RIS318650 Notulen van de raad van 4 april 2024

Ik laat jullie even deze geluidsopname horen. Dit is wat ik dagelijks hoor vanuit een boomhut. Dat is niet alleen in de avonduren, maar gewoon de godganse dag, elke werkdag weer. Net zoals dit kan ik het ook niet uitzetten. Waarom laat ik jullie dit horen? Vorige week was ik hier en toen zei wethouder Kapteijns dat de school de boomhut niet weghaalt en dat hij al het mogelijke zou doen. Er is bezwaar aangetekend. Ruim 30 mensen hebben getekend voordat de boomhut klaar was dat we de boomhut daar niet wilden hebben. Maar daar wordt gewoon niet naar geluisterd en er wordt gezegd: het is een initiatief van de school en het is voor de kinderen van de wijk, een heel mooi initiatief. En er werd gezegd: er is geen vergunning voor nodig. Dat blijkt ook; ik heb het onderzocht. Als ik een boomhut in mijn tuin wil hebben, heb ik geen vergunning nodig. Maar dit is geen tuin, dit is het wijkplein. Ik vind het raar dat de school zomaar toestemming krijgt. Ze kunnen het niet zomaar doen, dus ze hebben het onder een speeltoestel daar geplaatst. Dat is één. Nogmaals, elke dag hebben mijn buren en ik hier last van, elke pauze, elke dag dat de school open is, dus niet alleen in de avonduren. Dan het verhaaltje: het is voor de kinderen van de wijk. Er is in beginsel, al voordat er klachten waren, afgesproken met de gemeente dat er een deur in geplaatst zou worden om klachten te voorkomen.

Als er een deur in geplaatst wordt als de school dicht is, in de weekenden en in de schoolvakanties, hoe kan je dan pretenderen dat het voor de kinderen van de wijk is? Het is dus voor de kinderen van de school, waarvan 80% niet woonachtig is in de wijk. Ik heb ook vernomen dat continu wordt teruggevallen op de wijkagenda. De wijkagenda zegt: prima, de bewoners participeren mee. Maar als je nagaat dat er in de wijk nog niet eens 5% heeft gereageerd op het schrijven - nog niet eens 5%, 275 inschrijvingen met ideeën - en dat daarvan vier handenvol mensen, zeg een stuk of 30, 40 mensen actief mee participeren, waaronder ik ook: daar wordt dan wel naar geluisterd, want 'we willen meer groen'. Ik niet, maar die mensen wel, en dat is tevens de grootste aanhang van de nieuwe BRS. 'We willen meer groen, meer nietjes, minder parkeerplekken, noem maar op'. Mevrouw Verwaal heeft een aanvraag gedaan om een winkeltje te beginnen waarbij ze gratis eten weg kan geven voor de minderbedeelden. Dat kan niet, er moeten plannen ingediend worden, er moet gekeken worden naar bestemmingsplannen. Maar als de school iets vraagt, dan wordt dat eventjes aangepast binnen een snip en een scheet onder de kruimelwet, en we kunnen alles gaan gebruiken. Ik vraag u allen: kom eens een keertje langs in de wijk. Ga eens kijken met je eigen ogen overdag, en ga eens kijken wat daar allemaal plaatsvindt. Dank u.

De voorzitter. Dank u wel. Dat waren de twee insprekers over de leefbaarheid delen Rivierenbuurt. Ten slotte geef ik over het agendapunt Alternatief Tram eruit e-bus erin het woord aan F. Kalisvaart. 16

De heer Kalisvaart (Z). Goedemiddag, voorzitter en leden van de raad van deze mooie stad. Dank u wel voor de mogelijkheid om in te spreken in de raad. Het onderwerp dat op de agenda staat, is Tram eruit e-bus erin. Als bewoner van de prachtige Goudenregenstraat ben ik een enthousiaste deelnemer van de werkgroep van bezorgde bewoners van de Goudenregenstraat en het Goudenregenplein. In 2019 werden we als bewoners geïnformeerd over de plannen van de gemeente om een bredere tram met alle aanpassingen en de daarmee gepaard gaande investeringen door onze straat te laten rijden. Wij dachten als bewoners nog dat dit een prachtige kans was om direct werk te maken van een verbetering van de Goudenregenstraat en het Goudenregenplein wat betreft de veiligheid en leefbaarheid. We begonnen als opgerichte werkgroep met het analyseren van de problemen van de straat en het plein en kwamen al snel tot de volgende kernproblemen. 17.000 auto's per dag door de straat. Fietsen is er levensgevaarlijk. Voetgangers worden er aangereden door fietsers over het trottoir. Het Goudenregenplein is een hotspot die verkeersonveilig is. De geluidsdruk op de gevels is boven de norm. De trillingen van de tram worden als schadelijk ervaren. Verder was de riolering aan vervanging toe en de gasleiding in de straat veelal nog van gietijzer.

Wij als werkgroep gingen met deze punten aan de slag volgens het stomp-principe en we kozen voor een integrale aanpak van gevel tot gevel. En openbaar vervoer moest worden behouden en zelfs verbeterd, maar de tram in de straat was daarbij niet het uitgangspunt om de meest veilige en leefbare varianten tot stand te brengen. In vele varianten kwam de tram als probleem naar voren en niet als oplossing. In onze naïviteit dachten we dat dit bespreekbaar was met de diverse partijen en organisaties. Tram 12 in onze straat bleek de heilige koe van de gemeente te zijn. Het vervangen door een bus was onbespreekbaar. Het stomp-principe leek er niet meer toe te doen. De tram was het uitgangspunt en de veiligheid en de leefbaarheid van de straat kwamen op een lagere plaats dan wel werden geheel genegeerd. De lobby voor de tram in Den Haag bleek enorm te zijn. Onze werkgroep werd onnatuurlijk veel tegengewerkt, niet ontvangen en zelfs verbaal en fysiek bedreigd. Daartegenover stonden talloze steunbetuigingen en de grote actiebereidheid van de bewoners en de gebruikers van de Goudenregenstraat en het Goudenregenplein. Vol overgave stortten wij ons op de publiciteit. We werden veelal de mond gesnoerd met het scanderen van stellingen en feiten en het schermen met onderzoeken om het idee van openbaar vervoer met de bus bij voorbaat te torpederen.

Toen wij later die onderzoeken en die stellingen onderzochten, bleken die vaak onjuist te zijn, achterhaald ofwel gekleurd. Onze straat en onze werkgroep roepen dan ook op tot een onafhankelijk onderzoek, liefst door partijen als TNO of de TU Delft … De voorzitter. De drie minuten zijn voorbij. De heer Kalisvaart. De boodschap is duidelijk, denk ik. Een fijne dag. De voorzitter. Jazeker, dank u wel. Alle insprekers veel dank voor hun bijdragen.

Aan de orde is: E.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Nr.

Raadsadres

Voorstel voor afdoening

1

Belanghebbende d.d. 19 maart 2024 inzake politieoptreden bij Russische ambassade op 17 maart 2024 (10724935)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Bestuur

17

2

3

4

5

6

Stichting SOS Den Haag en Stichting Bewonersorganisatie Bouwlust-Vrederust d.d. 13 maart 2024 inzake Steenzicht/Zuidwest (10725028) Belanghebbende d.d. 20 maart 2024 inzake blokkade door huurscooters op het trottoir (10725059) Belanghebbende d.d. 14 maart 2024 inzake bestuurlijk/politieke reflectie mbt Bed and Breakfast vergunning (10725388) Belanghebbende d.d. 26 maart 2024 inzake verzoek om reactie op e-mail van 8 september 2023 mbt parkeren Bomenbuurt/Rode Kruislaantje (10730180) Belanghebbenden d.d. 1 april 2024 inzake onmenselijke behandeling daklozen (10732016)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Ruimte In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Bestuur In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving

Nr.

Zienswijze ontwerp-bestemmingsplan Dreven 1

Voorstel voor afdoening

1

Belanghebbende d.d. 15 maart 2024 (behoort bij 10688756)

Te betrekken bij de behandeling van het desbetreffende raadsvoorstel

Nr.

