RIS318658 Bijlage Kwaliteitsagenda 2024-2027 ROC Mondriaan
Tekst van het document
Onze uitgangssituatie in 2023 Een toenemend deel van de studenten heeft problemen op psychologisch of financieel gebied. De groeiende complexiteit daarvan vergroot het belang van goede begeleiding, zodat studenten hun leven op de rit krijgen en hun diploma kunnen halen. Uit de JOB-enquête (2022) blijkt dat 51 procent van onze niveau 2-studenten tevreden is over de begeleiding tijdens de opleiding. Alhoewel dit percentage boven het Mondriaan-gemiddelde van 44 procent ligt, betekent het nog steeds dat bijna de helft niet of weinig tevreden is. In de periode 2016-2021 daalde het vsv bij Mondriaan. De maatregelen hadden duidelijk hun vruchten afgeworpen. In lijn met de landelijke trend is het percentage vsv’ers voor schooljaar 2021-2022 wel enigszins gestegen, naar 7,1 procent. Voor studenten niveau 2 liggen kansen op de arbeidsmarkt in alle sectoren. Hier is de arbeidsmarkt krap tot zeer krap (UWV). 57 procent van de studenten die uitstromen in 2019-2020 van entree en niveau 2, werken op 1 oktober 2020 meer dan 12 uur per week. Dat is 10 procent lager dan voor het hele mbo (67 procent). Er zijn veel verschillende projecten om de aansluiting op de arbeidsmarkt te verbeteren. Met business scouts houden we contact met het bedrijfsleven. Dat levert contextrijk onderwijs, stageplekken en werkplekken op, ook op niveau 2.
Met het project ‘Op Weg Naar Werk’ voorkómen we jeugdwerkloosheid. De nieuwe opleiding Mondriaan Hospitality college, tot slot, is voor studenten die uitvallen op niveau 4 maar wel horeca-ervaring hebben. Zij kunnen met deze opleiding binnen twaalf weken het diploma Gastheer/-vrouw niveau 2 behalen. In april 2023 is de eerste lichting afgezwaaid.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
21
1200
15000
1000
12000
800 9000
600 6000
400 3000
200
0
2015-2016
2016-2017
entree
2017-2018
niveau 2
2018-2019
2019-2020
niveau 3
2020-2021
0
2021-2022
2015-2016
2016-2017
entree
niveau 4
2015-2016
2016-2017
2017-2018
2018-2019
2019-2020
2020-2021
2021-2022
entree
120
120
140
160
120
120
120
niveau 2
330
350
310
350
320
300
niveau 3
120
130
150
160
120
niveau 4
250
280
300
310
290
2017-2018
niveau 2
2018-2019
2019-2020
niveau 3
2020-2021
2021-2022
niveau 4
2015-2016
2016-2017
2017-2018
2018-2019
2019-2020
2020-2021
2021-2022
entree
440
500
670
700
610
580
500
440
niveau 2
2.950
2.920
3.180
3.440
3.470
3.540
3.610
90
160
niveau 3
3.040
3.410
3.450
3.260
2.840
2.760
2.530
280
320
niveau 4
6.490
6.770
6.930
7.310
7.840
8.090
7.880
Figuur 3.4 Aantal vsv’ers 2015 - 2022
Figuur 3.5 Populatie vsv 2015-2022
Het aantal vsv’ers op niveau 2 bij Mondriaan daalt in de coronajaren 2019-2020 en 2020-2021, net als bij de rest van de G4. Vervolgens stijgt het weer in 2021-2022, bij Mondriaan wel sterker dan bij de andere roc’s.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
22
In het percentage vsv per niveau is eenzelfde trend zichtbaar als bij de G4 en het landelijke gemiddelde, waar na een daling van twee jaar een stijging zichtbaar is op alle niveaus in het laatste jaar. Het percentage vsv op niveau 2 in 2021-2022 zit met 12,2 procent een halve procentpunt boven het gemiddelde van de G4. %
%
25
60
totaal
ROC Mo
niveau 4
20
niveau 2
45
niveau 3 15 30
niveau 2
10 entree 15
5
0
0
2018-2019
entree
2019-2020
niveau 2
2020-2021
niveau 3
Figuur 3.6 Percentage vsv Mondriaan per niveau
niveau 4
2020
2021-2022
totaal
niveau 2
2022
ROC Mondriaan
Figuur 3.7 Percentage studenten positief over begeleiding tijdens opleiding
Slechts 44 procent van de Mondriaanstudenten was in 2022 tevreden over de begeleiding tijdens hun opleiding. Op niveau 2 is dit weliswaar iets hoger (51 procent), maar toch is de helft van de studenten ontevreden. Er is een dalende trend in tevredenheid te zien over de afgelopen twee metingen.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
23
Onze ambities voor 2027 Omdat de ingezette koers succesvol is gebleken, zetten we de bestaande vsv-aanpak voort en breiden we die de komende jaren uit. VSV-NEE is de regionale agenda tegen vsv. Met het Maatwerktraject Onderwijs en Arbeid (MOA) bieden we maatwerkoplossingen voor studenten met complexe problematiek.
Onze acties in 2024-2027 Acties
Type
Toelichting
1.3.1
Extra inzet op niveau 2, bv met extra inzet van docenten voor kleinere klassen, extra begeleiding in het onderwijs of bpv of goede voorbereiding op de arbeidsmarkt
Pas toe
We intensiveren bestaande initiatieven op alle niveaus
1.3.2
Terugkeer naar school faciliteren en begeleiden
Pas toe
We intensiveren bestaande initiatieven
1.3.3
Nazorg bieden aan studenten die dat nodig hebben
Pas toe
We gaan alle studenten nazorg bieden
1.3.4
Voortzetten en uitbreiden bestaande vsvaanpak. Nieuwe plannen met streefwaarden en monitoring samen met gemeenten en RMC
Pas toe
We intensiveren bestaande initiatieven
1.2.5
Inzet op de vier thema’s uit de verbeteragenda passend onderwijs
Leg uit
We continueren bestaande initiatieven
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
24
DOEL 1.4 We versterken de beroepsroute vmbo-mbo-hbo, en positioneren het beroepsonderwijs als een positieve keuze
Inleiding
Onze uitgangssituatie in 2023
Mondriaan staat voor gelijke kansen, in het bijzonder voor mbo’ers ten opzichte van havisten en vwo’ers, want het beroepsonderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de samenleving voor beroepen waar een groeiende behoefte aan is. Daarom versterken we de beroepsroute vmbo-mbo-hbo.
Een goed begeleide doorstroom van het vmbo naar het mbo (als onderdeel van loopbaanoriëntatie) en doorlopende leerlijnen voorkomen vroegtijdige uitval van starters en dragen bij aan studiesucces. Sinds 2017 hebben we diverse maatregelen genomen om de beroepsgerichte doorstroom te verbeteren: • Voor voorlichting, LOB, en doorlopende leerlijnen werken we samen met vo-scholen. • We hebben Studie Info Punt (StIP) ingericht voor doorstroom-, loopbaan- en studiekeuzevragen. • We hebben een actief decanennetwerk. • We werken met alle instellingen in de regio met een jaarlijkse voorlichtingskalender.
In de overgang van het vo naar het mbo valt ongeveer zestien procent van de ongediplomeerde studenten uit in het eerste jaar. Onder de gediplomeerde studenten is dit een stuk lager, te weten vier procent uit kader/beroeps- en gemengd/theoretische leerwegen en zeven procent uit basis/ beroepsleerwegen (Sterk Beroepsonderwijs). Studenten die hun mbo 4-diploma hebben behaald, mogen doorstromen naar een hbo-opleiding. Deze overgang verloopt echter niet altijd soepel: 20 tot 25 procent van de eerstejaars bachelorstudenten die van het mbo het hbo instromen valt uit. Daarnaast valt de gekozen opleiding voor nog eens 15 tot 20 procent van de studenten tegen, en besluiten zij te switchen naar een andere opleiding of instelling (Mulders & Cuppen, 2016). Afgestudeerde mbo-studenten zijn minder tevreden dan havisten en vwo’ers over de aansluiting van hun vooropleiding op het hbo (Monitor beleidsmaatregelen, 2021). In het convenant Doorstroom MBO-HBO (2019), ondertekend door de MBO Raad en de Vereniging van Hogescholen, staat dat “iedereen die de capaciteiten en de ambitie heeft om een hbo-opleiding af te ronden, die kans zou moeten krijgen.” Het kabinet ondersteunt dit streven; in het regeerakkoord 2017-2021 Vertrouwen in de toekomst benoemt het kabinet onder meer de bestrijding van kansenongelijkheid en de stimulering van talent als voornaamste ambities.
