemeenteraad. Als ik geen fatsoenlijk antwoord krijg, zou mijn voorstel dus zijn om het te interpreteren als een racistisch voorstel, het daarmee te bestempelen als niet ter zake doend en het dus niet in stemming te laten komen. De voorzitter. Het amendement lezende zie ik dat er staat: diversiteit en culturele diversiteit. Met alle wil van de wereld zie ik daarin niet een racistisch voorstel, meneer Kruis. Ik denk dat het iedereen vrij staat om zijn politieke oordeel daarover te vellen en dat we uiteindelijk met elkaar tot uiting brengen wat we hiervan vinden. Maar uw stellingname is mij iets te vergaand. Hier mag u heel kort eventjes op reageren, maar ik denk wel dat we dit kort moeten houden. Sebastian Kruis (PVV). Daarom vraag ik ook welke criteria het precies zijn.