RIS318444 Bijlage 1 Geamendeerde Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040 - feb 2025

3 RIS staat voor Raadsinformatiesysteem. Met de RIS-nummers is het mogelijk om de benoemde beleidsstukken terug te

vinden.

24

Daarnaast zijn ondernemers op en aan het strand op drukke dagen moeilijk bereikbaar voor werknemers en klanten. Het mobiliteitsprobleem in Scheveningen op drukke dagen is niet zozeer een capaciteitsvraagstuk, maar meer een verdelingsvraagstuk voor zowel de auto als het openbaar vervoer. De vraag naar parkeerplaatsen is op drukke dagen groter dan het aanbod. Tegelijkertijd zijn er op deze dagen veel vrije parkeerplaatsen buiten de kuststrook, bij bedrijven, de openbare parkeergarages in de Internationale Zone en in het stadscentrum. Daarnaast rijden vier tramlijnen naar de kust, maar worden slechts twee daarvan, lijn 1 en 9, actief gebruikt door strandbezoekers. De uitdaging ligt derhalve in het bij elkaar te brengen van vraag en aanbod en niet in meer parkeergarages. Ook voor andere vormen van mobiliteit liggen uitdagingen in het gebied. Er zijn te weinig stallingsmogelijkheden voor fietsen waardoor trottoirs en verhardingen vol staan met fietsen. Dit zorgt voor een rommelig straatbeeld. Daarnaast is een schaalsprong voor het openbaar vervoer nodig. De trams naar de badplaats zijn regelmatig (over)vol omdat ze onvoldoende capaciteit hebben om bezoekers gedurende de piekmomenten (begin en einde van de dag) van en naar het strand te brengen. Daarnaast moet bij een reis met het openbaar vervoer vaak overgestapt worden, waardoor de auto een aantrekkelijk(er) alternatief wordt.

Om mee te kunnen bewegen met de vraag moet het aanbod voor openbaar vervoersbewegingen flexibel worden. Om deze opgaven aan te pakken is een mobiliteitstransitie nodig in de badplaats. Duurzame vormen van mobiliteit (lopen, fietsen en het openbaar vervoer) zijn niet alleen gezonder en beter voor het klimaat, het zijn ook ruimte-efficiëntere vormen van mobiliteit. De Omgevingsvisie: een duurzaam bereikbaar Scheveningen Bad De Strategie Mobiliteitstransitie (RIS 310664) is de basis vanuit mobiliteit voor de Omgevingsvisie. Een van de ambities voor de omgevingsvisie is een duurzaam bereikbare stad. De eerdergenoemde groei van Den Haag vraagt om veranderingen in de manier waarop we mobiliteit organiseren. Daarom zet Den Haag in op een mobiliteitstransitie. In de stad zelf gebruikt men het openbaar vervoer om snel van de stad naar Scheveningen te gaan. Er zijn deelfietsen, grote voetgangersgebieden en deelauto’s in de wijken beschikbaar. Ten slotte is Den Haag beter verbonden met de regio door snelle OV-verbindingen tussen omliggende steden en gemeenten. In voornoemde Strategie Mobiliteitstransitie is voor Den Haag een stevige ambitie voor de lange termijn neergezet. Er zijn vier thema’s benoemd: compacte stad, menselijke maat, stadsvriendelijke vervoerswijzen en aandacht voor de regionale context.

Per thema wordt een gebiedsgerichte aanpak ontwikkeld en worden strategische keuzes gemaakt. Voor Scheveningen Bad zijn de volgende uitgangspunten van belang: 1. Bij het ontwerpen van de openbare ruimte is het STOMP-principe4 leidend. Het doel hiervan is de openbare ruimte zo aantrekkelijk mogelijk in te richten voor voetgangers, met tevens voldoende ruimte en verkeersveiligheid voor fietsers en ruimte voor

4 STOMP gaat over waar de prioriteit voor mobiliteit wordt gelegd in de openbare ruimte. We beginnen bij ruimte voor

Stappen (wandelen), dan Trappen (Fietsen), OV (openbaar vervoer), MaaS (Mobility as a Service, oftewel op maat verkeersoplossing met behulp van deelmobiliteit en hubs) en tot slot de Privéauto. STOMP gaat uit van een 15-minuten samenleving waarbij voorzieningen dichtbij zijn en te voet/ fiets worden bereikt, aangevuld met OV en deelmobiliteit. Er blijft uiteraard ruimte over voor de auto waar nodig, maar deze is niet leidend.

25

2.

3.

4.

5.

6.

3.3

fietsvoorzieningen. In overleg met ondernemers en werkgevers wordt ingezet op een stadvriendelijke logistiek, waarbij verkeersveiligheid voorop staat. De openbare ruimte is aantrekkelijk ingericht voor voetgangers en fietsers, met heldere en aangename looproutes naar het OV. Bij het ontwerpen van infrastructuur en de openbare ruimte wordt rekening gehouden met voorzieningen en parkeerplekken voor deelmobiliteit en ketenmobiliteit. Om overlast als gevolg van deelmobiliteit te verminderen krijgen voertuigen een overzichtelijke plek in de openbare ruimte. In projecten en beleid wordt gekozen voor een doelgroep- en gebiedsgerichte aanpak, met een rol voor participatie, onderzoek en monitoring. Beslissingen worden gemaakt op basis van inzichten in beleving, herkomst en bestemming in plaats van de drukte van het verkeer. Het netwerk van metropolitane fietsroutes (sterfiets-/hoofdfiets- en recreatieve fietsroutes) wordt op niveau gebracht door ontbrekende schakels aan te leggen. Daarnaast wordt de fiets in 2040 het belangrijkste vervoersmiddel voor verplaatsingen in de stad (Fietsstrategie Den Haag 2040, RIS 302960). Binnen het programma Slim en Schoon naar Stad en Strand werkt de gemeente Den Haag samen met de Metropoolregio Den Haag, HTM en de NS aan het verbeteren van de bereikbaarheid van Scheveningen.