Reactie op zienswijzen statuutwijziging GR GGD-VT Haaglanden

Voorstel voor afdoening

1

GR GGD en VT Haaglanden d.d. 14 maart 2024 (10727238)

Te betrekken bij de behandeling van het desbetreffende raadsvoorstel

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

Belanghebbende d.d. 7 maart 2024 inzake verzoeken commerciële bureaus bezwaar te maken tegen WOZ 2024 (10717831) Ambassade du Canada d.d. 12 maart 2024 inzake voorbereiding D-Day (10717886) Belanghebbende d.d. 16 maart 2024 inzake kunst in Den Haag (10722622) Vrienden van de AquaJutter d.d. 18 maart 2024 inzake belangrijke punten gesprek huisvesting AquaJutter vanaf 1 januari 2024 (10725104) Event Safety Institute d.d. 15 maart 2024 inzake onderzoek wanordelijkheden 17 februari 2024 (10725132) Stichting HoutrookVrij d.d. 19 maart 2024 inzake informatie schadelijkheid houtstook en noodzaak uitfaseren (10725182)

Voor kennisgeving aannemen

2 3 4

5

6

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

18

7

8 9

10

Belanghebbende d.d. 20 maart 2024 inzake ontwerp-bestemmingsplan Brasserskade 2023 en het gekoppelde ontwerpbesluit (10727179) Belanghebbende d.d. 28 maart 2024 inzake bestuurlijke onmacht (10730241) Eritrean and Human Rights Campaigner d.d. 24 maart 2024 inzake Free all Eritrean Justice seekers (10730287) Belanghebbende d.d. 28 maart 2024 inzake klacht over wethouder (10730112)

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen (is als formele klacht binnen de organisatie geregistreerd)

Aan de orde is: F.

Vaststelling van de Notulen van 15 februari 2024.

De Notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: G.

Vaststelling van de besluitenlijst.

G.1

Voorstel van het presidium inzake benoeming tweede vaste voorzitter van de commissie Bestuur (RIS318366) Voorstel van het college inzake Aanvraag Rijksbijdrage in de kosten voor de opsporing van conventionele explosieven uit de Tweede Wereldoorlog (RIS318256)

G.2

Deze voorstellen worden zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen.

Aan de orde is: H.

Voorstel van het college inzake Stimuleringsplan innovatieve woonvormen (RIS316966).

De beraadslaging wordt geopend. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. We hebben dit raadsvoorstel behandeld in de commissie Ruimte op 31 januari. Op dat moment heeft Hart voor Den Haag een aantal vragen gesteld, bijvoorbeeld over dat het zorgelijk is dat PvdA-wethouder met het Stimuleringsplan innovatieve woonvormen allerlei doelgroepen wil faciliteren. PvdA-wethouder Balster ziet namelijk een asielzoekerscentrum ook als een vorm van groepswonen. Wat Hart voor Den Haag betreft wordt er met subsidie voor groepswonen prioriteit gegeven aan groepswonen voor ouderen. In de commissie heb ik hier ook aandacht voor gevraagd. Waarom bijvoorbeeld is hier volgens de wethouder sprake van subsidie? Aan wie gaan wij dan subsidie verstrekken? Daar wil ik eerst meer informatie over. Ik heb zelf geprobeerd onderzoek te doen, maar dat lijkt me toch ook niet helemaal de bedoeling. De laatst gepubliceerde jaarrekening van het Centrum Groepswonen is uit 2022. Ik begrijp dat het Centrum Groepswonen sinds 1 januari 2023 een nieuwe directeur heeft. Ik heb bijvoorbeeld geen flauw idee hoeveel salaris deze nieuwe directeur krijgt. In de commissie heb ik die vraag gesteld. De wethouder heeft daar een aantal belangrijke toezeggingen gedaan, die ook zijn opgenomen in de besluitenlijst. Die zal ik nu niet voorlezen.

Maar in de extra brief die wij hebben ontvangen, lees ik vervolgens dat er geen antwoorden worden gegeven 19

op mijn vragen. Waarom is er dan volgens de wethouder sprake van subsidie? Dit is toch gewoon het verstrekken van een opdracht? En wat is dan die opdracht? Ook dat wordt niet duidelijk in deze extra brief. Hart voor Den Haag wil graag de heer Van Heusden bedanken voor zijn inspraak, maar misschien kan de wethouder aangeven waarom bijvoorbeeld de organisatie Groepswonen voor ouderen geen geld krijgt voor extra activiteiten. Zoals u begrijpt heeft Hart voor Den Haag twijfels over dit raadsvoorstel. Omdat Hart voor Den Haag jaarlijks wil kunnen monitoren hoe dit raadsvoorstel zijn uitwerking zal hebben, heb ik het amendement Jaarlijkse rapportage innovatieve woonvormen gemaakt om het laatste besluit van het raadsvoorstel te wijzigen in 'een jaarlijkse separate voortgangsrapportage'. Het amendement wordt mede ingediend door de heer Mekers van D66, de heer De Ridder van de VVD en de heer Smit van de Partij voor de Dieren. De voorzitter. Door de heer Dubbelaar, daartoe gesteund door de heer De Ridder, de heer Mekers en de heer Smit, wordt het volgende amendement (H.A HvDH) voorgesteld:

Amendement H.A HvDH Jaarlijkse rapportage innovatieve woonvormen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 april 2024, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Stimuleringsplan innovatieve woonvormen (RIS316966), Besluit om: • Het laatste besluit van het voorstel; VIII. de resultaten van de stimuleringsaanpak innovatieve woonvormen te monitoren op basis van een jaarlijkse update in de voortgangsrapportage Woonagenda/Woonvisie. •

Te wijzingen in; VIII. de resultaten van de stimuleringsaanpak innovatieve woonvormen te monitoren op basis van een jaarlijkse separate voortgangsrapportage.

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Woningcorporaties, beleggers, bouwers en ontwikkelaars zitten vaak aan tafel bij de gemeente. Er bestaat zelfs een Haagse Tafel Wonen, waar de vertegenwoordigers van deze partijen een stoeltje hebben. Maar ook inwoners met een eigen kijk op hoe zij willen wonen, verdienen een spreekwoordelijke stoel aan tafel. De SP hoopt dat het voorliggende plan hieraan kan bijdragen. Het stimuleringsplan geeft echter geen afgebakende definitie van wat een innovatieve woonvorm is. Mijn fractie snapt de wens om niet alles vooraf dicht te willen timmeren, maar volgens de SP is er wel degelijk een gemene deler, namelijk dat innovatieve woonvormen ontstaan uit een zaadje dat is geplant door collectieven van bewoners in plaats van gevestigde partijen. Initiatieven die snakken naar een gelijk speelveld, maar nu naast het net vissen, wat natuurlijk niet wil zeggen dat corporaties en andere ontwikkelaars geen sleutelrol kunnen vervullen bij de verwezenlijking van innovatieve woonvormen.

De SP vindt het dan ook belangrijk dat de menskracht en middelen die gepaard gaan met dit plan volledig ten goede komen aan de plannen die voortkomen uit de samenleving en dus niet aan een tekentafel van gemeente, ontwikkelaar of woningcorporatie zijn bedacht of projecten die slechts van tijdelijke aard zijn met tijdelijke locaties zoals bijvoorbeeld SoZa. Om dit principe steviger te verankeren in de aanpak van het college dien ik een amendement in om een nieuw punt aan het dictum toe te voegen, namelijk: 'Hierbij het uitgangspunt te hanteren dat innovatieve woonvormen voortkomen uit initiatieven vanuit de samenleving en een duurzame bijdrage leveren aan de Haagse woningvoorraad'. Het amendement wordt mede ingediend door mevrouw Faïd van de Haagse Stadspartij en de heer Smit van de Partij voor de Dieren. 20

Ten slotte zou ook ik de wethouder willen vragen om te reageren op de inspraak van de voorzitter van de vereniging Groepswonen Door Ouderen. Die inspraak heeft natuurlijk in de vorige raad plaatsgevonden. Kan deze organisatie alsnog een rol krijgen bij de aanpak? De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Faïd en de heer Smit, wordt het volgende amendement (H.B SP) voorgesteld:

