RIS318497 Notulen van de raad van 15 februari 2024

Dit amendement voegt natuurlijk geen nieuwe stukken toe. Dat is natuurlijk ook een illusie. Dit Kwaliteitsplan is een verdere uitwerking van de structuurvisie, die al precies aangeeft welke mobiliteitsmaatregelen nodig zijn. Die worden nog gespecificeerd in de stukken die we nu aan het maken zijn. Uw amendement is daarmee dus overbodig. Bij overbodigheid geven we een negatief advies. Dan ga ik naar de moties, allereerst de motie van mevrouw Gerritsen van de Partij voor de Dieren. We hebben nog geen buitenruimteplannen opgesteld in het CID. Daar gaan we wel aan werken bij Laakhavens. Dat komt hopelijk zo snel mogelijk naar u toe. We hebben daarin natuurlijk veel aandacht voor vergroening. U roept ertoe op om daarbij rekening te houden met de verbindingen die er nu zijn en die er komen. Daar kunnen we mee aan de slag; daar kunnen we mee gaan werken. Deze motie laten we dus aan de raad. Hinke de Groot (CDA). Ik snap het niet helemaal, want zojuist zei u over twee amendementen van Hart voor Den Haag en de VVD: we zijn al aan de slag met de plannen die nog komen en daarom zijn deze amendementen overbodig. Nu hoor ik dat men ook met de buitenruimteplannen al aan de slag is. Waarom is deze motie dan niet overbodig? Ik snap deze lijn niet helemaal. Wethouder Van Asten (D66). De lijn is dat beide amendementen precies datgene vragen waar we al mee bezig zijn.

Daar zit dus geen woord tussen. Bij het maken van buitenruimteplannen kan je keuzes maken: wat stel je voorop en welke kwaliteiten vind je wel of niet belangrijk? Deze motie vraagt om rekening te houden met de hoofdbomenstructuur, om die te versterken en om nu al aansluiting te zoeken bij de plannen voor de grotere parkgebieden, of dat nou op de Utrechtsebaan is of bij Laakhavens, om daar één geheel van te maken. Dat is nog nergens in een beleid vastgelegd. Dat wil niet zeggen dat we, als de motie niet wordt aangenomen, er één grote asfaltvlakte van maken, maar dit is daarmee dus anders dan de twee amendementen. Ik bemerkte ter linkerzijde van mij enig enthousiasme over het asfalt. Dan de motie van de Partij van de Arbeid, de motie Mobiliteit randvoorwaarde voor kwaliteit in het CID. De Partij van de Arbeid kwam overigens met namen voor het CID waar het college echt niks mee kan. Tjoek Tjoek Zone … Ik zie mezelf echt niet bij ontwikkelaars staan om dat uit mijn mond te krijgen; dat is dan weer een taal die ontwikkelaars niet spreken. Tjoek Tjoek Zone … Ik zou er eerlijk gezegd ook niet in willen wonen. Het klinkt toch een beetje als Teletubbieland. Maar goed, dat kwam uit de peiling. Samir Ahraui (PvdA). Ik wil het college natuurlijk heel graag helpen. We hebben een paar jaar geleden meer dan 70 inzendingen gekregen.

Daar zal toch iets tussen moeten zitten wat het college wél aanspreekt? De Haagse Buidel zou ook nog een alternatief kunnen zijn als Tjoek Tjoek Zone net niet serieus genoeg is. 48

Wethouder Van Asten (D66). Ik moet natuurlijk ingaan op de eerste suggestie die mij wordt gedaan. Blijkbaar stond Tjoek Tjoek Zone nummer 1 op de lijst. Maar goed, laten we het daar maar even bij laten. Mochten er nog suggesties zijn die beter zijn, dan houden we ons aanbevolen; ik zeg daarbij: met een kritische blik. Deze motie vraagt om ook de resultaten uit de netwerkstudie mee te nemen in de voortgangsrapportages. Ja, dat kan als de raad dat wil. Ik zit bij dit soort stukken wel altijd een beetje in mijn maag met de vraag hoe u de gebiedsontwikkelingen uiteindelijk wilt gaan bespreken. U kunt alle mobiliteit hier naar de commissie Ruimte toe trekken, maar dan zou de commissie Leefomgeving of een gecombineerde functie er als het ware niet meer helemaal over gaan. Dat moet u dus zelf gaan beslissen. Als u dit met deze motie bij elkaar wilt voegen, dan kan dat. Dan maken wij dat, maar dat is voor u ter overweging. Samir Ahraui (PvdA). Dank voor het antwoord. We hoeven niet die hele netwerkstudie erbij te hebben, maar wel de elementen die het CID echt raken. We hebben mobiliteit als randvoorwaarde genoemd.

Het lijkt ons in ieder geval logisch om dit ook in de breedte, dus ook in de effecten die straks uit die netwerkstudie moeten komen, voor het gebied in zijn geheel maar ook voor de deelgebieden inzichtelijk met elkaar te kunnen bespreken, omdat we af en toe wellicht te veel kijken naar losse projecten of losse gebieden. Dat overzicht en die integraliteit zijn daarbij belangrijk. Wat mijn fractie betreft hoeft u bij de afdoening van deze motie dus niet de hele netwerkstudie te ControlC'en en te Control-V'en, maar wel de elementen die in ieder geval voor het CID van toepassing zijn. Wethouder Van Asten (D66). U had mij met 'integraliteit'. Dan kunnen we daar niet tegen zijn. Natuurlijk is daar een verslag van te maken. Als u dat wilt, stemt u dan dus voor deze motie. De voorzitter. Er is behoefte aan een tweede termijn. Voorzitter: de heer Groenewold. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik ben een beetje geschrokken van de beantwoording van de wethouder. Met onduidelijke argumenten worden moties ontraden of omarmd. Mijn belangrijkste vraag is of het college überhaupt nog van plan is om de aangenomen motie over de Haagse visie op de mobiliteit uit te voeren. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Die onduidelijkheid blijkt wel uit de vraag van de heer Dubbelaar.

Ik heb namelijk echt wel gezegd dat de visie op de mobiliteit terugkomt in de netwerkvisie die ziet op de hele stad en de regio daaromheen. Hij wordt dus op zijn wenken bediend. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). De uitkomst van een netwerkstudie is wat anders dan een visie. Dat moet de wethouder toch met mij eens zijn. Wethouder Van Asten (D66). Je gaat kijken: wat is hier van belang? Dan ga je kijken hoe de bereikbaarheid van de stad is geregeld, hoe de wegen zijn die hiernaartoe lopen en hoe je ervoor zorgt dat de stad met alle modaliteiten bereikbaar blijft. Dat is de studie die wij gaan doen. Bij een visie op mobiliteit vraagt u bijna meer: wat vinden wij van de auto? Dat lijkt me minder interessant dan ervoor zorgen dat de stad bereikbaar blijft voor bewoners, bezoekers en ondernemers. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Maar dat is reuze interessant om te weten. Ik word namelijk keer op keer, consequent geconfronteerd met een college dat last heeft van autohaat. In alle stukken zie ik dat terugkomen en daar wil ik graag van af. Daarom het verzoek om met een Haagse visie te komen, want dan weet ik waar het college staat op dit specifieke onderwerp. Wethouder Van Asten (D66). Ik kan alleen maar zeggen dat u dat zult zien in de netwerkstrategie. Dan ziet u wat we zullen gaan doen om deze stad bereikbaar te houden voor alle modaliteiten, inclusief de auto.

De heer Dubbelaar heeft het continu over 'autohaat'. Dat vind ik persoonlijk heel erg 49

jammer, want we hebben als raad ook veel documenten vastgesteld die juist gaan over het bereikbaar houden van de stad, maar dan wel middels de mobiliteitstransitie. De voorzitter. Meneer Dubbelaar, voor de laatste maal. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Maar er worden dus moties in stemming gebracht. Die worden aangenomen. Die moties worden afgedaan. Er wordt een toezegging gedaan aan de raad: wij komen dan met een stuk naar u toe. En het college doet het dan dus gewoon niet. Wethouder Van Asten (D66). Dat is dus niet juist, want we komen met die netwerkstrategie en daar zult u dat in zien. Heeft u nog even geduld. Dan zult u daar echt wel in zien dat we daar goed over hebben nagedacht en een stevige visie op hebben. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Aan het eind van de vergadering stemmen wij over de moties, de amendementen en het raadsvoorstel zelf.