Dat blijkt ook uit het Sectorakkoord hoger beroepsonderwijs 2018 waarin de Vereniging van Hogescholen afgesproken heeft met de minister dat de sector streeft naar een betere doorstroom in de onderwijsketen. De MBO Raad heeft in het bestuursakkoord 2018-2022 met de minister vastgesteld dat de mboscholen gelijke kansen moeten bieden aan alle jongeren om hun persoonlijk talent en burgerschap te ontwikkelen, om door te stromen naar vervolgopleidingen in het mbo en hbo, en uiteindelijk naar een goede positie op de arbeidsmarkt. Volgens de Onderwijsraad (2018) zorgt een goede doorstroom naar het hbo voor een tegenkracht tegen de toenemende sociale segmentering. Dat heeft weer een emancipatoir effect op kwetsbare jongeren (MBO Raad, 2019).
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
Het regionale netwerk en het programmateam van Spirit4You ondersteunen scholen bij de inzet van LOB om iedere jongere een plek in de samenleving te geven. Naast Mondriaan en mboRijnland, maken alle vo- en ho-instellingen in de regio Haaglanden deel uit van dit netwerk. Een aantal Mondriaanscholen zet in op programmatische aansluiting. Voorbeelden van doorlopende leerlijnen zijn: • vo-mbo Techniek (STOHA: Sterk Techniekonderwijs Haaglanden), • Cyber Awareness, • bij de niveau 2-opleidingen lopen vo-studenten tien weken een dagdeel per week mee met een programma, • kansklassen voor oriëntatie op een nieuwe opleiding, • maatwerktrajecten voor de instroom van (on)gediplomeerde havostudenten. We werken samen en stemmen af met alle hogescholen in de regio. Jaarlijks organiseren we activiteiten voor studenten om zich te oriënteren op het hbo met voorlichting, proefstuderen en LOB. Hiervoor werken we samen met de Haagse Hogeschool, de Hotelschool The Hague, de Hogeschool Leiden, de Hogeschool Rotterdam, Rotterdam Academy, InHolland en mboRijnland. Ook hier speelt het netwerk Spirit4You een ondersteunende rol.
25
Het ‘Keuzedeel voorbereiding hbo’ voorziet in een betere voorbereiding op doorstroom naar het hbo. Jaarlijks is er een week proefstuderen bij alle hogescholen in de regio, waar meer dan achthonderd mbo-studenten aan deelnemen. Met de pilot ‘Mbo-Pabo regio Den Haag’ draagt Mondriaan bij aan de specifieke doorstroom naar de pabo en bestrijden we het lerarentekort in het primair onderwijs. De laatste drie jaar is de doorstroom naar het hbo licht gedaald. Dit is een macro-economische ontwikkeling en een landelijke trend. Niveau 4-studenten kiezen vaker voor werk en in een aantal sectoren stromen ze op een later moment door naar een hbo-opleiding. Waar mogelijk blijven we onze studenten natuurlijk stimuleren om hogere kwalificaties te behalen, wanneer dit binnen hun mogelijkheden en ambities ligt.
% 100
ROC Mo
75
50
25
% 80
mbo0 naar hbo
70
2019-2020
niveau 3 naar niveau 4 entree naar niveau 2
60
niveau 2 naar niveau 3&4
50
Startersresultaat
30 20
G4 gem
2021-2022
mbo totaal
2019-2020
2020-2021
2021-2022
86,6%
86,6%
82,9%
G4 gem
83,6%
83,3%
80,2%
mbo totaal
85,1%
84,7%
81,7%
entree naarMondriaan niveau 2 ROC
40
2020-2021
Figuur 3.9 Startersresultaat per teljaar
10 0 2016-2017
2017-2018
entree naar niveau 2
2018-2019
niveau 2 naar niveau 3&4
2019-2020
2020-2021
niveau 3 naar 4
2021-2022
mbo naar hbo
Mondriaan heeft in 2021-2022 het hoogste startersresultaat (SR) in het mbo van de G4. Het SR is ook 1,2 procentpunt hoger dan het landelijk gemiddelde. Net als de rest van de G4, maar ook landelijk, is het percentage SR gedaald ten opzichte van de twee jaren ervoor. Mondriaan komt daarmee net iets onder het niveau (84 procent) van voor de coronajaren.
Figuur 3.8 Gediplomeerde doorstroom binnen Mondriaan en naar hbo
Tot in 2020 steeg de doorstroom van studenten, maar deze trend leek al in 2021 om te buigen. Nog steeds stromen studenten door naar hogere niveaus binnen het mbo of naar het hbo, maar de doorstroom lijkt in 2018-2019 een plafond te hebben bereikt. Alleen de doorstroom van entree naar niveau 2 is toegenomen, van 64,2 procent in 2016-2017 naar 67 procent in 2021-2022. De andere doorstroom-indicatoren zijn over de jaren heen met minstens 5 procent gedaald.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
26
Onze ambities voor 2027 We informeren studenten goed over hun opleiding met een eerlijk vooruitzicht op wat de arbeidsmarkt in de toekomst vraagt aan kennis en vaardigheden. Samen met vo-scholen en ho-opleidingen helpen ROC Mondriaan we studenten een weloverwogen keuze te maken voor een kansrijke opleiding en stimuleren we de doorstroom in de beroepskolom. Onze ambitie is dat de in- en doorstroomcijfers minimaal gelijk blijven aan 2023 op basis van DUO-cijfers.
% 100
75
Aan de andere kant van het proces stemmen we met interne en externe partners af, zodat de opleiding aansluit op de arbeidsmarkt in de regio en onze studenten passende uitdagingen, stages en leerbanen krijgen. Per sector met een personeelstekort zetten we een samenwerkingsverband op voor de doorstroom vo-mbo-hbo. Maatwerk is essentieel voor het vinden van oplossingen. Mondriaan heeft het voornemen om een aanvraag te doen bij de subsidieregeling Doorstroom.
50
25
Onze acties in 2024-2027 Acties
Type
Toelichting
1.4.1
Een opleidingenanalyse maken met partners in vo en ho
Leg uit
We continueren bestaande initiatieven
1.4.2
Samen met de onderwijsinstellingen in de regio activiteiten en projecten organiseren om studenten in verschillende fasen van de opleiding te laten kennismaken met beroepsonderwijs en mogelijke vervolgstappen in hun schoolloopbaan: samenwerking versterken
Pas toe
We intensiveren bestaande initiatieven
1.4.3
Aansluiting tussen onderwijsinstellingen (vo-mbo-ho) versterken door afstemming inhoud en inrichting onderwijsprogramma, met focus op opleidingen die nodig zijn voor maatschappelijke opgaven en waar studenten drempels ervaren
Pas toe
We intensiveren bestaande initiatieven
0 2017-2018
2018-2019
entree naar niveau 2
G4 gem
Aandeel succes 1e jaar HBO
2019-2020
2020-2021
mbo totaal
2017-2018
2018-2019
2019-2020
2020-2021
ROC Mondriaan
78,1%
83,3%
85,2%
75,6%
G4 gem
77,5%
83,6%
84,1%
79,6%
mbo totaal
80,1%
85,8%
85,5%
80,5%
Figuur 3.10 Succes eerste jaar hbo
Het percentage succes in het eerste jaar hbo van Mondriaan in 2021-2022 is 75,6 procent en zit daarmee 4 procentpunt onder het gemiddelde van de G4. In de drie jaren ervoor vertoonde Mondriaan een stijgende lijn, maar is nu weer onder het niveau van 2017-2018 gezakt. In de coronajaren mochten studenten nog vakken op niveau 4 bij het mbo afronden, terwijl ze al bij het hbo startten. Wellicht heeft dat een negatief effect gehad op deze cijfers.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
27
DOEL 1.5 We bevorderen de geletterdheid in de regio; we verminderen laaggeletterdheid met scholingsprogramma’s
Inleiding Mondriaan draagt aanzienlijk bij aan gelijke kansen en taalvaardigheid. Het is onze missie geletterde studenten af te leveren aan de samenleving. Taalvaardigheid heeft invloed op de welvaart van de samenleving. Geletterden kunnen immers maximaal participeren in en bijdragen aan een steeds ingewikkelder wordende samenleving. Ze zijn bovendien in staat zich maatschappijkritisch op te stellen en kunnen beter voor hun rechten opkomen. Ook draagt taalvaardigheid bij aan de gezondheid. Laaggeletterden hebben onvoldoende taalvaardigheden om goed te kunnen functioneren in de maatschappij. Laaggeletterdheid kost onze samenleving zo’n 1,13 miljard euro per jaar, waarvan een deel voor de rekening van de laaggeletterden zelf komt, die vaak al in een financieel kwetsbare positie zitten.