Slimme en schone mobiliteit zoals het openbaar vervoer, de fiets, deelmobiliteit en overstappunten (mobiliteitshubs) staan voorop. Op de lange termijn legt Den Haag de Koningscorridor aan. Dit is een nieuwe regionale, hoogwaardige openbaarvervoerverbinding die de Binckhorst, het CID, Den Haag Centraal en Madurodam met elkaar verbindt. Aan de landzijde moet deze OV-corridor worden doorgekoppeld naar Zoetermeer en Delft/Rotterdam. Aan de zeezijde waaiert de OVcorridor uit om zowel Scheveningen Bad als Scheveningen Haven te bedienen. Door het realiseren van hoogwaardig OV (lightrail) op deze corridor wordt de Binckhorst ontsloten, wordt het capaciteitsprobleem op het samenloopdeel van RandstadRail opgelost, wordt de regio sneller met de stad verbonden en wordt de reistijd met het OV naar de Internationale Zone en Scheveningen korter.

Economie Op steenworp afstand van de historische binnenstad van Den Haag ligt maar liefst elf kilometer strand. De combinatie van stad en strand, het diverse aanbod in de stad en het hoogwaardige voorzieningenniveau maakt dat Den Haag een aantrekkelijk woon- en leefklimaat heeft. Scheveningen Bad heeft met de ligging nabij de Haagse binnenstad (cultuur en winkelen), het sportstrand, de surfscene, de visserij, de jachthaven, het dorp en het vertier rondom De Pier en het Kurhaus veel troeven in handen voor bezoekers. In de Strategie Toerisme 2020-2025 (RIS 302975) hanteert de gemeente als definitie van een bezoeker: iedereen die Den Haag bezoekt voor ontspanning en/of plezier in de vrijetijd, exclusief inwoners, zakelijke bezoeken en bezoek aan familie, vrienden of kennissen. Hierin is ook de ambitie beschreven om de komende jaren minimaal 7% per jaar te groeien in bestedingen van toerisme. Deze groei moet voortkomen uit een minimale groei in hotelovernachtingen van 5% per jaar. In 2022 werd door (inter)nationale dag- en verblijfsbezoekers in Den Haag in totaal 606,8 miljoen euro besteed en het aantal overnachtingen kwam uit op circa 2,2 miljoen.

26

Voor Scheveningen is de ambitie om bovenstaande groei verspreid over het jaar te realiseren, zodat Scheveningen zich kan ontwikkelen tot een jaarrond aantrekkelijke badplaats. Een goede bereikbaarheid van Scheveningen Bad is een randvoorwaarde voor het verbeteren van de economische activiteiten en het creëren van een vierseizoenenbadplaats. Bij bezoekers wordt onderscheid gemaakt tussen verblijfsbezoekers die in de stad overnachten en (regionale/zakelijke) dagbezoekers die de binnenstad en/of Scheveningen Bad voor één dag bezoeken. De ambitie is om meer bezoekers buiten het hoogseizoen aan te trekken. Specifiek voor Scheveningen wordt daarom ingezet op het stimuleren van aanbod dat jaarrond bezoek aantrekt, zoals overdekte attracties en programmering buiten het hoogseizoen en in de avonduren. De mogelijkheden voor een dagje uit in Scheveningen Bad zijn legio, maar toch zijn er in de huidige situatie nog duidelijke economische opgaven. Op piekdagen wordt Scheveningen goed bezocht, terwijl het op andere momenten juist aan levendigheid ontbreekt. Het cultuur- en winkelaanbod is overwegend weersafhankelijk en trekt in de periodes buiten de piekmomenten relatief weinig publiek. Hierdoor hebben voorzieningen een groot deel van het jaar overcapaciteit.

Scheveningen Bad slaagt er niet goed in om dagjesmensen en de stedelijke doelgroep aan zich te binden die buiten de piekdagen wél naar de Haagse binnenstad en Scheveningen Haven komen. Dit komt onder andere door de langere reistijd, de concurrentie met de Haagse binnenstad en het eenzijdige, in grote getalen aanwezige, maar deels verouderde, productaanbod. Er is een impasse bereikt: de bereikbaarheid maakt het lastig om partijen aan te trekken om de jaarronde aantrekkelijkheid te bevorderen, terwijl de bereikbaarheid wordt verbeterd als het aanbod en de bezoekers toenemen. Het imago van Scheveningen als badplaats buiten Den Haag helpt niet bij het aantrekken van bezoekers blijkt uit diverse onderzoeken: de afstand en de reistijd tussen de Haagse binnenstad en Scheveningen Bad worden fors overschat. Zogenoemde brandstores, waarbij beleving centraal staat, vormen hierop een uitzondering en trekken bezoekers. Een bezoek aan het Legoland Discovery Centre met winkel is hiervan een voorbeeld. Goede bereikbaarheid van Scheveningen Bad is een randvoorwaarde voor het verbeteren van de economische activiteiten en het creëren van een vierseizoenenbadplaats. Een goede verbinding waarmee bezoekers en bewoners in korte tijd en met grote aantallen naar de badplaats vervoerd kunnen worden, ontbreekt.

