RIS318497 Notulen van de raad van 15 februari 2024

Leonie Gerritsen (PvdD). Die zag ik ook niet aankomen. Wat is precies de vraag? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het is misschien lacherig, maar de heer Van den Bos was er echt heel serieus in. Door de ontwikkeling van het Atlantic Hotel kwam het leefgebied van het konijn in gevaar. Het een had met het ander te maken. Daarna had ik het er nog even met hem over. Ik hoor u nu niet over het konijn. Ik hoor u nu niet over stikstof. Ik weet niet of u de plaatjes van het nieuwe Atlantic Hotel hebt gezien? Ik neem aan dat je daar als Partij voor de Dieren wakker van ligt. 64

De voorzitter. Dit telt nog als eerste interruptie, omdat er om uitleg werd gevraagd. Leonie Gerritsen (PvdD). Zoals ik net al zei, zijn we nog niet zo enthousiast over de plannen voor het Atlantic Hotel, maar daar wachten we natuurlijk op meer informatie. Daar hebben we het nu niet over. We hebben het nu sec over Hanenburg. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). We hebben het wel over het Atlantic Hotel. Dat is gekoppeld aan dit agendapunt. Door Hanenburg kan de herontwikkeling van het Atlantic Hotel namelijk gestart worden. Er wordt nee geschud. De voorzitter. Ik ga het zelf proberen toe te lichten. Volgens mij is het zo dat vanwege de ontwikkeling met Nieuw Hanenburg de raadsmededeling over het Atlantic Hotel bij de beraadslaging is betrokken, maar de beraadslaging over het project Atlantic Hotel gaat nog plaatsvinden, omdat daar nog stukken over komen. Mevrouw Gerritsen wil er toch nog op reageren. Leonie Gerritsen (PvdD). Dat is zeker iets waar we het nog over willen hebben, maar we wachten nog op de informatie over stikstof en over de leefgebieden. Dan willen we graag dat debat voeren. De voorzitter. Dit blijft een mooie cliffhanger zo. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Ook ik zal het kort houden.

We zijn natuurlijk blij met elke sociale woning die we toevoegen aan de stad, maar we zijn wat minder blij met de wijze waarop dit als compensatie voor Atlantic gebruikt is, namelijk te ver van de locatie. Dit is een gemiste kans om juist de woningvoorraad in Kijkduin divers te maken en de segregatie in de stad tegen te gaan. Mijn fractie realiseert zich ook wel dat de afspraken verouderd zijn en dat er geen mogelijkheid is om hier nog op bij te sturen. In het coalitieakkoord hebben we mooie afspraken gemaakt over het tegengaan van segregatie en de combinatie met betaalbaar bouwen in wijken waar bijvoorbeeld weinig betaalbare woningen zijn. Als er noodzaak is voor compensatie, hoe kunnen we er dan voor zorgen dat we die in de toekomst dan ook daadwerkelijk kunnen inzetten tegen segregatie, juist met als doel om in wijken met een laag aandeel sociaal deze verhoudingen te verkleinen? Ik zou daar graag nog een reflectie van het college op willen hebben. De vergadering wordt van 17.35 uur tot 17.40 uur geschorst. Voorzitter: de heer Van Zanen. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Ik merk enthousiasme over het project bij het gros van de raadsleden. Het is mooi dat hier iets moois gebeurt op de plek van het oude tuincentrum. De heer Kruis had er nog wat op- en aanmerkingen bij.

Er wordt natuurlijk ook rekening gehouden met de aanhechting op de bestaande bouw, zeg ik gelijk tegen de heer Kruis, omdat juist de huizen aan de kant van de Italiaanse buurt op dezelfde hoogte blijven en juist aan de kant van de Groen van Prinstererlaan behouden ze de hoogte van vijf lagen die ook verderop aan de Groen van Prinstererlaan gebruikelijk is. Daarmee is het een passende ontwikkeling voor ons. Dat is dus eigenlijk ook de afdoening van de motie Maximum aan bouwhoogte van de heer Kruis. Wij gaan daar niet in mee. We volgen het plan zoals het er ligt, met de sociale woningen, met aan de kant goed ingepast de vijflaags en aan de kant van de buurt de tweelaags, drielaags. Sebastian Kruis (PVV). Ik dacht even dat de motie overbodig werd verklaard, maar gelet op de laatste zin moet ik haar toch aan de raad voorleggen. Wethouder Van Asten (D66). De motie vraagt iets compleet anders dan het plan voorschrijft, dus overbodig zou dan een beetje gek zijn. Ik gebruik dat alleen als het van toepassing is.

65

Ik ga weer even richting wat meer volgorde. De ChristenUnie kwam met een motie en wat vragen. Over wie er komt te wonen komt zo collega Balster nog, maar namens het college kan ik wel zeggen dat we mogelijkheden zien om het percentage sociale woningen in elke wijk, ook wijken die nu, zoals Kijkduin, op 8,6% staan, te verhogen. Dat vinden we ook wenselijk. Dat is dus zeker de ambitie van het college. In wijken waar het percentage nu laag is, is vaak ook de mogelijkheid tot toevoeging weer wat lager, maar het is de inzet van het college. D66 kwam met de motie die redelijk veel besproken is en duidelijke voor- en tegenstanders heeft. Het college zit aan de kant van de tegenstanders. Het klinkt logisch: we hebben een woningnood die we graag willen aanpakken en daarvoor zullen we veel moeten bouwen en veel moeten verdichten. Ik weet alleen niet of standaard uitgaan van maximale verdichting het juiste debat is om met de stad te voeren. Op sommige plekken zou dat wat makkelijker gaan dan daarbuiten. Op de Binckhorst of in het CID kan je wat makkelijker richting die maximale verdichting. Over het CID heb ik al de nodige debatten gehad waarbij de maximale invulling ook tot discussie leidde. Maar zeker in de bestaande stad leidt maximale verdichting vrij snel tot veel discussie, terwijl je nog steeds niet kan meten of de leefbaarheid er per se op achteruit gaat. Joren Noorlander (D66).

Als er 'maximale verdichting' had gestaan, dan had ik zelf ook getwijfeld om de motie in te dienen. Dat staat er niet. Er staat 'als er duidelijk geen goede benutting van de woningdichtheid plaatsvindt'. Dus op het moment dat het binnen een bepaalde bandbreedte valt, zoals Nieuw Hanenburg, want daar is, denk ik, iedereen het over eens dat het prima is, dan is het oké. Het is dus om goed te sturen, eigenlijk een beetje op woonmilieu en op dichtheid. Wethouder Van Asten (D66). Ik snap de behoefte van sturing wel. Ik denk ook dat we met de omgevingsvisie daar veel meer handen en voeten aan gaan geven. Ik heb het onderstreept: duidelijk geen goede benutting van de woningdichtheid plaatsvindt. Op basis waarvan meet je dat nou? Wanneer is het nou duidelijk geen goede benutting? Is dat op het moment dat ik op de rest van de Binckhorst die nog niet bebouwd is, één villa neerzet? Dan denk ik dat we het erover eens zijn. Maar als we straks op de Binckhorst overal zeslaags bouwen? Ja, je kan hoger. Ik vind het lastig. Ik kan er geen precies kader bij bedenken. Om de heer Noorlander wel gerust te stellen: we zijn natuurlijk met onze afdelingen hier in dit stadhuis continu op zoek naar hoe we de stad het beste kunnen inrichten, met de woningnood en de behoefte aan werkruimte en aan verschillende soorten woningen voor ogen. Het is dus ook niet zo dat we dat volledig laten lopen.