Onze uitgangssituatie in 2023 Mensen die lezen en schrijven onder niveau 2F zijn laaggeletterd. Landelijk zijn dat 2,5 miljoen mensen, 12 procent van de bevolking (2016). In Den Haag was in 2021 echter een kwart van de inwoners laaggeletterd, in sommige stadsdelen zelfs de helft (Gemeente Den Haag, 2021). In de regio is dus grote behoefte aan het terugdringen van laaggeletterdheid. Een belangrijke taak waarin we graag een grote rol spelen.
zitten de studenten dan afgezonderd van het reguliere onderwijs, zonder interactie met taalvaardigere studenten of contextrijkere situaties. Als intensievere taalondersteuning zetten we ook het remediërend keuzedeel ‘toewerken naar 2F’ in.
Onze ambities voor 2027 Alle docenten gaan taalbewust lesgeven. Dit helpt ook de reguliere studenten, want ook zij hebben moeite met het begrip van de school- en vaktaalwoorden. Om taalbewust onderwijs tot een duurzaam succes te maken, creëren we draagvlak bij de teams en maken we een gedegen taalbeleidsplan. NT2-studenten bieden we daarnaast extra ondersteuning en we stimuleren vrij lezen bij alle studenten, want studenten die veel lezen halen aanzienlijk betere resultaten op spelling, woordenschat en basisvaardigheden (Mol & Bus, 2011).
Onze acties in 2024-2027 Acties
Type
Toelichting
1.5.1
Deelname of medewerking aan het Nationaal Groeifondsproject LLO-collectief
Pas toe
We intensiveren bestaande initiatieven
1.5.2
Focus op taal
Mondriaan
Alles begint met taal
We bieden taaleducatie voor volwassenen met de Taal+-school. Nieuwkomers tussen 16 en 27 jaar kunnen NT2-lessen volgen van het Taalschakel-traject. Na afronding van een taaltraject kunnen studenten doorstromen naar een beroepsopleiding. Doorstroomcijfers naar beroepsopleidingen of de arbeidsmarkt worden op dit moment niet centraal vastgelegd. Onze scholen zien een steeds grotere instroom van laaggeletterde studenten uit het vo, naast een groeiende instroom van NT2-studenten. Laaggeletterdheid heeft impact op álle onderdelen van de opleiding, niet alleen op het vak Nederlands. De afgelopen periode hebben we daarom in de reguliere beroepsopleidingen verschillende initiatieven ontwikkeld om studenten met een taalachterstand te ondersteunen. Met de standaardtaalondersteuning in extra taallessen hebben we niet altijd voldoende resultaat bereikt. Ingeroosterde uren voor hele klassen met taalondersteuning worden goed bezocht, alleen
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
28
3.2 PRIORITEIT 2: Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt
Inleiding
Relevante trends en ontwikkelingen
Omdat onze missie is om studenten voor te bereiden op vervolgonderwijs, de arbeidsmarkt en de samenleving, vinden we het van groot belang dat onze opleidingen goed aansluiten op de behoeften en ontwikkelingen die daar spelen. Met een betere aansluiting hebben onze studenten betere kansen op een succesvolle loopbaan met de mogelijkheid om hun talenten te benutten en waardevol werk te verrichten. Daarnaast draagt een optimale aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt bij aan de economische groei en ontwikkeling van onze regio.
De regio Haaglanden heeft volop werkgelegenheid in vrijwel alle sectoren. Een groeiend deel van de studenten profiteert echter veel minder van deze ontwikkelingen. Die kansenongelijkheid is ook een voedingsbodem voor maatschappelijke polarisatie, doordat de sociale cohesie vermindert bij grote verschillen tussen groepen mensen. Dit is nadelig voor het collectieve vermogen van de samenleving om de grote maatschappelijke uitdagingen aan te gaan, zoals het woningtekort, personeelstekorten in de zorg, de kinderopvang en het onderwijs, de energietransitie en de klimaatverandering.
Om zich goed te kunnen voorbereiden op de toekomstige arbeidsmarkt, moeten onze studenten kansen krijgen om de theorie van hun kennis en vaardigheden direct toe te passen in de beroepspraktijk. Dit houdt in dat ze de benodigde kennis selecteren, evalueren en op een praktische, verkennende manier combineren. Een goed leerproces vergt veilige omgevingen om te kunnen experimenteren: wat gebeurt er bij deze actie, welke vaardigheden zijn daarvoor nodig, is dat vak ook interessant in de praktijk? Soms gaat het niet volgens plan of verloopt de samenwerking stroef. Dat hoort er allemaal bij.
Met de opening van het schoolgebouw ‘de Meppel’, heeft Mondriaan een unieke locatie gekregen in Den Haag Zuidwest. Doordat hier alle entree-opleidingen bij elkaar zijn geplaatst, is er een soort ‘mini-roc’ ontstaan waar studenten alle competenties van de mbo-beroepen in moderne praktijkruimten kunnen leren. Ook nieuwkomers (statushouders die schakeltrajecten volgen) kunnen hier kennismaken met diverse beroepen, wat hun positie op de arbeidsmarkt versterkt.
We gunnen al onze studenten eerlijke kansen om ervaring op te doen bij werkgevers in het beroepenveld waarvoor ze worden opgeleid. Maar niet alle studenten zijn op alle podia welkom en ze worden niet overal even warm geïntroduceerd. Het applaus is niet voor iedereen even enthousiast. Stagediscriminatie van studenten wegens kleur, migratieachtergrond, validiteit, gender, sekse, geaardheid of sociaaleconomisch milieu bestrijden we samen met onze maatschappelijke partners in de regio. De steeds veranderende arbeidsmarkt vraagt flexibiliteit en aanpassingsvermogen om te voldoen aan de vraag naar specifieke kennis en vaardigheden. De regionale samenwerking is een van onze voornaamste krachten. Mondriaan heeft een sterk imago in het werkgebied en goed functionerende partnerships met werkgevers, overheden, en toeleverende en afnemende onderwijsinstellingen in de regio Haaglanden. In cocreatie met onze sociale partners geven we vorm aan vernieuwend onderwijs en versterken we de innovatiekracht in ons werkgebied.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
We verwachten dat veel studenten die nu uitstromen en de arbeidsmarkt betreden, op een later moment in hun loopbaan naar Mondriaan zullen terugkeren als her- of doorstarters. Daarom blijven we ons LLO-aanbod uitbreiden en ons onderwijs flexibiliseren. De afgelopen jaren hebben we door ervaring geleerd dat we onze communicatie, systemen en processen nog beter moeten afstemmen op deze doelgroepen om aan te sluiten bij hun behoeften. De vraag naar flexibele en goed opgeleide werknemers neemt toe. Ook daar spelen we op in met toegespitste kennis, vaardigheden en ervaring die we meegeven aan onze studenten. Bijlage 4 bevat de lijst van geselecteerde opleidingen die van belang zijn voor de maatschappelijke opgaven van Nederland.
29
Onze doelen voor 2027
en vo-scholen om het opleidingsaanbod en de doorstroom van studenten beter af te stemmen.
Om deze prioriteit te realiseren, hebben we specifieke doelen gesteld: • DOEL 2.1 We zorgen dat studenten weloverwogen kunnen kiezen voor een opleiding naar een kansrijk beroep. • DOEL 2.2 We zorgen dat studenten goede stageplekken en leerbanen krijgen; we optimaliseren kansengelijkheid in de leerbedrijven (we bannen stagediscriminatie uit); en we bevorderen passende stagevergoedingen. • DOEL 2.3 We stimuleren op-, om- en bijscholing van de beroepsbevolking (werkenden en werkzoekenden), met specifieke aandacht voor maatschappelijke opgaven.
Overheden Mondriaan heeft periodiek overleg met de gemeenten in de regio Haaglanden, waar we onderwerpen bespreken zoals het onderwijsaanbod en specifieke trajecten gericht op taal, nieuwkomers en educatie. Ook werken we samen met de gemeente Den Haag in de Haagse Educatieve Agenda en de Haagse aanpak Gelijke Stagekansen, Den Haag Werkt, RMT, Jongerenpunt 070, en het Leerwerkloket. Ook onderhouden we goede contacten met UWV Haaglanden. Daarnaast stemmen we af en werken we samen met de provincie Zuid-Holland en de Economic Board van deze regio.
