RIS319097 Bijlage 1 - Rapportage Delflandse Kust, 2022
Tekst van het document
Dit vraagt om goed bestuur, helder beleid en duidelijke communicatie vanuit alle partijen die de ruimte langs de kust benutten.
Zoetwaterbeschikbaarheid Het wordt aanbevolen de effecten van zoutwaterintrusie op de leveringszekerheid van drinkwaterbedrijven in Delfland in kaart te laten brengen door Dunea. Hoogstwaarschijnlijk zijn dergelijke initiatieven al lopend, maar vanuit de stakeholdergesprekken werd nog niet duidelijk dat er een concreet rapport ligt dat informatie geeft over de langetermijn perspectieven voor waterwinning in de duinen. De voorliggende rapportage over de verkenning van handelingsperspectieven voor het Hoogheemraadschap van Delfland heeft zich primair gericht op de waterveiligheid van de kustzone van de Delflandse kust. Hierin is beschouwd welke handelingsperspectieven het hoogheemraadschap heeft om de waterveiligheid langs de kust te kunnen waarborgen bij toenemende zeespiegelstijging. Van veel bouwstenen is het nog niet duidelijk wat de effecten zijn op de overige waarden in het gebied. Zo is een van de uitdagingen van de toekomst naast de toenemende waterstanden, het veranderen van de waterkwaliteit. De stijgende zeespiegel resulteert in toenemende zoutintrusie langs de kust. Deze zoutintrusie heeft negatieve effecten op de zoetwaterbel en daarmee op de leveringszekerheid van de drinkwaterbedrijven van het hoogstedelijk gebied.
Integrale blik op het watersysteem Het wordt aanbevolen ook de handelingsperspectieven voor waterveiligheid van het gehele watersysteem te verkennen. Het beheergebied van het hoogheemraadschap heeft naast de uitdaging van een stijgende zeespiegelstijging aan de zeezijde ook een mogelijke uitdaging aan de oostzijde van het beheergebied. Mogelijk wordt de maximale afvoercapaciteit van rivier- en hemelwater eerder bereikt door stijgende waterstanden in het achterland van Delfland dan dat schakel- en keuzemomenten langs de Delflandse kust worden bereikt.
Inventariseren van leidende coalities Het uitvoeren van een gedetailleerde stakeholderanalyse en analyse van bestaande samenwerkingsverbanden zal inzicht geven in de huidige relaties en verbanden die het hoogheemraadschap al heeft. Het loont de aanbeveling dat
39
Onze referentie:: 30130667 - Datum: 7 November 2022
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
in een eventuele visie ook specifiek aandacht wordt besteed aan het samenwerken, zodat dit uitgewerkt kan worden in een concreter samenwerkingsplan. De handelingsperspectieven worden vaak door meerdere actoren gedragen (Rijk, provincie, gemeente, Terrein beherende organisaties (TBO’s), natuurorganisatie en/of particulier). Door deze belanghebbenden vroeg te betrekken in het proces kunnen alle belangen van partijen worden onderzocht en integrale kansen worden benut. Hoewel deze actoren een andere reden kunnen hebben om mee te werken aan bepaalde maatregelen dan puur waterveiligheid kan met deze samenwerking invloed worden uitgeoefend op de te realiseren oplossing, het besluitvormingsproces en eventuele financiering worden gerealiseerd.
7.3
Aanbevelingen voor specifieke locaties
Integraliteit adaptatiepaden Het is belangrijk om te beseffen dat de adaptatiepaden onafhankelijk van elkaar zijn opgesteld. Daarmee wordt bedoeld dat de deelnemers van bijvoorbeeld het noordelijke gebied, niet nadrukkelijk getoetst of gedacht hebben aan het effect van ‘hun’ adaptatiepad op de andere gebieden. Een praktisch voorbeeld is dat onder golf- en getijde stroming zandtransport langs de kust toe- of af kan nemen als gevolg van het toepassen van een bouwsteen. Er is op dit moment dan nog niet getoetst of een dergelijke bouwsteen daarmee een positief of negatief effect op het onderhoudsbezwaar van bijvoorbeeld de haven van Scheveningen heeft. Aanvullende maatregelen om eventuele negatieve effecten tegen te gaan zijn niet meegenomen in dit onderzoek.
Aansluiting van de gebieden langs de Delflandse kust Oplossingen in bepaalde (deel)gebieden hebben invloed op de andere (deel)gebieden. Ditzelfde principe geldt natuurlijk ook voor de aansluitingen van het onderzoeksgebied aan de noord- en zuidzijde. Aan de Noordzijde vindt, midden in de duinen, een overgang plaats van Delfland naar Rijnland (zie Figuur 10). Door de dynamiek en de topografie van de duinen in dit gebied zullen besluiten van het Hoogheemraadschap van Rijnland invloed hebben op de lange termijn ontwikkeling van de duinen en andersom zullen besluiten van het hoogheemraadschap van Delfland invloed hebben op het beheer van de duinen door Rijnland. Met een significante zeespiegelstijging wordt achterloopsheid van dit duingebied een steeds reëler risico, waarbij als gevolg van een significante storm zeewater zich achter door de duinen naar beide beheersgebieden kan bewegen. Hetzelfde principe dat geldt aan de noordzijde van het beheergebied geldt ook aan de zuidzijde van het beheersgebied, waar de duin waterkering overgaat in een harde waterkering in de vorm van een dijk. Het projectgebied dat in deze studie is onderzocht wordt aan de zuidzijde begrensd door het de Delflandsedijk die zich langs de Nieuwe Waterweg uitstrekt vanaf Hoek van Holland tot aan de Parksluizen in Rotterdam (zie Figuur 11).
De hoger gelegen duinen sluiten aan op de harde waterkering door een overgangsconstructie. Deze kruinhoogte van de dijk moet meebewegen met zeespiegelstijging om te voorkomen dat golfoverslag of zelfs overloop alsnog tot waterbezwaar leidt in de gebieden achter de duinen die nu meegenomen worden in het onderzoek. Voorafgaand aan besluiten dient daarom altijd een impactanalyse opgesteld te worden, waarbij niet alleen de technische impact wordt beschouwd, maar ook gekeken wordt naar de stakeholders die effecten van een besluit zullen ondervinden. Het lijkt overbodig om te melden dat dit soort processen en het daarmee gemoeide creëren van draagvlak tijd kost.
Scheveningen haven De ruimtelijke en economische ontwikkelingen moeten door het hoogheemraadschap worden gemonitord. Een eventuele keuze in dit gebied met betrekking tot het wel of niet (definitief) afsluiten van de havenmond kan vertrekkende gevolgen hebben voor het havengebied. Het is daarom cruciaal de ontwikkelingen in de gaten te houden en waar mogelijk met de gemeente, ontwikkelaars en gebruikers en over grote investeringen mee te denken en advies te geven, om in de toekomst een afgewogen keuze te kunnen maken.
40
Onze referentie: 30130667 - Datum: 07 November 2022
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
Figuur 10: Grens van het beheergebied van Hoogheemraadschap van Delfland aan de noordzijde (Hoogheemraadschap van Delfland, 2022).
Figuur 11: Het beschouwde gebied: De Delflandsedijk. De donkerrode lijn geeft de buitenkruinlijn van primaire waterkering Delflandsedijk aan. (Hoogheemraadschap van Delfland, 2022).
41
Onze referentie:: 30130667 - Datum: 7 November 2022
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
Bibliografie Arcadis. (2020a). Beoordelingsmatrix suppletiestrategieën Kustgenese 2.0. https://puc.overheid.nl/rijkswaterstaat/doc/PUC_633124_31/1?solrID=PUC_633124_31_1&solrQ=*%3a* Arcadis. (2020b). Toekomstscenario’s primaire waterkering Scheveningen Arcadis. (2022a). Korrelgrootte strand en duinen Vlieland: Variatie in ruimte en tijd en de relatie met zandsuppleties. https://puc.overheid.nl/PUC/Handlers/DownloadDocument.ashx?identifier=PUC_708356_31&versienummer=1&type= pdf&ValChk=onP6dho6Xb7h-JL7IoUykeE2GkFPE0wdkmeb1fKvw5g1 Arcadis. (2022b). Onderzoek verzanding haringvlietmonding: Morfologische ontwikkelingen en effecten. Arcadis. (2022c). TKI Dutch Coastline Challenge Vergunbaarheid onderhoudsconcepten en uitvoeringsmethoden kustonderhoud. https://publicwiki.deltares.nl/display/TKIP/DEL134++TKI+Dutch+Coastline+Challenge%3A+samen+naar+duurzaam+en+opschaalbaar+kustonderhoud?preview=/18514 0207/223478481/Final_rapport%20TKI%20Dutch%20Coastline%20Challenge%2025mei2022.pdf Bamber, Jonathan L., and W. P. Aspinall. (2013) "An expert judgement assessment of future sea level rise from the ice sheets." Nature Climate Change 3.4: 424-427. D.EFAC.TO stedenbouw. (2011). De stad aan zee. Atelier Kustkwaliteit. Dewi Le Bars et al. (2017) Environ. Res. Lett. 12 044013, A high-end sea level rise probabilistic projection including rapid Antarctic ice sheet mass loss Deltares.