Joren Noorlander (D66). Ik heb eigenlijk best wel een mooi voorbeeld. In een van de vele documenten die over Nieuw Kijkduin zijn meegestuurd werd heel duidelijk aangegeven hoeveel woningen daar gerealiseerd konden worden, wat de dichtheid was. Misschien moeten we daar wel meer naartoe, dat we van tevoren zeggen: deze dichtheid streven we na op dit bouwblok. Dan kan je als raad ook wat meer sturing daaraan geven en zeggen van: daar willen we net iets meer, daar net iets minder, dit is passend. Dan kan je nog met de buurt overleggen. Is dat niet iets wat als uitwerking van deze motie gedaan kan worden? Wethouder Van Asten (D66). Zeker voor de grote gebiedsontwikkelingen hebben we natuurlijk dat soort doelen al en Kijkduin is ook een voorbeeld van een gebiedsontwikkeling. Op plotniveau dit gaan zeggen en dan daar op deze wijze de discussie aangaan? Het is ook lastig, omdat het namelijk vaak niet eens onze grond is. Het is de grond van een particuliere initiatiefnemer. Die gaat kijken naar de businesscase die hij heeft om iets te kunnen gaan maken. 'Wat komt erbij op het moment dat ik meer huizen neerzet? Ja, dan sta ik ook aan de lat voor bijvoorbeeld meer voorzieningen.' Het kan dus betekenen dat hij zegt: dat kan ik niet voor mijn kap nemen, want dan valt de businesscase om, dus dan doe ik er weer een laag af.

Wat is de graadmeter voor ons als raad om uiteindelijk te zeggen: nee, beste ontwikkelaar, je gaat het toch doen, ondanks dat je businesscase dan niet klopt? Joren Noorlander (D66). Ik vind het zo enorm zonde. Bijna bij elk debat waarin wij een initiatief van een ontwikkelaar krijgen, is het: dit is het initiatief van de markt, die bezit de grond en die bepaalt maar. Dan denk ik bij mezelf: nee, wij willen als raad toch ook sturen? Wij willen toch ook als gemeente sturen, van: wij zien dat in deze wijk meer woningen passen, want we hebben woningnood 66

en ondanks dat deze zes villa's misschien wel heel goed hier op de Binckhorst passen, zien wij er toch meer in om een metertje of 50 de lucht in te gaan, omdat het nou eenmaal past bij dit stedelijke woonmilieu? Ik vind dat we daar misschien iets meer sturing aan mogen gaan geven. Wethouder Van Asten (D66). Voorbeelden van sturing zijn er natuurlijk te over. Wat we op Kijkduin doen, is sturing, want het is gebiedsontwikkeling. Het CID, de Binckhorst, Zuidwest, dat zijn allemaal vormen van die gebiedsontwikkeling waar we dit dus al allemaal afwegen. De driehoek Loosduinen is natuurlijk ook een vorm geweest waarin er is gekeken: wat kunnen we hier gaan doen? Maar bij elk plotje, en zeker in de stad? Ik weet gewoon hoe gevoelig dat ligt. Dan zitten we hier in de raad heel moeilijke debatten met elkaar te voeren en we kunnen het nooit precies goed doen. Dan heb ik liever dat de ontwikkelaar het eerst met de buurt uitzoekt en dat we dan kijken waar ze onderling op uitkomen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik zou de wethouder willen meegeven de handschoen op te pakken. Ziet de wethouder dan niet dat wij hier ons best zitten te doen om de wethouder de wooncrisis te laten, nou ja, oplossen niet, maar te helpen oplossen? Wethouder Van Asten (D66). Nou, het college is best druk bezig met proberen die wooncrisis op te lossen, hoor.

Daarvoor zitten we ook regelmatig meerdere avonden per week in deze raadzaal, om dat met u te bespreken. Dus daar wordt volop aan gedacht. Vergeet ook niet dat we nog bijna uit een tijd komen waarin het adagium in het stadhuis hing: de bestaande stad laten we met rust; we zijn nu juist in de volgende fase, om te kijken wat we wel kunnen doen op de plots die er zijn. Dit plot, Nieuw Hanenburg, is een prachtig plot geworden. U vindt dat ook. De markt heeft zich daar uiteindelijk toch gevonden, samen met de woningcorporaties. Als dat vanavond wordt afgezegend door de gemeenteraad, kunnen hopelijk zo snel mogelijk de eerste inwoners er intrekken. De voorzitter. Gaat u voort met uw betoog. Wethouder Van Asten (D66). Er waren enkele vragen. De koppeling met het Atlantic lag er; inmiddels ook de brief en daar zijn natuurlijk wat vragen bij. Je moest wel heel diep graven om de stukken weer tegen te komen vanaf begin jaren 2000 tot het zich uiteindelijk een beetje meer manifesteerde richting 2010, 2014. Het is een gebiedsontwikkeling die ook twintig jaar duurt, waar je met afspraken te maken hebt die je nu anders zou maken. GroenLinks had enkele vragen die met name zagen op de anterieure overeenkomsten, die zich toch wat meer buiten het zicht afspelen. Logisch, want wat spreek je af in een anterieure overeenkomst? Dat is het kostenverhaal dat bij een bouwproject hoort.

Dat wordt vastgelegd in de anterieure overeenkomst. Daar volgen hele berekeningen uit. Dat wordt gedaan met het Grondbedrijf hier binnen de gemeente om te kijken wat een ontwikkeling bijdraagt aan de openbare ruimte, de wegen, de riolering; u kunt zich daarbij van alles voorstellen. U vroeg naar de standaard looptijd van zo'n anterieure overeenkomst en of we daar tot in lengte van dagen aan gehouden zijn. In het verleden werd dat vaak niet afgesproken. Tegenwoordig werken we met wat meer modelovereenkomsten. Die houden we ook up-to-date met de regelgeving van het moment. Per project zal bekeken moeten worden hoelang een anterieure overeenkomst geldig is. Dat kan één jaar zijn, maar als je het hebt over een groot project, is die tussen de vijf en de tien jaar geldig. Als die periode afloopt maar het project nog moet starten, moet je weer om tafel om te kijken wat dan de bijdrage zou zijn. Vaak wordt ook de helft van het bedrag al van tevoren, bij het sluiten van de overeenkomst betaald en de rest pas bij de oplevering, omdat natuurlijk de gemeente ook de kosten maakt voor de openbare ruimte in de tussentijd. Een anterieure overeenkomst regelt niets anders dan in een bestemmingsplan vastligt. Het is dus niet zo dat een anterieure overeenkomst konijnen uit de hoge hoed tovert. De tweede vraag van GroenLinks ging over de actieve informatievoorziening aan de raad.

Wat kan de raad doen om invloed te hebben op een anterieure overeenkomst? Het klinkt vreemd, maar dat is eigenlijk niets, want het bestemmingsplan is het kader dat u vastlegt en de anterieure overeenkomst volgt daaruit. Dat is een technische berekening die wordt gemaakt: wat is met dit bouwplan, dit volume het kostenverhaal en wat krijgen we daarvoor terug? Dat u daar te allen tijde inzicht in kunt 67

krijgen, staat als een paal boven water. Dat informatierecht heeft u. Voor zover het al mogelijk is dat bij het maken van een bestemmingsplan - want dan sta je eigenlijk nog aan de voorkant - er al een anterieure overeenkomst wordt gesloten, kan die natuurlijk wel betrokken bij de beraadslaging; geheim, dat dan weer wel. Isabel Bos (GroenLinks). Ik heb natuurlijk met ambtenaren gesproken om mezelf wat meer te informeren hierover. Zij hebben gezegd dat je in een anterieure overeenkomst zaken kan vastleggen die je niet kan afdwingen, maar wel kan afspreken. Dat geeft dus juist ruimte voor afspraken die misschien niet in een bestemmingsplan staan. Vandaar dat ik toch echt wel graag die anterieure overeenkomst wil zien. Soms wordt bij de financiën van een bestemmingsplan gerefereerd aan een anterieure overeenkomst. Is de wethouder bereid om die actief met de raad te delen, zodat we die niet hoeven op te vragen? Wethouder Van Asten (D66). Ja, absoluut. Ik weet even niet - daar refereerde u ook aan - hoeveel anterieure overeenkomsten er nu zijn in het veld. Je kan er een soort ingroeimodel van maken, dat je, als er een nieuwe ontwikkeling is en er een anterieure overeenkomst zal worden afgesloten, daar een systeem van maakt dat die automatisch naar de raad komt.