Investeren in een snelle OV-verbinding met grote capaciteit (Koningscorridor) is noodzakelijk voor het oplossen van de huidige mobiliteitsknelpunten op piekdagen en kan ertoe leiden dat meer bezoekers buiten het hoogseizoen de badplaats bezoeken. Voor wat betreft de Koningscorridor is het de wens om op de as CS-Kurhaus de capaciteit te vergroten door met gekoppelde trams te gaan rijden en ook sneller te gaan rijden op met name het deel CS-Madurodam. Ook wordt gekeken naar mogelijkheden om het OV op drukke dagen vrij baan te geven over het hele traject (bijvoorbeeld ook in de Jurriaan Kokstraat en de Westduinweg). Een betere bereikbaarheid maakt het interessanter voor bezoekers om te overnachten in de badplaats en van daaruit de binnenstad en de Internationale Zone te bezoeken. Andersom zullen verblijfsgasten en inwoners uit de binnenstad sneller een bezoek aan Scheveningen (Bad) brengen. Tegelijkertijd verbetert ook de bereikbaarheid voor werknemers en studenten. Daardoor ontstaat een nieuwe dynamiek. Dit maakt de badplaats nog interessanter voor investeerders (goed vestigingsklimaat) en biedt kansen voor verbreding van de economie. Verbeteringen in de binnenstedelijke en regionale connectiviteit vergroten ook de agglomeratievoordelen.

Als de bereikbaarheid voor verblijfsbezoekers en regionale én zakelijke dagbezoekers is verbeterd, liggen er kansen om bijvoorbeeld een tweede theater, een congrescentrum en/of een

27

bedrijfsverzamelgebouw met startups naar de badplaats te trekken. Dit zorgt voor bezoekersstromen buiten het weekend en buiten het zomerseizoen. Het vestigen van een experiencecenter waar bezoekers meer kunnen leren over Scheveningen, Nationaal Park Hollandse Duinen, kustversterking, innovaties op zee en de gevaren van water kan ook een interessante toevoeging zijn voor het weersonafhankelijke aanbod aan de kust en tegelijkertijd ruimte bieden voor meer innovatieve bedrijvigheid binnen dit thema (zoals de proeftuin op zee). Dankzij de verbeterde bereikbaarheid kan de badplaats ook in de winter interessanter worden voor evenementenorganisaties en daarmee een winterprogramma presenteren op een vergelijkbaar niveau als in de binnenstad. Deze investeringen zullen vervolgens ook bijdragen aan een hoogwaardig voorzieningenniveau en een aantrekkelijk leefklimaat voor de bewoners van Scheveningen: een aantrekkelijke fysieke ruimte, meer attracties, culturele voorzieningen, evenementen, aantrekkelijke horeca en winkels en minder leegstand. Voor een nieuwe economische structuur is een optimale bereikbaarheid en goede samenwerking met (toekomstige) ondernemers derhalve randvoorwaardelijk.

De Omgevingsvisie: Een economisch vitaal Scheveningen Bad Den Haag wil de economische structuur verdiepen, verbreden, vernieuwen en opschalen zodat een betere aansluiting ontstaat op de arbeidsmarkt en meer mensen passend werk vinden. Voor Scheveningen Bad betekent dit dat het aanbod jaarrond aantrekkelijk moet zijn en andere vormen van economie worden toegevoegd. Als tweede centrum van Den Haag is Scheveningen Bad een belangrijke toeristische en regionale trekker. De gebieden Haven, Dorp en Bad zijn complementair aan elkaar. Deze drie kilometer lange, stedelijke kuststrook biedt ruimte voor een grote diversiteit aan sferen en programmering.

3.4

Cultuur Den Haag wil vooroplopen in de culturele sector en voorzien in de verschillende behoeften en daarmee aantrekkelijk blijven. Kunst en cultuur zijn voor iedereen toegankelijk. Ze zijn van belang voor de sociale cohesie en leefbaarheid, en dragen bij aan economische ontwikkelingen doordat ze voorzien in werkgelegenheid en bezoekers trekken. Het Haagse kunst- en cultuuraanbod is veelzijdig, veelal van goede, zo niet uitstekende, kwaliteit en vaak buitengewoon actueel. De kunsten cultuursector speelt hierdoor een grote rol in het behouden, creëren en ontwikkelen van de aantrekkingskracht van Den Haag. Een stad die voor bewoners en bezoekers steeds aantrekkelijker wordt is een belangrijk doel van de Cultuurvisie Den Haag 2033 (RIS 315525). Cultuur aan Zee Het huidige cultuuraanbod op Scheveningen kenmerkt zich door enerzijds het grote commerciële musicalaanbod en anderzijds kleine podia van diverse culturele instellingen. Gedurende de zomer biedt de buitenruimte veel mogelijkheden voor een omvangrijk cultureel aanbod. Voor de ambitie om jaarrond een aantrekkelijk aanbod te bieden, liggen in de ontwikkeling van De Pier kansen om hierop in te spelen. Scheveningen heeft een sterk, maar compact permanent cultureel aanbod met het museum Muzee Scheveningen dat gezicht geeft aan Scheveningen met de eeuwenoude traditie van de visserij naast het moderne bad- en strandleven.

Tevens is het één van de acht ‘cultuurankers’ van de stad waardoor Muzee een breder kunst- en cultuuraanbod dicht bij de bewoners van het stadsdeel Scheveningen brengt. Museum Beelden aan Zee is een modern en hedendaags museum

28

dat zich richt op de (inter)nationale beeldhouwkunst. Op de podia van het Circustheater, Muzee Scheveningen, YMCA en diverse tijdelijke buitenpodia is maandelijks aanbod van uiteenlopende podiumkunsten. Om te groeien naar een sterke jaarrond culturele programmering zou Scheveningen tevens die extra plek kunnen zijn voor culturele instellingen, festivals en andere activiteiten die hun bestaande aanbod niet alleen ‘thuis’ in de stad aanbieden, maar de eigen programmering op locaties aan zee laten zien. Voorbeelden zijn een filmfestival in de stad dat mede filmvertoningen aan zee aanbiedt, en beeldende kunsttentoonstellingen die een bepaalde periode te bezichtigen zijn in leegstaande locaties aan of rondom de boulevard. Aantrekkelijke verborgen parels Naast de bekende Scheveningse culturele instellingen en de grootschalige evenementen en festivals is het ook de dynamische kleinschaligheid van een Festival Classique, een Hipfest of het Scheveningen Surf Festival die verdieping en contrasten toevoegt aan het bekende aanbod. De vele verborgen parels van Scheveningen ontlenen vaak hun aantrekkingskracht aan hun ‘verscholen zijn’. Ze brengen bewoners en bezoekers in contact met een verrassend, onverwacht en verfrissend Scheveningen.