(2019) KustWikidee https://publicwiki.deltares.nl/display/KWI/ Den Haag. (2020). Havenconvenant: Een werkbare en leefbare haven. https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/9016284/1/Bijlage_Havenconvenant_17_juli_2020 Haasnoot, M., Bouwer, L., Diermanse, F., Kwadijk, J., van der Spek, A., Oude Essink, G., Delsman, J., Weiler, O., Mens, M., ter Maat, J., Huismans, Y., Sloff, K., Mosselman, E. (2018). Mogelijke gevolgen van versnelde zeespiegelstijging voor het Deltaprogramma. Een verkenning. Deltares rapport 11202230-005-0002. https://www.deltares.nl/app/uploads/2018/08/Deltares_Mogelijke-gevolgen-van-versnelde-zeespiegelstijging-voor-hetDeltaprogramma.pdf Haasnoot, M, Diermanse, F. (ed.) (2022) Analyse van bouwstenen en adaptatiepaden voor aanpassen aan zeespiegelstijging in Nederland. Deltares 11208062-005-BGS0001https://www.deltares.nl/app/uploads/2022/09/Rapport-Bouwstenen-en-Adaptatiepaden-Zeespiegelstijgingfinal.pdf Hoogheemraadschap van Delfland (2022). Legger Delfland (geldend vanaf 14 oktober 2022). https://hhdelfland.maps.arcgis.com/apps/MapSeries/index.html?appid=7a6007e1c7b34a4386062249de346d88 Rijksoverheid. (2017). Kustpact. https://open.overheid.nl/repository/ronldf6191de4b2e37544e0cf3fa3e070a4f2f539947/1/pdf/kustpact.pdf Rijkswaterstaat. (2013). Nationale Visie Kust. Rijkswaterstaat. Royal HaskoningDHV. (2021). Duidingskader strategieën zeespiegelstijging.
https://puc.overheid.nl/PUC/Handlers/DownloadDocument.ashx?identifier=PUC_694765_31&versienummer=1&type= pdf&ValChk=qiWCEU-FQLxowkhtEXXp1KmeANe-v4A1kmeb1fKvw5g1 Steffelbauwer, A.B., Riva, R.E.M., Timmermans, J.S., Kwakkel, J.H., Bakker, M. (2022). Evidence of regional sealevel rise acceleration for the North Sea. Environmental Research Letters, 17(7). https://doi.org/10.1088/17489326/ac753a Strootman Landschapsarchitecten bv. (2014). Masterplan kust en erfgoed. Amsterdam: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Veenenbos en Bosch. (2013). Gebiedsprofiel Delflandse kust. Provincie Zuid-Holland
42
Onze referentie: 30130667 - Datum: 07 November 2022
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
Bijlage A: Leidende Waardenkaart
43
Onze referentie:: 30130667 - Datum: 7 November 2022
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
44
Onze referentie: 30130667 - Datum: 07 November 2022
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
Bijlage B: Tabel met longlist maatregelen
45
Onze referentie:: 30130667 - Datum: 7 November 2022
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
Nr Bouwsteen
Maatregel
Opmerkingen Brainstorm
Specifieke Kustzone locaties of detail Weerstand of positieve reactie van waardekaart stakeholder(s) uitwerking
Oprekmogelijkheden
Type
genoemd door stakeholders Stormvloedkering
Ja
2
Nee
3
nee
4
nee
5
Ja
Dijk
Deze maatregel is zelfstandig toe te passen.
6
nee
Dijk in duin
Deze maatregel is individueel afgevallen en opgegaan in de maatregel: Multifunctionele kering
7
nee
Dijk in boulevard
Deze maatregel is individueel afgevallen en opgegaan in de maatregel: Multifunctionele kering
8
Ja
Inpoldering
9
nee
Creeren van vluchtplaatsen Geen zelfstandige bouwsteen
10
nee
Verleggen van de waterkering naar hoger gelegen gebied
De waterkering ligt al min of meer overal op het hoogste punt.
Scheveningen, specifiek in de buurt van de Scheveningse haven
11
nee
Ophogen laaggelegen gebieden
De maatregelen 3, 4 en 11 zijn gecombineerd tot één bouwsteen. Deze bouwsteen is plaatselijk toe te passen bijvoorbeeld in Scheveningen (haven/boulevard). Geen optie voor het hele gebied.
Bebouwde omgeving, havengebied Scheveningen
12
nee
Zandige zeewaartse versterking vooroeversuppletie
Deze maatregel is individueel afgevallen en opgegaan in de gecombineerde maatregel van zandige keringen vooroever en strand
Gehele zandige kust behalve bij hoogstedelijke bebouwing in, op en voor de duinenrij(en)
Meerdere stakeholders hebben aangegeven dat de zandige kust de komende 100 - 200 jaar kan blijven meegroeien als er genoeg zand beschikbaar is.
13
nee
Zandige zeewaartse Deze maatregel is individueel afgevallen en opgegaan in de versterking - strandsuppletie gecombineerde maatregel van zandige keringen vooroever en strand
Gehele zandige kust behalve bij hoogstedelijke bebouwing in, op en voor de duinenrij(en)
Meerdere stakeholders hebben aangegeven dat de zandige kust de komende 100 - 200 jaar kan blijven meegroeien als er genoeg zand beschikbaar is.
14
Ja
Zandige Zeewaartse Versterking - duinsuppletie
Deze maatregel is zelfstandig toe te passen.
Gehele zandige kust behalve bij hoogstedelijke bebouwing in, op en voor de duinenrij(en)
Meerdere stakeholders hebben aangegeven dat de zandige kust de komende 100 - 200 jaar kan blijven meegroeien als er genoeg zand beschikbaar is.
15
Nee
Zandige Zeewaartse Versterking megasuppletie (bijv Zandmotor)
Deze maatregel is individueel afgevallen en opgegaan in de gecombineerde maatregel van zandige keringen vooroever en strand. De megasuppletie is eigenlijk een grote dimensionering van een strand- of vooroeversuppletie.
Ontwikkelen van een (integraal) vroegtijdig waarschuwingssysteem
Aanpassen van bouwvoorschriften in risicogebieden
Strategische stadsen gebiedsplanning m.b.t. klimaatverandering
Deze maatregel is in te zetten als lokaal maatwerk.
Scheveningse haven (afsluiten)
Positieve reacties op het afsluiten van de haven bij extreem hoogwater. Scheveningen Vervangbaar Negatieve reactie op het permanent afsluiten van de Scheveningse haven.
1
Geen zelfstandige bouwsteen.
De maatregelen 3, 4 en 11 zijn gecombineerd tot één bouwsteen.
De maatregelen 3, 4 en 11 zijn gecombineerd tot één bouwsteen.
Gehele kust, specifiek de hoogstedelijke gebieden en Scheveningse haven
Gehele kust, specifiek de hoogstedelijke gebieden
Positieve reacties. In hoogstedelijke gebieden zoals de Scheveningse haven bijvoorbeeld de woonfunctie op hogere verdiepingen te realiseren. In het kader van verstuiving naar de achterliggende duinenrijen zouden strandtenten bijvoorbeeld op palen moeten komen te staan. Positieve reacties van veel partijen om bijvoorbeeld tijdelijke vergunningen af te geven om een gebied voor bepaalde tijd beschikbaar te stellen voor een niet waterveiligheid gerelateerde functie om het gebied daarna weer voor waterveiligheid in te zetten.
Hoogstedelijke gebieden zoals Scheveningen, zuidkant van Hoek van Holland om achterloopsheid te voorkomen
Hard
Locatie(s) tov huidige zeewering
Op huidige locatie
Bebouwd
3
3
Beheertype
Inspectie & herstel constructie
Ruimtebeslag Levensduur Aanlegduur
Benodigd materiaal
Gemiddeld
25 - 50 jaar
1 - 5 jaar
Staal
Een stormvloedkering kan instromen afsluiten bij hoogwater om het achterliggende gebied te beschermen. Een voorbeeld hiervan is het afsluiten van de havenmonding.
Beide
1
1
Monitoring
n.v.t.
>100 jaar
1 - 5 jaar
n.v.t.
Het ontwikkelen van een vroegtijdig waarschuwingssysteem helpt niet om overstroming te voorkomen. Het vroegtijdig waarschuwen kan wel de schade van een calamiteit verminderen.
Uitbreidbaar
Anders Allen
Bebouwd
1
1
Monitoring
n.v.t.