Onze voornaamste acties in 2024-2027 • Investeren in extra capaciteit en kwaliteit op LOB, met name voor de opleidingen die zijn verbonden met de maatschappelijke opgaven. • Professionaliseren stagebeleid en stagebegeleiders, onder andere om stagediscriminatie te voorkómen en tegen te gaan. • Studenten informeren over hoe ze binnen en buiten de instelling stagediscriminatie kunnen melden. • Instellen van een toegankelijk, laagdrempelig meldpunt stagediscriminatie met ondersteuning voor studenten. • Vergroten aanbod certificaatgericht onderwijs, dat leidt tot certificaten of praktijkverklaringen.
Samenwerking met onze externe partners
Overig Mondriaan voert het jaarprogramma van Spirit4You uit met alle deelnemende scholen, om samen te werken en kennis te delen. We hebben een samenwerking met het LOB Expertisecentrum om te investeren in extra capaciteit en kwaliteit op LOB, met name voor opleidingen die verband houden met maatschappelijke opgaven. Via de Regiodeal zijn er ook nauwe contacten met de vier woningbouwcoöperaties die actief zijn in Den Haag. Deze samenwerkingsverbanden stellen ons in staat om de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren, stagediscriminatie te voorkomen en passende stageplekken te bevorderen. Ze bieden mogelijkheden voor uitbreiding van het opleidingsaanbod, flexibilisering van het onderwijs en het stimuleren van op-, om- en bijscholing van de beroepsbevolking. Door samen te werken met onze partners uit het onderwijs, overheden, werkgevers en andere relevante organisaties kunnen we effectieve stappen zetten om onze doelen en ambities te bereiken.
Werkgevers Mondriaan werkt samen met werkgevers om de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te versterken. Dit omvat overleg, kennisdeling, afstemming en netwerken. Mondriaan is vertegenwoordigd in de landelijke overlegstructuur via Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB), waarbinnen we betrokken zijn bij sectorkamers en bedrijfstakgroepen. We hebben ook een zetel in het bestuur van VNO-NCW Regio Den Haag, waarvoor we specifiek de portefeuille Onderwijs en Arbeidsmarkt beheren. Hiermee realiseren en ondersteunen we bijzondere activiteiten en projecten. Ook via de samenwerking in de trajecten van het Regionaal Investeringsfonds (RIF) en de Raden van Advies krijgen we veel informatie over de behoeften en mogelijkheden van het werkveld. Onderwijs Mondriaan heeft regelmatig overleg met andere roc’s in Zuid-Holland, waaronder Albeda, Zadkine, Grafisch Lyceum Rotterdam, mboRijnland en ROC Da Vinci College, om het opleidingsaanbod af te stemmen en macrodoelmatigheid te realiseren. Daarnaast overleggen we met hogescholen
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
30
DOEL 2.1 We zorgen dat studenten weloverwogen kunnen kiezen voor een opleiding naar een kansrijk beroep
Inleiding
Onze uitgangssituatie in 2023
Mondriaan onderschrijft de aanpak ‘Kansrijk opleiden’ om studenten voor te bereiden op de toekomstige arbeidsmarkt en samenleving. Het doel van die aanpak is om gezamenlijk grote vraagstukken op de arbeidsmarkt aan te pakken en de studenten gedurende hun hele loopbaan een kansrijke opleiding te bieden voor een goede start. Onderwijs en bedrijfsleven overleggen hierover en maken afspraken op landelijk, sectoraal en regionaal niveau.
• Mondriaan voert intern vastgesteld LOB-beleid uit. • In de regio Haaglanden zijn er praktisch geen kansarme beroepen meer. Via onder andere het werkgeverspunt Haaglanden, UWV en jobcoaches werken we nauw samen met het bedrijfsleven. In de technieksector nemen we actief deel aan het programma STOHA, dat zorgt voor de verbinding, afstemming en samenwerking met vo-scholen. • Van de werkende gediplomeerden in 2019-2020 werkt 63 procent een jaar na afstuderen in een verwante richting. In vergelijking met de G4 zitten we in het midden. • Doorlopende leerlijnen ontwikkelen we en voeren we uit in cocreatie met vo en mbo en waar mogelijk het bedrijfsleven, bijvoorbeeld in de technieksector. • Spirit4You verzorgt regionale afstemming tussen vo, mbo en hbo op LOB, waarbij de loopbaan van de student centraal staat. • Mondriaan heeft in BAS (Begeleiding, Advies en Schakeltrajecten) een aantal voorzieningen ondergebracht, waaronder StIP, MOA, In-Gang, schakeltrajecten taal en Op weg naar Werk, die studenten op verschillende wijzen ondersteunen en begeleiden om hun opleiding en toetreding tot de arbeidsmarkt te vergemakkelijken. • De scholengroep Zorg, Onderwijs en Welzijn biedt verschillende trajecten aan voor een (mbo-) certificaat van een (deel)opleiding of keuzedeel.
In de regio Haaglanden vindt er geen krimp plaats door demografische ontwikkelingen, maar ervaren jongeren wel druk om te kiezen voor het algemeen vormend onderwijs. Tekorten aan vakkrachten bedreigen grote maatschappelijke opgaven zoals het woningtekort, personeelstekorten in de zorg, de kinderopvang en het onderwijs, de energietransitie en de klimaatverandering. Met daarbovenop een dalende instroom wordt het voor onderwijsinstellingen moeilijk om een kwalitatief hoogwaardig en landelijk dekkend opleidingsaanbod in stand te houden. Mondriaan onderschrijft de extra aandacht voor en de oriëntatie op de landelijk geselecteerde vitale sectoren zorg en techniek. Daarnaast vergen specifieke sectoren in de internationale context van de regio Haaglanden onze extra aandacht: hospitality, cultuur en openbaar bestuur. In samenwerking met de werkgevers en de G4 zetten we in op LLO- en bbl-maatwerktrajecten voor deze sectoren. In de regio Haaglanden zijn er overigens praktisch geen kansarme beroepen. Niet alle jongeren profiteren gelijkwaardig van goed onderwijs en doorstroom op de arbeidsmarkt.
Zo hebben studenten van kleur, met een migratieachtergrond, met een mentale of fysieke handicap, uit de lhbtiq+-gemeenschap of uit lagere sociaaleconomische milieus niet dezelfde kansen als anderen op een stageplek, krijgen ze vaker te maken met discriminatie en stromen ze moeilijker uit naar werk. Voor deze jongeren is het nog belangrijker dat we ze goed begeleiden bij hun keuze, zowel op school als tijdens de stage.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
31
De kwaliteit van LOB, met specifieke aandacht voor kansrijke opleidingen Elke Mondriaanschool geeft zelf de LOB-lessen vorm en aansluiting op de kans op werk, persoonlijke interesses en capaciteiten. Sommige scholen kiezen ervoor dit apart in te vullen, sommige combineren het met slb of burgerschap, en andere doen het in projecten. De kwaliteit van het LOB-programma wisselt per school; met name de CORE-scholen geven hier veel aandacht aan. De uiteindelijke keuze voor een (kansrijke) opleiding ligt bij de student.
% 80
t 70
n 60
n
50
Inzet op het experiment oriëntatieprogramma’s aansluitend op instroom en uitvallers Potentiële studenten die nog niet weten welke opleiding ze willen volgen, kunnen eerst terecht bij StIP. Enkele scholen bieden een oriënterend programma. Studenten die terug willen komen op hun keuze, kunnen terecht in de kans- of plusklassen van de campusvoorzieningen. Het aantal instromers op 1 oktober 2022 in het mbo van Mondriaan (5.914) is 0,7 procent lager dan het jaar ervoor. Het aantal switchers op 1 oktober 2022 in het mbo van Mondriaan (2.143) is 2,1 procent gedaald ten opzichte van 2021. 31,2 procent van de Mondriaanstudenten is tevreden over de hulp van school bij de keuze voor verder leren of werken. Dit is net onder het landelijk percentage van het mbo (33 procent) en is een van de hoogste percentages van de G4. Landelijk stijgt dit echter met één procentpunt, terwijl het percentage bij Mondriaan daalt met één procentpunt ten opzichte van 2020. In de afgelopen twee jaar blijft dit stabiel voor niveau 2, 3 en 4, en entree vertoont een stijgende lijn.