Daarnaast zijn die kleinere, lokaal gebonden festivals in staat om een gevoel van 'stadstrots' te creëren en een grote diversiteit aan inwoners met elkaar te verbinden. Door die karakteristieke, eigenzinnige kant van deze lokale kunst- en cultuursector met zijn onafhankelijke kunstenaars, presentatieplekken, surfcultuur, underground spots, de nachtcultuur en kleine en middelgrote festivals meer aandacht te geven, laten we ook dat deel van het culturele DNA van het gebied van Scheveningen zien. Naast het strand, de grote highlights en het flaneren over de boulevard, is juist een divers cultuuraanbod aantrekkelijk voor die bezoeker die op zoek is naar het onbekende, lokale en niche-aanbod van Scheveningen, die Scheveningen als een ‘local’ wil beleven en verborgen parels wil ontdekken. Kunst in de buitenruimte Ook de nabijheid van kunst als streetart en beelden in de buitenruimte zorgen ervoor dat inwoners en bezoekers op een laagdrempelige manier in aanraking komen met kunst. Daarbij is kunst in de buitenruimte van invloed op de sfeer en levendigheid in bepaalde gebieden en kan het overgangsgebieden verbinden zoals de Keizersstraat met de boulevard of de haven met het sportstrand.

Door inwoners bij kunstprojecten in de buitenruimte te betrekken en zo gezamenlijk de eigen straten of wijken 'mooier' te maken, wordt tegelijkertijd een gevoel van 'stadstrots' en saamhorigheid gestimuleerd. De nachtcultuur op Scheveningen Den Haag is in toenemende mate een (internationale) studentenstad en trekt steeds meer jonge professionals van over de hele wereld aan. Deze doelgroep kan veel bijdragen aan de levendigheid en economie van Scheveningen. Het is daarmee interessant voor Scheveningen om mede voor deze doelgroep een impuls aan de plaatselijke nachtcultuur te geven. De nacht vindt nu in de zomer vooral plaats op het Zwarte Pad en gedurende het jaar in de Crazy Piano’s of sporadisch op plekken als De Pier. Het is een goede zaak als aanbieders van openbaar vervoer het aanbod van openbaar vervoer kunnen laten meebewegen met de vraag, ook in de nacht.

29

Kortom; het culturele leven op Scheveningen kan met een impuls op het bestaande en nieuw cultureel aanbod jaarrond een aantrekkelijke plek worden. Een plek waar inwoners en (nieuwe) bezoekers op uiteenlopende plekken in het gebied, en overdag en ook ’s nachts, een aansprekend cultuuraanbod vinden. Hiervoor hoeft een bezoeker dan niet persé naar de binnenstad te gaan.

3.5

Evenementen In het hoogseizoen zijn Scheveningen Bad en Scheveningen Haven locaties waar grote evenementen plaatsvinden. Het sportstrand en de haven bieden plaats aan bijvoorbeeld de Ocean Race, Vlaggetjesdag en Live on the Beach. Evenementen en festivals creëren dynamiek, bieden bewoners en bezoekers een aantrekkelijke invulling van hun vrije tijd en bepalen de mate van aantrekkelijkheid voor wonen en werken. Evenementen trekken daarnaast bezoekers die zorgen voor bestedingen in de lokale economie en dragen bij aan het imago van Den Haag als aantrekkelijke stad. In het nieuwe evenementenbeleid (RIS 316059) wordt ingezet op een gevarieerd aanbod van grote en kleine evenementen, verspreid over het jaar en door de stad. Kwaliteit gaat boven kwantiteit en het behoud van (traditionele) beeldbepalende Haagse evenementen is een belangrijk uitgangspunt. Binnen het subsidiekader wordt getoetst op economische spin-off, de bijdrage aan het gewenste imago van Den Haag als Stad aan Zee en Popstad aan Zee, de samenwerking met de stad, kwaliteit, vernieuwing/onderscheidend vermogen, toegankelijkheid en duurzaamheid. Belang evenementen voor Scheveningen Sommige evenementen hebben een seizoensgebonden karakter, zoals de Nieuwjaarsduik en de, vreugdevuren.

Een evenement als Vlaggetjesdag is beeldbepalend voor Scheveningen, net als de vuurtoren, de (museum)logger Sch 236 Noordster en Scheveningen Dorp. Andere grote evenementen zijn meer incidenteel van aard, zoals de Ocean Race in juni 2023 en het in augustus 2023 georganiseerde WK Zeilen. Evenementen in Scheveningen dienen zoveel mogelijk bij te dragen aan het versterken van de identiteit van de badplaats. Zo sluiten Vlaggetjesdag en Festival Classique goed aan op het karakter van Den Haag als Stad aan Zee en dragen de concerten van Live on the Beach bij aan Popstad aan Zee. Het evenementenbeleid in Scheveningen (Bad) beoogt een goede spreiding van evenementen over het jaar. Specifiek voor Scheveningen is daarbij ook speciale aandacht voor programmering in de winterperiode tijdens het Have A Royal Winterprogramma, omdat dit een belangrijke bijdrage kan leveren aan de jaarrond aantrekkelijkheid van de badplaats. Een meerdaags evenement tijdens de winterperiode of een grootschalig evenement rondom de opening van het strandseizoen zou goed passen bij de gewenste ontwikkeling van Scheveningen Bad.