50 - 100 jaar 5 - 10 jaar
n.v.t.
Het aanpassen van de bouwvoorschriften kan leiden tot verbeterde infrastructuur met het oog op de zeespiegelstijging. Vloedresistente bebouwing als onderdeel van de zeewering, afsluitbare deelgebieden, specifieke functies voor het gedeelte van de bebouwing onder de zeespiegel (garages, opslag, winkels, etc.).
Anders Allen
Beide
1
1
Monitoring
n.v.t.
25 - 50 jaar
>10 jaar
n.v.t.
Beide
3
3
Inspectie & herstel constructie
Gemiddeld
50 - 100 jaar 1 - 5 jaar
Steen
Onbebouwd
3
3
Gemiddeld
50 - 100 jaar 1 - 5 jaar
Steen
Bebouwd
3
3
Gemiddeld
50 - 100 jaar 1 - 5 jaar
Steen
Een dijk fungeert als waterkering, gecombineerd met de gebruiksfuncties van een boulevard.
Onbebouwd
5
3
Hoog
50 - 100 jaar >10 jaar
Zand
Aanwinning van land door middel van ringdijken of het beschermen van gebieden door omringing met dijken. Het traditionele inpolderen waarbij de bodem van de polder op de zeebodem ligt is bepaald als niet realistisch. Het gaat hier om het stimuleren van natuurlijke sedimentatie waarbij het ingepolderde gebied zich kan ontwikkelen als een soort wetland.
Gemiddeld
<25 jaar
<1 jaar
Zand
Het creeren van vluchtplaatsen helpt niet om overstromingen te voorkomen, maar wel om de schade te reduceren. Vluchtplaatsen kunnen worden ingericht op hooggelegen plaatsen of zelfstandig zeewerende locaties.
Scheveningen, Scheveningse Moeilijk Uitbreidbaar Hard haven, Hoek van Holland
Op huidige locatie
Hoogstedelijke Er is meerdere keren een positieve Scheveningen, gebieden zoals reactie geweest op de aanleg van het Scheveningse Moeilijk Uitbreidbaar Hybride Op huidige Scheveningen, dijk in duin principe en het garage in haven, Hoek locatie zuidkant van Hoek duin principe. Dergelijke oplossingen van Holland van Holland om zouden ze in Scheveningen ook achterloopsheid te graag zien in aanvulling op het al voorkomen bestaande.
Inspectie & herstel constructie
Inspectie & herstel constructie
Inspectie & herstel constructie
46
Meerdere stakeholders hebben aangegeven dat de zandige kust de komende 100 - 200 jaar kan blijven meegroeien als er genoeg zand beschikbaar is. Toch is er ook
Onze referentie: 30130667 - Datum: 07 November 2022
Een dijk fungeert als waterkering
Een harde kern (bijvoorbeeld een dijk) fungeert als waterkering, gecombineerd met de gebruiks en natuursfuncties van een duin.
Op Zee (Offshore)
Uitbreidbaar
Hard
Landinwaarts Beide
1
1
Nee
Anders Landinwaarts Beide
2
2
Monitoring
n.v.t.
>100 jaar
1 - 5 jaar
n.v.t.
Het landwaarts verleggen van de zeewering naar hoger gelegen gebieden reduceert de benodigde maatregelen om de zeewering op peil te houden. Het gevolg is wel dat het voorgelegen gebied dan buitendijks zal komen te liggen.
Nee
Hard
Landinwaarts Beide
2
2
Inspectie & herstel constructie
Hoog
50 - 100 jaar 1 - 5 jaar
Zand
Laaggelegen gebieden overstromen bij hoogwater. Het ophogen van het laaggelegen gebied voorkomt het overstromen.
Oostduinen, Westduinpark, Kijkduin, Zandmotor, Ter Uitbreidbaar Heijde, Westlandse Kust
Zacht
Zeewaarts
Onbebouwd
1
2
Hoog
n.t.b.
<1 jaar
Zand
Een (grootschalige) onderhoudsmaatregel waarbij een ingreep is voorzien die zandvolume toevoegt aan de vooroever, net als een reguliere onderhoudssuppletie.
Oostduinen, Westduinpark, Kijkduin, Zandmotor, Ter Uitbreidbaar Heijde, Westlandse Kust
Zacht
Zeewaarts
Onbebouwd
1
2
Hoog
n.t.b.
<1 jaar
Zand
Een (grootschalige) onderhoudsmaatregel waarbij een ingreep is voorzien die zandvolume toevoegt aan het strand, net als een reguliere onderhoudssuppletie.
Oostduinen, Westduinpark, Kijkduin, Zandmotor, Ter Uitbreidbaar Heijde, Westlandse Kust
Zacht
Zeewaarts op het lan
Onbebouwd
2
2
Hoog
n.t.b.
<1 jaar
Zand
Een hoge, zandige, zeewaartse versterking.Er sprake is van een zandige kustuitbouw, maar in dit geval een meer extreme variant waarbij een extra duinregel wordt toegevoegd.
Oostduinen, Westduinpark, Kijkduin, Zandmotor, Ter Uitbreidbaar Heijde, Westlandse Kust
Zacht
Zeewaarts
Onbebouwd
4
3
Hoog
n.t.b.
1 - 5 jaar
Zand
De megasuppletie heeft als doel het natuurlijke sedimenttransport langs de kust te bevorderen. Hierdoor zijn op de lange termijn minder suppleties nodig langs de kust.
Inspectie & herstel constructie
Scheveningen,
Gehele zandige kust behalve bij hoogstedelijke bebouwing in, op en voor de
Huidige en toekomstige gebiedontwikkeling kan worden gedaan met het oog op zeespielgelstijging. Bijvoorbeel het verplaatsen/versterken van strategische infrastructuur of bebouwing en het gereduceerd bebouwen van risicogebieden kunnen onderdeel zijn van deze strategische planning. Hierbij wordt ook gedacht aan het reserveren van ruimte voor toekomstige uitvoering van maatregelen
Moeilijk Uitbreidbaar Hard
Positieve reacties op het concept van Scheveningse haven, Hoek de gemeente van Holland
Positieve reactie op het concept om kwetsbare gebieden te verhogen. Negatieve reacties over de toepasbaarheid op grote schaal ivm huidige functies en benodigde hoeveelheid materiaal
Beschrijving
Anders Allen
Scheveningen, Scheveningse Nee haven
Geen overwegend negatieve reacties. Wel is Holland al grotendeels ingepolderd.
Kosten Kosten bandbreedte bandbreedte (aanleg) (B&O, sloop, etc.)
Uitbreidbaar
Hoogstedelijke Er is meerdere keren een positieve Scheveningen, gebieden zoals reactie geweest op de aanleg van het Scheveningse Moeilijk Uitbreidbaar Hybride Op huidige Scheveningen, dijk in duin principe en het garage in haven, Hoek locatie zuidkant van Hoek duin principe. Dergelijke oplossingen van Holland van Holland om zouden ze in Scheveningen ook achterloopsheid te graag zien in aanvulling op het al voorkomen bestaande.
Belangrijk onderscheid is of de officiële waterkering dan op dezelfde plaats blijft of dat het ingepolderde gebied dan 'extra' is voor bepaalde functies. Het klassieke inpolderen (polder op de zeebodem) is niet realistisch. Het is wel mogelijk een polder te realiseren met natuurlijke sedimentatie met bijvoorbeeld doelwaarden als natuur.
Gebiedskarakter
Monitoring & suppleties
Monitoring & suppleties
Monitoring & suppleties
Monitoring & suppleties
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
duinenrij(en)
Duin rehabilitatie en Deze maatregel is gesplitst. Belangrijk onderscheid moet worden Gehele zandige versterken duindynamiek, kust behalve bij gemaakt tussen duinaanleg en het stimuleren van de aansluiten bestaande duinen duindynamiek. hoogstedelijke bebouwing in, op en voor de duinenrij(en)
16
Nee
17
nee
Kunstmatige riffen
18
nee
Waterkerende vegetatie in zee
19
Ja
Barriere-eilanden (afsluitbaar)
20
nee
(Drijvende) Golfbrekers
21
nee
Geintegreerde begroeide vooroevers
Onbebouwd
2
2
Uitbreidbaar
Hard
Op Zee (Offshore)
Onbebouwd
2
2
Uitbreidbaar
Zacht
Zeewaarts
Onbebouwd
2
2
Uitbreidbaar
Zacht
Op Zee (Offshore)
Onbebouwd
5
4
Vervangbaar
Hard
Zeewaarts
Onbebouwd
2
2
Uitbreidbaar
Zacht
Zeewaarts
Onbebouwd
3
3
Uitbreidbaar
Zacht
Zeewaarts
Onbebouwd
Scheveningen Haven
Scheveningen Vervangbaar
Hard
Op huidige locatie
Bebouwd
2
1
Scheveningen Haven
Vervangbaar
Hard
Op huidige locatie
Bebouwd
2
2
Scheveningen Vervangbaar
Hard
Landinwaarts Bebouwd
3
3
Scheveningen Uitbreidbaar
Hard
Op huidige locatie
Bebouwd
2
2
Scheveningen Nee
Hard
Zeewaarts
Bebouwd
5
3
Oostduinen, Westduinpark, Kijkduin, Zandmotor, Ter Uitbreidbaar Heijde, Westlandse Kust
Zacht
Zeewaarts op het lan
Onbebouwd
1
2
Beide
3
3
Beide
2
2
Rijkswaterstaat wil de waterveiligheid niet te afhankelijk maken van technische oplossingen
Deze houden de zeespiegelstijging niet tegen maar remmen wel de golfslag. De vraag is of dat in dit gebied ook gaat werken. Voor de gehele kust, ook bij hoogstedelijke gebieden.