40
n
30
e
20 10 0 2020
entree
niveau 2
2022
niveau 3
niveau 4
totaal
2020
2022
entree
63%
66%
niveau 2
41%
40%
niveau 3
28%
29%
niveau 4
28%
27%
totaal
32%
31%
Figuur 3.11 Percentage studenten positief over hulp school bij keuze verder leren/werken
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
32
Onze ambities voor 2027 Mondriaan investeert in extra capaciteit en kwaliteit op LOB, met name voor de opleidingen die verbonden zijn met de maatschappelijke opgaven. We werken aantoonbaar meer samen met bedrijven en instellingen uit de tekortsectoren om ons onderwijs aantrekkelijker te maken; er zijn daardoor meer mogelijkheden voor stages en LOB-activiteiten. In alle geselecteerde vitale sectoren kunnen studenten een (extra) certificaat of keuzedeel behalen, waarmee een kansrijk beroep dichterbij komt. Mede door een aantal nieuwe opleidingen die we in de geselecteerde vitale sectoren zijn gestart, krijgen we meer instroom. We werken meer samen in de beroepskolom met vo en hbo. We intensiveren regionale afstemming tussen vo, mbo en hbo op LOB, waarbij de loopbaan van de student centraal staat. Alle niveaus (entree, 2, 3 en 4) vertonen een stijgende lijn in tevredenheid bij studenten over de hulp van school bij hun keuze voor verder leren of werken.
Onze acties in 2024-2027 Acties
Type
Toelichting
2.1.1
Investeren in extra capaciteit en kwaliteit op LOB, met name voor de opleidingen verbonden met de maatschappelijke opgaven, bv extra fte voor LOB; meer en effectieve oriënterende beroeps- of bedrijfsbezoeken; meer en beter begeleiden van studenten bij het kiezen van een stageplek en -richting; LOB-bijscholingscursus of -training voor docenten en loopbaanbegeleiders
Verplicht
We intensiveren bestaande initiatieven
2.1.2
Afspraken met werkgevers over gezamenlijke inzet op voorlichting, zoals oriënterende bedrijfsbezoeken, met name in sectoren met maatschappelijke opgaven
Pas toe
We intensiveren bestaande initiatieven
2.1.3
Regionale afstemming tussen vo, mbo en hbo op LOB, waarbij de loopbaan van de student centraal staat (zie ook 1.4)
Pas toe
We intensiveren bestaande initiatieven
2.1.4
Deelname aan het experiment van een domeinoverstijgend oriëntatieprogramma van OCW
Leg uit
We continueren bestaande initiatieven
2.1.5
Afspraken over nadere invulling van de aanpak ‘Kansrijk opleiden’ op regionaal niveau
Leg uit
We continueren bestaande initiatieven
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
33
DOEL 2.2 We zorgen dat studenten goede stageplekken en leerbanen krijgen, we optimaliseren kansengelijkheid in de leerbedrijven (we bannen stagediscriminatie uit), en we bevorderen passende stagevergoedingen
Inleiding
Onze uitgangssituatie in 2023
Mondriaan biedt studenten goede stageplekken en leerbanen om hen voor te bereiden op de toekomstige arbeidsmarkt en samenleving. We bestrijden stagediscriminatie en bevorderen passende stagevergoedingen. Dat vergroot kansengelijkheid, arbeidsmarktintegratie, werkgeversperspectief en sociale cohesie, en draagt bij aan een meer inclusieve samenleving met gelijke kansen voor iedereen. Het stelt studenten in staat om hun talenten te ontwikkelen, vergroot hun kansen op de arbeidsmarkt om een bijdrage te leveren aan de samenleving van morgen, en het bevordert LLO.
Mondriaan legt haar visie en beleid op het gebied van stagediscriminatie vast in het document Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid (in ontwikkeling).
Door samen te werken met de juiste stagebedrijven bevorderen we kansengelijkheid. Iedereen heeft het recht op gelijke kansen op werkervaring en het recht zich te ontwikkelen, ongeacht kleur, migratieachtergrond, validiteit, gender, sekse en geaardheid of sociaaleconomisch milieu. Stages en leerbanen zijn de brug tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. Studenten kunnen er praktijkervaring opdoen, vaardigheden ontwikkelen en zich voorbereiden op hun toekomstige loopbaan voor betere kansen op de arbeidsmarkt. Door studenten gelijke kansen te geven om praktijkervaring op te doen, vergroten we de pool van goed opgeleide en gemotiveerde kandidaten op de arbeidsmarkt. Dit komt ten goede aan de economische ontwikkeling en concurrentiekracht. De bestrijding van stagediscriminatie en de bevordering van gelijke kansen versterken de sociale cohesie in de samenleving. Het geeft een boodschap van inclusie en gelijkheid, waarin alle deelnemers de mogelijkheid hebben om hun volledige potentieel te bereiken.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
We hebben een goede relatie met de SBB: daar is frequent overleg, zowel op het niveau van de scholen als op het niveau van het bestuur. Daarnaast heeft Mondriaan een netwerk van bpv-coördinatoren die periodiek bijeenkomen. Er gebeurt al heel veel, maar de doorvertaling van de thema’s en vraagstukken, de aanpak en de interne communicatie kunnen we verdiepen. De voorlichting aan studenten staat in het Studenten Statuut. Voorlichting over stagediscriminatie is een verplicht onderdeel daarvan. Mondriaan gaat in 2024 een eigen meldpunt Stagediscriminatie inrichten met de bijbehorende procedures, werkwijze en communicatie. In de algemene voorwaarden van de Beroeps Praktijkovereenkomst staan twee artikelen over de huidige procedure, onder andere over discriminatie. Mondriaan geeft meldingen van stagediscriminatie altijd door aan SBB. Deze meldingen komen echter sporadisch voor. Mondriaan neemt deel aan de Haagse aanpak Gelijke stagekansen, een samenwerking met Hogeschool InHolland, de Haagse Hogeschool, Mondriaan, gemeente Den Haag, VNO-NCW Regio Den Haag, MKB Den Haag, SBB en ELBHO. Op 24 mei 2023 heeft Mondriaan het Haags Manifest Gelijke stagekansen medeondertekend. Alle partijen committeren zich met verschillende acties aan de realisatie van gelijke stagekansen en het uitbannen van stagediscriminatie.
34
Onze ambitie voor 2027
% 80
Het handelingsperspectief van betrokken medewerkers is aantoonbaar verbeterd door scholing en percentage positief over begeleiding leerbedrijf (bbl) protocollen. Daarnaast is er in 2024 een centraal meldpunt voor stagediscriminatie in Mondriaan. De tevredenheid van studenten over hun stage en het proces ernaartoe is toegenomen.
70
percentage positief over begeleiding leerbedrijf tijdens stage (bol)
60
Onze acties in 2024-2027
percentage positief over begeleiding instelling tijdens stage (bol)
50 40
Acties
Type
Toelichting
2.2.1
Professionaliseren stagebeleid en stagebegeleiders om stagediscriminatie te voorkomen en tegen te gaan
Verplicht
We voeren gemaakte afspraken uit
2.2.2
Studenten op de hoogte brengen van de wijze waarop ze binnen en buiten Mondriaan stagediscriminatie kunnen melden
Verplicht
We voeren gemaakte afspraken uit
2.2.3
Goede link creëren tussen LOB en arbeidsmarktvoorbereiding enerzijds en stages anderzijds
Leg uit
We prioriteren andere maatregelen
2.2.4
Sociale norm stellen bij stagediscriminatie: visie uitdragen en voorbeeldfunctie innemen bij begeleiding studenten
Pas toe
We voeren gemaakte afspraken uit
2.2.5
Toegankelijk, laagdrempelig meldpunt stagediscriminatie instellen met ondersteuning voor studenten
Pas toe
We voeren gemaakte afspraken uit
2.2.6
Regionale werkwijze ontwikkelen voor opvolgen van meldingen en aanpakken van stagediscriminatie
Pas toe
We voeren gemaakte afspraken uit
2.2.7
Meldingen van stagediscriminatie doorgeven aan SBB
Pas toe
We voeren gemaakte afspraken uit
2.2.8
Stagematching bij eerste stage van bolstudenten in eerste jaar
Leg uit
We continueren bestaande initiatieven
2.2.9
Drie contactmomenten met student, stagebegeleider en praktijkbegeleider, op locatie leerbedrijf
Leg uit
We continueren bestaande initiatieven
30 20 10 0 2020
2022
percentage positief over begeleiding instelling tijdens stage (bol) percentage positief over begeleiding leerbedrijf tijdens stage (bol) percentage positief over begeleiding leerbedrijf (bbl)
Figuur 3.12 Tevredenheid studenten over begeleiding tijdens stage
Zowel bol-studenten als bbl-studenten zijn in 2022 minder tevreden dan in 2020 over de begeleiding tijdens de stage.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
35
DOEL 2.3 We stimuleren op-, om- en bijscholing van de beroepsbevolking (werkenden en werkzoekenden), met specifieke aandacht voor maatschappelijke opgaven
Inleiding We bereiden onze studenten voor op de toekomstige arbeidsmarkt en samenleving met relevante vaardigheden en kennis en we bevorderen LLO. Daar heeft iedereen baat bij. Vrijwel alle publieke en private sectoren lijden onder kwantitatieve en kwalitatieve personeelstekorten, en op verschillende onderdelen is de marktwerking stroef. Toch zijn er nog steeds mensen die moeilijk toegang vinden tot de arbeidsmarkt. Naar schatting 1,3 miljoen mensen in Nederland zouden kunnen werken, maar zijn onvoldoende geschoold of komen anderszins niet aan het werk. Ook in de regio Haaglanden is er een groot onbenut arbeidspotentieel. Voor technologische verschuivingen en digitalisering die leiden tot veranderingen in werkprocessen is een versterking van de leercultuur op de werkvloer nodig. Daarnaast vergrijst de beroepsbevolking, parallel aan een groeiende migratie. Bovendien concurreren publieke aanbestedingsprogramma’s en directe marktwerking onderling.