Aan de orde is: H. Voorstel van het college inzake Concept planuitwerkingskader herontwikkeling Tuincentrum Hanenburg (RIS317054). De beraadslaging wordt geopend. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. In de herontwikkeling van Tuincentrum Hanenburg worden sociale huurwoningen gecompenseerd die eigenlijk in de ontwikkeling van het Atlantic Hotel in Kijkduin zouden moeten komen. Hoewel het goed is dat de sociale huurwoningen er door de compensatieregeling wel komen, is de beweging die we zien verkeerd. In plaats van een toevoeging van sociale huurwoningen aan een wijk waar slechts 8% sociale huur staat, Kijkduin, wordt de sociale huur toegevoegd aan een wijk waar al heel veel sociale huur te vinden is. Dat is de verkeerde beweging. Ik hoop dan ook dat de wethouder, het college dat met de ChristenUnie/SGP eens is en bijkomende ontwikkeling en deze beweging niet doorzet. Dan over het planuitwerkingskader zelf. Het is goed om op deze locatie te ontwikkelen en de plannen passen in de omgeving. In de ontwikkeling is plaats voor een gemengd programma met veel aanbod voor starters en ouderen en dat is nodig in deze wijk waar ouderen graag willen blijven wonen, maar zitten te springen om een meer passende woning. Deze ontwikkeling is bij uitstek geschikt om de doorstroom in Waldeck te bevorderen.

Daarom dien ik een motie in, samen met de collega's Dubbelaar, De Ridder en Arp. Het dictum daarvan luidt: verzoekt het college in het kader van lokaal maatwerk voorrang te verlenen aan ouderen uit Waldeck die willen doorstromen naar een passende woning in de herontwikkeling van Tuincentrum Hanenburg. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door de heer Dubbelaar, de heer De Ridder en mevrouw Arp, wordt de volgende motie (H.1 CU/SGP) ingediend:

Motie H.1 CU/SGP voorrang voor ouderen uit Waldeck De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 februari 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Concept planuitwerkingskader herontwikkeling Tuincentrum Hanenburg (RIS317054),

50

constaterende, dat: ▪ in de herontwikkeling van Tuincentrum Hanenburg een gemengd programma komt, met veel plek voor ouderen; overwegende, dat: ▪ een veelgehoorde wens is dat wijkbewoners, en met name senioren, graag in hun eigen wijk willen blijven wonen; ▪ in de vigerende woonagenda ruimte bestaat om lokaal maatwerk toe te passen, waarbij voorrang gegeven kan worden aan ouderen; verzoekt het college: ▪ in het kader van lokaal maatwerk voorrang te verlenen aan ouderen uit Waldeck die willen doorstromen naar een passende woning in de herontwikkeling van Tuincentrum Hanenburg, en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Het bouwplan Hanenburg is onlosmakelijk verbonden met de herontwikkeling van het Atlantic Hotel. Alle collega's hebben natuurlijk de stukken gelezen. We hebben er in de commissie uitvoerig over gesproken. Ik heb uitvoerig mijn liefde voor Kijkduin uitgesproken, zeg ik tegen de heer De Ridder. Ik heb twee moties medeondertekend: de motie van de ChristenUnie over voorrang voor bewoners uit Waldeck en de motie van D66 over een goede invulling van het bouwplan. Daar wil ik het bij laten. Rutger de Ridder (VVD). Waarom ondertekent u de motie van D66? Want dat begrijp ik niet. De voorzitter.

De motie is nog niet ingediend, maar u heeft die wel al gezien, begrijp ik hieruit. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het is een goede motie. Wat vindt de heer De Ridder niet goed aan die motie? De voorzitter. We mogen geen wedervragen stellen, en de heer De Ridder is net doorgestreept op het lijstje voor de inbreng, zie ik. Maar de heer De Ridder wil nog een vervolgvraag stellen. Wie weet is hij net zo creatief als hem net werd toegedicht. Rutger de Ridder (VVD). Ik vind het wel opmerkelijk. Het lijkt alsof Hart voor Den Haag niet wil dat er ook woningen met tuintjes komen in dit gebied. Dat is waar het op lijkt. Want dat is wat D66 wil en Arjen Dubbelaar gaat daarin mee. Dat vind ik jammer. De voorzitter. Dat is inderdaad redelijk creatief. Voor de duidelijkheid, de motie is nog niet ingediend. Normaal hebben wij het hier over moties die zijn ingediend. Dus voor de beraadslaging is dit wellicht wat onduidelijk, maar ik sta toe dat de heer Dubbelaar een antwoord geeft. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dat is fijn, voorzitter. Ik heb hier met de heer Noorlander over gesproken. De motie is nog beter geworden doordat er ook rekening wordt gehouden met de leefbaarheid. Dat is toegevoegd aan het dictum.

Daarom zeg ik tegen de heer De Ridder: omarm de motie, want daar waar het kan, waar de leefbaarheid er niet onder lijdt, moeten we kijken naar de dichtheid van woningen, want we hebben die woningen nodig. We zitten in een wooncrisis, meneer De Ridder, dus er moet gebouwd worden! De voorzitter. Meneer De Ridder, voor de laatste maal. Rutger de Ridder (VVD). Dit is dus echt heel jammer. Want dan is er een plek waar we gewoon mooie huizen kunnen bouwen met een tuin, die passen bij de wijk, en dan zegt meneer Dubbelaar: dat 51

hadden we niet moeten doen, we hadden daar ook appartementen moeten bouwen. Ik vind het jammer van meneer Dubbelaar, want dát is wat de motie eigenlijk wil, meneer Dubbelaar. U bent in het ootje genomen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Nu haalt de heer De Ridder twee dingen door elkaar. Ik ga voor Hanenburg stemmen. Met pijn in het hart, omdat het onlosmakelijk verbonden is met het Atlantic en wat er met het Atlantic gaat gebeuren, doet me echt pijn; als ik daar de plaatjes van zie, ik heb daar moeite mee. Maar wij gaan voor Hanenburg stemmen. Dit is om in de toekomst - want Hanenburg is er al - goed te kijken naar de invulling van een bouwinitiatief. Ik denk dat de heer Noorlander dat uitstekend verwoord heeft. De voorzitter. Dat is een mooi bruggetje naar de volgende woordvoerder. Meneer Noorlander gaat even toelichten waar we het net over hebben gehad. Dat is ook wel fijn voor het debat. Wanneer u er klaar voor bent, mag u beginnen met uw inbreng en schijnbaar een motie indienen. Joren Noorlander (D66). Wat een spanning, voorzitter. Laat ik eerst maar gewoon beginnen met mijn inbreng. Dan kom ik vanzelf bij de motie. Dat lijkt me het handigst. Het was een heel uitzoekwerk om te begrijpen hoe de systematiek voor de compensatie sociale huurwoningen hier in elkaar zat en hoe het was geregeld in deze plannen.

Sociaal in Nieuw Kijkduin had onze voorkeur, maar dat zat niet in de oorspronkelijke afspraken. Maar het heeft uiteindelijk wel een plek gevonden bij de locatie Hanenburg. Wij zijn eigenlijk best wel tevreden met de oplossing die er nu ligt. Wel heb ik een punt over hoe we bouwen in de juiste dichtheid. Meneer Dubbelaar refereerde daar net ook hartstikke goed aan. Op een plek waar in eerste instantie 21 woningen gepland stonden - want er kwamen er 44 bij vanuit het Atlantic Hotel - vond eigenlijk bijna de hele commissie wel dat 65 woningen goed ingepast waren. Ik vond het vreemd dat die 65 woningen niet in het oorspronkelijke plan stonden. Hoe het nu dus is ingepast in Nieuw Hanenburg, is heel goed gedaan; een compliment aan het college. Daar willen we graag meer van. Daarom de motie die heet Op de juiste manier verdichten. Die roept het college op bij woningbouwinitiatieven waarbij er duidelijk geen goede benutting van de woningdichtheid plaatsvindt, naar de initiatiefnemer te communiceren dat een alternatief plan met een hogere dichtheid, met oog op de leefbaarheid, ook passend is en het initiatief hierop te laten aanpassen; en de raad periodiek te rapporteren over de voortgang van het sturen op hogere woningdichtheid, waar deze passend zou kunnen zijn. De motie is mede ingediend door Arjen Dubbelaar van Hart voor Den Haag en Samir Ahraui van de Partij van de Arbeid.