Wetlands
Deze maatregel wordt gekoppeld met barrière-eilanden.
23
Ja
Vloeddeuren (coupures)
Deze maatregel is in te zetten als lokaal maatwerk.
24
Nee
Kademuren ophogen
25
Ja
Bebouwing met geintegreerde waterkering
Deze maatregel is zelfstandig toe te passen.
26
Ja
Keermuren / boulevards met waterkerende functie
Deze maatregel is zelfstandig toe te passen.
27
Ja
Deze maatregel is zelfstandig toe te passen.
28
Ja
Haven buitendijks verplaatsen Afsluiten van de haven
29
Ja
Uitfaseren van harde elementen langse de kust
Deze maatregel zou kunnen worden toegepast aan het einde van de levensduur van een boulevard. Kan deze dan worden uitgefaseerd?
30
Ja
Zandige zeewaartse versterking - vooroever- en strandsuppletie
Deze maatregel is een samenvoeging van de maatregelen: Zandige zeewaartse versterking - vooroeversuppletie en
31
Ja
Multifunctionele harde kering
Zandige zeewaartse versterking -strandsuppletie.
32
Ja
33
Ja
Deze maatregel is niet realistisch. De kademuren lopen nu al onder. Ze zouden dan 4 meter opgehoogd moeten worden en dat draagt niet bij aan de waterkering.
Deze maatregel is zelfstandig toe te passen.
Strategische stads- en gebiedsplanning m.b.t. klimaatverandering, Deze maatregel is een samenvoeging van de maatregelen: Dijk aanpassen van in duin en dijk in boulevard. bouwvoorschriften in risicogebieden en ophogen laaggelegen gebieden
Deze maatregel is een samenvoeging van de maatregelen Strategische stads- en gebiedsplanning m.b.t. klimaatverandering, aanpassen van bouwvoorschriften in risicogebieden en ophogen laaggelegen gebieden.
Positieve reacties van veel natuurbeheerende partijen. Hier wel de kanttekening dat deze eilanden op zichzelf de zeespiegelstijging niet gaan keren. Rijkswaterstaat wil de waterveiligheid niet te afhankelijk maken van technische oplossingen
Deze houden de zeespiegelstijging niet tegen maar remmen wel de golfslag. De vraag is of dat in dit gebied ook gaat werken.
Deze maatregel is niet realistisch. Om 10 meter hoge golven met vegetatie te keren zou dit gebied 100en meters breed moeten zijn.
nee
Duinaanleg
Op huidige locatie
Deze maatregel is niet realistisch. Om 10 meter hoge golven met vegetatie te keren zou dit gebied 100en meters breed moeten zijn.
22
Oostduinen, Waterschap Rijnland geeft aan dat Westduinpark, Kijkduin, onder andere het aanbrengen van kerven positieve gevolgen heeft voor Zandmotor, Ter Uitbreidbaar Heijde, het aangroeien van de Westlandse achterliggende duinenrijen door Kust middel van verstuiving. Dit is op het NCR-NCK bevestigd en gekwantificeerd.
Zacht
Deze maatregel is niet realistisch. Beheerskosten en aanlegkosten zijn mogelijk te hoog om de investering voor een 1/10000 jaar storm te kunnen rechtvaardigen. Voor de maatgevende situatie zou het niet strategisch zijn en doen de riffen te weinig. Kanseffectiviteit is zo laag dat het bij een dergelijke dimensionering al bijna barrière-eilanden zouden worden.
Deze maatregel zou gecombineerd ingezet kunnen worden met wetlands. Het is belangrijk deze maatregel te splitsen tussen losse eilanden of gekoppelde eilanden met een gesloten systeem. Het open systeem is niet realistisch omdat deze niet feitelijk bijdragen aan de waterveiligheid. Alleen het gesloten systeem blijft als bouwsteen behouden. Deze maatregel is niet realistisch. Beheerskosten en aanlegkosten zijn mogelijk te hoog om de investering voor een 1/10000 jaar storm goed te praten. Voor de maatgevende situatie zou het niet strategisch zijn en doen ze te weinig. Kanseffectiviteit is zo laag dat het al bijna barriere-eilanden zouden worden. In dat geval heeft deze maatregel te veel effect op de morfologie.
aangegeven dat er niet direct behoefte is aan nieuwe zandmotor.
Positieve reacties van natuurbeheerder met de kanttekening dat deze niet van nature in het gebied voorkomen. Het zou logischer zijn te kiezen voor oplossingen die meer in lijn liggen met de historische waarden van de kust.
Scheveningen, Scheveningse haven Scheveningen, Scheveningse haven Scheveningse haven Scheveningse haven
Zand
In tegenstelling tot het suppleren van bestaande duingebieden, kunnen locaties worden aangewezen waar duinen kunnen worden aangelegd / gerehabiliteerd. Door bijvoorbeeld helmgras te planten, slufters aan te leggen of het toegangsbeleid aan te passen kan de duinvorming worden gestimuleerd.
50 - 100 jaar >10 jaar
Steen
De riffen fungeren als golfbreker
Hoog
n.t.b.
5 - 10 jaar
Vegetatie
De vegetatie in zee fungeert als golfbreker
Monitoring & suppleties
Hoog
n.t.b.
5 - 10 jaar
Zand
Barriere-eilanden worden opgespoten in de zee voor de kustlijn. De eilanden fungeren als initiele kustverdediging en beschermen het achterliggende land van extreme golfslag
Inspectie & herstel constructie
Laag
<25 jaar
1 - 5 jaar
Steen
De aanleg van golfbrekers kan de golfinslag op de kust verminderen.
Hoog
n.t.b.
5 - 10 jaar
Vegetatie
De begroeiing op de vooroevers fungeert als golfbreker
Hoog
n.t.b.
>10 jaar
Zand
Laag
25 - 50 jaar
<1 jaar
Staal
Vloeddeuren kunnen fungeren als koppelstuk tussen verschillende waterkeringen. Een voorbeeld kan zijn tussen twee bouwblokken. Normaal zijn deze deuren open en kunnen verwerkt worden in de zijkanten van de kering. Bij hoogwater kunnen de deuren gesloten worden om de verschillende onderdelen van de waterkering aan elkaar aan te sluiten.
Gemiddeld
25 - 50 jaar
<1 jaar
Steen
Opgehoogde kademuren fungeren als golfbreker
Gemiddeld
25 - 50 jaar
1 - 5 jaar
Cement
Deze maatregel omvat het integreren van een waterkering in de bebouwing. Langs de zeewering kan het gaan om versterkte delen als onderdeel van de zeewering. Het kan ook gaan om bouwblokken die zelfstandig zeewerend zijn die kunnen fungeren als vluchtplaats.
Gemiddeld
25 - 50 jaar
<1 jaar
Cement
Keermuren en boulevards fungeren als zeewering
Hoog
>100 jaar
5 - 10 jaar
Steen
Sluiten van de opening van de huidige haven om een gesloten zeewering te realiseren langs dit gebied. De haven en de bijhorende functies worden dan buitendijks gepaatst.
Hoog
n.t.b.
<1 jaar
Zand
Een (grootschalige) onderhoudsmaatregel waarbij een ingreep is voorzien die zandvolume toevoegt aan de vooroever of het strand, net als een reguliere onderhoudssuppletie. De megasuppleties wordt hier gezien als een groot gedimensioneerde vooroever- en/of strandsuppletie.
Gemiddeld
50 - 100 jaar 1 - 5 jaar
Steen
Een harde kern (bijvoorbeeld een dijk) fungeert als waterkering, gecombineerd met de gebruiks en natuursfuncties van een duin, een boulevard, garage of iets dergelijks.
n.v.t.
50 - 100 jaar <1 jaar
n.v.t.