Maar misschien kunnen we dan wel de afspraak maken dat als u van een project waar dingen spelen graag de anterieure overeenkomst, of overeenkomsten, als het er meerdere zijn, wil hebben, u dat aangeeft. Voor de mensen die zich daarmee bezighouden is dat wellicht een goede oplossing. Isabel Bos (GroenLinks). Dan refereert de wethouder, neem ik aan, aan projecten die al lopen. Maar mijn vraag is of u bij nieuwe projecten waarvoor een nieuwe anterieure overeenkomst gesloten wordt, die actief wil delen met de raad. Dan loop ik misschien een beetje vooruit op de vraag die ik had gesteld over de Omgevingswet. Wethouder Van Asten (D66). Ook onder de Omgevingswet zullen we anterieure overeenkomsten blijven maken. Het lijkt me een goede afspraak - die kunnen we hier vastleggen - dat die dan mee worden gestuurd of op het moment dat ze gesloten worden, naar de raad gaan. Dat is dan inderdaad uw derde vraag ook geweest, volgens mij. Daarmee heb ik, meen ik, de vragen beantwoord. Isabel Bos (GroenLinks). Die vraag over de Omgevingswet kwam natuurlijk ook voort uit het idee dat we nu heel veel anterieure overeenkomsten hebben, zoveel dat we misschien niet eens weten hoeveel er liggen.

Zou de bespreking van een omgevingsplan nog een aanleiding kunnen zijn om te kijken naar de afspraken die we hebben in anterieure overeenkomsten en eventueel tot een heroverweging te komen? Wethouder Van Asten (D66). U vraagt bij het maken van een omgevingsplan te kijken welke anterieure overeenkomsten er zijn en of die nog heronderhandelbaar zijn. Ik denk dat het lastig is te heronderhandelen, want op basis van het bestemmingsplan dat er lag is de anterieure overeenkomst gesloten. Daarmee heb je wel een verplichting op je genomen, wederzijds. Maar het lijkt me goed om ze op het moment dat we ze bespreken, allemaal op tafel te hebben en in ieder geval te bespreken wat de inhoud is. Of er dan nog iets aan gedaan kan worden, is dan natuurlijk een tweede. De voorzitter. Nee, mevrouw Bos, u bent al drie keer geweest. Gaat u gauw door, wethouder. Wethouder Van Asten (D66). Ik heb nog de motie van de PVV, Geen compensatie sociale huurwoningen in Waldeck. Die gaat in tegen het PUK. Het college heeft het PUK aan u voorgelegd. Wij zijn voor het PUK. We ontraden dus deze motie. De vragen van het CDA zullen door collega Balster worden beantwoord. De Partij voor de Dieren vroeg nog de toezegging dat dit geen goedkeuring is voor de plannen van het Atlantic Hotel. Het Atlantic Hotel wordt op een andere manier nog besproken.

Er komt een nieuwe verklaring van geen bedenkingen uw kant op over de plannen voor de nieuwbouw in plaats van de huidige vergunning, die er al ligt.

68

Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Mij is gevraagd om te reageren op de motie Voorrang voor ouderen uit Waldeck. Op dit moment biedt onze Huisvestingsverordening de mogelijkheid tot lokaal maatwerk om woningzoekende senioren direct te bemiddelen in hun eigen wijk of buurt. Artikel 2.3 van de Nadere regels lokaal maatwerk is gericht op 65-plussers die ten minste vijf jaar in een buurt of wijk wonen en willen doorstromen naar een 1- of 2-sterrenclassificatie woning, om heel precies te zijn. Dat maakt de motie van mevrouw Klokkenburg overbodig, want we doen dit al. Als u bedoelt met de motie om daar actief op te wijzen in de wijk, dan doe ik het graag, zodat het daadwerkelijk gaat plaatsvinden. Maar de motie is overbodig. Mevrouw De Groot vraagt eigenlijk om een bredere toepassing van het lokaal maatwerk en verwijst ook naar de gewijzigde Huisvestingswet. Die gaat gemeenten meer ruimte geven om lokaal maatwerk toe te passen. Daarbij is de werkwijze dat die wet wordt vertaald in een eigen huisvestingsverordening. Daar vindt weging op basis van schaarste plaats: welke doelgroepen worden op welke grond met voorrang gehuisvest? Daar komen we binnenkort met elkaar over te spreken. Daar kunnen we niet nu al op vooruitlopen. Dat moeten we doen op basis van de afweging die we in onze eigen huisvestingsverordening gaan maken. Hinke de Groot (CDA).

Volgens mij is er een heel grote behoefte in Waldeck om voorrang te krijgen, zeker voor senioren, maar ook voor andere doelgroepen. Ik heb dit debat over wanneer we die voorrang een keer kunnen toepassen, inmiddels makkelijk vijf keer gehad met de heer Balster. Als we daarvoor op een huisvestingsverordening moeten wachten, is het dan niet handiger om die naar voren te trekken, zodat we het sneller kunnen doen, of dat we misschien het PUK een raad later aannemen? Wethouder Balster (PvdA). Dat vraagt een wijziging van onze Huisvestingsverordening en we hebben met elkaar ook in het kader van andere discussies afgesproken dat we eerst een woonvisie en een woonzorgvisie met elkaar vaststellen en op basis van die visies een nieuwe huisvestingsverordening vaststellen. Dat is de volgorde waarin we dit doen. Er zullen ook tal van onderzoeken onder moeten zitten ter onderbouwing van de woningschaarste, om dan de afweging te maken tussen de verschillende doelgroepen. Dat die schaarste wordt gevoeld door vele doelgroepen, onderschrijft het college uiteraard. Hinke de Groot (CDA). Ik kan die schaarste, denk ik, wel inschatten. Die is er gewoon bij heel veel senioren. Die blijkt ook uit de gesprekken met de Commissie Loosduinen en het Wijkberaad Nieuw Waldeck. Maar toch nog even over de motie van ChristenUnie/SGP om voorrang te verlenen.

Er wordt gezegd dat die overbodig is en het al wordt gedaan. Wat doet het college er dan concreet aan om ervoor te zorgen dat de senioren in Nieuw Waldeck hier komen? Wethouder Balster (PvdA). Dat is wat ik net aangaf: door actief in de wijk erover te communiceren dat die mogelijkheid bestaat. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw De Groot. Hinke de Groot (CDA). Communicatie vindt het CDA wel heel mager. Het gaat erom dat we een stapje verder gaan en een corporatie ertoe oproepen en vragen om echt te bouwen waar behoefte aan is in de wijk. Ik doe nogmaals de oproep: kan de wethouder daar echt niet een stapje verder in gaan en is deze motie daar niet een goede ondersteuning voor? Wethouder Balster (PvdA). De motie vraagt om het lokaal maatwerk toe te passen dat we hebben. Dat bestaat al. Dat passen we al toe. In die zin is de motie overbodig. Maar nogmaals, ik zet graag die extra stap die mevrouw De Groot volgens mij bedoelt om daarover te communiceren in de wijk. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Er worden hier 56 sociale huurwoningen gerealiseerd ten behoeve van de portefeuille van Haag Wonen. Komen in die 56 sociale huurwoningen van Haag Wonen straks oudere mensen te wonen die nu al in Waldeck wonen?

69

Wethouder Balster (PvdA). Dat kan dus op basis van het lokaal maatwerk. Als we daar actief over gaan communiceren, ga ik ervan uit dat dat inderdaad ook gaat gebeuren, ja. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Ik stel voor dat we de avondschorsing houden voor het avondeten en om kwart voor zeven weer hervatten. De vergadering wordt van 18.01 uur tot 18.50 uur geschorst.

Aan de orde is: J. Voorstel van het college aan de raad inzake Vaststelling Voorontwerp Vrije Busbaan Binckhorstlaan (onderdeel No-Regret) (RIS317365). De beraadslaging wordt geopend. Joren Noorlander (D66). Voorzitter. De vrijliggende busbaan is goed voor de Binckhorst. De huidige inwoners van de Binckhorst willen ook normaal met de bus en niet met tijdelijke haltes, omleidingen of genoodzaakte aanpassingen aan de dienstregeling te maken hebben. Natuurlijk kijken we uit naar de aanleg van de trambaan. Dat moet de echte ov-slag worden voor dit gebied. Maar in de tussentijd is dit een goede voorloper. Om ervoor te zorgen dat wij de busbaan zo goed mogelijk gaan benutten, zouden wij graag willen kijken hoe we naast buslijn 28 ook buslijn 26 over de busbaan kunnen laten rijden. Wij hebben vanmiddag ook een aantal insprekers daar al over gehoord. Daarom heb ik de motie Pilot buslijn 26 over busbaan. Die roept het college op in samenspraak met de HTM een pilot op te zetten waarin wordt onderzocht of buslijn 26 ook over de tijdelijke busbaan kan rijden, zonder dat dit leidt tot verkeersonveilige situaties of onacceptabele verkeershinder en/of congestie; en de raad na afloop van deze pilot te informeren over de uitkomsten en het gevolg ervan. Deze is mede ingediend door Maarten De Vuyst, GroenLinks, Leonie Gerritsen, Partij voor de Dieren, Fatima Faïd van de HSP en Lesley Arp, SP.