Amendement H.B SP Niet van bovenaf, maar van onderop De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 april 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Stimuleringsplan Innovatieve Woonvormen Besluit om na dictumpunt I het volgende dictumpunt toe te voegen: ‘Hierbij het uitgangspunt te hanteren dat innovatieve woonvormen voortkomen uit initiatieven vanuit de samenleving en een duurzame bijdrage leveren aan het Haagse woningaanbod.’ Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Vincent Thepass (GroenLinks). Voorzitter. In tijden van groeiende individualisering en vereenzaming is de vraag in onze stad naar collectieve woonvormen groot. Deze woonvormen zijn sociaal en ze stellen buren in staat om meer naar elkaar om te kijken en ook vaker voor elkaar te zorgen. We hoorden dat ook al van de inspreker van de Knarrenhof. Daarom zijn we als GroenLinks blij dat we er als Den Haag eindelijk, als het wordt aangenomen, met een stimuleringsplan voor deze innovatieve woonvormen komen. Wel constateren wij dat dezelfde Knarrenhof die ik net al noemde zich al heel veel jaren inzet om een locatie te vinden, maar dat dat toch moeizaam gaat. GroenLinks vindt dat jammer. We hebben meer dan 600 mensen die geïnteresseerd zijn, die graag mee willen doen aan zo'n Knarrenhof.

Wij denken echt dat we als stad juist heel erg moeten inzetten op multigenerationeel wonen, juist met de groeiende zorgvraag die er komt en juist met de behoefte die er onder ouderen en jongeren naar is. Daarom de motie Realiseer Knarrenhof. Daarin verzoeken wij het college samen met Stichting Knarrenhof in 2024 op zoek te gaan naar een passende locatie groepswonen met jong en oud teneinde een intergenerationeel Knarrenhof te realiseren en daarnaast ook andere intergenerationele wooninitiatieven actief te ondersteunen en Centrum Groepswonen hierbij te betrekken, naast corporaties ook projectontwikkelaars, onder andere via de aankomende Woonvisie, aan te moedigen om collectieve woonvormen zoals de Knarrenhof te faciliteren, en de raad in Q2 2024 te informeren over de voortgang. Deze motie is medeondertekend door Hinke de Groot van het CDA en Peter Mekers van D66. Voorzitter: de heer Groenewold. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Wat goed dat GroenLinks aandacht vraagt voor de Knarrenhofjes. Dat heeft Hart voor Den Haag ook al een aantal keren gedaan, bijvoorbeeld met een motie in 2021 die unaniem is aangenomen, waarin de hele raad unaniem oproept om in gesprek te treden om te zorgen dat er een Knarrenhofje in Den Haag komt. En dan zegt het college eigenlijk dat ze geen garanties willen geven voor een passende locatie.

Waarom heeft GroenLinks op dat moment niet binnen de coalitie, waar het toen zelf onderdeel van was, gezorgd dat die motie uitgevoerd werd, die unaniem door de raad is aangenomen? Vincent Thepass (GroenLinks). Op zich een goede vraag. Ik zit zelf niet in het college. Ik had inderdaad die eerdere motie opgezocht, die opriep om in gesprek te gaan om mogelijkheden te bekijken. Ik weet niet hoe dat toen is gegaan. Wij steunden die motie toen ook. Het is voor ons belangrijk dat nu heel duidelijk waar het knelpunt ligt, en dat is de locatie. Laten we daarom vooral deze motie aannemen, zodat we snel werk gaan maken van dat knelpunt.

21

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het is een beetje jammer dat GroenLinks niet vraagt om uitvoering te geven aan die unaniem aangenomen motie. Daar komt bij dat mijn fractie een aantal maanden geleden een initiatiefvoorstel heeft ingediend voor ouderenhuisvesting. Dat moet nog afgedaan worden door het college. Maar nu komt GroenLinks even langs om deze motie in te dienen en aangenomen te krijgen. Het komt allemaal niet zo netjes over, om het zo maar even te zeggen. Vincent Thepass (GroenLinks). Twee punten, ten eerste over die eerdere motie. Nogmaals, het is een goede zaak dat die is ingediend, maar die was natuurlijk veel algemener dan deze motie. Die riep op om in gesprek te gaan om de mogelijkheden voor het realiseren te bekijken. Heel goed dat dat is gedaan. Deze motie gaat veel concreter in op het knelpunt waar Knarrenhof nog steeds tegen aanloopt, en dat is de huisvestingslocatie. Volgens mij is het vooral heel goed dat beide partijen het belang van dit initiatief zien. Laten we daar vooral de nadruk op leggen en, nu we dit concretere knelpunt kennen, ons daarop focussen. Dan het initiatiefvoorstel van Hart voor Den Haag. Daar kijken wij echt met interesse naar; dat meen ik oprecht. Wij wachten de reactie daarop af en gaan daar zeer serieus naar kijken. Alleen is wat ons betreft de urgentie van een Knarrenhof groot genoeg om daar nu al mee aan de slag te gaan.

De voorzitter. Meneer Dubbelaar voor de laatste maal. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Nogmaals, het is gewoon niet netjes wat GroenLinks hier doet. Ze negeren een unaniem aangenomen motie van mijn fractie en ze negeren een initiatiefvoorstel dat ingediend is en waarvan de verwachte datum van afdoening nota bene deze maand, april 2024, is. Ik vind het niet chic. Vincent Thepass (GroenLinks). Nogmaals, ik wacht de reactie op het initiatiefvoorstel af. Dit is veel concreter dan de eerdere motie, dus het is gewoon niet dezelfde motie. Wij steunden die motie toen. Ik ga ervan uit dat Hart voor Den Haag deze nu ook steunt. Rutger de Ridder (VVD). Ik vraag me af wat de consequentie is voor GroenLinks als de motie niet uitgevoerd kan worden. Want zeker bij het eerste dictum kan je heel veel slagen om de arm houden. De wethouder kan zeggen: lastige woningmarkt, ik krijg geen ruimte. Wat dan? Vincent Thepass (GroenLinks). Je hebt natuurlijk altijd de grenzen van de uitvoerbaarheid. Als deze motie wordt aangenomen, gaan wij heel kritisch naar het college kijken of het inderdaad gerealiseerd kan worden. Het doel hiervan is natuurlijk als volgt. Knarrenhof is al jaren en jaren op zoek. Het doel is om dit bovenaan de prioriteitenlijst voor de innovatieve woonvormen te krijgen, want we willen dat die 600-plus mensen die al heel lang wachten eindelijk een plek krijgen.

Daar zal deze motie wel een heel sterk signaal over afgeven. Rutger de Ridder (VVD). Ik dacht al dat dit antwoord zou komen, want dat is dus boterzacht: we zien wel waar het college mee komt en dan gaan we heel kritisch kijken. Nou, we weten waar dat toe leidt. Een vervolgvraag: waar moet dan die locatie aan voldoen en wat moeten wij als gemeente daaraan bijdragen? Daar ben ik wel benieuwd naar. Niks is gratis. Vincent Thepass (GroenLinks). Misschien is het goed om hierbij allereerst te noemen - dat zei de inspreker ook al - dat het mooie van Knarrenhof is dat de initiatiefnemers zelf geld meenemen. Dat geven ze ook heel duidelijk aan. Het initiatief is ook op zichzelf kansrijk, omdat zij vanuit de landelijke organisatie ondersteuning krijgen. Dat maakt dit ook financieel gezien juist een best kansrijk initiatief. Ik ben even vergeten wat het tweede deel van De Ridder was; excuus daarvoor. De voorzitter. Daarmee doet hij gelijk de derde en laatste interruptie. Rutger de Ridder (VVD). Ja, laten we efficiënt zijn. Het gaat erom dat ik GroenLinks hoor zeggen: we willen de Knarrenhof. De VVD kan zich daar goed bij aansluiten. Daarom hebben we ook de motie van Dubbelaar toen gesteund. Maar ik vraag mij het volgende af. Als het allemaal zo goed en zo 22

makkelijk zou zijn, dan was het al gebeurd. Ik denk niet dat de wethouder denkt: ik hou die Knarrenhof tegen, want ik wil Knarrenhof tegenhouden. Waarschijnlijk lukt dat gewoon niet. Dan komt GroenLinks met een voorstel waar je nog steeds geen stap verder mee komt. Vincent Thepass (GroenLinks). Je komt er wel degelijk een stap mee verder. Er is al een toezegging gedaan om in ieder geval in Zuidwest te kijken of er iets gevonden kan worden. Dit is een extra stok achter de deur. Als het in Zuidwest niet wordt gevonden, dan moeten we elders in de stad gaan kijken. Wat ons betreft is het heel belangrijk dat ze een plek gaan vinden. Nogmaals, als de motie wordt aangenomen en afgedaan, dan gaan we het college heel hard eraan houden dat ze zo'n plek gaan vinden. Ik weet zeker dat als het gesprek met de initiatiefnemers heel serieus wordt gevoerd en we overal in de stad gaan kijken naar mogelijke plekken, we echt een stap verder gaan komen. De voorzitter. Door de heer Thepass, daartoe gesteund door mevrouw De Groot en de heer Mekers, wordt de volgende motie (H.1 GL) ingediend:

Motie H.1 GL Realiseer Knarrenhof De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 april 2o24 ter bespreking van Voorstel van het college inzake Stimuleringsplan innovatieve woonvormen (RIS316966) Overwegende, dat: ▪ groepswonen en intergenerationele woonvormen een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan sociale cohesie, tegengaan van eenzaamheid, onderlinge zorg en doorstroom in tijden van wooncrisis. Constaterende, dat: ▪ er in Den Haag veel animo is voor groepswonen voor ouderen en intergenerationele woonvormen, in het bijzonder als het gaat om een Knarrenhof, waarvoor meer dan 600 geïnteresseerden op de wachtlijst staan; ▪ Stichting Knarrenhof echter al jaren tevergeefs op zoek is naar een locatie om hun concept te realiseren; ▪ het college heeft toegezegd om in Zuidwest een mogelijke locatie te zoeken, maar dit nog geen garantie is op succes.

Verzoekt het college: ▪ samen met Stichting Knarrenhof in 2024 op zoek te gaan naar een passende locatie groepswonen met oud en jong teneinde een intergenerationeel Knarrenhof te realiseren, daarnaast ook andere intergenerationele wooninitiatieven actief te ondersteunen en Centrum Groepswonen hierbij te betrekken; ▪ naast corporaties ook projectontwikkelaars (onder andere via de aankomende woonvisie) aan te moedigen om collectieve woonvormen zoals het Knarrenhof te faciliteren; ▪ de raad in Q2 2024 te informeren over de voortgang. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. De VVD-fractie is er nog niet geheel over uit. Is dit plan nu een verbetering of niet? Helpt het de doelen die we voor ogen hebben? In de kern kun je zeggen: ja, het helpt als we als gemeente zorgen dat mensen met initiatieven en goede ideeën ons weten te vinden. Dat is de manier waarop de VVD graag ziet dat de gemeente opereert, dus: verbeterde dienstverlening, verbeterde vergunningssystematiek. Dat zit ook wel in dit plan. Maar wat mijn fractie niet goed begrijpt, is waarom we aan de ene kant zeggen 'we doen dit voor iedereen', een brede definitie, maar aan de andere kant zeggen 'we pikken er toch ook wel wat groepen uit'. Groepen ook waarvan de VVD 23

zegt dat die niet thuishoren in dit plan, statushouders en asielzoekers bijvoorbeeld. Statushouders kunnen onderdeel zijn van een innovatieve woonvorm, maar expliciet benoemen dat een groep statushouders daarmee een innovatieve woonvorm is, is een beetje gek. Statushouders kunnen onderdeel zijn van een ouderengroep, van een jongerengroep, ergens anders onderdeel van zijn, maar waarom dat specifiek benoemen? De VVD-fractie heeft ook moeite met de manier waarop wij vandaag hierover spreken. We hebben een groot budget, maar scherpe specificering van die gelden is er eigenlijk niet. Vincent Thepass (GroenLinks). Vindt de VVD dat je categorisch niks met statushouders kan doen in innovatieve woonvormen? Of begrijp ik dat verkeerd? Kan dat verduidelijkt worden? Rutger de Ridder (VVD). Mensen die een status hebben, mogen in Den Haag zijn. Die kunnen dus ook onderdeel zijn van een innovatieve woonvorm. Vincent Thepass (GroenLinks). Als ik denk aan innovatieve woonvormen en statushouders, dan denk ik bijvoorbeeld aan SoZa. Dat is een heel mooi en succesvol voorbeeld van samenwonen van statushouders en studenten. Is dat niet een heel mooi voorbeeld van een innovatieve woonvorm waarvan we vooral moeten gaan kijken hoe we die op meer plekken kunnen realiseren? Rutger de Ridder (VVD). Meneer Thepass zegt het precies al: statushouders en studenten gezamenlijk.

Ik kan me niet voorstellen dat we alleen het etiket 'statushouder' op een persoon plakken. Misschien vindt GroenLinks dat logisch, maar ik niet. Die mensen kunnen meer, denk ik. De voorzitter. Voor de laatste maal, meneer Thepass. Vincent Thepass (GroenLinks). Natuurlijk zijn mensen meer dan alleen statushouder, maar het kan wel degelijk interessant zijn, ook voor de integratie van mensen bijvoorbeeld, om te kijken naar gemixte woonvormen. Maar ik ga ervan uit dat de VVD dat ook steunt. Rutger de Ridder (VVD). Weer zegt Thepass heel goede dingen: gemixt. Dan zorg je namelijk dat de integratie op gang komt. Als je alleen een groep statushouders bij elkaar zet, die misschien ook wel uit hetzelfde gebied komen en gezellig samen een eigen taal spreken, dan komt die integratie niet goed op gang. Dat is het probleem. Voorzitter. Ik ga door met mijn betoog. Ik was bijna klaar. Het ging over de gelden. In feite zegt de wethouder: wacht nog maar even tot ik met een uitvoeringsplan kom en in de voortgang zult u zien waar we het geld aan uitgeven. Dat is de verkeerde weg. Mijn fractie kan wel instemmen met het geld voor de dienstverlening, maar niet met het van de grond krijgen van die initiatieven. In feite is dat namelijk het subsidiëren van huizen en waarom is dat innovatief? Tot slot is de subsidie voor het Centrum Groepswonen voor mij nog altijd een black box.

Wat gaan wij hier nu voor doen? Is het als het een opdracht is, wel een subsidie? We snappen de ambitie om innovatieve woonvormen te realiseren, maar zetten vraagtekens bij de invulling die nu voorligt. Wellicht kan het college ons op andere gedachten brengen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). De heer De Ridder geeft in zijn laatste zinnen precies weer wat ik wilde vragen. Volgens mij gaat het hier namelijk helemaal niet over subsidie. Rutger de Ridder (VVD). Dan doelt de heer Dubbelaar op het Centrum Groepswonen. Het lijkt op een halve opdracht, want in de extra brief die we kregen, leek het niet echt op een subsidie. Er zijn best strenge voorwaarden aan en ideeën over wat we daar dan realiseren. Ik heb in een andere hoedanigheid te maken met subsidies. Dan moeten we het ook behoorlijk vrij laten. Dan bedoel ik bij het Rijk. Beytullah Çelik (DENK). Voorzitter. DENK ziet het belang en de toegevoegde waarde van innovatieve woonvormen. Het kan helpen met eenzaamheid bestrijden, welzijn stimuleren, zorg ontlasten en doorstroom van ouderen naar gepaste woningen stimuleren. Zo komen ook ruimere woningen vrij voor gezinnen. 24

We ontvangen veel signalen van ouderen met een migratieachtergrond die eenzaam zijn. We maken ons dan ook zorgen. Uit onderzoek blijkt inderdaad dat ouderen met een migratieachtergrond vaker gevoelens van eenzaamheid hebben. Ook is het minder goed gesteld met hun gezondheid. Dit is extra het geval bij ouderen met een niet-westerse migratieachtergrond. Deze ouderen spreken de taal niet goed en hebben een klein sociaal netwerk. De juiste hulp vinden is dan ook lastig, of het nu gaat om zorg of om alledaagse taken. Dit alles bij elkaar maakt ze een zeer kwetsbare en zorgbehoevende groep. Tegelijkertijd is er een groot tekort aan cultuursensitieve bejaardentehuizen en verpleeghuizen. De meeste van deze ouderen kunnen er dus niet terecht. Daarnaast geven deze ouderen zelf ook aan dat ze de voorkeur hebben aan zo lang mogelijk thuis blijven wonen. Innovatieve woonvormen kunnen een uitkomst bieden voor deze enorm kwetsbare groep, bijvoorbeeld in de vorm van cultuursensitieve woongroepen. Het is dan wel van belang dat het gaat om sociale huurwoningen, gezien de kleine beurs van deze groep. Een nieuw gerealiseerde woongroep voor Marokkaanse ouderen in Utrecht bijvoorbeeld laat zien dat dit mogelijk is. De ouderen kunnen zo makkelijk veel tijd doorbrengen met andere ouderen met dezelfde culturele achtergrond. Zo kunnen ze elkaar met van alles helpen en langer thuis blijven wonen.