Het ontwikkelen van een vroegtijdig waarschuwingssysteem helpt niet om overstroming te voorkomen. Het vroegtijdig waarschuwen kan wel de schade van een calamiteit verminderen. Het aanpassen van de bouwvoorschriften kan leiden tot verbeterde infrastructuur met het oog op de zeespiegelstijging. Vloedresistente bebouwing als onderdeel van de zeewering, afsluitbare deelgebieden, specifieke functies voor het gedeelte van de bebouwing onder de zeespiegel (garages, opslag, winkels, etc.). Laaggelegen gebieden overstromen bij hoogwater. Het ophogen van het laaggelegen gebied voorkomt het overstromen.
Monitoring & suppleties
Inspectie & herstel constructie
Monitoring & herstel natuur
Monitoring & herstel natuur Monitoring & herstel natuur
Inspectie & herstel constructie Inspectie & herstel constructie Inspectie & herstel constructie Inspectie & herstel constructie Inspectie & herstel constructie
Hoog
n.t.b.
Hoog
5 - 10 jaar
Scheveningse haven
Gehele zandige kust behalve bij hoogstedelijke bebouwing in, op en voor de duinenrij(en)
Meerdere stakeholders hebben aangegeven dat de zandige kust de komende 100 - 200 jaar kan blijven meegroeien als er genoeg zand beschikbaar is.
Hoogstedelijke Er is meerdere keren een positieve Scheveningen, gebieden zoals reactie geweest op de aanleg van het Scheveningse Moeilijk Uitbreidbaar Hybride Op huidige Scheveningen, dijk in duin principe en het garage in haven, Hoek locatie zuidkant van Hoek duin principe. Dergelijke oplossingen van Holland van Holland om zouden ze in Scheveningen ook achterloopsheid te graag zien in aanvulling op het al voorkomen bestaande. positieve reacties van veel partijen om bijvoorbeeld tijdelijke vergunningen af te geven om een gebied voor bepaalde tijd beschikbaar te stellen voor een niet waterveiligheid gerelateerde functie om het gebied daarna weer voor waterveiligheid in te zetten.
Makkelijk Uitbreidbaar
Anders Allen
Monitoring & suppleties
Inspectie & herstel constructie
Monitoring
Het aanleggen van nieuwe duingebieden buiten de al bestaande duingebieden
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
34
48
Ja
Stimuleren duindynamiek
Deze maatregel is een splitsing van de maatregel Duin rehabilitatie en versterken duindynamiek, aansluiten bestaande duinen.
Onze referentie: 30130667 - Datum: 07 November 2022
Het stimuleren van de duindynamiek heeft als doel om de duinen op een natuurlijke wijze aan te laten groeien. Een voorbeeld is om zand op te vangen in de al bestaande duinen en de verstuivingspaden van het zand te heropenen. Dit kan bijvoorbeeld worden bewerkstelligd door de aanleg van kerven in het duingebied.
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
Bijlage C: Vragenlijst stakeholdersgesprekken Datum: 24 mei 2022 Doel gesprek: kennis maken en input ophalen voor de bouwstenen en het beoordelingskader. Daarnaast een goed gevoel krijgen voor de belangen van de stakeholders rondom de kust in de toekomst. Kennis maken - voorstelrondje 1. Wat is je functie en rol binnen jouw organisatie? 2. Hoe ben je (op dit moment) betrokken bij waterveiligheid langs de Delflandse kust? 3. Waarom zit je hier aan tafel? Wat is jouw motivatie om mee te denken? Waarde en functie van de kust Delfland ziet de kust vooral als middel om de waterveiligheid van Zuid-Holland te borgen. De kust heeft natuurlijk meerdere functies. 4. Wat is voor jouw organisatie de waarde en/of functie van de kust nu? 5. Wat is jullie belang rondom de kust? Zijn jullie zelf bezig met een ambitie of beleidsdocument? 6. Wat ontbreekt er nog of wat is incorrect op deze leidende waardenkaart volgens jou? 7. Hoe kunnen we de kaart duidelijker maken? 8. Hoe zie je dat op de langere termijn voor volgende generaties? 9. Waar denk je aan bij 1,2 en 3m zeespiegelstijging? 10. Wat betekent dat voor de functies en waarden langs de kust? Kun je dan nog blijven doen wat je nu doet? 11.
Welke uitdagingen verwacht je? (kansen en knelpunten bij toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen) Lange termijn oplossingen eerste ideeën Samen met Delfland en een aantal experts hebben we een longlist gemaakt van mogelijke oplossingen om Zuid-Holland veilig te houden bij 1, 2 en 3 meter zeespiegelstijging. We gaan daarbij uit van 5 locaties t.o.v. de kust: ver zeewaarts (offshore), zeewaarts t.o.v. huidige kering in zee, zeewaarts t.o.v. huidige kering op het land, op huidige locatie kering, landinwaarts t.o.v. kering. Hierbij sluiten we voor zover mogelijk aan op het Kennisprogramma Zeespiegelstijging. Ook kijken we naar verschillen tussen de kenmerken van de kust (harde infrastructuur vs. duinen bijvoorbeeld). 12. Wat is absoluut niet bespreekbaar, waar en waarom? (breekpunten) 13. Welke kenmerken mbt oplossingen spreken je aan en/of zijn voor jou belangrijk? 14. Heb je nog aanvullingen voor deze longlijst? Wat zijn strategische keuzes die we kunnen maken? Afsluiting Met de besproken informatie gaan we samen met Delfland mogelijke bouwstenen opzetten deze zomer. In september organiseren we een bijeenkomst van een halve dag om met deze bouwstenen tot mogelijke adaptatiepaden te komen, we gaan dan samen het bouwstenenspel spelen. 15. Ben je beschikbaar op dinsdag 13 september hiervoor? 16. Wat heb je nodig om hier goed aan mee te kunnen doen? 17.
Welke andere projecten en onderzoeken moeten we van weten of meenemen in dit project? 18. Wat zijn we vergeten te vragen? Welke aandachtspunten wil je ons nog meegeven?
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
Bijlage D: Overzicht stakeholdersgesprekken Tabel 8: Stakeholdergesprekken: datum, tijd, locatie en gesproken organisatie Datum
Tijd
Locatie
Organisatie
17-05-2022
10:00
Kantoor HH Delfland
Hoogheemraadschap van Delfland
24-05-2022
09:00
Kantoor HH Delfland
Nationaal Park Hollandse Duinen
24-05-2022
11:00
Kantoor HH Delfland
Gemeente Westland
24-05-2022
12:30
Kantoor HH Delfland
Rijkswaterstaat & Kennisprogramma Zeespiegelstijging
24-05-2022
14:30
Digitale bijeenkomst
Gemeente Den Haag
30-05-2022
10:00
Kantoor HH Delfland
Provincie Zuid-Holland
30-05-2022
13:00
Kantoor HH Delfland
Gemeente Rotterdam
31-05-2022
09:00
Kantoor HH Delfland
Hoogheemraadschap van Rijnland
31-05-2022
13:30
Kantoor HH Delfland
Dunea
02-06-2022
09:00
Kantoor HH Delfland
Zuid-Hollands Landschap
Tabel 9: Stakeholdergesprekken: deelnemers Organisatie
Naam
Rol
Pieter Otten
Senior beleidsadviseur, ruimtelijke planvorming en coördinatie Den Haag
Geert Jan Geels
Coördinatie complexe projecten van derden
Jeroen Rietdijk
Beleidsadviseur assetmanagement waterkeringen
Geert Willemsen
Kustbeheer en onderhoud
Luc Verschueren
Coördinatie Westland
Park Hollandse Duinen
Georgette Lels
Programmamanager
Gemeente Westland
Dominique van der Hoeven
Strategisch adviseur ruimtelijke ordening
Pim Neefjes
Omgevingsmanager KPZS
Mirthe Lijstra
Spoor 4 KPZS
Quirijn Lodder
RWS/WVL - Strategisch adviseur
Rinse Wilmink
RWS/WVL - Adviseur/ TM KP ZSS
Evelien Brand
RWS/WVL - Adviseur/ TM Kustlijnzorg
Martijn Kosterman
Coördinator team duurzame leefomgeving
Beate Begon
Stedenbouwkundige bij stedenbouw en planologie
Arjan van de Lindeloof
Landschapsarchitect, en projectleider strategische agenda kust
Marlies van Linst
Waterveiligheid
Vera Konings
Beleidsadviseur waterveiligheid
Mechteld Oosterholt
Strategisch beleidsadviseur landschap
Hoogheemraadschap van Rijnland
Joost Veer
Kustspecialist
Sanne Wesseling
Kustwaterveiligheid
Dunea
Pieter Dammers
Strategisch omgevingsmanager
Zuid-Hollands Landschap
Pieter Balkenende
Regiobeheerder kustreep
Hoogheemraadschap van Delfland
Rijkswaterstaat & Kennisprogramma Zeespiegelstijging
Gemeente Den Haag
Provincie Zuid-Holland
Gemeente Rotterdam
50