Hoofdpunten uit ons LLO-beleid: • We zetten LLO in om andere en nieuwe doelgroepen te bereiken en om onze basiskwaliteit te verstevigen. • We onderzoeken marktkansen en bepalen kansrijke sectoren. • De backoffice ondersteunt LLO. Dit vraagt uniformiteit in processen vanaf interesse opwekken, via aanmelden tot certificeren, en afstemming met de diensten. • Het aanbod kan bestaan uit (mbo-)certificaten of andere opleidingsdelen. Mondriaan neemt deel aan het Regionaal Mobiliteitsteam Haaglanden, dat mensen helpt bij het vinden van werk. (zie www.wsphaaglanden.nl)
Overheden agenderen LLO al lange tijd. Landelijk heeft de SER in 2017 een ‘skills-agenda’ geïnitieerd en heeft het Nationaal Groeifonds in 2022 een subsidie toegekend voor een te ontwikkelen LLOkatalysator. In de provincie Zuid-Holland hebben sinds 2018 66 organisaties een provinciale arbeidsmarktagenda ondertekend, sinds kort de Human Capital-agenda, waarin LLO is opgenomen. In de grote steden in Zuid-Holland zijn specifieke initiatieven genomen voor een sterke verbetering van de integratie in de arbeidsmarkt van mensen uit het sociaal domein. Denk aan de Leerwerkakkoorden in Rotterdam, het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid, het Regionaal Platform Arbeidsmarktregio Haaglanden en de samenwerking Holland-Rijnland.
Onze uitgangssituatie in 2023 LLO is al lang een belangrijk thema voor Mondriaan. Dit blijkt ook uit de betreffende doelstelling in de vorige Kwaliteitsagenda, onze beleidsuitgangspunten en organisatie-inrichting. In 2022 heeft Mondriaan haar visie en beleid op LLO vastgesteld. Het zwaartepunt ligt bij Zorg, Onderwijs en Welzijn, waar veel partners in de regio een specifiek aanbod krijgen. De andere opleidingen bieden aan wat de markt vraagt.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
36
Onze ambitie voor 2027 Mondriaan continueert de activiteiten voor de sector Zorg, Onderwijs en Welzijn, en breidt dit uit waar kansen zijn of een marktvraag ligt. De andere scholen en opleidingen volgen wanneer er vraag naar is. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in de samenleving vragen om een extra inspanning voor LLO, constateren de vijf mbo-instellingen ROC Da Vinci College, mboRijnland, ROC Mondriaan, Albeda en Zadkine. Gezamenlijk hebben we inmiddels in een intentieverklaring de ambitie verwoord om een LLO-aanbod te verzorgen in de provincie Zuid-Holland, met name op niet-bekostigd onderwijs en maatwerk-bbl-programma’s. Met deze vijf roc’s vergroten we het aanbod, met name voor de vraag uit de maatschappelijke opgave. We maken flexibele bbl-trajecten die aansluiten bij wat zij-instromers al kennen en kunnen. Hierbij hebben we oog voor de duurzaamheid en wendbaarheid van de kandidaten. Het resultaat van de samenwerking komt ook ten goede aan het initiële onderwijs, door een hoger competentieniveau in publiek-private samenwerkingen, versterking van de beroepspraktijkvorming en curriculumontwikkeling. We breiden het specifieke LLO-aanbod voor werkenden uit. De bedrijfsprocessen zijn zodanig ingericht dat zij LLO ondersteunen.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
Onze acties in 2024-2027 Acties
Type
Toelichting
2.3.1
Vergroten van het aanbod en de bekendheid van bbl-opleidingen, met name die zich richten op de maatschappelijke opgaven
Leg uit
We continueren bestaande initiatieven
2.3.2
Bbl-opleidingen afstemmen op wat zijinstromers al kennen en kunnen
Pas toe
We intensiveren bestaande initiatieven
2.3.3
Bbl-aanbod expliciet bekend maken in de regio
Leg uit
We continueren bestaande initiatieven
2.3.4
Vergroten aanbod certificaatgericht onderwijs leidend tot certificaten of praktijkverklaringen
Pas toe
We intensiveren bestaande initiatieven
2.3.5
Sluiten van regionale arrangementen met bedrijfsleven, gericht op de maatschappelijke opgaven in de regio om opleidingsbehoefte en -aanbod goed op elkaar aan te sluiten
Pas toe
We intensiveren bestaande initiatieven
2.3.6
Bijdrage leveren aan arbeidsmarktinfrastructuur, waaronder deelname aan de RMT, om begeleiding naar mbo-scholing mogelijk te maken
Leg uit
We continueren bestaande initiatieven
2.3.7
Mondriaan pakt het LLO-aanbod op, samen met vier andere roc’s in de provincie Zuid-Holland
Mondriaan
We continueren bestaande initiatieven
37
3.3 PRIORITEIT 3: Kennis, kwaliteit en innovatie
Inleiding
Onze doelen voor 2027
Als mbo-instelling is het onze opdracht om onze studenten hoogwaardig onderwijs te bieden dat hen voorbereidt op de steeds veranderende arbeidsmarkt, mede vanuit onze kernwaarden Vakkundig en Innovatief. Daarom zetten we ons in om de kennis en kwaliteit van ons onderwijs te verbeteren en innovatie te bevorderen. Dit draagt bij aan zowel de persoonlijke ontwikkeling van onze studenten, als aan de economische groei en welvaart van de regio. De maatschappelijke relevantie is dus groot.
Om deze prioriteit te realiseren, hebben we specifieke doelen gesteld: • DOEL 3.1 We verbeteren de beheersing van Nederlands en rekenen onder studenten, en versterken de kwaliteit van docenten die Nederlands, rekenen en burgerschap geven. • DOEL 3.2 We verbeteren de kwaliteit van het burgerschapsonderwijs. • DOEL 3.3 We zorgen dat werken in het mbo aantrekkelijk blijft door de werkdruk van medewerkers te verlagen, hun carrièreperspectief te verbeteren, nieuw talent te behouden (met name door de uitval van startend onderwijspersoneel te verlagen), en de mogelijkheden voor ontwikkelen en professionaliseren van medewerkers te optimaliseren. • DOEL 3.4 We zorgen dat het mbo in onderzoeks- en kennisnetwerken een gelijkwaardige partner wordt.
Om het beroepsonderwijs gereed te maken voor de toekomst, moeten we het aanpassen aan de actuele behoeften en uitdagingen van de samenleving. Daarom hebben docenten verschillende vormen van ondersteuning nodig om goed beroepsonderwijs te bieden. We willen de komende jaren verder bouwen aan onze kwaliteitscultuur, onze kennisinfrastructuur en onze positie binnen regionale en landelijke onderzoeks- en kennisnetwerken. We stimuleren onderwijskundige en technologische innovaties op de scholen om studenten een rijkere leeromgeving te bieden. Innovatie definiëren we in dit kader als ‘de implementatie van ideeën die van waarde zijn voor eindgebruikers en organisatie’. Deze innovaties vinden vaak plaats in nauwe samenwerking met (en soms ook in opdracht van) het werkveld. Zo sluiten de opleidingen naadloos aan op de praktijk, zodat studenten na hun opleiding direct inzetbaar zijn.