Hinke de Groot (CDA). Ook bij mij riep de motie veel vragen op. We hebben nu een keer een plan dat past bij de wijk en waar bewoners ook tevreden over zijn, geen hoogbouw, maar dan wil D66 toch nog meer verdichten, er nog meer uithalen dan erin zit, zoals Dubbelaar dat eerder noemde bij het kwaliteitsplan. Krijgen we dan geen kippenhokjes met keukenblokjes? Joren Noorlander (D66). Ik had net volgens mij een heel mooie, goede inleiding gedaan en gezegd wat ik van dit project vond. Het project dat er nu staat, met 65 woningen, Nieuw Hanenburg, is hartstikke goed. Daar gaan wij ook voor stemmen. Dat is perfect. Ik wil graag meer van dat soort plannen doorgang laten vinden. Als we hier minder hadden gerealiseerd dan 65 woningen, zoals er oorspronkelijk stond met die 21 woningen, zonder de woningen van Nieuw Kijkduin, dan had ik het een te lage dichtheid gevonden. Dus wat er nu ligt, is hartstikke goed. Daar wil ik meer van. Hinke de Groot (CDA). Ik begrijp dat de heer Noorlander meer en meer en meer woningen wil. Dat snap ik, maar het moet wel verantwoord. Wat houdt dan voor de heer Noorlander 'met oog op de leefbaarheid' in? Ik zie dat niet echt geconcretiseerd in de motie. Joren Noorlander (D66). Ik ben blij dat mevrouw De Groot ook ziet dat er een wooncrisis is en dat we die woningen ook echt nodig hebben, want dat is gewoon heel erg belangrijk.

Als je het hebt over leefbaarheid, dan heb je het onder andere over voorzieningen, waar mevrouw De Groot het vaak over heeft, over bepaalde vormen van mobiliteit, over het groen. Dat zijn een aantal voorbeelden.

52

De voorzitter. Mevrouw De Groot, voor de laatste maal. Hinke de Groot (CDA). Voorzieningen zijn altijd goed. Daar ben ik groot fan van. Maar daarom ben ik juist wat kritisch op die verdichting. Soms heb je gewoon een goed plan waar draagvlak voor is. Deze motie roept dan toch wel op om nogmaals te kijken naar nog meer verdichting. Volgens mij moeten we als een plan goed is, dat gewoon zo laten en niet altijd maar verdichten, verdichten en meer eruit halen dan erin zit. Ik hoop dat de heer Noorlander het ermee eens is dat als er een goed plan ligt, we dat op die manier door moeten laten gaan en niet steeds moeten kijken naar meer verdichten en alleen maar kleiner wonen. Joren Noorlander (D66). Ik ben heel benieuwd hoe het CDA gaat stemmen bij het Kwaliteitsplan CID, waar punt nummer 7 was: halen we er meer uit dan erin zit? Daarnaast vind ik gewoon echt dat we de woningnood op moeten lossen en er zo veel mogelijk aan moeten doen om dat te doen. Als het op een leefbare manier kan, zonder dat de wijk eronder lijdt, gaan we natuurlijk voor de hoogst mogelijke dichtheid. Dat vind ik niet meer dan normaal in deze wooncrisis. Rutger de Ridder (VVD). Wat vindt D66 'duidelijk geen goede benutting van de woningdichtheid'? Dat wil ik objectief in een soort afwegingskader zien, want dat heeft u niet gegeven. Joren Noorlander (D66).

Ik wil ook best wel wat vrijheid aan het college geven om die inschatting te maken, natuurlijk. Dat is wel logisch. Ik vind 21 woningen op deze locatie, Nieuw Hanenburg, veel te weinig, want daar kan je blijkbaar twee keer zoveel nog bij optellen. Rutger de Ridder (VVD). Daar had ik het dus over, en meneer Dubbelaar, luistert u goed: meneer Noorlander wil de vrijheid geven aan het college. Dan weet u wat er gebeurt. In ieder geval niet wat u ervan gedacht had. Dus handtekening eronderuit! Joren Noorlander (D66). Het is een beetje jammer dat meneer De Ridder niet weet hoe het werkt, dat we uiteindelijk als raad er ook nog over mogen stemmen. Rutger de Ridder (VVD). Nee, dat is niet zo. Dat is niet bij ieder plan zo. Niet ieder plan dat voldoet aan het bestemmingsplan, komt hier langs. Als het voldoet aan het bestemmingsplan, maar het eigenlijk ook mooie woningen met tuintjes hadden kunnen zijn, dan gaat het dus niet meer gebeuren. Dat gebeurt er als meneer Dubbelaar hier voor stemt. Joren Noorlander (D66). Ik zou het echt schandalig vinden als wij als stad bijvoorbeeld in het centrum van Den Haag zouden zeggen: weet je wat, laten we daar maar grote villaatjes met tuinen neerzetten. Nee, daar moeten we met hoge dichtheid bouwen, want er is woningnood. Die moeten we proberen op te lossen. Isabel Bos (GroenLinks).

Ik had ook een vraag over deze motie en dan met name het laatste stuk van het eerste punt, om het initiatief erop te laten aanpassen. Hoe ziet de heer Noorlander dat voor zich? Moet het college dan vragen aan een ontwikkelaar om het aan te passen? Moeten we dat afdwingen? Hoe wil je dat dan af gaan dwingen? Joren Noorlander (D66). Ik kan me voorstellen dat het meegenomen wordt in het werkproces dat hier intern gebeurt op het moment dat er een initiatief binnenkomt. We hebben afgelopen week een mooie presentatie gehad over hoe dat in zijn werk zou moeten gaan met ingang van de Omgevingswet. Ik denk dat er in dat proces echt wel een plek te vinden valt om dat aan te geven aan een projectontwikkelaar. Isabel Bos (GroenLinks). Dan hoor ik weer dat woord, 'aangeven' aan de ontwikkelaar. Maar vragen we het of eisen we het van ze?

53

Joren Noorlander (D66). Deze motie vraagt en persoonlijk denk ik zelf ook nog dat we het misschien wel moeten eisen, omdat ik vind dat we de woningnood echt moeten oplossen. Misschien moeten we daar iets steviger in zijn. Lesley Arp (SP). Ik worstel ook een beetje met wat deze motie concreet gaat betekenen. In dit voorbeeld is het natuurlijk perfect gegaan en zijn er meer woningen bijgekomen. Maar net was er bijvoorbeeld een debat over de hoogbouwnota en ruimte voor torens bij De Stede. Daar had ik wel wat twijfels bij in het kader van bijvoorbeeld voorzieningen en ov, maar het college vindt dus dat er ruimte is voor torens bij De Stede. Dat hebben zij op schrift gesteld. Als iemand bijvoorbeeld met een plan zou komen voor De Stede, zou de consequentie van deze motie dan zijn dat het college zegt: weet u wat, bouw daar een toren? Zou dat kunnen? Joren Noorlander (D66). Deze motie zegt niet zo heel veel over torens, maar die zegt wat over een bepaalde dichtheid van woningen. Verdichten kan op verschillende manieren. Als de voorzieningen het aankunnen, als de wijk het aankan, kunnen we voor een hogere dichtheid kiezen, ja. Lesley Arp (SP). Deze motie zegt niks over torens, maar torens zijn natuurlijk wel een vorm van verdichting. De motie geeft heel veel vrijheid aan het college, dus dit zou een uitwerking kunnen zijn. Klopt dat? Joren Noorlander (D66).

In theorie, als de leefbaarheid het aankan, als wij met zijn allen ook vaststellen dat een bepaalde hoogte gewenst is, dan zou dat kunnen, zeker als dat binnen plan zou zijn. Als er een wijziging is of het buiten het omgevingsplan is, dan komt het natuurlijk bij ons langs. De voorzitter. Mevrouw Arp, voor de laatste maal. Lesley Arp (SP). Waar ik mee worstel, is dat de heer Noorlander zegt: als de leefbaarheid het aankan. Die afweging ligt dus bij het college. In relatie tot dit heel concrete voorbeeld heeft mijn fractie bijvoorbeeld gezegd: ik denk dat ze dan echt wel iets gevraagd moet worden qua beter ov bij die plekken zoals De Stede, zodat je dat op een verantwoorde manier kan doen. Maar de heer Noorlander legt die afweging volledig bij het college en dan hebben wij er eigenlijk niks meer over te zeggen. Klopt dat? Joren Noorlander (D66). Nee, uiteindelijk hebben wij er altijd alles over te zeggen wat wij willen, zeker ook met het vaststellen van een bepaald voorzieningenniveau dat we eisen voor een bepaald aantal woningen. Daarbij kan ik ook nog wel een ander voorbeeld aanhalen. Dat is in Benoordenhout, het Willem Rooyaardsplein. Ik denk dat er daar best wel een aantal woningen bij hadden gekund. Dan hadden we de doorstroming in de wijk misschien wel wat meer op gang kunnen brengen. Dat was daarvoor een mooie locatie geweest. Maar het bestemmingsplan is al voorbij.