Onze referentie: 30130667 - Datum: 07 November 2022
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
Bijlage E: Toelichting afwegingen maatregelen In deze bijlage staat een toelichting bij de afwegingen van de longlist naar de shortlist van maatregelen die in dit project zijn gebruikt voor het bouwstenenspel en de adaptatiepaden. In onderstaande Tabel 10 zijn de maatregelen weergegeven die aan het begin van het proces zijn geïdentificeerd. Maatregelen die met groen zijn aangegeven zijn meegenomen in de bepaling van de adaptatiepaden. De maatregelen die rood zijn aangegeven zijn niet meegenomen in de adaptatiepaden. Waarom deze maatregelen niet zijn meegenomen is in deze bijlage toegelicht. Onder staan deze maatregelen opgesomd met de redenering eronder. Tabel 10: Overzicht van meegenomen en niet meegenomen maatregelen in de adaptatiepaden
#
Maatregel
#
Maatregel
#
1
Harde waterkering – Stormvloedkering
12
Zandige zeewaartse versterking - vooroeversuppletie
23
13
Zandige zeewaartse versterking - strandsuppletie
24 Kademuren ophogen
2
Ontwikkelen van een (integraal) vroegtijdig waarschuwingssysteem
Maatregel Harde waterkering Vloeddeuren (coupures)
25
Harde waterkering – waterkerende bebouwing
26
Keermuren/boulevards met waterkerende functie
3
Aanpassen van bouwvoorschriften in risicogebieden
4
Strategische stads- en gebiedsplanning Zandige Zeewaartse Versterking 15 m.b.t. klimaatverandering - megasuppletie (bijv Zandmotor)
5
Harde waterkering – Dijk of keermuur
Duin rehabilitatie en versterken 16 duindynamiek, aansluiten bestaande duinen
27 Haven - buitendijks verplaatsen
6
Dijk in duin
17 Kunstmatige riffen
28 Haven – definitief afsluiten
7
Dijk in boulevard
18 Waterkerende vegetatie in zee
29
8
Inpoldering / landaanwinning
19 Barrière-eilanden (afsluitbaar)
30 (Grootschalige) zandsuppleties
9
Creëren van vluchtplaatsen
20 (Drijvende) Golfbrekers
31
10
Verleggen van de waterkering naar hoger gelegen gebied
21 Geïntegreerde begroeide vooroevers
32
22 Wetlands
33 Stimuleren duindynamiek
11 Ophogen laaggelegen gebieden
14 Zandige versterking - duinwaterkering
Uitfaseren bebouwing (direct) langs de kust
Hybride waterkering – hard met zacht Strategische planning ruimtelijke ontwikkeling
2. Ontwikkelen van een (integraal) vroegtijdig waarschuwingssysteem Deze voorgestelde longlistmaatregel is geen zelfstandige bouwsteen. Een waarschuwingssysteem levert geen fysieke maatregel om effect van zeespiegelstijging tegen te gaan en richt zich meer op het mitigeren van schade ten gevolge van de calamiteit. Omdat deze maatregel niet fysiek bijdraagt aan de waterveiligheid is deze niet meegenomen. 3. Aanpassen van bouwvoorschriften in risicogebieden De voorgestelde longlistmaatregelen 3 (aanpassen van bouwvoorschriften in risicogebieden), 4 (Strategische stads- en gebiedsplanning m.b.t. klimaatverandering) en 11 (Ophogen laaggelegen gebieden) zijn gecombineerd tot één bouwsteen (zie 32: Strategische planning ruimtelijke ontwikkeling) omdat dit allemaal gerelateerd is aan beleid en ruimtelijke planning. Hierdoor is deze losse voorgestelde maatregel hierdoor overbodig is geworden is deze niet meegenomen. 4. Strategische stads- en gebiedsplanning m.b.t. klimaatverandering De voorgestelde longlistmaatregelen 3 (aanpassen van bouwvoorschriften in risicogebieden), 4 (Strategische stads- en gebiedsplanning m.b.t. klimaatverandering) en 11 (Ophogen laaggelegen gebieden) zijn gecombineerd tot één bouwsteen (zie 32: Strategische planning ruimtelijke ontwikkeling) omdat dit allemaal gerelateerd is aan beleid en
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
ruimtelijke planning. Hierdoor is deze losse voorgestelde maatregel hierdoor overbodig is geworden is deze niet meegenomen. 6. Dijk in duin Deze voorgestelde longlistmaatregel is individueel afgevallen en opgegaan in de maatregel: 31. Hybride waterkering – hard met zacht. Omdat deze bouwsteen dus al elders terugkomt en hierdoor overbodig is geworden is deze niet meegenomen. 7. Dijk in boulevard Deze voorgestelde longlistmaatregel is individueel afgevallen en opgegaan in de maatregel: 31. Hybride waterkering – hard met zacht. Omdat deze bouwsteen dus al elders terugkomt en hierdoor overbodig is geworden is deze niet meegenomen. 9. Creëren van vluchtplaatsen Het ‘creëren van vluchtplaatsen’ is geen zelfstandige bouwsteen. Deze voorgestelde longlistmaatregel kan alleen zeer lokaal en kleinschalig worden toegepast. Omdat deze bouwsteen niet de waterveiligheid voor een groot deel van de bevolking kan garanderen is deze niet meegenomen. 10. Verleggen van de waterkering naar hoger gelegen gebied Deze voorgestelde longlistmaatregel is niet toepasbaar in Delfland. Omdat de primaire waterkering op vrijwel alle plaatsen al op het hoogste punt gelegen is, zou het toepassen van deze maatregel in de praktijk betekenen dat er grote delen van het gebied opgegeven moeten worden. Hierdoor is deze maatregel niet meegenomen. 11.
Ophogen laaggelegen gebieden De voorgestelde longlistmaatregelen 3 (aanpassen van bouwvoorschriften in risicogebieden), 4 (Strategische stads- en gebiedsplanning m.b.t. klimaatverandering) en 11 (Ophogen laaggelegen gebieden) zijn gecombineerd tot één bouwsteen (zie 32: Strategische planning ruimtelijke ontwikkeling) omdat dit allemaal gerelateerd is aan beleid en ruimtelijke planning. Hierdoor is deze losse voorgestelde maatregel hierdoor overbodig is geworden is deze niet meegenomen. 12. Zandige zeewaartse versterking – vooroeversuppletie Deze voorgestelde longlistmaatregel is individueel afgevallen en opgegaan in de gecombineerde maatregel van zandige keringen vooroever en strand (zie maatregel 30: (Grootschalige) zandsuppleties). Omdat deze bouwsteen hierdoor overbodig is geworden is deze niet meegenomen. 13. Zandige zeewaartse versterking -strandsuppletie Deze voorgestelde longlistmaatregel is individueel afgevallen en opgegaan in de gecombineerde maatregel van zandige keringen vooroever en strand (zie maatregel 30: (Grootschalige) zandsuppleties). Omdat deze bouwsteen hierdoor overbodig is geworden is deze niet meegenomen. 15.
Zandige Zeewaartse Versterking - megasuppletie (bijv Zandmotor) Deze voorgestelde longlistmaatregel is individueel afgevallen en opgegaan in de gecombineerde maatregel van zandige keringen vooroever en strand (zie maatregel 30: (Grootschalige) zandsuppleties). Omdat deze bouwsteen hierdoor overbodig is geworden is deze niet meegenomen. 16. Duin rehabilitatie en versterken duindynamiek, aansluiten bestaande duinen Deze voorgestelde longlistmaatregel is gesplitst in twee verschillende maatregelen die beide individueel toepasbaar zijn. Deze keuze is gemaakt om het belangrijk is om onderscheid te maken tussen het aanleggen van nieuwe duingebieden en het stimuleren van de (natuurlijke) duindynamiek. Het aanleggen van nieuwe duinen is geen individuele maatregel geworden maar is onder maatregel 30 (Grootschalige) zandsuppleties gevallen. Maatregel 33 (Stimuleren duindynamiek) is wel als zelfstandige maatregel meegenomen. 17. Kunstmatige riffen Deze voorgestelde longlistmaatregel is niet meegenomen omdat deze niet realistisch is. De beheerskosten en aanlegkosten zijn te hoog om de investering voor een 1/10000 jaar storm te kunnen rechtvaardigen. De maatregel heeft alleen effect op de golfreductie, maar niet direct voor de stijging van de zeespiegel. Voor de maatgevende situatie zullen de riffen te weinig doen.
De kans-effectiviteit is zo laag dat het bij een dergelijke dimensionering praktisch al bijna als barrière-eilanden kan worden gekarakteriseerd. Dergelijke denkrichtingen voor de maatregel vallen onder maatregel 19: Barrière-eilanden (afsluitbaar).