3.6

Openbare ruimte De huidige ruimtelijke indeling en inrichting van de openbare ruimte bevorderen het toerisme en de kwaliteit van de leefomgeving niet. De relatie tussen de stad en de zee wordt onvoldoende benut, de uitstraling van de Middenboulevard heeft een kwaliteitsslag nodig en de inrichting nodigt niet uit om te verblijven. Winkelpanden staan leeg. Strategische mobiliteitskeuzes (aangewakkerd door toerisme en verstedelijking) hebben met name in het directe achterland van de kust geleid tot een versteend, door verkeersdrukte en parkeren gedomineerd, gebied.

30

Wanneer bezoekers nu in Scheveningen aankomen, wordt de nabijheid van de zee op veel plaatsen niet of nauwelijks gevoeld. De wegen bieden een blik op (en verbinding met) het omliggende duinlandschap, maar tot een ‘zeegevoel’ komt het niet. Achter de directe bebouwing aan de kust is de beleving van de zee al snel verloren. De bebouwing die haaks op de zee staat bestaat uit een complexe wereld vol hoogteverschillen. Grootschalige complexen belemmeren de relatie van de stad met de zee en het zicht daarop. De 1ste-, 2de- en 3de-lijn straten vanaf de zee zijn niet vanuit totaalbeleving ontworpen, maar bestaan uit onsamenhangende zones die zich steeds met de ‘rug’ naar de daaropvolgende zone presenteren. Strandpaviljoens hebben een ‘achterkant’ aan de boulevard. Ook strandopgangen worden aan alle kanten omgeven door ‘achterkanten’ die een rommelige aanblik bieden, in tegenstelling tot de zeezijde van de strandpaviljoens. Daarnaast is volop ruimte voor de geparkeerde en rijdende auto, maar minder voor de voetganger en fietser. Daarmee is Scheveningen Bad nu een versteende omgeving zonder verwelkomende uitstraling. De Agenda Ruimte voor de Stad (RIS 295016) is de onderlegger voor het ruimtelijk beleid van de stad.

In de Agenda zijn vijf hoofdopgaven benoemd voor de openbare ruimte: buitenruimte, stedelijk wonen, economie en toerisme, duurzame mobiliteit en energietransitie en klimaatadaptatie. Deze hoofdopgaven hebben tevens input geleverd voor de zes ambities van de (overkoepelende) Omgevingsvisie. In de Agenda wordt een aantal opgaven benoemd die randvoorwaardelijk zijn voor beleid voor de stedelijke kust bij Scheveningen Bad. In Scheveningen wordt leisure en entertainment toegevoegd in de plinten van de bestaande bebouwing zodat op straatniveau levendigheid ontstaat. Voor bezoekers, maar ook voor inwoners. Zo ontwikkelt Scheveningen Bad zich tot een compleet, compact en gelaagd tweede centrum naast de binnenstad, waarbij ondanks het intensieve ruimtegebruik, wonen, werken en recreëren in balans zijn. Er worden woningen toegevoegd, waarbij zoveel mogelijk wordt ingespeeld op de lokale en stedelijke woonbehoefte. Elke vastgoedinvestering wordt gekoppeld aan investeringen in de kwaliteit van de buitenruimte en aan verbetering van de visuele relatie met de zee. Ook is er aandacht voor de visuele aantrekkelijkheid van gebouwen die past bij een badplaats met allure. Ook de bezoeker krijgt een prettige verblijfsplek, bijvoorbeeld door de ontwikkeling van gastvrije plekken rondom de Gevers Deynootweg waar de voetganger ruimte krijgt.

Daarnaast wordt een fijnmazig netwerk voor voetgangers gecreëerd, met zichtbare en herkenbare (korte) looproutes door Scheveningen Bad. Ook wordt werk gemaakt van een Beach City in Scheveningen door strandsporten te faciliteren.

3.7

Wonen Voor Scheveningen bestaat een woningbouwopgave. Het doel van deze woningbouwopgave is om een aanvulling te maken op het woningaanbod en aantrekkelijke stedelijke milieus te creëren die de ruimtelijke structuur van de stad versterken: betaalbaar en van voldoende kwaliteit. De opgave is het versterken van een aantrekkelijke mix van leisure-functies, uitgaan, cultuur en wonen. Scheveningen Bad, Haven en Dorp hebben qua woningen elk hun eigen karakter en uitstraling. Woningen die toegevoegd worden moeten aansluiten op het woningaanbod en de vraag in Scheveningen. Het betreft dan vooral betaalbare woningen voor jonge Scheveningers en het

31

bevorderen van doorstroming binnen de woningvoorraad in Scheveningen, met name voor ouderen die kleiner willen wonen. Bij toevoegingen aan de woningvoorraad wordt het woonbeleid gevolgd en wordt extra ingezet op sociale huur5 en betaalbare koop.In Scheveningen Bad vraagt de komende decennia verduurzaming en de energietransitie ook extra aandacht. Het grote aandeel woningen van woningen die zijn aangewezen als rijksbeschermd stadsgezicht vraagt om samenwerking met monumentenzorg. Scheveningen Bad is een populaire bestemming voor een weekendje zee en strand. Mensen en bedrijven spelen hier op in door woningen op te kopen en te verhuren. Ook zijn er mensen die zich een tweede huis kunnen veroorloven en alleen tijdens de zomermaanden in Scheveningen verblijven (pied-a-terre). Dit beperkt de beschikbaarheid van woningen voor nieuwe bewoners die zich in Scheveningen willen vestigen. In de huidige nota Voorraadbeleid sturen we op het beperken van woningonttrekking. Met de rijksoverheid bezien we of verdere maatregelen voor het beperken van woningonttrekking ten behoeve van toeristische, pied-a-terre en shortstay verhuur noodzakelijk zijn.