Dat vind ik jammer. Dat wil ik in de toekomst graag voorkomen. Sebastian Kruis (PVV). Ik snap niet waarom collega-raadsleden weer dezelfde vragen stellen aan de heer Noorlander, want uiteindelijk is de situatie steeds weer dezelfde: de heer Noorlander ziet een plan en begint te tetteren dat er meer woningen bij moeten. Dat de voorzieningen er nog niet zijn, interesseert hem helemaal niets. Het is elke keer hetzelfde liedje. Ik snap niet waarom we elke keer weer naar dezelfde bekende weg vragen bij de heer Noorlander. De voorzitter. Meneer Noorlander, wilt u daarop reageren? Joren Noorlander (D66). Ik had zelf andere bewoordingen gekozen om de interruptie te plegen, maar ik ben blij dat in ieder geval mijn boodschap bij meneer Kruis aankomt, dat hij ziet dat ik de woningnood een ontzettend probleem vind, dat ik vind dat we die op moeten lossen en dat dit misschien een stapje in de goede richting is. Ik hoop dat meneer Kruis mij daarin wil volgen.

54

Voorzitter. Wij kunnen het ons niet veroorloven om in een te lage dichtheid te bouwen, zeker als de leefbaarheid in de wijken daar niet op achteruit gaat. Dat is het denken dat Den Haag nodig heeft. De voorzitter. Door de heer Noorlander, daartoe gesteund door de heer Dubbelaar en de heer Ahraui, wordt de volgende motie (H.2 D66) ingediend:

Motie H.2 D66 Op de juiste manier verdichten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 februari 2024, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Concept planuitwerkingskader herontwikkeling Tuincentrum Hanenburg (RIS317054). Constaterende, dat: ▪ de woningnood in Den Haag groot is; ▪ er op de locatie van Tuincentrum Hanenburg in eerste instantie een plan voor 21 woningen lag; ▪ de commissie in overgrote meerderheid een plan voor 65 woningen ook passend bij de wijk vond. Overwegende, dat: ▪ het college vanuit de initiatiefnemer redeneert en vooral kijkt of het aangeboden plan passend zou zijn; ▪ er vanuit het college ook een zo proactief mogelijke houding omtrent het tegengaan van de woningnood verwacht wordt; ▪ in verschillende wijken, verschillende vormen van verdichting passend is; ▪ er altijd een afweging met oog voor de leefbaarheid gemaakt moet worden; ▪ wij het ons niet kunnen veroorloven om potentiële locaties niet op de juiste manier te benutten.

Roept het college op: ▪ bij woningbouwinitiatieven waarbij er duidelijk geen goede benutting van de woningdichtheid plaatsvindt, naar de initiatiefnemer te communiceren dat een alternatief plan met een hogere dichtheid, met oog op de leefbaarheid, ook passend is en het initiatief hierop te laten aanpassen; ▪ de raad periodiek te rapporteren over de voortgang van het sturen op hogere woningdichtheid, waar deze passend zouden kunnen zijn. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Isabel Bos (GroenLinks). Voorzitter. Het zal geen nieuws voor u zijn: we zitten middenin een wooncrisis. Daarom zijn we als GroenLinks ook blij dat er op de locatie van Tuincentrum Hanenburg woningen ontwikkeld gaan worden. We zijn ook blij dat een groot deel van deze woningen sociale huurwoningen gaan worden. Wel betreuren wij dat hiermee sociale huurwoningen gecompenseerd worden voor het plan van de herontwikkeling van Atlantic Hotel in Kijkduin Bad, een plek in de stad waar het aandeel sociale woningen op dit moment minder dan 9% is. Wat ons betreft zijn de woningen in Waldeck meer dan welkom, maar hadden ze ook zeker aan het Deltaplein mogen staan. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Mevrouw Bos geeft eigenlijk al antwoord, maar ik begrijp dus dat GroenLinks graag gezien had dat de sociale huurwoningen in het bouwplan van het Atlantic Hotel meegenomen waren?

55

Isabel Bos (GroenLinks). We hebben echt een grote opgave voor sociale huurwoningen. Daarom vinden we het ontzettend jammer als GroenLinks dat bij het Atlantic Hotel geen 30% sociaal gerealiseerd hoeft te worden, wat voortkomt uit oude afspraken. U kent ook nog de motie uit 2010 van mijn voorganger Inge Vianen. We hadden heel graag gezien dat we toen al de keuze hadden gemaakt om hier wel gewoon 30% te realiseren. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik begreep uit het debat in de commissie dat die motie het niet gehaald had. Wethouder Van Asten zei dat. Dat wist ik niet. Maar in ieder geval riep die motie van uw GroenLinks-collega ertoe op om dat te compenseren in Kijkduin Midden, niet per se in het Atlantic Hotel. U gaat gewoon nog een stapje verder, begrijp ik. Isabel Bos (GroenLinks). Als ik kijk naar Kijkduin Bad, waar nu het aantal sociale woningen onder de 9% ligt, zie ik daar echt een heel duidelijke opgave om er meer toe te voegen. Ik vind het ook echt een opgave voor ons als raad om die wens te hebben en die ook uit te spreken, dus bij dezen. Voorzitter. Zoals gezegd, komt dit voort uit een besluit uit 2010. In de commissie heb ik daar al uitgebreid bij stilgestaan, dus ik zal niet in herhaling vallen, maar ik wil u toch meenemen in het proces dat voorafgegaan is aan het besluit van vandaag. Ik heb hierover ook een aantal vragen aan de wethouder.

Zoals ik al benoemde, is het besluit dat er geen sociale woningen gebouwd worden in Kijkduin Bad genomen in 2010 en ook in 2010 vonden we dit als GroenLinks al een slecht idee. Een motie die we toen indienden om hier sociale woningen te realiseren, haalde het helaas niet. Vervolgens leerden we dat er in de voorbereiding op het bestemmingsplan uit 2014 een anterieure overeenkomst is gesloten met de ontwikkelaar. Dat zijn stukken die wij zelf ook hebben opgevraagd bij het college. Ik ben ondertussen een stuk wijzer geworden over de juridische noodzaak en rol van de anterieure overeenkomst, waarvoor ook dank aan de ambtenaren die mij daarbij geholpen hebben met de vragen die ik erover had. Maar het riep bij mij wel weer een aantal nieuwe vragen op, natuurlijk. Die leg ik graag voor aan de wethouder. Het zijn er drie. Hebben anterieure overeenkomsten een standaard looptijd en daaraan gekoppeld een einddatum? De overeenkomst uit 2014 die betrekking heeft op dit project, heeft geen einddatum. Inmiddels heb ik geleerd dat het tegenwoordig vaker wel het geval is dat er een einddatum is.

Is het inderdaad nu de standaard om wel een einddatum te hebben? Wat is dan de standaard looptijd? Mocht het zo zijn dat er geen standaard looptijd is, kan de wethouder dan aangeven in hoeverre dat wel zou kunnen? Dan heb ik een vraag in het licht van duidelijke en actieve informatievoorziening aan de raad. In hoeverre kan er bij plannen die we in de commissie en raad bespreken vooraf, bij de betreffende stukken zelf al worden aangegeven of een anterieure overeenkomst van toepassing is op het betreffende plan, wat de invloed van deze overeenkomst is op het betreffende plan en in hoeverre de raad invloed en bevoegdheid heeft met betrekking tot de inhoud van de anterieure overeenkomst en, in het verlengde daarvan, ook tot het plan zelf? De laatste vraag: kan de wethouder aangeven hoe anterieure overeenkomsten gaan landen in de omgevingsvisie en in het omgevingsplan? Biedt het ons misschien als raad nog een moment om meer inzicht te krijgen in alle lopende anterieure overeenkomsten? Ik heb hieromtrent een paar moties voorbereid, maar ik hoop dat we van de wethouder duidelijke antwoorden gaan krijgen, zodat ze niet meer nodig zijn. Er wordt weleens gezegd dat wij als raadsleden op de schouders van onze voorgangers staan. Daarvoor is het wel echt van belang dat je zelf die schouders kan zien, dat je weet waar een besluit vandaan komt.