52
Onze referentie: 30130667 - Datum: 07 November 2022
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
18. Waterkerende vegetatie in zee Deze voorgestelde longlistmaatregel is niet meegenomen omdat deze niet realistisch is. De (golf)belasting op de Delflandse kust is simpelweg te groot. Langs de Nederlandse Noordzeekust is van nature daarom ook geen (potentieel waterkerende) vegetatie in zee aanwezig dat potentieel een waterkerende en/of golfreducerende werking heeft. 20. (Drijvende) Golfbrekers Deze voorgestelde longlistmaatregel is niet meegenomen omdat deze niet realistisch is. De beheerskosten en aanlegkosten zijn te hoog om de investering voor een 1/10000 jaar storm acceptabel te maken. Voor de maatgevende situatie doen de golfbrekers te weinig. De maatregel heeft alleen effect op de golfreductie, maar niet direct voor de stijging van de zeespiegel. 21. Geïntegreerde begroeide vooroevers Deze voorgestelde longlistmaatregel is niet als losse maatregel meegenomen omdat deze niet als zodanig realistisch is. Om de verwachte golven van 10 meter hoog met dergelijke vegetatie te keren zou het maatregelgebied honderden meters breed moeten zijn. 22. Wetlands Deze voorgestelde longlistmaatregel toont veel overeenkomsten met maatregel 21 geïntegreerde begroeide vooroevers. Deze maatregel is daarom niet als zelfstandige maatregel meegenomen maar gekoppeld met (onderdeel van) maatregel 19: Barrière-eilanden (afsluitbaar). 24.
Kademuren ophogen Deze voorgestelde longlistmaatregel draagt niet bij aan het beschermen van de kustzone. De kademuren kunnen ook in de huidige situatie al onderlopen bij zware stormcondities. Dat is ook geen probleem omdat deze geen waterkerende functie hebben. Kademuren zullen vanuit praktisch oogpunt waarschijnlijk wel moeten worden opgehoogd bij extreme zeespiegelstijging, maar dat heeft dan niet direct een waterveiligheidsfunctie om het achterland te beschermen. Omdat deze maatregel niet direct bijdraagt aan het versterken van de waterkeringen tegen zeespiegelstijging is deze niet meegenomen. 26. Keermuren/boulevards met waterkerende functie De maatregel keermuren/boulevards met waterkerende functie vertoont grote overeenkomsten met de in de longlist geïdentificeerde maatregel dijk. Om verwarring tussen beide te voorkomen zijn deze maatregelen samengevoegd tot de maatregel 5. Harde waterkering – Dijk of keermuur met de individuele maatregelen als mogelijke praktische invulling van de conceptuele maatregel.
EINDRAPPORTAGE - VERKENNING VAN HANDELINGSPERSPECTIEVEN VOOR EEN VEILIGE DELFLANDSE KUST
Bijlage F: Factsheets realistische maatregelen
54
Onze referentie: 30130667 - Datum: 07 November 2022
1
Harde waterkering - stormvloedkering
Beschrijving Stormvloedkeringen zijn bewegende keringen die bij hoogwater gesloten kunnen worden om bijvoorbeeld rivieren, waterwegen en estuaria af te sluiten. Tijdens extreme stormcondities kunnen stormvloedkeringen voorkomen dat verder landinwaarts (te) hoge waterstanden optreden. Door de keringen te sluiten worden achterliggende gebieden beschermd en/of zijn erachter minder omvangrijke waterkeringen nodig ter bescherming van het achterland. Voorbeelden van (grote) stormvloedkeringen zijn de Oosterscheldekering, de Maeslantkering en de Hollandsche IJsselkering. Een kleinere vorm is de Keersluis bij de haven van Maassluis. Locatietype Ruimtebeslag Type Kosten (aanleg) Oprekmogelijkheden Stedelijk, haven Gemiddeld Hard Hoog mbt zeespiegelstijging Vervangbaar Gebiedskarakter Aanlegduur Levensduur Beheerkosten Beheer en onderhoud Bebouwd jaren 20-50 jaar Zeer hoog Inspectie en herstel constructie. Technische maakbaarheid (Is dit uitvoerbaar, maakbaar en haalbaar en uitbreidbaar in de toekomst)
Inpasbaarheid (Ruimte, materiaalbeschikbaarheid, aanpassingsvermogen van stakeholdersbelangen)
Kosten (Slim en doelmatig en kosten-baten)
Doelbereik, functionaliteit, effectiviteit (i.r.t. zeespiegelstijging, waterveiligheid)
Effecten voor functies en waarden (Economische kansen, natuur, leefomgeving)
Stormvloedkeringen zijn complexe constructies met belangrijke regelwerken. De constructies zijn technisch maakbaar, ook bij hogere zeewaterstanden. Als onderdeel van de Deltawerken zijn meerdere stormvloedkeringen geconstrueerd om achterliggende gebieden/watersystemen te beschermen tegen hoogwater. Ruimtelijke inpasbaarheid van stormvloedkeringen betreft maatwerk. In inpassing in een haveningang (zoals Scheveningen-Haven) komen veel verschillende functionele eisen en (strijdige) belangen tezamen. Goede integrale effectbeoordelingen zijn hierbij van groot belang. Stormvloedkeringen zijn relatief duur. De kosteneffectiviteit – ten opzichte van waterkeringen op land – neemt toe naar mate het achterliggende gebied/watersysteem dat beschermd wordt toeneemt. Een stormvloedkering verkort het te verbeteren traject waterkering. Bij Scheveningen haven wordt de op te hogen kering door bebouwd gebied om of in de haven verkort. Een stormvloedkering is functioneel om water te keren in het geval van extreem hoogwater. In principe is voor elk zeespiegelscenario een technisch ontwerp te maken dat functioneel is vanuit het oogpunt van waterveiligheid. Om neveneffecten van een stormvloedkering tot een minimum te beperken sluit deze alleen bij (zeer) hoogwater. De effecten op economische activiteiten, natuurwaarden, etc. zijn afhankelijk van het type ontwerp.
(Meekoppel)kansen functies en waarden Duurzaamheid
De stormvloedkering kan zodanig worden ontworpen dan deze de watergang zo lang mogelijk openhoudt waardoor scheepvaart doorgang kan blijven vinden.
(Positieve impact op het milieu, gedurende hele levensloop oplossing)
De aanlegfase van een stormvloedkering kan een negatief impact hebben op het milieu.
Noodzaak andere bouwstenen Onzekerheden of risico’s
Een stormvloedkering is zelfstandig toe te passen als maatregel tegen zeespiegelstijging, maar dit betreft altijd maatwerk. Als de zeespiegelstand na aanleg verder stijgt zal de kering steeds frequenter (tot op een gegeven moment elk hoogwater) moeten sluiten. De effectiviteit van een stormvloedkering om een open verbinding met het achterland te behouden is dan mogelijk beperkt.
5
Harde waterkering - dijk of keermuur
Beschrijving Een harde waterkering is een constructief waterkerend object dat in of langs watersystemen wordt gerealiseerd om overstroming van het achterland te voorkomen. Voorbeelden van harde (constructieve) waterkeringen die langs de kust kunnen worden gerealiseerd zijn dijken en keermuren. Een dijk is een verhoogd en versterkt grondlichaam dat het achterliggende land beschermt tegen overstromingen. Een conventionele dijk (in Nederland) heeft vaak een klei- of zandkern en een toplaag dat ofwel bestaat uit gras op een kleilaag ofwel een in lagen opgebouwde steenbekleding. De gras- of steenbekleding vermindert de erosiegevoeligheid van de dijk door bijvoorbeeld golfbelasting. Langs de kust zijn ook keermuren een effectief waterkerend object. Veelal hebben deze een kleiner ruimtebeslag dan dijken. Een keermuur wordt in veel gevallen gebouwd van gewapend beton of stalen damwandplaten. De keermuur bestaat naast de muur ook uit een grondplaat die samen een L of T profiel vormen. De stabiliteit van de keermuur wordt in grote mate bepaald door de mate van verankering in de grond en de sterkte van het materiaal zelf.