Verscheidenheid aan groepen in de samenleving zorgt voor brede wensen Er is sprake van toenemende ongelijkheid: ontwikkelingen zoals stijgende huizenprijzen en de digitalisering van de economie hebben invloed op de mensen in de stad, de arbeidskansen en het besteedbare inkomen van verschillende groepen. Daarnaast vergrijst Den Haag ook; het CBS voorziet een verdubbeling van het aantal 80+-ers in 2050. Scheveningen Bad wordt gezien als recreatieve hotspot voor de rest van de stad. Dit betekent dat voorzieningen in Scheveningen Bad voor meerdere doelgroepen te gebruiken moeten zijn; zowel voor bezoekers als voor bewoners die ook steeds ouder worden. Dit betekent dat bij de aanleg van o.a. infrastructuur bereikbaarheid en toegankelijkheid voor iedereen van belang is. Omgevingsvisie: een betaalbare, toegankelijke en toekomstbestendige woningvoorraad in Scheveningen Bad Door de aanhoudende vraag naar woningen is de krapte op de woningmarkt groot. Voor veel woningzoekenden is het moeilijk een betaalbare woning te vinden. Dit is ook het geval in Scheveningen. De raad heeft in de Woonagenda 2020-2023 (RIS 305711) onder andere de ambitie uitgesproken om bij nieuwbouw minimaal 30% sociale huur te realiseren. Dit vraagt om inzet van partners als investeerders, woningcorporaties, huurdersverenigingen, projectontwikkelaars en natuurlijk inwoners.

Vanuit de Woonvisie Den Haag 6 (RIS 296833) is het streven dat in 2030 minstens de helft van de Haagse woningvoorraad niet meer is aangesloten op een fossiele warmtebron, maar duurzaam wordt verwarmd. Het toegankelijk houden van de Haagse woningmarkt voor (lage) middeninkomens is één van de grootste uitdagingen de komende jaren. In de Woonagenda 2020-2023 worden diverse maatregelen genoemd die de uitdaging proberen te verminderen. De gemeente zet bij nieuwbouw in op een productie van minimaal 20% middeldure huurwoningen die minimaal 20 jaar betaalbaar 5 Zie ook de motie ‘Zoek ruimte voor 80 sociale woningen in Scheveningen’. 6 Naar verwachting kan in de tweede helft van 2024 de nieuwe Woonvisie vastgesteld worden.

32

blijven. Zoals hierboven al is vermeld geldt voor sociale woningbouw een norm van 30% , zowel bij nieuwbouw als bij verdichting. En bij het vrijkomen van sociale woningen wordt (gemeentebreed, niet specifiek Scheveningen Bad) 5% toegewezen aan Haagse starters7. Voor enkele specifieke doelgroepen wordt tevens gemeentebreed gekeken hoe ze een woning toegewezen kunnen krijgen, bijvoorbeeld zorgdoelgroepen en mensen die met spoed huisvesting nodig hebben. Het is niet ruimtelijk gespecificeerd waar deze groepen het beste ondergebracht kunnen worden, maar bij nieuwe ontwikkelingen in Scheveningen is het nodig om deze uitgangspunten mee te nemen. Voor toekomstige projecten geldt het op dat moment geldend woonbeleid, waarover in het coalitieakkoord “Haags akkoord 2023-2026” (RIS316672) onder andere de volgende uitgangspunten zijn genoemd. We hanteren de bestaande normen voor nieuwbouw: 30% sociaal, 25% middeldure huur (met instandhoudingstermijn van minimaal 20 jaar), 25% betaalbare koop (tot normbedragen NHG). Voor het CID gelden de volgende normen: 30% sociaal, 20% middeldure huur (met instandhoudingstermijn van minimaal 20 jaar) en 20% betaalbare koop.

3.8

Klimaatadaptief en veerkrachtig Klimaatverandering dwingt ons om na te denken over de toekomst. Zeespiegelstijging, hevige regenbuien, droogte en hittestress zijn opgaven die in het bijzonder gelden voor Scheveningen Bad. Kustversterking en zeespiegelstijging vragen om concrete ambities en maatregelen Scheveningen Bad is kwetsbaar voor zeespiegelstijging. Dit deel van de kust is bebouwd en ligt deels buitendijks waardoor het niet extra wordt beschermd door de dijk. Tegelijkertijd vervult de Scheveningse kust een cruciale rol in het beschermen van Den Haag en het achterland. Landelijk wordt in het Kennisprogramma Zeespiegelstijging verkend welke oplossingsrichtingen er zijn voor het versterken van de kust, ook ter hoogte van Scheveningen. Een definitief voorkeursscenario is er nog niet, maar de komende jaren worden de verschillende oplossingsrichtingen uitgewerkt om als input te dienen voor de herijking van het Deltaprogramma in 2026. De gemeente Den Haag onderzoekt zelf ook de lokale impact van zeespiegelstijging op Scheveningen en Den Haag. Hoewel de afhankelijkheid van keuzes op nationaal (rijksoverheid) en regionaal (Hoogheemraadschap van Delfland) niveau groot is, heeft de gemeente Den Haag tot doel in samenwerking met deze partijen mogelijke oplossingen voor waterveiligheid te koppelen aan ontwikkelkansen voor de Haagse kust.

Maar een definitieve oplossingsrichting is er nog niet. Weinig plek voor het opvangen van een hevige regenbui door verharding Door de klimaatverandering is het neerslagpatroon veranderd. Jaarlijks valt meer dan 70 keer ergens in Nederland een bui van 60 mm of meer. Als in Scheveningen Bad zo’n bui valt, raakt de riolering overbelast en ontstaat wateroverlast en schade. Dit geldt voor vrijwel alle wegen en woonwijken in Scheveningen. De rioolstelsels zijn niet ontworpen op zulke extremen, omdat dit naast ruimtebeslag een buitenproportionele financiële inspanning vraagt. Vooral het Kurhaus is

7 Op basis van de Woonagenda 2020-2023 uitgewerkt in de Haagse Huisvestingsverordening Den Haag 2019 (RIS 311098).

33

kwetsbaar voor waterschade en het risico voor een inpandige overstroming bij een dergelijke hevige regenbui is groot. Hittestress door gebrek aan groen en schaduw In 2050 is het aantal zomerse dagen in Den Haag bijna verdubbeld en het aantal tropische dagen meer dan verdrievoudigd (RIVM, KNMI WH-scenario). Met name warme nachten beïnvloeden het welzijn en de gezondheid van vooral ouderen, mensen met hart-, en vaatziekten, zwangere vrouwen en jonge kinderen. De stresstestkaart voor hitte in de klimaatatlas laat zien dat Scheveningen kwetsbaar is. Op een zomerse dag kan de gevoelstemperatuur aan de kust in de toekomst oplopen tot circa 50 graden. Dit komt mede door de ruimtelijke kenmerken; veel verharding, weinig groen en bomen in de bebouwde omgeving en onvoldoende schaduwplekken.