Nogmaals, ik vind het jammer dat we nu zelf heel veel stukken hebben moeten opvragen. Ik had graag een wat actievere rol gezien. Joren Noorlander (D66). Ik heb een vraag over de anterieure overeenkomsten en hoe die moeten landen in gebiedsvisies en omgevingsplannen en zo. Hoe ziet u dat voor zich? Isabel Bos (GroenLinks). We hebben nu heel veel anterieure overeenkomsten. Die worden gesloten wanneer je richting een bestemmingsplan gaat. Dan liggen ze er al. We gaan nu niet meer werken met bestemmingsplannen, maar we hebben wel nog heel veel anterieure overeenkomsten - ga ik van uit 56

die nog lopen. Die zullen ook op een bepaalde manier moeten worden omgezet naar de plannen die we nog met elkaar gaan maken in het licht van de Omgevingswet. Vandaar de vraag aan de wethouder wat we doen met die anterieure overeenkomsten. Het is misschien ook een mooi moment om te kijken wat we nog aan voorraad hebben liggen aan anterieure overeenkomsten. Ik begreep dat het er misschien best wel veel kunnen zijn. Die kunnen we tegen het licht houden om te kijken of het afspraken zijn waar we ons nog steeds in kunnen vinden of dat, zoals we nu ook zien bij de plannen van Atlantic Hotel, de huidige realiteit misschien wel weer anders is en we die zouden willen bijstellen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik was benieuwd of GroenLinks al weet hoe ze gaan stemmen bij de motie van de heer Noorlander, waar net enige discussie over geweest is. Isabel Bos (GroenLinks). Ik vind het een lastige motie van de heer Noorlander. Ik heb net ook even overlegd met mijn collega Vincent Thepass daarover. Voor mij is nog onduidelijk wat de effecten gaan zijn van deze motie. Het is heel belangrijk om woningen toe te voegen, maar we hechten natuurlijk ook aan groen, aan voorzieningen, aan andere zaken die echt van belang zijn voordat je ergens fijn zou kunnen gaan wonen.

Aangezien we nu te weinig zicht hebben op de risico's, neig ik zelf naar tegen, maar ik moet natuurlijk nog overleggen met mijn fractie. Joren Noorlander (D66). Ik vroeg me af wat mevrouw Bos schaart onder 'leefbaarheid' en onder 'voldoende leefbaarheid'. Isabel Bos (GroenLinks). Dat zijn echt de voorzieningen die ik noemde. Het is echt van belang dat je ook naar de huisarts kan gaan als je ergens komt te wonen. Voor leefbaarheid is ook groen ontzettend van belang, is ook mobiliteit van belang, dat je op een juiste manier bij je woning aan kan komen. Volgens mij zijn dat ook allemaal zaken die bijvoorbeeld in een leefbaarheidseffectrapportage uiteindelijk landen. Dus volgens mij is dat niet een heel nieuw begrip. Joren Noorlander (D66). Zo interpreteer ik leefbaarheid ook. Zo kan het begrip in de motie ook geïnterpreteerd worden. Als dat mevrouw Bos misschien ervan overtuigt dat er zo genoeg borging in zit dat de leefbaarheid in orde is, hoop ik dat ze toch haar partij kan overtuigen om haar mening te volgen dat iedereen voor moet gaan stemmen. Isabel Bos (GroenLinks). Ik vind het bijzonder om op deze manier over een motie van een ander te spreken en ik zie ook zeker het enthousiasme bij de heer Noorlander over zijn motie. Maar we zijn hier met 45 raadsleden.

Ik denk dat iedereen wel een andere opvatting zou kunnen hebben over leefbaarheid, maar ook een andere opvatting over wat het betekent om ergens woningen toe te voegen, wanneer er niet genoeg zijn en wanneer er nog meer toegevoegd zouden kunnen worden. Omdat dat zo precair is en je daar zo veel afwegingen in kan maken, vind ik het toch wel heel spannend om nu met zo'n motie die controle voor een deel uit handen te geven. Ik zie te weinig nu de risico's daarvan in beeld en neig dus, nogmaals, nu naar tegen, maar ik ga nog in conclaaf met de rest. De voorzitter. Meneer Noorlander, voor de laatste maal. Joren Noorlander (D66). Vindt mevrouw Bos dan ook het tegengaan van de woningnood belangrijk of heeft ze daar geen boodschap aan? Isabel Bos (GroenLinks). Wij lossen de woningnood liever gisteren dan vandaag op. Wij komen ook vaak bij demonstraties tegen de woningnood. Dus daar vindt u ons natuurlijk volledig aan uw zijde. Daar zie ik overigens dan weer minder, maar u bent uitgenodigd. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik wil eerst graag GroenLinks en D66 bedanken voor het interessante debat over de definitie van leefbaarheid. De definitie van leefbaarheid is namelijk het tegenovergestelde van de richting die Den Haag op gaat op dit moment. We zien overal in de stad straatvuil, we zien overal dat de stad compleet vol is, maar het is voor D66 en GroenLinks nooit vol 57

genoeg. Dat merkten we ook weer aan de inbreng van meneer Noorlander; hallucinante leegheid. Dan zou je denken: daar heb ik de meeste kritiek op. Maar dat is niet het geval. Ik krijg een recensie van de voorzitter, geloof ik. De voorzitter. Ik vroeg me even af of 'hallucinante leegheid' nou wel zo chic was, maar ik dacht: ik ga daar nog niks over zeggen. Ik wil u uw gang laten gaan. Dus gaat u verder. Dan heb ik het op die manier toch gedaan. Sebastian Kruis (PVV). Ik vind het wel heel terecht dat ik het zei, al zeg ik het zelf, want dat is het namelijk als je elke keer maar zegt dat iets meer, meer, meer moet zonder dat je eigenlijk echt een idee hebt hoe je daar invulling aan wilt geven. Maar degene die het het allerbontst heeft gemaakt de afgelopen tijd, is niet de heer Noorlander, maar mevrouw De Groot. We spreken in de raad al jarenlang over de gevolgen van de groei van de stad en dat het aantal voorzieningen achterblijft. Daar hebben we heel mooie debatten over gehad, toen nog ook met raadslid Robert Barker. Daar heb ik heel warme herinneringen aan, maar dat terzijde. Maar mevrouw De Groot maakte zich ook zorgen over voorzieningen. Joren Noorlander (D66). Ik vroeg me af wat meneer Kruis vindt van het plan bij Nieuw Hanenburg en de woningen die daar gerealiseerd worden. Sebastian Kruis (PVV).

Daar kom ik zo nog op, maar dit is in het verlengde van het debat dat zojuist is gevoerd. Ik was bij mevrouw De Groot gebleven. Die maakte zich ook zorgen over … De voorzitter. Voordat u naar mevrouw De Groot gaat, heeft mevrouw Bos een vraag aan u. Isabel Bos (GroenLinks). Dan toch een punt van orde. Zullen we nou niet een recensie gaan geven van alle raadsleden in deze zaal, maar ons gewoon houden bij het agendapunt? De voorzitter. Dat lijkt mij ook goed, alleen gaat de heer Kruis over zijn eigen woorden. Hij heeft het over het debat dat heeft plaatsgevonden. Daar mag hij zijn mening over geven. Ik sta dus toe dat hij verder gaat met zijn recensie, zoals u dat noemt. Meneer Kruis, het woord is aan u voor uw inbreng. Sebastian Kruis (PVV). Bedankt voor de tip, mevrouw Bos. Ik kom zo bij u, dus even geduld. Ik was nog steeds bij mevrouw De Groot. Die maakte zich ook zorgen over voorzieningen. Ze kondigde laatst met veel bombarie in de krant aan dat ze samen met CDA Leidschendam-Voorburg een meldpunt had geopend voor het gebrek aan voorzieningen, want, zei ze: we willen graag input uit de stad over het gebrek aan voorzieningen. Nou, surprise, surprise, vervolgens verscheen er een nieuwsartikel in dezelfde krant dat mensen hadden laten weten dat er te weinig voorzieningen waren. Dat lijkt me nogal wiedes, mevrouw De Groot, daar hebben we het hier al jaren over.