Locatietype Ruimtebeslag Type Kosten (aanleg) Oprekmogelijkheden Bebouwde gebieden of Gemiddeld Hard Hoog mbt zeespiegelstijging vervanging duinen Vervangbaar en soms uitbreidbaar Gebiedskarakter Aanlegduur Levensduur Beheerkosten Beheer en onderhoud Bebouwd en onbebouwd Jaren 20-50 jaar Gemiddeld Inspectie en herstel constructie. Technische maakbaarheid (Is dit uitvoerbaar, maakbaar en haalbaar en uitbreidbaar in de toekomst)
Inpasbaarheid (Ruimte, materiaalbeschikbaarheid, aanpassingsvermogen van stakeholdersbelangen)
Kosten (Slim en doelmatig en kosten-baten)
Doelbereik, functionaliteit, effectiviteit (i.r.t. zeespiegelstijging, waterveiligheid)
Effecten voor functies en waarden
Harde constructies zijn en worden veelvuldig toegepast als onderdeel van een waterkerend systeem. Dijken komen veelal aangelegd als waterkering rondom ingepolderde gebieden en langs rivieren en kusten, hierbij is voldoende ruimte nodig voor realisatie en eventuele toekomstige uitbreidbaarheid. Keerwanden hebben een kleiner ruimtebeslag en zijn daarom in de basis beter geschikt in bebouwd gebied. Dijken passen in het Nederlandse polderlandschap. Langs de zandige kust is ruimtelijke inpasbaarheid minder voor de hand liggend. In stedelijk gebied zijn constructieve waterkerende elementen, zoals keerwanden, goed inpasbaar. Materiaal voor harde constructies is beschikbaar, maar vaak niet in de directe omgeving. Het ruimtebeslag is afhankelijk van de gekozen bouwsteen en mate van implementatie Ten opzichte van zandige oplossingen zijn harde constructies relatief duur in aanleg. De onderhoudskosten zijn daarentegen beter voorspelbaar en zijn in veel gevallen ook lager. Voor toekomstige uitbreiding of vervanging geldt wel dat (wederom) rekening gehouden moet worden met relatief hoge kosten. Kosten voor een dijk zijn ongeveer €5 - 12 miljoen per kilometer. Inpassing in stedelijk gebied is kostenverhogend (indicatie Scheveningen 75 miljoen euro per kilometer). Harde constructies zijn functioneel om water te keren in het geval van extreem hoogwater.
Mede afhankelijk van de beschikbare ruimte zijn harde oplossingen in principe mogelijk voor elk zeespiegelscenario.
(Positieve impact op het milieu, gedurende hele levensloop oplossing)
Harde constructies, zoals dijken of keerwanden, hebben impact op de functies van de kustzone. Afhankelijk van het ontwerp kunnen harde elementen langs een (zandige) kust bijvoorbeeld invloed hebben op de bereikbaarheid van de zee en het strand en daarmee op de recreatieve functies van de kust. Harde constructies kunnen morfologische processen van de kust beïnvloeden. Dijken kunnen worden aangelegd in combinatie met bijvoorbeeld een weg, parkeergarage of boulevard. Meekoppelkansen in relatie tot natuur beperken zich bij dit type waterkeringen veelal tot kleinschalige ‘addons’ op het ontwerp. Harde constructies worden veelal gemaakt van materiaal dat niet in de directe omgeving beschikbaar is, en is daarom vanuit het oogpunt van duurzaam materiaalgebruik (CO2 footprint e.d.) niet de meest optimale oplossing ten opzichte van bijvoorbeeld zandige oplossingen.
Noodzaak andere bouwstenen
Harde constructies (dijken, keerwanden) zijn zelfstandig toe te passen als (kustversterkings)maatregel i.r.t. zeespiegelstijging.
(Economische kansen, natuur, leefomgeving)
(Meekoppel)kansen functies en waarden Duurzaamheid
Onzekerheden of risico’s
8
Er gelden strenge regels voor bouwen in de buurt van dijken/alle primaire waterkeringen die toekomstige gebiedsontwikkeling kunnen verhinderen.
Landaanwinning / inpoldering
Beschrijving Landaanwinning door middel van [1] het rondom aanleggen van waterkeringen en het eventueel leegpompen van het omringde gebied of [2] het stimuleren van natuurlijke sedimentatie door ‘slimme’ plaatsing van luwtestructuren of [3] het aanbrengen van grote hoeveelheden sediment. Met een dergelijke maatregel kan de kustlijn (geleidelijk of in één keer) worden verlegd om meer ruimte te creëren of om kritische infrastructuur te beschermen met voorliggende bufferzones. Landaanwinning en inpoldering is in de vorige eeuwen vele malen succesvol toegepast in Nederland. Het traditionele inpolderen met dijken rondom een gebied waarvan het maaiveld op zeebodemniveau ligt is geen realistische maatregel om de Delflandse Kust te beschermen tegen zeespiegelstijging. Maar, maatregelen om natuurlijke sedimentatie in de kustzone te stimuleren zijn een nadere overweging waard. In specifieke situaties is de ontwikkeling van (golf-remmende) voorlanden mogelijk die achterliggende waterkeringen beschermen. Landaanwinning op zee, in de vorm van eilanden, is in een aparte bouwsteen beschouwd.
Locatietype Ruimtebeslag Type Kosten (aanleg) Oprekmogelijkheden Zeewaarts, in de Groot Hard, hybride Hoog mbt zeespiegelstijging kustzone Moeilijk uitbreidbaar Gebiedskarakter Aanlegduur Levensduur Beheerkosten Beheer en onderhoud Bebouwd en onbebouwd >10 jaar 50-100 jaar Zeer hoog Inspectie en herstel Technische maakbaarheid (Is dit uitvoerbaar, maakbaar en haalbaar en uitbreidbaar in de toekomst)
Polders en landaanwinningen worden al lange tijd in het Nederlandse landschap aangelegd. De houdbaarheid van een zeewaartse polder is afhankelijk van de schaal waarop deze wordt toegepast. O.a. de Flevopolders en Maasvlakte 2 kunnen als inspiratie dienen.
Inpasbaarheid (Ruimte, materiaalbeschikbaarheid, aanpassingsvermogen van stakeholdersbelangen)
Polders zijn bekend in het Nederlandse landschap, maar zijn niet op grote schaal toegepast voor landinwinning in de kustzone.
Kosten (Slim en doelmatig en kosten-baten)
De aanleg van een polder of landaanwinning is kostbaar. Het onderhoud van de dijken, kanalen en pompen is ook kostbaar. De dijken zullen ook moeten worden uitgebreid met de zeespiegelstijging.
Doelbereik, functionaliteit, effectiviteit
Zeewaarts is alle ruimte om dijken te verhogen en te verbreden. Echter moet een inschatting gemaakt worden van de kosten/baten ten opzichte van uitbreidingen.
(i.r.t. zeespiegelstijging, waterveiligheid)
Effecten voor functies en waarden (Economische kansen, natuur, leefomgeving)
(Meekoppel)kansen functies en waarden Duurzaamheid (Positieve impact op het milieu, gedurende hele levensloop oplossing)
Noodzaak andere bouwstenen Onzekerheden of risico’s
De aanleg van een polder is kostbaar. Het levert wel ruimte op voor nieuwe waarden. De huidige kustwaarden kunnen/moeten dan veranderen of verplaatsen. Kustuitbreiding maakt dat de zee verder van bestaand bebouwd gebied komt te liggen en minder bereikbaar wordt. Op de nieuw te ontwikkelen gebieden kan plaats zijn voor een verscheidenheid aan functies en waarden. Van wonen tot natuur. Het bouwen van een polder is niet duurzaam. Er kan d.m.v. building with nature wel ruimte voor natuur worden gerealiseerd. Landaanwinning kan wel worden gerealiseerd met natuurlijk materiaal uit de Noordzee Deze maatregel kan zelfstandig worden toegepast. Ingepolderd of aangewonnen land kan worden gezien als ontwikkelgrond waardoor de uitbreidruimte kan worden beperkt. Ook is de beschikbaarheid van materiaal een aandachtspunt. Technisch gezien kan er oneindig worden verbreed en verhoogd. Kosten, beschikbaar materiaal en beschikbare ruimte zijn hier begrenzende factoren.
14
Zandige versterking – duinversterking
Beschrijving Het grootste deel van de Nederlandse kust bestaat van nature uit zandstranden en duinen. Deze duinen fungeren als primaire waterkering en beschermen het achterland tegen overstromingen. Het aanleggen van nieuwe duinenrijen en/of het versterken van bestaande duinenrijen is een goede maatregel om de zwakkere delen van de Nederlandse kust te blijven beschermen tegen stormen en een stijgende zeespiegel. Voor deze maatregel kan gebruik gemaakt worden van gebiedseigen materiaal: zand. Voor de aanleg of versterking van duinen als waterkering wordt meestal gebruik gemaakt van zand dat wordt gewonnen op de Noordzeebodem, dat via pijpleidingen op het strand en in de duinen wordt aangebracht en geprofileerd tot duinen. Locatietype Ruimtebeslag Type Kosten (aanleg) Oprekmogelijkheden Primair zandige kust. Groot Zacht Laag mbt zeespiegelstijging Onder voorwaarden ook Makkelijk uitbreidbaar in bebouwd gebied. Gebiedskarakter Aanlegduur Levensduur Beheerkosten Beheer en onderhoud Bebouwd en onbebouwd Enkele jaren 50-100 jaar Gemiddeld Inspectie en suppleties Technische maakbaarheid (Is dit uitvoerbaar, maakbaar en haalbaar en uitbreidbaar in de toekomst)