Wat betreft APK-oké zou ik graag wel de contractsituatie uitgelegd krijgen. Is het huurcontract voor onbepaalde tijd of voor bepaalde tijd? Dat is voor mijn fractie essentieel. De voorzitter. Door de heer Noorlander, daartoe gesteund door mevrouw Gerritsen, mevrouw Faïd, de heer De Vuyst en mevrouw Arp, wordt de volgende motie (J.1 D66) ingediend:

Motie J.1 D66 Pilot buslijn 26 over busbaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 februari 2024, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Vaststelling Voorontwerp Vrije Busbaan Binckhorstlaan (onderdeel No-Regret) (RIS317365). Constaterende dat: ▪ alleen buslijn 28 over de tijdelijke busbaan gaat rijden; ▪ buslijn 26 vanwege de verkeersdrukte op de parallelweg ingekort zal blijven tot station Hollands Spoor tijdens de middagspits. Overwegende dat: ▪ de tijdelijke busbaan zo goed mogelijk gebruikt moet worden; ▪ tijdswinst en keuze in buslijnen voor het OV een positieve stimulans is voor het gebruik van het OV; 70

▪

als mensen nu al in het OV stappen, de kans groter is dat zij dat blijven doen wanneer de tramlijn is aangelegd.

Van mening dat: ▪ zonder de volledige inzet van buslijn 26 er te weinig OV-mogelijkheden beschikbaar zijn voor het groeiende aantal bewoners en bezoekers van de Binckhorst. Roept het college op: ▪ in samenspraak met de HTM een pilot op te zetten waarin wordt onderzocht of buslijn 26 ook over de tijdelijke busbaan kan rijden, zonder dat dit leidt tot verkeersonveilige situaties of onacceptabele verkeershinder en/of congestie; ▪ de raad na afloop van deze pilot te informeren over de uitkomsten en het gevolg ervan. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Men wil een vrijliggende busbaan in de Binckhorst aanleggen. Wij van Hart voor Den Haag zijn natuurlijk blij als het verkeer ontvlecht wordt, maar daar is hier geen sprake van. Men is voornemens hier een busbaan aan te leggen tussen de Zonweg en de Mercuriusweg. Ja, dat stuk is wel vrijliggend, maar er moet vervolgens wel overgestoken worden op de Binckhorstlaan. Daar gaat het problemen geven voor het toch al drukke verkeer vanuit de tunnel en de Binckhorstlaan. Dat zal nog meer vast gaan lopen door een bus die regelmatig de weg over wil steken. Dit levert niet alleen vertraging op, maar het zal ook de Boogie Woogietunnel onveiliger maken als het verkeer zich daar op gaat hopen. Dat kan niet de bedoeling zijn.

En waarom is het daar nu zo druk? Dat komt natuurlijk omdat men het handig vond om van de Binckhorstlaan een eenbaansweg te maken, waar die vroeger tweebaans was. Daarom de motie met het volgende dictum: verzoekt het college om de Binckhorstlaan weer in ere te herstellen naar een tweebaansweg tussen de Zonweg en de Mercuriusweg; alle parkeerplekken die verdwijnen te herplaatsen naar het braakliggende terrein dat in bezit is van de gemeente totdat men gaat beginnen met de aanleg van de tramlijn. Deze is medeondertekend door Massimo Etalle van FVD en Sebastian Kruis van de PVV. Dit levert natuurlijk niet alleen tijdwinst op voor de bus, maar ook voor alle andere voertuigen die onze stad in willen. Tevens is deze oplossing voor altijd en een stuk goedkoper. Dan is natuurlijk ook meteen het volgende probleem opgelost, want er ligt een fantastisch mooi bedrijf genaamd APK-oké langs de voorgenomen nieuwe busbaan. Die wil men nú weg hebben. Dat is natuurlijk onzin, omdat de eigenaar, die bij de vergadering Leefomgeving heeft ingesproken en ook vandaag, totaal niet is geholpen om een nieuwe locatie te vinden, zoals wel mag worden verwacht volgens het Convenant Stichting Bedrijventerreinen Haaglanden. Deze ondernemer begrijpt dat hij de nieuwe trambaan of de busbaan niet tegen kan houden. Dat wil hij ook helemaal niet.

Hij heeft aangegeven te willen verplaatsen en te willen investeren in een gloednieuw gebouw. Maar daar moet hij natuurlijk wel de kans voor krijgen. Wat deze ondernemer dus nodig heeft, is gewoon tijd. En dat kan. In principe zijn er nog een aantal mogelijkheden of oplossingen te verzinnen om dit bedrijf te laten staan en bestaan, zoals het verplaatsen van de muur; een simpele oplossing. Want waarom zou je een goedlopend bedrijf waar zes gezinnen afhankelijk van zijn, een bedrijf dat ook mee wil denken en wil investeren in het nieuwe gebied, niet gewoon helpen? Kom op, zeg. Dit probleem is onzes inziens makkelijk op te lossen. Daarom de motie met als dictum: verzoekt het college om zich op constructieve wijze in te spannen voor een oplossing op de korte termijn voor het APK-keurstation, zodat de economische ontwikkeling en werkgelegenheid conform bedrijfshuisvestingstrategie en convenant voor Den Haag behouden blijven en daarbij de volgende zaken mee te nemen: het vinden van een alternatieve locatie of de ontwikkeling van de huidige locatie te onderzoeken; het verplaatsen van een muur op de huidige locatie zodat het bedrijf naast de busbaan kan blijven bestaan; gedurende dit traject geen onomkeerbare stappen te nemen wat betreft uitplaatsing van de huidige locatie en de raad over de uitkomsten te informeren.

Deze motie is medeondertekend door Caroline Peeck van de VVD, Lesley Arp van de SP, Sebastian Kruis van de PVV en Massimo Etalle van FVD. 71

De voorzitter. Ik weet niet of dat kan, want de heer Etalle is er niet. Hij heeft ingetekend? Hij is er wel, oké. Voor mij is hij nog niet helemaal aanwezig. We hebben hem niet gezien. Maar goed, we zeggen het even voor het archief. Het maakt niet uit. De motie maakt evengoed onderdeel uit van de beraadslaging, dus maak je geen zorgen. Hij is uit eten; dat maakt allemaal niet uit. Maar zo werkt het niet bij de notaris, meneer Meinesz, dat weet u ook, hè? Door de heer Meinesz wordt de volgende motie (J.2 HvDH) ingediend:

Motie J.2 HvDH Breng de tweebaansweg op de Binckhorstlaan weer terug en doe het vlug De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 februari 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college aan de raad inzake Vastelling Voorontwerp Vrije Busbaan Binckhorstlaan (onderdeel No-Regret)(RIS317365). Constaterende, dat: • het terugdraaien van de tweebaansweg op de Binckhorstlaan (tussen de Zonweg en de Mercuriusweg) naar een eenbaansweg vaak leidt tot een verkeersinfarct op deze plek; • een extra busbaan tot nog meer opstoppingen zal leiden door de oversteek over de Binckhorstlaan en bovendien kan leiden tot onveilige verkeerssituaties voor het autoverkeer dat uit de Victory Boogie Woogietunnel komt. Overwegende, dat: • de busbaan maar een tijdelijke oplossing zal zijn; • een extra baan op de Binckhorstlaan tussen de Zonweg en de Mercuriusweg niet alleen voor de auto maar ook voor de bus waarschijnlijk dezelfde, en misschien wel meer, tijdswinst op zal leveren; • dit zal leiden tot minder files op deze plek in Den Haag; • het college voornemens is om 50 parkeerplekken te laten verdwijnen op de Binckhorstlaan.