Droogte en bodemdaling Droogte ontstaat als langere tijd minder regen valt dan normaal en de verdamping groot is. Dit is met name in het voorjaar en de zomer het geval. Als gevolg hiervan dalen de grondwaterstanden in de stad, met alle risico’s van dien. Voor Den Haag zijn de effecten van droogte onderzocht in een droogtestudie. De natuur in de duinen bij Scheveningen Bad is kwetsbaar. Hier kunnen lage grondwaterstanden en/of bodemdaling optreden. Stikstofdepositie Door de ligging naast een Natura 2000-gebied is stikstofdepositie een zeer relevante uitdaging voor Scheveningen die bij bedrijfsactiviteiten, vervoersbewegingen en bouwactieven in ogenschouw moet worden genomen. De wettelijke plicht de natuur in dat gebied in goede staat van instandhouding te brengen en het bestaande verbod op verdere verslechtering van de natuur brengen namelijk beperkingen met zich mee. Voor bij voorbeeld de stikstofuitstoot die gepaard gaat met het autoverkeer richting het Zwarte Pad zijn al verschillende mogelijkheden onderzocht om dit aan te pakken, bijvoorbeeld door het parkeerterrein op te heffen, een ander parkeerregime in te voeren of het terrein alleen toegankelijk te maken voor zero-emissie voertuigen.

Verder spelen er tal van (stikstof)uitdagingen zoals: de op- en afbouw van de strandpaviljoens, de bevoorrading van strandpaviljoens, de bredere logistieke bewegingen en de verduurzaming van bouw- en onderhoudswerkzaamheden die anders stil kunnen komen te liggen of vertraging oplopen. Momenteel worden de verschillende mogelijkheden om bij te dragen aan een reductie van de stikstofuitstoot en depositie nog verkend. Veiligheid aan de zee Door klimaatverandering stijgt het aantal zomerse dagen en neemt het aantal strandbezoekers toe. De druk op veiligheidsorganisaties is dan hoog, want Veiligheid wordt door de bezoekers in hun gedrag als vanzelfsprekend beschouwd. Ze zijn zich niet op alle momenten bewust van de gevaren van de zee en ze gedragen zich daar ook niet naar. Dat vraagt om constante aandacht voor veiligheid door de gemeente en betrokken organisaties. De Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is verantwoordelijk voor strandveiligheid. In de maanden mei tot en met september is er dagelijks strandbewaking door lifeguards en buiten de aanwezigheid van lifeguards is vanaf kazerne Scheveningen het Surf Rescue Team inzetbaar voor het redden van baders en zwemmers uit zee. Daarnaast vergroten ook ABZee-initiatieven de veiligheid voor kinderen en volwassen die een duik nemen in zee.

34

Veranderde weersomstandigheden en een jaarrond attractief strand hebben ertoe geleid dat de periode van actief toezicht op het strand door lifeguards vanaf 2020 is verdubbeld (voorheen alleen de weekenden juni, juli en augustus en gedurende de zomervakantie). Dit betreft enerzijds de daadwerkelijke inzet van lifeguards, maar ook wat betreft voorbereiding en realisatie van het seizoen heeft dit gevolgen voor de VRH. Het type en grote aantallen bezoekers, de risico’s van het Haagse strand en het aantal incidenten maken een professionalisering van de strandbewaking noodzakelijk. De VRH werkt hier samen met de Haagse Vrijwillige Reddingsbrigade (die ongeveer de helft van de capaciteit van de lifeguardinzet levert) aan. Op het Noorderstrand hebben de lifeguards de beschikking over een hoofdpost. De intentie is om met ingang van strandseizoen 2026 een multidisciplinaire post te realiseren, van waaruit lifeguards, brandweer, politie, Rode Kruis kunnen werken. Dit betekent voor de VRH in algemene zin dat hoe wordt omgegaan met veiligheid in Scheveningen Bad, er geanticipeerd moet worden op toekomstige behoeften en ontwikkelingen. Ook de ervaren sociale veiligheid in de wijken, op de boulevard en het strand en in de duinen is tijdens piekmomenten en na sluitingstijd een aandachtpunt.

Er zijn meldingen van overlast in de smalle steegjes, bijvoorbeeld over lastiggevallen worden of harde muziek. De inrichting van de badplaats maakt het mogelijk om op te gaan in de anonimiteit en te schuilen in donkere hoekjes. Met het toenemen van het aantal strandbezoekers neemt derhalve niet alleen de behoefte aan strandveiligheid toe, maar ook aan sociale veiligheid voor inwoners en bezoekers. Informatiekader: Actieprogramma Kust 2023 In het Actieprogramma Kust 2023 (RIS 314965) wordt een groot aantal integrale maatregelen genoemd waarmee de badplaatsen Scheveningen en Kijkduin toewerken naar een bereikbare, veilige en leefbare kust. Het genieten van een mooie zomer aan zee wordt mogelijk gemaakt door structurele inzet op het gebied van veiligheid, mobiliteit en leefbaarheid. Het Actieprogramma is opgezet om beide kustplaatsen toekomstbestendig te maken en ze te behouden als mooie badplaatsen door de huidige problematieken en (toekomstige) overlastvormen aan te pakken. Het gaat om overlast van bijvoorbeeld hard rijdende (luxe) voertuigen, lachgasgebruik, wildkamperen in de duinen en op het strand, zwemmen en duiken rondom de havenmond en vanaf de kades. De concrete maatregelen uit het programma zetten in op verschillende thema’s zoals mobiliteit (naar de kust), technologie, veiligheid zoals strandbewaking en leefbaarheid en communicatie.