Het is niet alleen praktisch goed voor ze, maar ook mentaal. Een andere oplossing is het creëren van cultuursensitieve meergeneratiewoningen. Zo kunnen de jongere generaties hun oudere familieleden makkelijker ondersteunen en mantelzorg verlenen. Ook dit zorgt ervoor dat ouderen langer thuis kunnen blijven wonen. Helaas is het momenteel nog zeer moeilijk om een dergelijke woongroep op te richten vanwege gebrek aan een locatie. We hopen dat de extra financiële middelen die gaan naar Centrum Groepswonen, hier verandering in kunnen brengen. Peter Mekers (D66). Voorzitter. D66 ziet een grote meerwaarde in innovatieve woonvormen. Bewoners die zelf hun buurt en woonomgeving vorm kunnen geven, zijn hier inniger bij betrokken. Deze vorm van participatie juichen we erg toe. Dank ook aan de inspreker en aan de initiatiefnemers voor alle energie die zij in hun initiatieven steken. Zo'n woonvorm is bijzonder aantrekkelijk voor doelgroepen die niet goed individueel hun wensen kunnen realiseren. Denk aan het multigenerationeel samenwonen, waarvan initiatieven al vele jaren wachten op een locatie. Denk aan een Knarrenhof ook, iets waar mijn collega Anno Fekkes zich hard voor maakt en waar we ook de inspreker over hoorden.

Maar dan toch die kwestie over de locatie, want het blijkt voor meerdere initiatieven, zoals ook het initiatief meergeneratiewonen voor Hindoestanen, bijzonder lastig om een locatie te verwerven; jarenlang wachten op een locatie met nu nog geen zicht op een eigen plek. Qua locatie zouden we ook moeten kijken naar voorzieningen, zodat je die goed clustert. Want opboksen tegen een projectontwikkelaar met een fors investeringsbudget is moeilijk. Wat ons betreft kan een wooninitiatief ook gerealiseerd worden in gestapelde bouw, bijvoorbeeld als onderdeel van een groter project en ook niet altijd bij een woningcorporatie. Hoe meer kansen je grijpt, hoe meer mogelijkheden om het toch voor elkaar te krijgen. Wij zijn dus blij met het stimuleringsplan, maar we blijven ook kritisch over het daadwerkelijk beschikbaar komen van locaties. Ik heb teruggezocht. Er is onder andere een motie uit 2007 die al oproept tot een locatie voor een woongroep, waar tot op heden nog geen locatie voor gevonden is. We kijken dan ook uit naar de woonvisie, want ik verwacht dat we daarin ook nog iets kunnen afspreken over concretere richtingen om ruimte te creëren. Wellicht kan de wethouder aangeven of hij inderdaad ruimte ziet om daarin iets af te spreken.

De verschillende moties en amendementen op dit onderwerp, onder andere over het vinden van locaties en het duidelijk rapporteren over de voortgang, zullen wij van harte steunen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik heb eenzelfde interruptie als bij de heer Thepass van GroenLinks, want meneer Mekers staat er ook onder. Wat wil het geval? De woordvoerder van D66 had natuurlijk ook de wethouder van zijn eigen partij een schop kunnen geven: joh, waarom is die unaniem door de raad aangenomen motie niet uitgevoerd? Peter Mekers (D66). Ik ben niet zo van het schoppen, dus dat laat ik achterwege. Terecht dat we kritisch zijn. Moties moeten uitgevoerd worden en daarvoor moet alles in het werk worden gesteld. Zoals ik al zei, er zijn nog oudere moties, zelfs uit 2007, die nog niet hebben geleid tot een locatie. Dus we kunnen om heel dingen vragen en tot heel veel dingen oproepen met een motie, maar daadwerkelijk een locatie voor elkaar krijgen, vraagt kennelijk wat meer. Ik ben dus benieuwd of we 25

met de woonvisie of met andere middelen, zoals afspraken met projectontwikkelaars, toch ruimte kunnen creëren. Laten we ons niet blindstaren op, wat we tot nu toe vaak doen, corporaties die dan maar bezit moeten leveren. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Die unaniem aangenomen motie van twee jaar terug had gewoon uitgevoerd moeten worden. Nota bene was de portefeuillehouder in het college een wethouder van D66. Nu is de portefeuillehouder een wethouder van de Partij van de Arbeid. Waarom heeft D66 op dat moment niet aangedrongen op het uitvoeren van een unaniem aangenomen motie? Peter Mekers (D66). Ik ga ervan uit dat als wij als raad een motie unaniem aannemen, het college altijd zijn best doet om die uit te voeren. Ik ga ervan uit dat ik daar niet nog een keer extra op hoef aan te dringen. Het is spijtig dat nog niet alles is gelukt, maar niet alles is ook voor elkaar te krijgen. Ik zou willen dat ons college zo veel macht heeft dat het locaties uit de hoge hoed kan toveren. Dat is helaas niet de werkelijkheid. Dan moeten we toch een tandje bijzetten. De huidige motie en ook uw amendement roept er eigenlijk toe op om beter te monitoren dat er daadwerkelijk voortgang is. We moeten als raad scherp een vinger aan de pols houden. De voorzitter. Meneer Dubbelaar, voor de laatste maal. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Mijn fractie heeft december vorig jaar een initiatiefvoorstel ingediend voor ouderenhuisvesting. Deze maand wordt dat afgedaan door het college. Tenminste, zo staat het op RIS. Waarom heeft D66 niet overwogen om die afdoening even af te wachten? Peter Mekers (D66). Het gaat om meer dan alleen het initiatiefvoorstel. Er zijn meerdere initiatieven die al jaren wachten op een locatie. Ik maak me eigenlijk hard voor meerdere initiatieven die daar profijt van gaan hebben. Als we een van die initiatieven een locatie bieden, dan zijn we er nog niet. Er zijn veel initiatieven die graag iets willen. Ik wil ook graag oog hebben voor de bredere initiatieven. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Onze fractie juicht toe dat we vandaag alsnog dit voorstel innovatieve woonvormen bespreken, een onderwerp dat bij mijn collega Cammelbeeck hoog op haar lijstje staat. Het is voor mijn fractie essentieel om bewoners centraal te stellen en hen ook actief te betrekken bij het creëren van hun woongemeenschappen. Helaas worden dergelijke woonvormen nog steeds onvoldoende gerealiseerd door de markt. Laten we daarom wederom vandaag Adri Duivesteijns woorden ter harte nemen.

Ik citeer: 'Wonen is voor veel politici een abstractie die je vooral vat in regels, in geldstromen, in markten van kopers en huurders, maar niet in mensen.' Als gemeente moeten we dan ook actief geschikte locaties beschikbaar stellen, partijen verbinden en proberen financiële ondersteuning te bieden waar nodig. We moeten de stad in gaan, met mogelijke gebruikers in gesprek gaan en initiatieven en mogelijkheden voor de realisatie van woonvormen proberen te ondersteunen en omarmen. Om dit extra kracht bij te zetten, een motie met als titel Vind ruimte voor wooncoöperaties, met als dictum: verzoekt het college bij het volgende voortgangsbericht de raad te informeren over de beschikbare locaties voor wooncoöperaties; in samenwerking met Centrum Groepswonen kwalitatieve (tender)voorwaarden nader uit te werken op basis waarvan locaties aan een wooncoöperatie kunnen worden gegund en de raad hierover te informeren. De motie is mede-ingediend door collega's Arp van de SP en Faïd van de HSP. Peter Mekers (D66). Dank aan de heer Ahraui voor zijn zoektocht naar locaties, want dat is nu eenmaal de grote bottleneck. Als we kijken naar panden die lang leeg staan in de stad, wat ziet hij dan voor mogelijkheden om daar initiatieven, wooncoöperaties, wooninitiatieven te huisvesten? Samir Ahraui (PvdA).