Verzoekt het college: • om de Binckhorstlaan weer in ere te herstellen naar een tweebaansweg tussen de Zonweg en de Mercuriusweg; • alle parkeerplekken die verdwijnen te herplaatsen naar het braakliggende terrein dat in bezit is van de gemeente, totdat men gaat beginnen met de aanleg van de tramlijn. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Meinesz, daartoe gesteund door de heer Sluijs, mevrouw Peeck, de heer Kruis, mevrouw Arp en de heer Etalle, wordt de volgende motie (J.3 HvDH) ingediend:

Motie J.3 HvDH Ruimte voor APK-keurstation Binckhorst De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 15 februari 2024 ter afronding debat van het Voorstel van het college aan de raad inzake Vaststelling Voorontwerp Vrije Busbaan Binckhorstlaan (onderdeel No-regret)(RIS317365) Constaterende, dat: • de gemeente sinds maart 2022 in gesprek is met de ondernemer van het APK-keurstation over een alternatieve locatie in verband met de voorgenomen aanleg van een busbaan naast de Binckhorstlaan tussen de Zonweg en de Mercuriusweg; • deze overleggen tot op heden nog niet geresulteerd hebben in een oplossing.

72

Overwegende, dat: • er op 2 maart 2021 een convenant getekend is tussen de Stichting Bedrijventerreinen Den Haag en de gemeente Den Haag (RIS307987) waarin een heldere inspanningsverplichting vastgesteld is om bedrijven die ‘substantieel bijdragen aan het aanbod van werkgelegenheid voor alle inwoners’ voor de stad te behouden; • in beantwoording van de schriftelijke vragen ‘Waar moeten bedrijven op de Binckhorst heen?’ (RIS314288) gesteld wordt dat er aan het APK-keurstation meerdere alternatieven locaties zijn aangeboden; • de ondernemer aangeeft dat er slechts één (helaas onhaalbaar) alternatief aangeboden is; • ook de BLF al jaren probeert om het dossier APK-keurstation pro-actief te bespreken met de gemeente maar zij de reactie krijgt dat de gemeente slechts over algemene zaken wil spreken en geen individuele gevallen wenst te bespreken; • het weghalen/verplaatsen van een muur op de huidige locatie, waardoor het bedrijf daar voortgezet kan worden, nooit onderzocht of beoordeeld is door de gemeente; • het APK-keurstation heeft aangegeven dat het niets liever wil dan een goede oplossing; • De busbaan een tijdelijke noodzaak is en daarna een hoogwaardige ov-verbinding komt.

Verzoekt het college, • om zich op constructieve wijze in te spannen voor een oplossing op de korte termijn voor het APK-keurstation zodat de economische ontwikkeling en werkgelegenheid (conform Bedrijfshuisvestingstrategie en convenant) voor Den Haag behouden blijven en daarbij de volgende zaken mee te nemen: o Het vinden van een alternatieve locatie of de ontwikkeling van de huidige locatie te onderzoeken, o Het verplaatsen van een muur op de huidige locatie zodat het bedrijf naast de busbaan kan blijven bestaan; • gedurende dit traject geen onomkeerbare stappen te nemen wat betreft uitplaatsing van de huidige locatie en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. GroenLinks is voorstander van goed ov; tot zover de schokkende mededelingen. De ontwikkeling van de Binckhorst wacht niet en nieuwe bewoners mogen niet verstoken blijven van openbaar vervoer. Daarom is het van belang om ook met tussenoplossingen als deze busbaan te werken. We staan onder de motie van D66 die collega Noorlander net indiende, omdat we het belangrijk vinden dat we ook voor buslijn 26 een oplossing vinden. Dit lijkt ons een eerste stap of een eerste mogelijkheid, wat ook de heer Van Onselen in zijn inspraak vanmiddag opmerkte.

Dan wordt het wat ingewikkelder, want GroenLinks is ook voorstander van werkgelegenheid op de Binckhorst. Collega Meinesz diende net een motie in over de ondernemer achter APK-oké die vanochtend inspraak. We willen juist als raad, en dat hebben we ook in van alles vastgesteld, in het Mercuriuskwartier bedrijvigheid houden. We hebben ons voorgenomen toen we de ontwikkeling van de Binckhorst bespraken dat wonen en werken beide terecht zouden kunnen op de nieuwe Binckhorst. Daarom mijn vraag aan het college: vindt het college ook dat bedrijven zoals van de inspreker horen bij de Binckhorst? Wat is ervoor nodig om het open gesprek te kunnen voeren met APK-oké over wellicht onconventionele maatregelen - daarvoor zitten we altijd goed bij de heer Meinesz - zoals een muur eruit breken en die later weer terugplaatsen? Voor GroenLinks zou zo'n oplossing niet in de weg mogen staan van de aanleg van de busbaan of later de trambaan. Dat is ook waar voor ons het dilemma zit. Maar ook dat zou in zo'n gesprek ingebracht kunnen worden wat ons betreft. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Ik kan het kort houden. De Partij voor de Dieren is voorstander van de busbaan. Snel en comfortabel openbaar vervoer is van groot belang voor de nieuwe bewoners 73

van de Binckhorst. Het is dus fijn dat er een tussenoplossing is in afwachting van de toekomstige tramverbinding. Wel is het zonde dat er nu maar één buslijn gebruik van kan maken. Daarom steunen we de motie van D66 om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor bus 26. Ook zijn we benieuwd naar de antwoorden van de wethouder op de vragen over APK-oké. We hopen dat er samen met deze ondernemer gezocht kan worden naar een werkbare oplossing. Caroline Peeck (VVD). Voorzitter. De afgelopen keren dat wij spraken over plannen voor de opbouw van de nieuwe wijk CID-Binckhorst hebben wij als Haagse VVD aandacht gevraagd voor met name de betrokken ondernemers. We hebben het college via verschillende moties gevraagd hen te zien en echt naar hen te luisteren. Met elkaar bouwen we een stad. Want deze ondernemers houden de economie draaiende, zorgen voor werkgelegenheid, sponsoren niet alleen ADO, maar ook de lokale sportclubs, en zorgen voor stageplekken voor onze mbo'ers. Maar het lijkt of dit college doordendert met zijn plannen en de ondernemers als lastige objecten ziet. In het masterplan van 65 pagina's komt welgeteld één keer het woord 'ondernemer' voor, en dan alleen in de zin dat ze hun best zullen doen om ondernemers te helpen een nieuwe locatie te vinden als ze hun locatie moeten verlaten.

In de voorstellen over de Velostrada en het voorliggende stuk staat geen een keer het woord 'ondernemer'. De wijze waarop participatie heeft plaatsgevonden en plaatsvindt, leidt tot frustraties bij ondernemers. Zij willen gewoon blijven doen wat ze doen, namelijk ondernemen, mooie dingen maken voor deze stad. Ze willen geen geld, maar samen denken in oplossingen, samen er uitkomen en deze wijk bouwen, waar fijn gewoond, gewerkt en gerecreëerd kan worden. Een voorbeeld van zo'n ondernemer hoorden we bij het begin van deze raad, de ondernemer van APK-oké. Ik sluit me aan bij het verhaal van Hart voor Den Haag, zoals in de motie is toegelicht, en de vraag van GroenLinks, maar ik heb nog een aanvullende vraag. In de commissie zei de wethouder dat het verplaatsen van de muur niet kan, maar is de wethouder zelf gaan kijken of heeft hij een aannemer gestuurd? Kijken naar wat wel kan in plaats van wat niet kan is essentieel voor de komende jaren, want er moet nog veel gebeuren en gesproken worden met ondernemers om tot inpassing van het HOV te komen. Voor de helderheid, het gaat de Haagse VVD niet om een toezegging dat alternatieven moeten worden uitgevoerd, maar wel dat ze serieus bekeken en doorberekend worden en dus een eerlijke kans krijgen.