Vervolgens zegt ze in diezelfde krant: ik ben benieuwd wat het college eraan gaat doen. Dat is toch echt van een … Hinke de Groot (CDA). Ik denk dat de heer Kruis gewoon heel graag een interruptiedebatje met mij wil. De vorige keer heb ik hem dat niet gegund toen het over voorzieningen ging, maar ik zal het nu vriendelijk doen. Het klopt inderdaad dat wij dat meldpunt hebben gehad. Dat ging trouwens vooral over het grensgebied tussen Leidschendam-Voorburg en Den Haag en volgens mij gaat het vandaag over Hanenburg. Ik ben dus ook heel erg benieuwd wat de heer Kruis eigenlijk van dat project vindt. Verder kijk ik uit naar het mooie debat over voorzieningen op 28 februari, waarin wij ook voorstellen zullen doen zelf om meer te doen aan het voorzieningenniveau. Ik hoop dat ik de PVV daar een beetje gerust mee kan stellen. Sebastian Kruis (PVV). Hartelijk dank voor de reactie van mevrouw De Groot. Het is niet zo dat ik per se aan het hengelen was naar recensies en interrupties, maar ze zijn natuurlijk altijd welkom. Maar ik blijf bij mijn punt dat ik het wel een beetje grotesk vond, want we wisten al dat er een tekort was aan voorzieningen. Het feit dat er dan een meldpunt wordt geopend om dat nog een keertje

58

herbevestigd te krijgen om in de krant te komen; ik weet niet of daar meer voorzieningen van gaan komen, zullen we maar zeggen. De voorzitter. Ik wil wel als voorzitter erop wijzen dat we het nu hebben over het Concept planuitwerkingskader herontwikkeling Tuincentrum Hanenburg. U pakt het wel héél breed op. Wellicht kunt u terug naar het onderwerp. Hinke de Groot (CDA). Het gaat inderdaad een beetje afwijken van het onderwerp. Ik ben toch wel benieuwd. De PVV zegt dat wij er aandacht voor vragen. Volgens mij is dat heel erg belangrijk. De PVV vindt die leefbaarheid ook belangrijk. Wat doet de heer Kruis dan om het voorzieningenniveau te verbeteren? Sebastian Kruis (PVV). Ik ben een zeer integraal raadslid. Ik ben vrij breed georiënteerd, zodat ik er heel veel bij kan pakken en het toch nog steeds een coherent verhaal is. Dan de reactie op de interruptie van mevrouw De Groot. Wat ik bijvoorbeeld niet doe, is elke keer toch instemmen met al die bouwplannen die voorliggen zonder dat die voorzieningen zijn geregeld. Want mevrouw De Groot praat over voorzieningen, maar doet er vervolgens niets aan. Ik probeer die bouwplannen tegen te houden zolang die voorzieningen niet zijn geregeld, mevrouw De Groot. Want uiteindelijk hebben mensen niets aan praatjes in de krant, maar wel aan concrete voorzieningen in de straat. Hinke de Groot (CDA).

Ik hoor alleen maar van de heer Kruis wat hij niet wil. Volgens mij doet hij dan dus niets aan het verbeteren van voorzieningen. Het CDA vindt het belangrijk dat we juist wel kijken naar én het voorzieningenniveau omhoog brengen én naar die betaalbare woningen die hard nodig zijn. Dus dat wil ik graag geconstateerd hebben. Ten slotte, om de voorzitter te helpen, ben ik toch wel benieuwd wat de heer Kruis vindt van het project Hanenburg, want daarvoor zitten we bij elkaar, in plaats van steeds maar weer met praatjes te smijten. De voorzitter. Dank, dat was uw derde interruptie, trouwens. Sebastian Kruis (PVV). Ik zet dus een rem op de groei van de stad. Ik wil mevrouw De Groot er ook nog wel op wijzen dat Hanenburg niet te verwarren is met haantjesgedrag, maar dat terzijde. Samir Ahraui (PvdA). Nog los van het feit dat we verschillende meningen kunnen hebben over wat de stad aankan en niet, ben ik toch wel benieuwd naar het volgende. De heer Kruis zegt steeds dat hij de instroom wil stoppen en allemaal van dat soort voorstellen, maar de huidige Haagse bewoners hebben toch ook woningen en voorzieningen nodig? Daar moeten we toch ook voor bouwen? Hoe wil de heer Kruis de huidige Haagse woningzoekenden een oplossing bieden als hij op deze manier veel commentaar heeft op de politieke afwegingen van zijn collega's? Sebastian Kruis (PVV). Ik heb daar veel voorstellen voor ingediend.

Wat ik bijvoorbeeld wil, is dat inwoners van Den Haag met voorrang een huis krijgen. Nu zien we namelijk dat ongeveer de hele wereld Den Haag wordt binnen gehengeld en dat mensen die hier al jarenlang wonen, elke keer achteraan in de rij aan moeten sluiten wanneer er nieuwe projecten komen. Ik wil niet links laten bouwen om vervolgens al die immigranten die hier elk jaar binnenkomen, met de woningen ervandoor te laten gaan. Want links zegt wel steeds dat we de woningnood moeten oplossen, maar dat heeft er nog niet toe geleid dat de wachttijd voor Nederlanders korter is geworden. En met deze instroomcijfers, mevrouw Mostert, die begint te zuchten als het gaat over wachtlijsten en wachttijden voor Nederlanders - dat is precies het probleem van D66, maar ik kom wel voor ze op, mevrouw Mostert - is het dus heel erg belangrijk dat we eerst regelen wie met voorrang huizen krijgen. Dus in het verlengde van Hanenburg zou ik willen dat Nederlanders een haantje de voorste worden als het gaat om wachtlijsten voor sociale huurwoningen en dat we dan dus ervoor zorgen dat eerst Nederlanders worden gehuisvest, en dat we daarna kijken of er nog eventueel een woningtekort is. Samir Ahraui (PvdA). Los van dat ik het niet eens ben met deze lezing, wil ik de heer Kruis er wel op wijzen dat al zou je die Haagse bewoners voorrang willen geven op woningen, die woningen er 59

simpelweg niet zijn. We weten allemaal dat er wachtlijsten zijn. We weten allemaal hoeveel woningen we nodig hebben om alleen al de huidige Haagse bevolking van een dak boven het hoofd te voorzien. Ik probeer het nog een keer. Hoe gaat de heer Kruis die Haagse woningzoekenden aan een woning helpen? Sebastian Kruis (PVV). Als meneer Ahraui aangeeft dat hij zo goed weet hoe groot die tekorten nu al zijn, is het des te onbegrijpelijker dat deze instroomcijfers nog steeds ongemoeid worden gelaten. Begin dus bij uzelf voordat u de PVV de maat gaat nemen, anders heb ik ook nog wel een lijstje klaarliggen op mijn plekje om wat dingen terug te gaan zeggen. De voorzitter. Meneer Ahraui, voor de laatste maal. Samir Ahraui (PvdA). Ik probeer de heer Kruis helemaal niet de maat te nemen. Ik probeer hem serieus iets te vragen; dat is trouwens best wel frappant na alle recensies die hij zojuist over andere collega's gegeven heeft. Als we allemaal een bijdrage willen leveren om die Haagse inwoners van een huis te voorzien, zodat zij ook in deze stad kunnen blijven wonen omdat dit hun stad is, deze mensen die nu al heel lang op zoek zijn, dan moeten we toch ook gewoon gaan bouwen? Sebastian Kruis (PVV). Dat kan dus bijna niet meer, omdat de stad in de breedte vol is. Den Haag is vol. Ik weiger om allerlei groen op te offeren om vervolgens daar weer allemaal nieuwe woningen te gaan bouwen.