Volgens mij is het mooie juist dat als we al innovatief bezig zijn, we ook creatief op zoek gaan naar mogelijkheden waar je dit soort woonvormen zou kunnen realiseren. Wat onze fractie betreft kun je in de breedte kijken waar gemeenschappen op een fijne manier zouden kunnen samenwonen. Dus alles wat kan zou je mee kunnen nemen in de zoektocht naar locaties.

26

Peter Mekers (D66). Goed om te horen dat leegstand daarvoor inzetten voor de PvdA een optie is. Is de PvdA het dan met mij eens dat we op dit moment misschien niet voldoende instrumenten hebben om dat af te dwingen? Want we hebben initiatieven die lang wachten op een locatie, we hebben locaties die lang leeg staan, maar we weten dat niet aan elkaar te verbinden. Wat missen we daar dan in? Samir Ahraui (PvdA). Volgens mij missen we als het om volkshuisvesting gaat in de breedte veel regie. Dat heeft niet alleen betrekking op leegstand. We missen ook op andere vlakken meer regie om uiteindelijk op plekken waar je woningen zou moeten kunnen realiseren, die te realiseren. We proberen alle initiatieven die mogelijk zijn en alle mogelijkheden die we hebben, zo maximaal in te zetten. De momenten waar we zelf de ruimte hebben om over onze eigen kaders te gaan, om ervoor te zorgen dat die ons zouden kunnen helpen, zouden ook nog een bijdrage kunnen leveren. De voorzitter. Meneer Mekers, voor de laatste maal. Peter Mekers (D66). Ik concludeer dat de PvdA zich graag optimaal wil inzetten om locaties te vinden. We gaan binnenkort de instrumenten voor leegstand zien. Dan verwacht ik ook dat we veel steun van de PvdA gaan vinden om die panden beschikbaar te maken. Samir Ahraui (PvdA). Daar zat geen vraag in. Het was vooral een vooruitlopend steunverzoek van de heer Mekers.

Maar dat debat gaat nog volgen. Hinke de Groot (CDA). Toen ik de motie las, vroeg ik me af hoe ik die moest duiden. Ik hoor de heer Ahraui zeggen dat het goed is om initiatieven te ondersteunen. Daar is het CDA een groot voorstander van, vooral als die vanuit de samenleving komen. Moet ik de motie zo lezen dat we hiermee initiatieven vanuit de samenleving gaan ondersteunen, of zijn het initiatieven vanuit de overheid? Samir Ahraui (PvdA). Het gaat er juist om bij die innovatieve woonvormen dat wanneer gemeenschappen ideeën hebben of ontwikkelingen mogelijk willen maken, we ervoor zorgen dat mens en overheid naast elkaar komen te staan. De motie vraagt om al actief na te denken: mocht zo'n gemeenschap aankloppen, waar zou je dan mogelijkheden zien? Die kunnen we dan maximaal ondersteunen. Hinke de Groot (CDA). Als ik het goed begrijp, ziet ook de PvdA het zo dat we als overheid moeten kijken hoe we initiatieven vanuit de samenleving kunnen helpen. Als ik de motie zo kan interpreteren, dan overweegt het CDA hier namelijk voor te stemmen. Samir Ahraui (PvdA). Mijn collega van het CDA kan de motie zo interpreteren dat we zo breed mogelijk op zoek moeten gaan naar locaties die innovatieve woonvormen mogelijk maken.

Dat doe je ook al vooruitlopend, zonder dat je weet wie daar uiteindelijk echt in terecht kunnen komen, juist om die ontwikkelingen zo snel mogelijk van de grond te kunnen laten komen. Als je ervoor zorgt dat mens en overheid hier zo veel mogelijk samen in optrekken, hebben we volgens mij een mooie deal. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Hart voor Den Haag kijkt positief tegen deze motie aan, maar ik vraag me het volgende af. Bijvoorbeeld de vereniging Groepswonen Door Ouderen bestaat sinds 1984. In uw dictum gaat u specifiek in op samenwerking met het Centrum Groepswonen, dat eigenlijk pas sinds 2018 bestaat en waar sinds vorig jaar een nieuwe directeur is, nota bene de partner van iemand die u zojuist citeerde in uw betoog, maar dat terzijde. Waarom zouden we niet de vereniging Groepswonen Door Ouderen hier ook bij betrekken? Samir Ahraui (PvdA). Het Centrum Groepswonen is in dit plan naar voren geschoven als goede lokale partner om aan de innovatieve woonvormen in Den Haag bij te dragen. Maar als de heer Dubbelaar suggesties heeft voor andere relevante partijen om naar die voorwaarden te kijken, dan staat mijn fractie daar natuurlijk voor open.

27

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik word gesouffleerd door mijn gewaardeerde collega de heer Martini om te vragen wat u zelf vindt. Maar enerzijds hebben we een organisatie die dus ook kwam inspreken vorige keer en die decennialang ervaring heeft met woongroepen gericht op ouderen. Anderzijds hebben we een jonge organisatie, een relatief nieuwe organisatie waar nog niet zoveel over bekend is, die u specifiek in het dictum van uw motie betrekt. Bent u bereid om dat aan te passen? Samir Ahraui (PvdA). Volgens mij hoeft het dictum helemaal niet aangepast te worden. Het idee is juist dat we met iedereen het gesprek voeren om deze woonvormen van de grond te krijgen. Ik zie de interruptie van de heer Dubbelaar als een goede suggestie om wellicht aan het college mee te geven om ook hen te betrekken. De voorzitter. Meneer Dubbelaar, voor de laatste maal. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Maar dit is toch uw motie? U heeft deze motie toch geschreven, het college toch niet? Het is toch een verzoek van ons aan het college? Daarom mijn specifieke vraag aan u of u bereid bent om het dictum aan te passen. Samir Ahraui (PvdA). De heer Dubbelaar zegt terecht dat het mijn motie is. We hebben die op deze manier opgesteld. Hij doet een suggestie om een andere partner in het proces te betrekken.

Ik heb aangegeven dat mijn fractie het prima zou vinden als we ook anderen betrekken bij dit proces, als in ieder geval de doelstellingen overeind blijven. Daarom zei ik dat het me prima lijkt als het college in de afdoening ook met andere partijen in gesprek wil gaan. De voorzitter. Door de heer Ahraui, daartoe gesteund door mevrouw Arp en mevrouw Faïd, wordt de volgende motie (H.2 PvdA) ingediend:

Motie H.2 PvdA Vind ruimte voor wooncooperaties De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 april 2024, ter bespreking van Stimuleringsplan Innovatieve Woonvormen. Constaterende, dat: ▪ het onderzoeken, ondersteunen en stimuleren van wooncoöperaties wordt benoemd als prioriteit in het stimuleringsplan; ▪ het vinden van een locatie een van de grote uitdagingen is voor wooncooperatie initiatieven als het Krakeel; ▪ het beschikbaar krijgen van betaalbare locaties en vastgoedobjecten onderdeel is van het stimuleringsplan; ▪ Centrum Groepswonen in het stimuleringsplan wordt genoemd als lokale partner om bij te dragen aan het realiseren van innovatieve woonvormen in Den Haag; ▪ het college de ambitie heeft om 100 woningen in innovatieve woonvorm te realiseren. Overwegende, dat: ▪ het college zich regelmatig beroept op het Didam arrest en daarom één op één gunnen van grond of vastgoed aan een specifieke wooncoöperatie niet voor de hand ligt; ▪ tenders een logische manier zijn om grond of vastgoed te gunnen aan het beste plan; ▪ er kwalitatieve voorwaarden als collectiviteit en meer generatie woningen kunnen worden opgenomen bij een tender. Verzoekt het college: ▪ bij het volgende voortgangsbericht de raad te informeren over de beschikbare locaties voor wooncoöperaties;

28

▪

in samenwerking met Centrum Groepswonen kwalitatieve (tender)voorwaarden nader uit te werken op basis waarvan locaties aan een wooncooperatie kunnen worden gegund en de raad hierover te informeren.