Daarom nog een volgende vraag: maken we als raad een onomkeerbare keuze voor het volgende deel van het traject van het HOV richting CS, dus verder dan de busbaan, als we met het voorliggende voorstel instemmen? Tot slot dien ik namens het altijd constructieve duo Peeck en Klokkenburg en dit keer ook de heer Meinesz de motie in met het dictum: verzoekt het college om samen met de huidige ondernemers te komen tot de beste inpassing van de HOV-lijn voor de ondernemers, de Binckhorst en de stad; hierbij door ondernemers voorgestelde alternatieven serieus te onderzoeken op maatschappelijke kosten en baten; en de raad hiervoor uiterlijk in mei 2024 een procesvoorstel te doen. De voorzitter. Door mevrouw Peeck, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg, wordt de volgende motie (J.4 VVD) ingediend:

Motie J.4 VVD Luister en wees constructief! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 februari 2024, ter bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake Vaststelling Voorontwerp Vrije Busbaan Binckhorstlaan (onderdeel No-Regret) (RIS317365). Constaterende dat: • voor de aanleg van de nieuwe HOV-lijn er grond nodig is die momenteel door de gemeente verhuurd wordt aan of in eigendom is van ondernemers in de Binckhorst; • in het convenant ‘stichting bedrijventerreinen Haaglanden’ (RIS307987) opgemaakt door het college, expliciet wordt aangegeven dat “inbreng van de ondernemers gevestigd op de bedrijventerreinen bij deze ontwikkelingen van grote waarde is” en dat ook “goede communicatie naar hen van groot belang is”. 74

Overwegende dat: • op 8 juni 2023 in de raad de motie 'Oog voor ondernemers op de Binckhorst' is aangenomen, waarin het college wordt verzocht zich in te spannen voor het belang van de ondernemers op de Binckhorst en hen te helpen met huisvesting en/of passende compensatie; • ondernemers aangeven dat zij zich niet voldoende gehoord voelen. Verzoekt het college: • om samen met de huidige ondernemers te komen tot de beste inpassing van de HOV lijn voor de ondernemers, de Binckhorst en de stad; • hierbij door ondernemers voorgestelde alternatieven serieus te onderzoeken op maatschappelijke kosten en baten; • en de raad hiervoor uiterlijk in mei 2024 een procesvoorstel te doen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Voorzitter: de heer Groenewold. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik heb een korte motie, Geen discriminatie van taxichauffeurs: verzoekt het college de busbaan ook voor taxichauffeurs toegankelijk te maken. Dan bedoel ik natuurlijk taxichauffeurs in de taxi, maar dat snapt u. De voorzitter. Door de heer Kruis wordt de volgende motie (J.5 PVV) ingediend:

Motie J.5 PVV Geen discriminatie van taxichauffeurs De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 februari 2023, ter bespreking van J Voorstel van het college aan de raad inzake Vaststelling Voorontwerp Vrije Busbaan Binckhorstlaan (onderdeel No-Regret) (RIS317365) . Verzoekt het college: ▪ de busbaan ook voor taxichauffeurs toegankelijk te maken. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Mooi dat de vrije busbaan op de Binckhorst er komt. Zeker omdat de Binckhorst groeit en het nog even duurt tot de trambaan er is, gunnen we de huidige en nieuwe bewoners dat ze net als vele anderen gebruik kunnen maken van een goede ov-verbinding. We steunen dan ook de motie van D66 om toch te kijken of ook bus 26 over de busbaan kan rijden. We investeren niet voor niets in deze busbaan. Hopelijk krijgen we op deze manier zo min mogelijk spijt van het noregretpakket. Waar onze fractie zich wel zorgen over maakt is de situatie rondom APK-oké en de flexibiliteit van het college daarin. We vinden het niet gek dat mensen naar de rechter stappen als ze het gevoel hebben dat ze met de rug tegen de muur staan. Het gaat immers om het levensonderhoud van jou en dat van je medewerkers. We verwachten daarom dat de gemeente hier minnelijk mee omgaat en suggesties van APK-oké serieus neemt.

Maatwerk is hier op zijn plaats. We zijn dus benieuwd naar de reactie van de wethouder op de motie van Hart voor Den Haag. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. D66 dient een motie in over de pilot buslijn 26. We hebben in de commissie daarover gesproken. We hebben gekeken wat de modellen laten zien, kan het of niet? 75

De modellen geven een probleem aan, maar je kan natuurlijk een pilot doen om te zien of het gaat lukken. Als het lukt, dan hebben we de modellen verslagen en hebben we de 26 ook gewoon op de vrijliggende busbaan, wat natuurlijk de wens is van niet alleen de HTM, maar ook van veel reizigers en ook de insprekers. Deze motie vraagt om een pilot om te zien of het inderdaad verkeersveilig kan en zonder onacceptabele verkeershinder. Dat lijken me wel belangrijke voorwaarden daarbij. We kunnen hiermee aan de slag gaan. De voorzitter. Welk nummer is dat? J.1 dacht ik, maar misschien had u dat al gezegd. Wethouder Van Asten (D66). Sorry, ik heb de moties niet. De motie heet Pilot buslijn 26 over busbaan. De voorzitter. Dan gaan wij de nummers erbij zeggen voor de mensen die dat belangrijk vinden om te volgen, zodat het goed bijgehouden kan worden. Gaat u verder. Wethouder Van Asten (D66). Dank voor de extra service. Voorzitter. Er werd gevraagd naar de status van het contract van APK-oké. APK-oké heeft op 1 maart 2012 het eerste vijfjarig contract gehad. Dat is daarna vijf jaar verlengd. Daarna zou het jaarlijks doorlopen. De gemeente heeft op 22 januari 2022 opgezegd per 1 maart 2023. Inmiddels is dat 1 augustus 2024 geworden. Die opzegging heeft dus plaatsgevonden. Hart voor Den Haag zegt: het wordt drukker door de bus.

Dat is de tegenhanger van de lijn 26motie of misschien ook wel überhaupt de busbaan. Dit kon ik niet helemaal plaatsen, want de bus rijdt nu al over de parallelweg van de Binckhorstlaan en maakt nu ook al de bocht. Het wordt er dus niet drukker op. We maken alleen meer ruimte om die bus een vrije baan te geven. U zei dat verkeer zich gaat ophopen in de tunnel. Dat zou juist niet het geval moeten zijn. De pilot zou gestopt moeten worden als dat daardoor zou komen. U heeft een motie ingediend. Ik heb het nummer niet, dus daarom gun ik u het genot van de rijmelarij in de motietitel: Breng de tweebaansweg op de Binckhorstlaan weer terug en doe het vlug. De voorzitter. Dat is J.2. Wethouder Van Asten (D66). J.2, dank. Die vraagt twee dingen, allereerst om de Binckhorstlaan weer in ere te herstellen naar een tweebaansweg tussen de Zonweg en de Mercuriusweg. De huidige busbaan gaat niet ten koste van de tweebaansweg. Ooit is de Binckhorstlaan versmald, maar dat was omdat we de tunnel erbij kregen. Als u van boven kijkt, ziet u daar een heleboel autostroken. U kunt toch niet zeggen dat het er minder zijn geworden. En we hebben geen ruimte om die twee rijstroken fysiek nu weer in te passen, want dan zou dat uiteindelijk interveniëren met de HOV-lijn. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Je laat nu de Rotterdamsebaan op de Binckhorstlaan uitkomen, op één baan.

Daarom is het daar zo gierend druk. Mijns inziens is het zo dat als je daar een tweebaansweg van maakt, je daar een veel betere verkeersdoorstroming krijgt. Vindt u dat ook niet? Wethouder Van Asten (D66). Met modellen is bekeken wat de beste verkeersdoorstroming is. Deze inrichting is het maximale wat we kunnen doen. U kunt toch niet anders dan met mij eens zijn dat als er één plek is waar de auto alle ruimte heeft gekregen, het wel op die Binckhorstlaan is, zeker op de kruising richting de Neherkade. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Daar ben ik het niet mee eens. Ik heb eens gedaan wat u zei, googelen en inzoomen. Als je dan van boven ziet hoeveel ruimte er is aan de rechterkant, waar u trouwens de auto's dan weg wil halen voor de busbaan: daar kan je gewoon een tweede baan neerleggen. Wethouder Van Asten (D66). Ja, en dan komen we gelijk op dat punt. De vele ruimte, de vrijliggende kavels, de grasvelden die daar liggen, zijn ooit aangekocht voor de aanleg van de Rotterdamsebaan.