Uiteindelijk zie je dat de bevolking van Den Haag krimpt. Je ziet terug in de bevolkingscijfers van Den Haag dat het aantal inwoners van Den Haag zonder immigratie zou krimpen, dus uiteindelijk zou je gewoon woningen vrijspelen. Ik heb al eerder betoogd dat ik zou willen inzetten op het eventueel geschikt maken van woningen voor senioren, zodat je de doorstroming bevordert vanuit bijvoorbeeld eengezinswoningen, omdat dan daar weer jonge gezinnen terecht kunnen. Ik heb een heel woonplan. Daar heb ik al tal van keren over gesproken hier. Ik wil graag tegemoetkomen aan de wens van de raad om me te beperken tot Hanenburg, maar ik zou graag met u uren en uren, misschien zelfs wel hele dagen willen praten over mijn visie op wonen, want ik denk dat u er een hoop van kan leren. De voorzitter. Maar eerst gaan we naar mevrouw Arp, die ook een vraag voor u heeft. Lesley Arp (SP). Ja, één vraag en ik wil er ook niet te veel woorden aan vuil maken. We hebben het hier over een oud tuincentrum met allemaal verharding en zo. Ik was benieuwd wat de PVV daar dan wil hebben. Sebastian Kruis (PVV). Misschien een ontmoetingscentrum voor mij en meneer Barker? Ik ken het gebied. Ik kom er al heel erg lang, want mijn oma woonde daar vroeger; ja, niet in het tuincentrum, maar wel daarnaast. Ik ben dus zeer betrokken bij het gebied.

En natuurlijk kun je daar wel woningen ontwikkelen op een gegeven moment, maar dan moet ik wel eerst zeker weten wie erin terechtkomen, mevrouw Arp. Joren Noorlander (D66). Die laatste zin vond ik wel heel interessant van meneer Kruis, want hij zei: ik zou hier best wel woningen willen ontwikkelen. Dat vind ik best wel een mooie stap, want dat had ik nog niet eerder van meneer Kruis gehoord. Waar zou u nog meer woningen willen ontwikkelen hier in Den Haag? Sebastian Kruis (PVV). Bijvoorbeeld op de plekken waar we nu asielzoekers opvangen, om te beginnen. Misschien op de plek waar nu het partijkantoor zit van D66; daar zou ik ook wel een paar appartementjes willen creëren. Ik heb tal van ideeën om woningen te creëren op verschillende locaties. Joren Noorlander (D66). Ik ben eigenlijk best wel blij dat meneer Kruis ook creatief wil kijken naar het oplossen van de woningnood.

60

Sebastian Kruis (PVV). Ik ben er ook heel blij mee dat de heer Noorlander van die verbindende woorden gebruikt, want uiteindelijk zoek ik ook overeenkomsten. Die hebben we dan denk ik gevonden zojuist. Dan is dit misschien ook het moment dat meneer Mekers een foto gaat maken, want daar ben ik voor beschikbaar. Nee, geen foto, ik zie meneer Mekers nee schudden; nou, dan geen foto. Goed, dan ga ik nu toekomen aan Hanenburg. Voorzitter. Ik heb een tweetal moties. De eerste, en die zal meneer Noorlander als muziek in de oren klinken, heet Maximum aan bouwhoogte. Die verzoekt het college te besluiten dat de herontwikkeling van Tuincentrum Hanenburg aansluit bij de omliggende bloemkoolstructuur van de wijk en dat de hoogbouw maximaal gelijk is aan de hoogte van de naastliggende eengezinswoningen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Waarom dient de heer Kruis deze motie in? Want die heeft tot gevolg dat de inhoud van het bouwprogramma met de helft afneemt, terwijl ik alleen maar positieve reacties hoor van de buurtbewoners waar ik contact mee gehad heb, en van de Commissie Loosduinen, die dit bouwplan steunt. Dus waarom, meneer Kruis? Sebastian Kruis (PVV). Omdat ik ook het idee heb dat veel mensen denken: laten we dit plan maar steunen, want het had altijd erger gekund.

Ze hadden ook een soort gebouw á la The Grace neer kunnen zetten, waar Hart voor Den Haag toen heel enthousiast over was, zonder parkeerruimte. Vervolgens heb je een toren staan van 300 meter, zonder dat je nog ergens in de zon kan zitten in de buurt. Ik heb ook inderdaad niet heel veel weerzin gehoord in de buurt. Dat viel me ook op tijdens de commissievergadering die ik heb gevolgd van de heer Faddegon. Maar ik ben niet voor al die hoogbouw. Wij zouden gewoon een stad willen zonder te veel hoogbouw. Daar heb ik altijd voor gepleit. Daarnaast zijn we bang dat de bloemkoolstructuur van de omliggende wijk een beetje verloren gaat qua aangezicht met dit project. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik vroeg me af of de heer Kruis weet hoe hoog de bebouwing wordt die nu door het college wordt voorgesteld. Sebastian Kruis (PVV). Ik heb hier nu alleen maar twee moties bij me. De exacte hoogte zou ik u dus niet kunnen vertellen. Maar wat wij willen, is dus maximaal gelijk aan de hoogte van de naastgelegen eengezinswoningen. Het gaat dus eigenlijk om wat ik wil. Het antwoord dat meneer Dubbelaar me nu gaat geven, gaat niet heel veel invloed hebben op mijn wens met betrekking tot deze motie. De voorzitter. Meneer Dubbelaar, voor de laatste maal. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik ga er geen quiz van maken, want dat vind ik niet nodig. Ik vind de heer Kruis een aardige collega.

Ik vind het alleen opmerkelijk meneer Kruis dit bouwproject, waar ik eigenlijk alleen maar positieve reacties op hoor van mensen in de buurt en de Commissie Loosduinen, niet steunt. Want ook de achterban van de heer Kruis heeft af en toe een woning nodig. Sebastian Kruis (PVV). Ja, maar ik heb ook geconstateerd dat het jarenlang inprenten dat er een soort woningcrisis zou zijn, echt vrij ernstige gevolgen heeft gehad binnen de samenleving. Heel veel mensen geloven dat ook inmiddels, terwijl we geen woningcrisis hebben, maar een instroomcrisis. Die willen we als eerste oplossen. Dat je dan overal maar in het kader van 'toch woningnood, dus toch maar gaan bouwen' allerlei projecten opstelt waarin je dan concessies doet over hoe je de stad zelf voor je ziet, zoals in dit geval toch gaande is, wil ik niet meer. Daarom deze motie; ik vind die eigenlijk nog heel redelijk, omdat er überhaupt nog gebouwd kan worden. Meestal wil ik op de plek van elk bouwproject een stadspark aanleggen. Wat dat betreft is dit misschien winst, om meneer Dubbelaar tegemoet te komen. Ik kom nu toe aan mijn derde woning. Of derde woning … (Hilariteit) Sebastian Kruis (PVV). De heer Kruis versprak zich. De hele raad moest lachen, maar goed.

61

De voorzitter. Het was ook een leuke verspreking. Sebastian Kruis (PVV). Ja, het was ook hartstikke leuk. Ik deel ook zelf mee in de vreugde. Ik heb de motie Geen compensatie sociale huurwoningen in Waldeck: roept het college op de sociale woningen die bij de herontwikkelingen van het Atlantic Hotel ontbreken, niet in Waldeck te compenseren. De voorzitter. Door de heer Kruis worden de volgende moties (H.3 PVV en H.4 PVV) ingediend:

Motie H.3 PVV Geen compensatie sociale huurwoningen in Waldeck De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 februari 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Concept planuitwerkingskader herontwikkeling Tuincentrum Hanenburg (RIS317054). Roept het college op: ▪ de sociale woningen die bij de herontwikkelingen van het Atlantic hotel ontbreken, niet in Waldeck te compenseren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie H.4 PVV Maximum aan bouwhoogte De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 februari 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Concept planuitwerkingskader herontwikkeling Tuincentrum Hanenburg (RIS317054). Verzoekt het college: ▪ te besluiten dat de herontwikkeling van Tuincentrum Hanenburg aansluit bij de omliggende bloemkoolstructuur van de wijk en dat de hoogbouw maximaal gelijk is aan de hoogte van de naastliggende eengezinswoningen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Het CDA vindt het goed om woningen te bouwen bij Hanenburg. De mix aan betaalbare woningen had misschien wel iets beter gekund door bijvoorbeeld ook middeldure huur te realiseren, want daar was ook vraag naar vanuit de bewoners en het is ook ingebracht door Wijkberaad Nieuw Waldeck. Maar we zijn uiteindelijk blij dat hier nu woningen voor starters en ouderen komen, want daar is flink behoefte aan. Het is ook goed voor de doorstroming op de woningmarkt. Daarmee komen gezinswoningen waar senioren nu wonen, weer beschikbaar. We hebben nog wel twee vragen. We zien dat bewoners die geworteld zijn in Loosduinen of Waldeck, graag in hun wijken willen blijven wonen. Hier zijn ook al meerdere vragen over gesteld.