Onze voornaamste acties in 2024-2027 • Integrale aanpak van basisvaardigheden. • Bestaande practoraten intensiveren en nieuwe practoraten starten. • Center for Teaching & Learning starten, waar onderzoekers, docenten en medewerkers toegang hebben tot actuele kennis en onderzoeksresultaten.
Relevante trends en ontwikkelingen • Bevordering van onderwijskwaliteit en versterking van professionele ontwikkeling van docenten zijn cruciaal voor goed onderwijs. • Benutting van innovatieve onderwijsmethoden en inspelen op technologische ontwikkelingen dragen bij aan betere leerresultaten en meer motivatie bij studenten. • Met aandacht voor differentiatie en maatwerk kunnen onderwijsinstellingen inspelen op de verschillende behoeften en talenten van studenten. Mondriaan stelt jaarlijks een flink innovatiebudget (1,5 miljoen euro) beschikbaar. Alle medewerkers kunnen een aanvraag indienen voor extra financiering van projecten op het gebied van onderwijsinnovatie en -stimulering. We volgen de projecten om de innovatiekracht binnen Mondriaan te stimuleren en presenteren de innovaties op het jaarlijkse innovatiefestival. Mede door corona groeide het innovatiebudget de laatste jaren, evenals het aantal aanvragen.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
38
Samenwerking met onze externe partners Onderwijs We houden contact met het Expertisepunt Burgerschap als landelijk aanspreekpunt voor de laatste ontwikkelingen, scholing en professionalisering. Op het platform Spirit4You gaan we in gesprek over een doorlopende leerlijn burgerschap vo-mbo. We intensiveren contacten met de hogescholen en universiteiten in onze regio, om onze positie in onderzoeks- en kennisnetwerken te versterken, en verder te bouwen aan de kennisinfrastructuur in onze regio door bruggen te bouwen met kennisinstellingen in ons regionale ecosysteem. Heel Den Haag Leest We nemen deel aan een netwerk van po-, vo-, mbo- en ho-instellingen, kdv’s, bso’s, bibliotheken, de gemeente Den Haag, boekhandels en andere instellingen om lezen te bevorderen en het leesplezier te vergroten in de regio Haaglanden. Kennispunt Taal MBO Raad We nemen deel aan een netwerk van beleidsadviseurs om gezamenlijk de laaggeletterdheid te verminderen door kennis te delen, onderzoek te doen en good practices uit te wisselen op inspiratiebijeenkomsten. Overige partners We werken samen met partners in de cultuursector voor burgerschapservaringen en reflectie daarop, waaronder Drang en musea zoals het Kunstmuseum, Museum Rijswijk en het Mauritshuis. We benaderen ook andere instellingen voor relevante excursies en lesmaterialen zoals ProDemos en de Anne Frank Stichting.
Mondriaan neemt deel in de bovensectorale pilot Haagse onderwijsregio. In mbo-verband nemen we deel aan het netwerk van huisacademies, het hrm-netwerk en het netwerk werkgeverszaken. Bovendien overleggen we periodiek met de OR en vakorganisaties.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
39
DOEL 3.1 We verbeteren de beheersing van Nederlands en rekenen onder studenten, en versterken de kwaliteit van docenten die Nederlands, rekenen en burgerschap geven
Inleiding Vooruitgang is niet te stuiten en wij nemen onze studenten daarin mee. De samenleving en de arbeidsmarkt vragen om goed burgerschap en steeds meer beheersing van Nederlands en rekenen. Met onze vindingrijkheid verbeteren we stap voor stap de achterblijvende kwalificaties van jongeren die vanuit het onderwijs de arbeidsmarkt betreden. We stimuleren creativiteit, innovatie en het vermogen om deze uitdagingen op inventieve wijze aan te gaan. Sinds de invoering van het Referentiekader Meijerink en de examinering taal en rekenen in het mbo, heeft de voorbereiding op examens een belangrijke plek in de lessen Nederlands en rekenen. Lesmethodes hebben zich aangepast met examentrainingen en lesindelingen per examenonderdeel, zodat de docent al dan niet digitaal de studenten kan voorbereiden. Tot op heden is echter nog niet uit onderzoek gebleken dat een dergelijke lesmethode bijdraagt aan de taal- of rekenontwikkeling van de studenten. Studenten kunnen de taalexamens halen door vaste stappen aan te leren. Door cijferdifferentiatie kunnen studenten op niveau 2 met gemak een voldoende halen. Maar de examenresultaten zeggen niet veel over de taalontwikkeling, zolang veel studenten de uitleg in de boeken en in de (praktijk-) lessen onvoldoende begrijpen.
Op dit moment mag een docent met lesbevoegdheid, mits bekwaam, vakken als rekenen en taal geven. Om de onderwijskwaliteit te borgen, ontwikkelen we verschillende scholingen voor taal- en rekendocenten. Met de eenjarige leergang Vakdidactisch Nederlands, in samenwerking met de Hogeschool Rotterdam, kunnen docenten een deel van de Lerarenopleiding Nederlands volgen met focus op het mbo. Door interne scholingsreeksen Nederlands en rekenen kunnen zij hun didactiek aanpassen op de nieuwe eisen en hun vak bijhouden. Onze visie op het onderwijs in Nederlands en rekenen Op het gebied van Nederlands en rekenen maken we studenten vaardig voor het beroep, de maatschappij en de doorstroom naar het vervolgonderwijs. Zowel uit literatuuronderzoek, als uit verschillende pilots in onze scholen blijkt dat integratie van Nederlands, rekenen in de beroepsvakken de taal- en rekenvaardigheid van de studenten enorm bevordert en hun motivatie verhoogt. Een student kiest immers in eerste instantie voor een beroepsopleiding. Bovendien beklijft de lesstof beter bij herhaling in verschillende lessen en contexten. De beroeps- en generieke docenten bevorderen contextrijk en geïntegreerd onderwijs door de lessen gezamenlijk voor te bereiden en uit te voeren. Daarnaast vergroot leesbevordering het leesplezier, wat ook bijdraagt aan de taalvaardigheid van de studenten.
Onze uitgangssituatie in 2023 Uit de JOB-enquête blijkt dat minder dan vijftig procent van onze studenten tevreden is over de lessen Nederlands en rekenen. Dit is aanleiding om nader te onderzoeken wat en hoe studenten eigenlijk willen leren tijdens de lessen voor een beter passend aanbod. De Onderwijsraad (2022) geeft in Taal en rekenen in het vizier het advies om Nederlands en rekenen vooral te verbinden met andere vakken. Verschillende van onze scholen focussen dan ook steeds meer op samenwerking met andere (vak)docenten, onder meer door taalontwikkelend lesgeven in de beroepsvakken. Daardoor krijgt het curriculum meer onderlinge samenhang. We gaan de (examen)resultaten nauwgezet centraal monitoren, voor een betere evaluatie en bijstelling van taal- en rekenbeleid.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
40
% 100
% 60
45
lessen rekenen
totaal
lessen Nederlands
niveau 4
90
niveau 3 30
niveau 2
80
entree
15
70
0
2020
2022
lessen Nederlands
60
lessen rekenen
2019-2020 entree
2020-2021 niveau 2
niveau 3
2021-2022 niveau 4
totaal
Figuur 3.13 Percentage positief over lessen Nederlands en Rekenen Figuur 3.15 Percentage gediplomeerden die het Centraal Examen Nederlands hebben behaald
De tevredenheid over de lessen Nederlands is licht gestegen en vergelijkbaar met de landelijke tevredenheid. De tevredenheid over de lessen rekenen daalt en zit drie procent onder het landelijk gemiddelde. % 100
90
80
70
60
% 100 totaal
totaal
80 4 niveau
niveau 4
niveau 3 60
niveau 3
niveau 2
niveau 2
40 entree
entree
20
2019-2020 entree
2020-2021 niveau 2
niveau 3
2021-2022 niveau 4
totaal
Figuur 3.14 Percentage gediplomeerden die het Instellings Examen Nederlands hebben behaald
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
0
2019-2020 entree
2020-2021 niveau 2
niveau 3
2021-2022 niveau 4
totaal
Figuur 3.16 Percentage gediplomeerden die het examen Rekenen hebben behaald
41
Onze ambitie voor 2027 De komende jaren integreren we het onderwijs in Nederlands en rekenen steeds meer met de beroepsvakken. Door aan te sluiten bij de beroeps- en burgerschapscontext verbeteren de prestaties van de studenten. Gediplomeerden verlaten Mondriaan als taal- en rekenvaardige burgers, waardoor zij beter voorbereid zijn op hun beroep, als burger en voor de doorstroom naar een vervolgopleiding.