76

Deze horen bij de aanleg van het HOV. Daar komen twee rails te liggen voor die nieuwe tramlijn die er komt. Dus daar is de ruimte simpelweg niet. De voorzitter. Meneer Meinesz, voor de laatste maal. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Nee, maar ik heb het nu over het stuk waar die auto's weg worden gehaald, de parkeerplekken. Daar kan je een busbaan maken. Dan blijven de kavels gewoon vrij. Die kunt u gewoon inrichten over vijf jaar. Wethouder Van Asten (D66). We willen daar ook nog steeds dat tweezijdig fietspad aanleggen plus een wandelpad. Daar is dan geen ruimte voor. U kent het hele project van de Binckhorst. We willen zowel wandelaar, fietser als het ov op grote plekken daar neerzetten om ervoor te zorgen dat het goed door blijft stromen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Klopt mijn aanname dat om deze motie uit te voeren er minimaal honderdduizenden euro's dan wel miljoenen euro's nodig zijn? Wethouder Van Asten (D66). Ja, de dekking hiervan heb ik nog buiten beschouwing gelaten, omdat ik nog niet door het poortje was van de mogelijkheid en wenselijkheid. Maar u heeft daarin gelijk. De voorzitter. Meneer Meinesz, heeft u een nieuw punt? Want u heeft al drie interrupties gehad. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ja, ik hoor net wat over de kosten. Als de busbaan daar niet gemaakt wordt en de bus ook over die kant kan rijden, heb je die busbaan niet nodig.

Dan houd je heel veel geld over. Wethouder Van Asten (D66). Zo werkt het no-regretpakket niet. Het is een samenwerking tussen verschillende ministeries en lagere overheden, namelijk provincie en drie gemeenten. Die hebben zich gecommitteerd aan een bepaald project waaraan het geld mag worden besteed. Een daarvan is de vrijliggende busbaan en niet een extra rijstrook. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Maar u bent toch ook met me eens dat als je heel veel geld overhoudt als je het op die manier doet, je dat later kan gebruiken om bijvoorbeeld een netkous over die Binckhorstlaan te maken, voor bijvoorbeeld die heel mooie nieuwe HOV-lijn? Wethouder Van Asten (D66). We hebben vorige keer ook de exercitie gedaan hoeveel de busbaan ongeveer kost ten opzichte van het no-regretgedeelte, want in dat pakket zitten we. Daarmee leggen we ook het talud aan en kopen we formeel de gronden van de vrijliggende busbaan en het HOV. Wat er dan specifiek overblijft voor de aanleg van de busbaan, is het laagje asfalt. Daar bouwen we helaas geen netkous van. Voorzitter. Het tweede gedeelte van de motie vraagt 'alle parkeerplekken die verdwijnen te herplaatsen naar het braakliggende terrein dat in bezit is van de gemeente totdat men gaat beginnen met de aanleg van de tramlijn'. Die parkeerplaatsen worden vooral door wijkvreemd verkeer gebruikt. Die dienen dus geen doel voor de Binckhorst an sich.

Er is ook geen budget om die parkeerplaatsen daar op braakliggende terreinen aan te leggen. Motie J.2 ontraden wij dus. Dan de kwestie van APK-oké, waarbij werd verwezen naar het Convenant Bedrijventerreinen. U weet nog wel de hele discussie die we toen hadden over ZKD en over de plaatsing van woningen dan wel zorggroepen op ZKD. Daarvan werd gezegd dat Bedrijventerreinen Haaglanden dat niet wil. Daarom moet een bedrijventerrein ook echt een bedrijventerrein blijven. Daar zijn we hard mee aan het werk. De Binckhorst is daar geen onderdeel van, want dat is een transformatieterrein. Ik wil er geen woordenspel van maken, maar als u het convenant erbij pakt, ziet u dat ook staan. Daarmee valt het dus buiten het convenant. Ondanks dat er geen verplichting ligt om vervangende huisvesting te zoeken, hebben we natuurlijk wel gekeken welke panden er zouden zijn. De wens was om die alleen op de Binckhorst te zoeken. U weet dat de panden daar niet voor het oprapen liggen. Ik heb dat de vorige keer ook gezegd. 77

Ik heb geen catalogus met panden die daar voor korte of lange termijn beschikbaar zijn. Die discussie hebben we vaak gehad op andere punten. We hebben gekeken naar iets in de Wegastraat en de oude Smartgarage. Die zijn het beide niet geworden. En voordat we die garage uiteindelijk hebben kunnen afhandelen, was er een rechtszaak aangespannen. Die rechtszaak heeft de gemeente gewonnen. Het belang van de gemeente voor het aanleggen van deze baan werd hoger geacht dan de positie van APKoké. Dat kunt u teruglezen in de overwegingen van de kantonrechter. Op 27 mei, meen ik, treffen partijen elkaar wederom om het hoger beroep dat ingesteld is door APK-oké, te bespreken voor de rechter. Ik doe de motie dadelijk. Ik behandel eerst de vragen van GroenLinks. Is APK-oké een bedrijf dat ruimte zou moeten hebben in het Mercuriuskwartier? Ja, want daar willen we juist maakindustrie hebben en dit soort bedrijvigheid die dienstbaar is aan de stedelijke economie. Het zou daar dus prima bij passen. Het ligt hier alleen op het tracé dat we gaan aanleggen. We hebben in de commissie ook uitgebreid gesproken over de bekabeling die overal in de Binckhorst schots en scheef ligt. Die gaan we nu in een keer goed leggen onder het voetpad dat we naast de busbaan gaan aanleggen. Daar hebben we ook werkruimte nodig.

Dus wat betreft het simpelweg even weghalen van een buitenmuur: mij is verteld dat de buitenmuur dragend is. Ik ben niet zelf gaan kijken, anders dat ik daar weleens langs fiets. Maar ik heb ook geen verstand van draagmuren. Het zou nog steeds betekenen dat we een aantal meters dat pand in moeten gaan, wat toch wel tot negen meter zou kunnen gaan. Daarmee ben je het pand van de gemeente eigenlijk aan het verbouwen met een investering die we daarin niet kunnen meenemen. Ik denk dus dat deze ondernemer op zoek moet naar een nieuw pand. De voorzitter. Meneer Meinesz heeft als eerste een interruptie. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik had ergens op het vorige gedeelte ook al een interruptie. Het is een beetje lastig dat ik heel lang moet wachten. Het ging eerst even om de kabels. Ik had gehoord dat in het verleden, voordat de Rotterdamsebaan aangelegd werd, ze een paar jaar bezig zijn geweest om alle kabels goed neer te leggen. Dat is een; dus daar eerst maar even een reflectie op. Wethouder Van Asten (D66). Ik kan me best voorstellen dat toen de tunnel werd gegraven, er heel veel kabels moesten worden verplaatst. Maar op deze plek moet nog steeds een flinke kabeloperatie gaan plaatsvinden. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dan even een ander punt, over het verplaatsen van de muur. We vragen om een onderzoek. Dat moet wel kunnen.

Volgens mij is de ondernemer bereid om dat te betalen, dus dat kost u niks. De gemeente ontvangt ook nog eens huurpenningen voor de tijd die meneer daar blijft. In principe wordt er dus ook nog eens geld opgehaald door de gemeente. Wethouder Van Asten (D66). Dat klinkt als een constatering. Maar ik wil er ook nog op wijzen dat op het moment dat deze baan wordt aangelegd, de bereikbaarheid van dat gebied natuurlijk flink vermindert. Wij willen de eigen planning halen plus het bedrag dat daar dan staat. U weet dat vertraging ook geld kost. Deze operatie hebben we zoveel jaar geleden opgezet en moet nu doorgang kunnen vinden. Het is dus echt aan de ondernemer om een nieuwe eigen plek te zoeken. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het antwoord op mijn vraag wat er nodig is, is dat er negen meter ruimte nodig is van het pand en de bereidwilligheid om uiteindelijk weg te gaan. Is dat een goede samenvatting van wat u heeft geantwoord op mijn vraag? Wethouder Van Asten (D66). We hebben zeker negen meter werkruimte nodig, want als we die ruimte niet vrij hebben, dan kunnen we die kabeloperatie niet doen. Dan moet je de bekabeling enorm omleggen. Dat technische verhaal is mij uitgelegd. Ik ben niet helemaal snel is staat om dat te herhalen, maar dat ging over bepaalde lasnaden waartussen je kabels moet gaan trekken.