Hoe gaat het college ervoor zorgen dat die woningen, waar ook naar wordt verwezen in de commissiebrief, ook echt beschikbaar komen voor starters en senioren in de wijk? Gaat Haag Wonen daar rekening mee houden en gaat het college daartoe ook oproepen? Graag een reactie van onze wethouder die over wonen gaat, want daar zijn nog steeds wel vragen over in de wijk. Verder zijn we benieuwd naar de reactie van de wethouder op de goede motie van de ChristenUnie/SGP om ook lokaal voorrang te verlenen aan ouderen uit Waldeck. Daar is namelijk ook behoefte aan. Er is een nieuwe Huisvestingswet aangenomen. Ik ben benieuwd of we die hier nu ook alvast kunnen gaan toepassen.

62

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik heb die mooie motie van de heer Noorlander medeondertekend. Sterker nog, ik heb er ook invloed op gehad, denk ik. Leefbaarheid vond mijn fractie bijvoorbeeld heel belangrijk. Ik ben een beetje aan het zoeken naar een meerderheid. Daarom help ik de heer Noorlander misschien ook een beetje. Wat gaat het CDA doen? Hinke de Groot (CDA). Zoals de heer Dubbelaar zojuist heeft gehoord, ben ik best wel kritisch op steeds maar weer meer en meer willen verdichten, terwijl er best wel een goed plan ligt dat bij de buurt past. Dan moet je dat gewoon omarmen en niet koste wat het kost meer willen verdichten, met het risico dat er alleen maar kleine hokjes overblijven. Dat is niet goed voor de leefbaarheid. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dat staat er niet. Er staat echt wat anders. Ik wil bijna de motie aan u voorlezen. Wat specifiek in het dictum vindt u dan niet goed? Hinke de Groot (CDA). Ik vind het niet goed dat als er een prima plan ligt dat wordt gedragen door de wijk, ook al is dat misschien met een minder aantal woningen, we dan als gemeente gaan zeggen: kan het niet nog, nog, nog meer? Er ligt gewoon een prima plan voor meer woningen, dat past bij de wijk. Dat vind ik prima genoeg. De voorzitter. Voor de laatste maal, meneer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Er staat 'waarbij er duidelijk geen goede benutting van de woningdichtheid plaatsvindt'. Hoe ziet mevrouw De Groot dat, 'duidelijk geen goede benutting'? Hinke de Groot (CDA). De mensen die de woningen bouwen, kunnen goed kijken naar een goede benutting. Wij moeten ervoor zorgen dat er plannen komen die passen bij de wijk. Ik constateer dat hier plannen liggen die passen bij de wijk. Joren Noorlander (D66). Dat constateer ik ook. Dat constateert meneer Dubbelaar volgens mij ook. Dat constateren meer mensen hier in de raad, dat hier een goed plan ligt. Die 65 woningen zijn perfect. We willen graag dat op wijkniveau en misschien wel op buurtniveau wordt bekeken of het in de wijk past. Dat willen we overal graag, en daarom deze motie. Gelooft u ook in de gedachte achter deze motie, zoals ik die net uitleg? Hinke de Groot (CDA). Ik geloof eigenlijk helemaal niet in die gedachte. Als ik kijk naar alle plannen die hier in de raad voorbijkomen, dan wordt er maximaal gebruikgemaakt van alle ruimte die er is. Ook in dit plan zie je dat en ook bij het CID. Er wordt een maximaal aantal woningen gerealiseerd, waarbij ik juist zie dat de woonoppervlakte steeds kleiner wordt, of het nou gaat om starterswoningen of seniorenwoningen. Ik vind het daarom ook wel een beetje raar dat Hart voor Den Haag onder deze motie staat.

In andere moties over Zuidwest zeggen ze: er moeten niet te veel blokjes komen en we moeten juist een minimale oppervlakte realiseren. Nu zeggen ze: we moeten meer gaan verdichten. Volgens mij is dat een onverstandige richting. Daarom geloof ik er niet in. Het CDA gelooft in andere dingen. Joren Noorlander (D66). Ik vind het eigenlijk een beetje teleurstellend. We hebben met zijn allen een ambitie neergezet om 4.000 woningen te bouwen per jaar. De handtekening van het CDA staat daar ook onder. Die ambitie halen we bij lange na niet. Nu komt er een motie die zegt 'probeer zo goed mogelijk het maximaal aantal woningen dat daar op die plek kan, met de goede leefbaarheid in het achterhoofd, met de goede voorzieningen, te realiseren', en dan geeft het CDA niet thuis. Dat vind ik echt ontzettend jammer. Ik hoop toch dat mevrouw De Groot dat inziet en zegt: weet je wat, ik sta eigenlijk wel achter die handtekening die we hebben gezet en achter die ambitie. Ik hoop echt dat ze daarop terug wil komen. Hinke de Groot (CDA). Ik geloof gewoon niet zo in deze motie. We hebben het vandaag over Hanenburg. Er ligt een mooi plan. Ik weet dat D66 op veel plekken steeds meer, meer, meer wil verdichten. Wij willen verstandig groeien als stad. Laten we kijken naar enerzijds woningen en 63

anderzijds of het past bij de wijk. Ik vind deze richting van de motie van de heer Noorlander er niet bij passen. De voorzitter. Meneer Noorlander, voor de laatste maal. Joren Noorlander (D66). Ik heb een laatste vraag dan. Was mevrouw De Groot dan akkoord gegaan met dit plan als er 21 woningen waren gerealiseerd? Had ze dan gezegd: we zien in de wijk dat 65 misschien ook wel draagvlak heeft? Of had ze dan gezegd: nee, het oorspronkelijke plan heeft 21 woningen en daarmee is het voor mij klaar? Hinke de Groot (CDA). Als er een prima plan ligt voor 21 misschien heel mooie eengezinswoningen, waar draagvlak voor is in de wijk, waar senioren kunnen wonen die er graag naartoe willen, dan is dat voor mij een prima ontwikkeling. Dus dan had ik ja gezegd. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Ik hou het kort. Ik kan me aansluiten bij opmerkingen van veel collega's, onder andere die van de ChristenUnie over sociale huur. Bij het Hanenburgontwerp zien we een plan waar meer groen terugkomt en veel sociaal gebouwd gaat worden. Zo'n plan kan natuurlijk rekenen op steun van de Partij voor de Dieren. Wel maken we ons zorgen over de koppeling die steeds gemaakt wordt met de plannen voor het Atlantic Hotel. Daar zijn we niet zo enthousiast over.

Kan de wethouder toezeggen geen rechten te willen ontlenen aan de goedkeuring van dit plan bij het ontwikkelen van de plannen voor Atlantic Hotel? Joren Noorlander (D66). Vindt mevrouw Gerritsen die 65 woningen goed ingepast in de wijk en gewoon netjes voor de leefbaarheid en alles wat eromheen staat? Leonie Gerritsen (PvdD). Ja, dat is in dit geval goed gedaan. Joren Noorlander (D66). Zou mevrouw Gerritsen dat dan verder in de stad ook zo aan willen pakken op die manier, dat het netjes wordt ingepast en wordt gekeken naar bepaalde dichtheden en het aantal woningen? Leonie Gerritsen (PvdD). Niet per definitie, ik denk dat dat per keer netjes bekeken kan worden. Het laat nu, denk ik, ook heel goed zien dat als het niet gebeurt, de gemeenteraad altijd nog kan ingrijpen. De voorzitter. Meneer Noorlander, voor de laatste maal. Joren Noorlander (D66). Dus mevrouw Gerritsen vindt dat er per definitie dan niet rekening gehouden moet worden met de leefbaarheid en hoeveel woningen er ingepast zouden kunnen worden op een juiste manier? Leonie Gerritsen (PvdD). Nee, dat is niet wat ik zei. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). De heer Van den Bos was de woordvoerder van de Partij voor de Dieren in de commissie. Die vroeg aandacht voor de positie van het konijn. Ik vroeg me af of die vandaag ook nog aan de orde komt. Dat is echt serieus. De voorzitter. Die zag ik niet aankomen.