Onze acties in 2024-2027 Acties
Type
Toelichting
3.1.1
Investeren in wegwerken (corona-) achterstanden van studenten die instromen uit het vo
Pas toe
We kiezen voor een integrale aanpak voor basisvaardigheden
3.1.2
Nederlands en rekenen aantrekkelijk maken en passend bij de leef- en beroepscontext van de student, met meer mogelijkheden tot differentiatie per onderwijsniveau
Pas toe
We kiezen voor een integrale aanpak voor basisvaardigheden
3.1.3
Maatregelen om specifieke groepen studenten extra te ondersteunen bij Nederlands en rekenen
Pas toe
We kiezen voor een integrale aanpak voor basisvaardigheden
3.1.4
Maatregelen om professionalisering van onderwijspersoneel in Nederlands en rekenen te bevorderen
Pas toe
We kiezen voor een integrale aanpak voor basisvaardigheden
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
42
DOEL 3.2 We verbeteren de kwaliteit van burgerschapsonderwijs
Inleiding We stimuleren creativiteit, innovatie en het vermogen om uitdagingen op inventieve wijze aan te gaan. Studenten voorbereiden op deelname aan de maatschappij vergt de ontwikkeling van relevante kennis, vaardigheden en ervaringen: van inzicht in hoe de maatschappij is ingericht tot het vermogen om een mening over maatschappelijke ontwikkelingen te formuleren. Hoewel er steeds meer aandacht komt voor burgerschap in het onderwijs, is het niveau van burgerschapskennis en -vaardigheden in Nederland nog altijd lager dan verwacht. De afgelopen jaren zijn verschillende initiatieven genomen om de kwaliteit van burgerschapsonderwijs in het mbo structureel te verbeteren, maar dit leidt nog niet tot aantoonbare verbeteringen. De kwaliteit van burgerschapsonderwijs varieert binnen en buiten Mondriaan en ook studenten zien veel ruimte voor verbetering. Met onze vindingrijkheid en in samenwerking met onze partners realiseren we die verbetering.
Onze uitgangssituatie in 2023 De verantwoordelijkheid voor de burgerschapsvorming van onze studenten ligt breed in onze organisatie, en is niet voorbehouden aan alleen de docenten burgerschap. Door het ontbreken van heldere landelijke eisen en de vrijblijvendheid van onze eigen visie uit 2017 is er de afgelopen jaren veel variatie geweest in kwaliteit, docentbekwaamheid en prioritering van burgerschapsvorming in ons mbo-onderwijs. Die vrijheid is nodig voor een goede aansluiting bij de aard van de diverse opleidingen en leerwegen, maar zorgt ook dat de werkwijzen op het gebied van visievorming, inspanningsverplichting en monitoring van de burgerschapsontwikkeling onderling sterk verschillen. Ook de monitoring van de studievoortgang varieert: sommige opleidingen toetsen studenten per dimensie, op veel andere opleidingen bouwen studenten gedurende de opleiding aan een portfolio. Hoewel het aanstellingsbeleid van Mondriaan de bekwaamheid door een relevante vooropleiding van docenten benadrukt, zijn de docenten die burgerschapsonderwijs verzorgen zeer divers opgeleid. Sommige docenten zijn geschoold in geschiedenis of omgangskunde of hebben een minor burgerschap in de lerarenopleiding maatschappijleer gevolgd, veel anderen geven het vak zonder aanvullende professionalisering. De recente landelijke ontwikkelingen leiden tot een herijking van burgerschap.
In 2022 heeft Mondriaan naar aanleiding van de verenigingsafspraken van de MBO Raad vervolgstappen bepaald op het gebied van prioritering, docentbekwaamheid en kwaliteitszorg. In de komende periode ronden we de herijking af. Docenten benadrukken hun behoefte aan voldoende tijd en budget, evenals de gedeelde verantwoordelijkheid van het onderwijsteam in de burgerschapsvorming van de studenten.
ROC Mondriaan | Kwaliteitsagenda 2024 - 2027
Studenten geven aan dat zij burgerschap meer willen ervaren. Ze hebben behoefte aan actieve werkvormen en excursies, bij voorkeur in de context van het toekomstige beroep.
Onze ambitie voor 2027 De komende periode herijken we de Mondriaanvisie op burgerschap. Deze visie geeft invulling aan een deel van de verenigingsafspraken van de MBO Raad en biedt handvatten en inspiratie aan onze scholen om hier in de eigen opleidingen verder invulling aan te geven. Burgerschap nemen we op in de PDCA-cycli van de opleidingen, en we stimuleren die om studenten niet alleen te betrekken bij de evaluatie van burgerschap, maar ook bij de inrichting en het ontwerp van het burgerschapsonderwijs, bijvoorbeeld in student-docentontwikkelgroepen. Daarnaast nemen we in de visie een docentprofiel op dat de bekwaamheid van de docent burgerschap beschrijft. De komende jaren zal het aantal burgerschapsdocenten dat aan dit profiel voldoet toenemen, enerzijds door gerichte werving en selectie en anderzijds door een passend scholingsaanbod van de Mondriaan Academie aan de huidige docenten.
Onze acties in 2024-2027 Acties
Type
Toelichting
3.2.1
Docenten aanstellen op basis van het bekwaamheidsprofiel
Pas toe
We kiezen voor een integrale aanpak voor basisvaardigheden
3.2.2
Bijscholing waar nodig
Pas toe
We kiezen voor een integrale aanpak voor basisvaardigheden
3.2.3
Opleidingsachtergrond van docenten burgerschap volgen en bespreken met de OR
Pas toe
We kiezen voor een integrale aanpak voor basisvaardigheden
3.2.4
Maatregelen om professionalisering van docenten te bevorderen om te voldoen aan het bekwaamheidsprofiel burgerschap (werkagenda 3.3)
Pas toe
We kiezen voor een integrale aanpak voor basisvaardigheden
43
DOEL 3.3 We zorgen dat werken in het mbo aantrekkelijk blijft door de werkdruk van medewerkers te verlagen, hun carrièreperspectief te verbeteren, nieuw talent te behouden (met name door de uitval van startend onderwijspersoneel te verlagen), en de mogelijkheden voor ontwikkelen en professionaliseren van medewerkers te optimaliseren
Inleiding Medewerkers maken het onderwijs. Omdat docenten het succes van studenten bepalen, hechten we veel waarde aan de ontwikkeling en het werkplezier van onze medewerkers. Daarvoor is een rijk palet aan beleid en voorzieningen beschikbaar, dat we continu aanpassen aan recente ontwikkelingen in de samenleving. De Mondriaan Werkgeversvisie biedt uitgangspunten voor ons beleid en onze voorzieningen; de visie beschrijft wat werknemer en werkgever van elkaar mogen verwachten.
vaardigheden en ervaringen uit het werkveld. Deze instroom draagt daarnaast bij aan een oplossing voor het lerarentekort. De onderwijssector kampt met 25 procent uitval onder startende onderwijsgevenden in de eerste drie jaar, terwijl bij Mondriaan in die eerste drie jaar slechts 18 procent uitvalt, vooral in het eerste jaar. %
Onze uitgangssituatie in 2023 “De student is veranderd”, klonk er vaak het afgelopen jaar. Maar niet alleen de student is veranderd, de hele wereld is veranderd en daarin leren en ontwikkelen onze studenten. Onderwijsgevenden worden geconfronteerd met studenten die soms minder gemotiveerd zijn, soms kritischer en soms ook minder veerkrachtig. Maar we constateren ook nieuwe emancipatiebewegingen, constructieve maatschappelijke actie, creativiteit en inventiviteit. Het betekent dat er meer en andere mensen en kwaliteiten nodig zijn voor de begeleiding van de studenten, zoals de functie jongerenwerker in een aantal scholen. Ook is er veel vraag naar trainingen en workshops over de thema’s ‘gedrag in de klas’ en ‘het voeren van lastige gesprekken’. Geschetste ontwikkelingen hebben natuurlijk ook directer impact op onze medewerkers. Hun veerkracht staat ook nog onder druk. Werkdruk en werkdrukervaring zijn al jaren een issue in het onderwijs; dat is alleen maar meer geworden. Het voorzieningenpakket breiden we uit met onder meer scholing om medewerkers te trainen zelf de veerkracht te vergroten en ondersteuning te bieden aan teams die de werkdruk bespreekbaar willen maken. We stimuleren het vermogen om veerkrachtig om te gaan met uitdagingen, tegenslagen en veranderingen, en stimuleren doorzettingsvermogen.