En gaat over tot de orde van dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. De ChristenUnie/SGP is enthousiast over woonvormen waar mensen kunnen samenleven. Om te bouwen aan zorgzame gemeenschappen, moeten we de ruimte bieden aan collectieve woonvormen, een belangrijke bouwsteen voor een samenleving die tegen een stootje kan. Dat betekent ook minder ruimte voor anonieme kamertjes in hoge torens, minder ruimte voor eenzaamheid en juist meer ruimte voor gemeenschappen. Bijvoorbeeld door een deel te bestemmen voor een woongemeenschap voor ouderen of intergenerationeel wonen. De ChristenUnie/SGP is daarom blij dat de wethouder heeft toegezegd in gesprek te gaan met Stichting Knarrenhof om een Knarrenhof in Zuidwest te realiseren. Wij hopen die positieve instelling over samenwonen en samenleven van de wethouder terug te zien in de woon- en de woonzorgvisie later dit jaar. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Als Haagse Stadspartij staan wij positief tegenover burgers die zelf willen gaan bouwen. In het voorstel gaat het vooralsnog om een bescheiden aantal woningen, waarbij er vooral aandacht is voor de gebruikelijke organisaties die hulp bieden en begeleiding geven. Het plan geeft echter ook ruimte aan instellingen en ontwikkelaars om innovatieve woonvormen in het plan onder te brengen.

Daarom steunen we het amendement van de SP om dit plan alleen te gebruiken voor initiatieven van onderop. Wij zullen de uitvoering van het plan dan ook kritisch volgen. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Het CDA Den Haag vindt het een goede zaak om groepswonen te stimuleren. Zo bouwen we namelijk aan woongemeenschappen: een fijne plek om te wonen samen met anderen en waar naar elkaar wordt omgezien. Bovendien kunnen eenzaamheid en andere problematiek ermee worden voorkomen. In onze samenleving is daar grote behoefte aan, bij ouderen, bewoners met dezelfde culturele achtergrond of een mix van jong en oud. In tegenstelling tot veel andere steden in Nederland is er in Den Haag helaas nog geen Knarrenhof, terwijl de belangstelling ongekend is. Het komt maar niet van de grond. Het CDA dient daarom ook mede de motie van GroenLinks in om een Knarrenhof te gaan realiseren. Want zo creëren we een omgeving waarin mensen elkaar ondersteunen en waardevolle sociale banden kunnen ontstaan. Ten slotte is het CDA ook blij met de toezegging van de wethouder om studentenhuisvesting als vorm van groepswonen mee te nemen. Daarop komen we nog terug bij de woonvisie. In dat debat zullen we doorvragen naar wat we daar concreet op gaan doen. En we steunen het amendement van de SP om altijd te kijken naar initiatieven van onderop, vanuit de samenleving.

Het CDA vindt dat we altijd moeten kijken naar de kracht van de samenleving, ook als het gaat om groepswonen, en die zo goed mogelijk moeten ondersteunen. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Fijn dat we met elkaar vandaag spreken over het voorstel innovatieve woonvormen. Het is nog even een raad aangehouden om aan de laatste informatiebehoefte van onder anderen de heer Dubbelaar - die daar terecht om gevraagd heeft; excuus dat het wat vertraagd was - te kunnen voldoen. Maar vandaag is het dan zo ver. We spreken met elkaar over het Stimuleringsplan innovatieve woonvormen. Velen van u hebben het belang daarvan en de behoefte daaraan in de stad onderstreept. Laat ik dat nogmaals onderstrepen met de mooie geschiedenis die Den Haag op dit vlak heeft. Ik snap het ongeduld van de vele initiatieven die er zijn en die wachten op een mooie locatie. U weet ook allemaal hoe moeilijk dat is. Maar Den Haag is groepswoonstad van Nederland, met een heel rijke traditie. Het wordt wel steeds moeilijker om initiatieven recht te doen. Dat is ook de reden dat we dit plan met elkaar hebben: om zowel de adviserende rol als het stimuleren en begeleiden van de initiatieven een heel stevige impuls te geven. Niet alleen omdat het collectief wonen en het eigenaarschap in figuurlijke zin dat daarbij hoort, veel woongenot oplevert, maar ook omdat het wat 29

doet. Ik noem de cohesie en samenhang, het, zoals mevrouw De Groot dat zei, omzien naar elkaar, het preventieve karakter en het goed kunnen organiseren van laagdrempelige zorgvoorzieningen in de wijk en de buurt. Het is ook niet voor niets dat in het plan werd benadrukt dat elk onsje welzijn een kilo zorg scheelt. Dat is ook echt de grote meerwaarde van innovatieve woonvormen. Dat kan in heel veel verschillende vormen. Er zijn een paar vragen gesteld en er liggen twee amendementen en een aantal moties. Ik begin bij de heer Dubbelaar, en de heer De Ridder heeft er ook op doorgevraagd. Het Centrum Groepswonen krijgt de bredere adviesrol, omdat het op dit moment al vanuit OCW wordt gesubsidieerd. We kunnen op basis van die subsidierelatie nu een bredere opdracht formuleren. Die opdracht komt er uiteraard. We gaan dus ook goed formuleren wat we van elkaar verwachten. Ik ga u ook informeren - daar kom ik zo nog op in het kader van het amendement van Hart voor Den Haag - wat dat voor resultaten heeft. De heer Dubbelaar heeft gevraagd naar de betrokkenheid van GDO en verwezen naar de inspraak van de heer Van Heusden. Die heb ik afgelopen dinsdag ook persoonlijk nog even gesproken. Ik denk dat het heel erg belangrijk is dat deze stichting ook een rol krijgt in de uitvoering. Daar hebben we ook met elkaar over van gedachten gewisseld. We zitten daarover ook op een lijn.

We gaan uiteraard de rijke ervaring van GDO in de uitvoering van het beleid betrekken. De heer Çelik heeft net als in de commissie specifiek aandacht gevraagd voor het cultuursensitief wonen, het meergeneratiewonen en de betaalbaarheid van het groepswonen: belangrijke accenten die het college zeker graag ter harte neemt. De voorzitter. Voordat u verder gaat, heeft de heer Dubbelaar een vraag aan u. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Waarom moet de vereniging Groepswonen Door Ouderen het allemaal voor niks doen en krijgt het Centrum Groepswonen er een paar ton subsidie voor? Wethouder Balster (PvdA). Waar u duidt op de subsidie, gaat het om de adviesfunctie die we willen organiseren. Op dit moment vervult het Centrum Groepswonen al een beperkte adviesfunctie. Die gaan we nu uitbreiden naar de verschillende andere vormen. Daarom ligt het voor de hand dat we het Centrum Groepswonen de instantie laten zijn om dat bredere aanbod te kunnen aanbieden. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Als ik naar de websites kijk, dan zie ik dat Centrum Groepswonen een keer in de maand een bijeenkomst houdt van anderhalf uur en dat de vereniging Groepswonen Door Ouderen iedere week een spreekuur heeft van een paar uur. Ik snap niet zo goed waarom u de ene partij zo bevoordeelt ten opzichte van de andere en nu wel zegt dat u beide partijen wil betrekken. Wethouder Balster (PvdA).