Dat zijn strekkingen van tweehonderd meter, waarvan je ook niet precies weet hoe dat zit. De hele operatie kost geloof ik al meer dan een half miljoen voor die kabels en kan makkelijk het dubbele of meer daardoor worden. Daarnaast is het nog steeds een stuk grond dat we daarna mee willen nemen in de herontwikkeling van het Mercuriuskwartier, om te kijken hoe we dat nou precies gaan inrichten. 78

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Op zich hoor ik de elementen die terug zouden kunnen komen in een gesprek. Ik heb ook gehoord dat op 27 mei - dat zei u uit uw hoofd - het hoger beroep speelt. Dit zijn dan allemaal randvoorwaarden of voorwaarden die ingebracht kunnen worden in dat gesprek. Ik begrijp dat het herontwikkeld moet worden en dat, zeker als de trambaan er komt, die kabels aangelegd moeten kunnen worden zonder extra kosten voor de gemeente. Maar kan daar dan wel het gesprek over gevoerd worden, van: oké, dit is hoe de gemeente erin zit? Want zoals ik APK-oké begrijp, hebben zij transitietijd nodig om wel die plek te kunnen vinden in het Mercuriuskwartier. Volgens mij zijn we er allemaal van overtuigd dat het oké is dat APK-oké in het Mercuriuskwartier terechtkomt. Wethouder Van Asten (D66). Dat gaat wel een beetje uit van de premisse dat er tot nu toe nergens een gesprek over is geweest. Het gesprek is juist afgebroken door de rechtszaak. Dat vind ik wel lastig. Als wij de opdracht krijgen dat het alleen maar mag in de Binckhorst en wij de huur al tijden geleden hebben opgezegd, dan moet je wel ergens de grens trekken: waar begint het ondernemersrisico en de ondernemersinzet voor het vinden van een eigen locatie voor iets wat een regionaal belang dient? De voorzitter. Meneer De Vuyst, voor de laatste maal. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Het is mij echt wel duidelijk geworden door de commissiebehandeling, de behandeling nu en de gesprekken daarover met heel veel mensen die ook hier in de zaal nu zijn, dat we op een punt zijn gekomen waar we liever allemaal niet waren gekomen. We hadden het liever beter of op een andere wijze geregeld, zeker niet via de rechtspraak. Dat deel ik allemaal. Tegelijkertijd, soms moeten we moeite doen om bedrijven naar Den Haag te kunnen krijgen en dit is een bedrijf dat in Den Haag zit en in Den Haag wil blijven. Verdient dat dan niet dat we, misschien pas na het hoger beroep, maar met een schone lei, een relatief schone lei en duidelijke randvoorwaarden, dat open gesprek proberen aan te gaan? Dat is zoals ik ook de motie van de heer Meinesz lees. Wethouder Van Asten (D66). Ik weet niet zo heel goed wat u dan precies verwacht van dat open gesprek. Het is natuurlijk ook aan deze ondernemer om een nieuwe plek te zoeken. Zeker als je met tijdelijke huurcontracten zit op een tracé voor een ov-lijn, moet je op een gegeven moment kijken waar je bedrijf terecht gaat komen om het uiteindelijk toekomstbestendig te maken. De voorzitter. Meneer De Vuyst, u heeft drie keer gehad, sorry. De heer Meinesz. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). De wethouder geeft aan dat de rechtszaak er is, maar de wethouder heeft ook van de ondernemer gehoord dat hij die heeft aangespannen om in leven te blijven.

Hij had dat het liefst ook niet gedaan. Ga daar nu eens van uit. Ik kan me zomaar voorstellen dat als de wethouder het gesprek aangaat en er uitkomt over de muur, de ondernemer die rechtszaak ook meteen laat vallen. Dan kan de wethouder ook weer verder. Wethouder Van Asten (D66). De rechtszaak is aangespannen op het moment dat er nog de formele opening lag om in de Smartgarage aan de slag te gaan. Toen kregen wij de rechtszaak aan de broek. Daarmee is het toch ook lastig? Wij zijn niet gaan procederen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Die Smartzaak was geen optie. Daar moest een half miljoen aan verbouwd worden. Die meneer wist al dat dat geen kans zou maken. Die zag zijn bedrijf naar de gallemiezen gaan. Daarom heeft hij de sprong gemaakt om de rechtszaak te beginnen. Dat begrijpt u toch wel? Wethouder Van Asten (D66). Ik kan niet in het hoofd kijken van de ondernemer, dus dat ga ik ook niet doen hier. Ik weet alleen dat er een tijdelijk huurcontract zat op een pand dat uiteindelijk nodig is voor de aanleg van het ov en dat wij op een gegeven moment zelf beschikbaar moeten hebben. Dat is

79

het belang van de stad hier om die busbaan aan te kunnen leggen. Dat is het algemeen belang. De rechter heeft ook de uitspraak gedaan dat dat belang prevaleert boven het belang van de ondernemer. De voorzitter. Meneer Meinesz, voor de laatste maal. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik heb begrepen dat die rechter een soort kantoorzinnetje dat ertussen stond in dat contract … Deze huurder is dat bedrijf begonnen omdat hij daar een garage wilde beginnen. Daar was iedereen het mee eens, u ook. U heeft jarenlang daarvoor de huur gevangen. Er is nooit wat gezegd over een kantoor. Anders krijgt hij misschien nog wel geld terug, want dan is die ruimte misschien wel goedkoper. Maar dat is de reden geweest waarom de zaak gewonnen is door de gemeente, niet op andere gronden. De voorzitter. Wethouder, wilt u hierop reageren? Het was geen vraag per se. Wethouder Van Asten (D66). Ik zou willen aanraden om de uitspraak er even bij te pakken en precies te lezen waarom deze uitspraak is gewezen. Lesley Arp (SP). Wat ik lastig vind, is dat de hele tijd wordt verwezen naar de rechtszaak, terwijl in de inspraak maar ook in het schrijven aan de verschillende raadsleden heel duidelijk door de ondernemer is gezegd in welke context en om welke beweegredenen de rechtszaak is aangespannen, namelijk uit nood. Ze zijn wel degelijk bereid het gesprek aan te gaan.

De motie van de heer Meinesz is volgens mij een heel constructieve motie die een aantal suggesties noemt waar het gesprek over zou kunnen gaan. En over de oproep om op zoek te gaan naar locaties: waarom is het niet mogelijk om uit de fuik van die rechtszaak te stappen en ook dat gesprek aan te gaan? Want de ondernemer doet wel een handreiking naar de gemeente nu. Wethouder Van Asten (D66). Het is volgens mij aan de ondernemer om de locatie te zoeken. Ik heb al gezegd dat wij als gemeente niet een groot boek hebben waarin alle locaties staan waar bedrijven zich zouden kunnen vestigen. Dat is natuurlijk wel het probleem. Wij brengen niet een ondernemer naar een pand toe. Lesley Arp (SP). Ik snap het werkelijk waar niet. Ik weet dat we het bureau Steenworp hebben afgeschaft als gemeente, maar we hebben ondernemers gehad die in een bruikleensituatie zitten, dus niet eens als huurder, waarvan de gemeente wel heeft gezegd naar aanleiding van bijvoorbeeld moties van de raad: we gaan dat gesprek aan, per ondernemer, en kijken wat er uitkomt. Waarom zou dat niet kunnen in relatie tot deze ondernemer, die noodgedwongen moet verplaatsen door een ingreep van de gemeente - die busbaan vindt mijn fractie trouwens zeer wenselijk - en ook al die jaren gewoon een trouwe huurder is geweest die het volle pond heeft betaald? Wethouder Van Asten (D66).