Dat heb ik net aangegeven. GDO heeft mooie initiatieven. We gaan die rijke ervaring ook gebruiken bij het verder tot stand brengen van nieuwe initiatieven. Het Centrum Groepswonen heeft op dit moment al de adviesfunctie die we verder willen uitbreiden. Op basis van die subsidierelatie gaan we nu verder. Ik ga u uiteraard ook informeren over wat dat precies gaat opleveren allemaal. De voorzitter. Voor de laatste maal, meneer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Op dit specifieke onderwerp dan misschien. De wethouder doet nu net alsof de vereniging Groepswonen Door Ouderen geen adviesfunctie heeft. Dat is gewoon niet waar. Op hun website staat heel veel informatie. Ze hebben iedere week een telefonisch spreekuur voor advies. Zij hebben dus wel degelijk een adviesfunctie. Ziet de wethouder dat ook? Wethouder Balster (PvdA). Ik heb net een aantal argumenten gegeven voor het Centrum Groepswonen, die nu de bredere adviesfunctie vervult die straks verder gaat verbreden vanuit de subsidierelatie die op dit moment bestaat. Dat is de snelste route naar verbreding van advies. Op die manier gaat het college het daarom dus ook vormgeven. Voorzitter. De heer Mekers heeft gewezen op de gestapelde mogelijkheden van innovatieve woonvormen. Terecht, er zijn ook voorbeelden van die heel mooi blijken te zijn. Die zijn ook best wel 30

ingewikkeld en kosten vaak ook heel veel tijd. Daar moeten we ook van leren, ook van de voorbeelden in Den Haag. We gaan in de rapportages over de voortgang uiteraard concreter maken wat de resultaten zijn. Daar vroeg u ook naar, ook in het kader van de woonvisie. Daar zal dit spoor een onderdeel van vormen. Daarmee heb ik de vragen die zijn gesteld gehad. Ik ga naar de amendementen die zijn ingediend. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik begrijp dat de wethouder over zijn eigen antwoord gaat. Waarom is hier bijvoorbeeld sprake van subsidie en is het geen opdracht? De wethouder heeft daar op verschillende manieren, op zijn manier, antwoord op gegeven. Maar ik heb nog steeds geen zicht op de financiële achtergrond van de organisatie waaraan de wethouder de opdracht wil verstrekken. Ik heb gerefereerd aan onderzoek dat ik daarnaar gedaan heb, bijvoorbeeld hoeveel salaris een nieuwe directeur krijgt die daar sinds vorig jaar rondloopt. Ik heb geen flauw idee. Wethouder Balster (PvdA). U mag ervan uitgaan dat wij conform het geldende subsidiebeleid subsidies verstrekken en dat de afweging om te kiezen voor een subsidie of een opdracht ook altijd zuiver wordt gemaakt. Dat is ook de collegebevoegdheid.

Ik snap uw interesse en als u daar informatie nog over wilt hebben, dan kunnen we u daar uiteraard in bedienen, maar u mag erop rekenen dat het college de geëigende spelregels binnen de collegebevoegdheid hanteert. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik mag op heel veel dingen rekenen, maar ik zit hier ook als controleur. Ik stel kaders en die controleer ik. De wethouder komt nu met een raadsvoorstel waarvoor hij mijn toestemming vraagt om iets te gaan uitvoeren. Hij vraagt mij toestemming voor de kaders. Die wil ik dan dus ook kunnen controleren. Dat kan ik niet, want ik heb echt geen idee aan wie de wethouder een opdracht wil gaan verstrekken. Wethouder Balster (PvdA). Deze vraag begrijp ik niet. We gaan een subsidie verbreden voor de adviesfunctie van het Centrum Groepswonen, die heel uitgebreid staat verwoord in het raadsvoorstel innovatieve woonvormen. Mocht u daar aanvullende informatievragen over hebben, dan zijn die uiteraard welkom. Het college zal die informatievragen uiteraard beantwoorden. De voorzitter. Meneer Dubbelaar, voor de laatste maal op dit punt. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik heb er uitvoerig naar gevraagd tijdens de commissiebehandeling. Er is mij toegezegd dat ik die informatie ga krijgen. Dan komt er een extra brief naar de raad.

Dan schrijft de wethouder dat in de opdrachtbepaling extra inzet duidelijk wordt geformuleerd in aanvullende werkzaamheden bovenop de bestaande subsidie. Ik kan hier niet mee instemmen, op geen enkele wijze. Ik wil weten wat deze organisatie, waaraan de wethouder subsidie wil verstrekken, dan precies gedaan heeft. De wethouder schrijft in de brief dat hij die informatie wel heeft, omdat er gereageerd moet worden door zo'n organisatie omdat zij subsidie hebben ontvangen. Ik heb die informatie niet gezien. Ik kan die niet controleren. Ik wil die informatie gewoon hebben. Wethouder Balster (PvdA). Mij is nu niet duidelijk welke extra informatiebehoefte u heeft. Ik denk dat u met het raadsvoorstel precies kunt zien wat het college van plan is te gaan doen. Ik hoop dat dat alsnog comfort geeft om het voorstel te steunen. Die adviesfunctie is ontzettend belangrijk. Bewoners met initiatieven voor en vragen over innovatief wonen komen zo terecht op een centrale plek. De voorzitter. Meneer Dubbelaar, u heeft een punt van orde? Want u heeft wel drie interrupties gehad. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik heb een punt van orde. Op pagina 1 van de extra brief die het college naar de raad stuurt, staat dat ik informatie op de website van CGW kan vinden. Het publiceert de eindrapportage subsidie en de subsidiebeschikking.

Dan staat er: 'De gemeente ontvangt elk half jaar een schriftelijke verantwoording.' Ik wil die verantwoording zien. Anders schorsen we maar, dat het opgezocht wordt. Ik vraag nota bene om die informatie in een commissievergadering. 31

Dat ligt heel gevoelig bij mijn fractie. Dat heb ik, denk ik, dan wel verwoord. Nu hebben we het raadsdebat en heb ik die informatie nog steeds niet. De wethouder doet er heel schimmig over. De voorzitter. Dat laatste ben ik niet met u eens. De wethouder probeerde echt antwoord te geven, maar begreep niet welke informatie u vroeg. Dat heeft hij nu misschien beter begrepen, omdat u het heel specifiek aangaf. Wethouder, kunt u daarop ingaan, voordat we gaan kijken of we echt moeten gaan schorsen? Wethouder Balster (PvdA). Ik denk - maar ik gis even - dat de heer Dubbelaar vraagt naar informatie over de verantwoording van de subsidie aan het Centrum Groepswonen. Daar hebben wij de geëigende kanalen, zoals het subsidieregister, voor. Op hoofdlijnen rapporteren we natuurlijk via de programmabegroting en de jaarrekening over de subsidies. Mij is niet helder wat de heer Dubbelaar precies van het college vraagt. Nogmaals, we zijn alleszins, als er vragen zijn, bereid om die te beantwoorden. De voorzitter. Wethouder, gaat u verder, alstublieft. Wethouder Balster (PvdA). Ik ga naar de ingediende moties en amendementen. Het amendement Jaarlijkse rapportage innovatieve woonvormen is van Hart voor Den Haag. Het college komt daar graag aan tegemoet, zeg ik richting de heer Dubbelaar.

Maar ik was wel bij het lezen even in verwarring, omdat u nota bene vorige week donderdag, toen wij spraken over de prestatieafspraken, een beetje verzuchtte dat er veel rapportages zijn en dat dat wel erg veel druk gaf. Ik geef u dus ter overweging dat we het straks ook in de rapportage over de woonvisie kunnen meenemen met een apart kopje. Maar als u liever een aparte rapportage heeft, dan kan het college dit amendement aan de raad laten. Ik kom bij het amendement van de SP. Het college kan de notie in het amendement goed begrijpen. Er zijn initiatieven van bovenaf en van onderop. U waarschuwt dat die elkaar niet moeten bijten. Tegelijkertijd zijn er soms ook initiatieven, bijvoorbeeld van woningcorporaties, die weer ruimte geven aan individuen die graag in een groep zouden willen wonen en die misschien niet zo mondig zijn of niet de eigen middelen of de eigen kennis hebben om zelf een collectief initiatief tot stand te brengen. Ik denk niet dat u dat wilt verhinderen. Zo lees ik het amendement ook niet. Wat het college betreft zou het amendement niet de uitwerking moeten hebben dat het individuen of kleine groepen bewoners die het niet zelf redden om tot een initiatief te komen, verhindert om dat te doen. Met die ruimte en interpretatie, en die lees ik wel in het amendement, kan het college dit amendement aan de raad laten. Lesley Arp (SP).