Het zijn maatregelen zoals parkeercoaches, een pilot lachgasdetectie, microhubs, reizigersonderzoeken, het Crowd Safety Manager (CSM) dashboard, extra handhaving en strandbewaking rondom de haven en op het water en een overlastmeldpunt. Inzet aan de kust blijft maatwerk. Er wordt geëvalueerd en waar nodig bijgestuurd. Omgevingsvisie: Een klimaatbestendig, klimaatneutraal en natuurinclusief Scheveningen Bad Klimaatverandering heeft onder andere zeespiegelstijging tot gevolg. Deze ambitie is daarom erg relevant voor Scheveningen. De gemeente heeft de ambitie om een groene, toekomstbestendige en leefbare stad te zijn die aantrekkelijk is voor bewoners, bezoekers en bedrijven zoals in de Kadernota Duurzaamheid staat beschreven. Stresstesten tonen aan dat Den Haag op veel plekken kwetsbaar is voor hittestress, droogte en wateroverlast. Om Den Haag en het achterland te beschermen moet de kust voortdurend versterkt worden. Ook biedt een toename van natuur de stad diverse ecosysteemdiensten die nog veel sterker kunnen worden benut.

35

De Haagse ambities en eisen op het gebied van klimaatverandering worden in de Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig (RIS 308744) benoemd voor de thema’s neerslag, hitte en droogte. Concreet betekent klimaatbestendigheid in de openbare ruimte dat wijken, straten en gebouwen zo worden ingericht dat ze geen CO2 uitstoten (energieneutraal), bestendig zijn tegen weersextremen (klimaatbestendig), natuurinclusief worden ontwikkeld en beheerd en daarmee ten goede komen aan de (regionale) biodiversiteit. En daarbovenop vooral leefbaar zijn en een fijne plek zijn om te wonen. De uitgangspunten zijn voor alle projecten en initiatieven in de stad van toepassing. Informatiekader zeespiegelstijging Dat de zeespiegel stijgt, is volgens scenario's van het KNMI (2021) en het IPCC (2019; 2022) een gegeven. De zeespiegel steeg in Nederland sinds 1900 sneller dan ooit in de laatste 3000 jaar. De klimaatscenario’s van het KNMI uit 2023 voorspellen dat de zeespiegel tussen de 0,16m en 0,38m gestegen zal zijn in 2050 (ten opzichte van referentiejaar 1995), en een stijging tot 1,24m in 2100. De bovenkant van de bandbreedte rekt zich echter steeds verder uit door toenemende mondiale opwarming van de aarde. Elke graad opwarming vertaalt zich via het uitzetten van het zeewater uiteindelijk in circa 2,30m zeespiegelstijging. Daarbovenop komt het al dan niet versneld afsmelten van ijsmassa's op Antarctica.

Als deze ijsmassa's smelten, is een extra versnelling van de zeespiegelstijging na 2050 mogelijk; 2m stijging in 2100 en 5m in 2150 zijn dan niet uitgesloten. Op basis van voorspellingen is het aannemelijk dat de zeespiegel in 2040 (de scope van deze toekomstvisie) nog niet extreem gestegen zal zijn. Daarnaast is de verwachting dat de kustbescherming van Scheveningen tot 2050 voldoet aan de huidige veiligheidsvoorschriften, mede dankzij de Morales-boulevard. Toch is het cruciaal nu al rekening te houden met kustversterking in de ontwikkeling van Scheveningen Bad. Nieuwe inzichten rondom zeespiegelstijging en het aangepaste toetsingsinstrumentarium voor keringen kunnen ervoor zorgen dat de kustbescherming eerder aandacht behoeft. Na 2050 is het onzeker hoe lang onze kustversterking nog zal voldoen, vooral met het oog op de huidige discussie over de snelheid en mate waarin zeespiegelstijging zal optreden. Vast staat dat op termijn extra waterveiligheidsmaatregelen, ruimte en financiering nodig zal zijn. Bovendien leidt de combinatie van zeespiegelstijging en toenemende extreme weersomstandigheden nu al tot problemen zoals schade en overlast door overstromingen in buitendijkse gebieden. Door stormen als Corrie komen de kades in de haven onder water te staan en worden grote afkalvingen van het strand veroorzaakt.

Hiermee moet bij huidige gebiedsontwikkelingen rekening worden gehouden.

3.9

Conclusie Deze brede beschouwing van de verschillende beleidsterreinen laat zien dat er sectoraal al veel vigerend beleid is dat het fundament vormt voor het realiseren van de geschetste ambities. Bij het uitwerken van de in hoofdstuk 2 genoemde activiteiten moet beoordeeld worden of het vigerende beleid voldoende ruimte biedt voor de gewenste detailleringen in de integrale gebiedsvisie, of dat het vigerende beleid wellicht aangevuld of aangepast moet worden. Daarbij is het belangrijk om sectoraal beleid in samenhang te beschouwen. Zo kan de economische groei van Scheveningen Bad niet gestimuleerd worden zonder een mobiliteitstransitie. En is een

36

ruimtelijke kwaliteitsverbetering nodig om bezoekers aan te trekken en de openbare ruimte ook voor bewoners te verbeteren. Duurzaamheid en klimaatadaptatie hangen daar als overkoepelende thema’s boven, aangezien maatregelen op deze gebieden van toepassing zijn op alle integrale opgaven.

37

4

Organisatie vervolgproces Om de ambities zoals benoemd in deze toekomstvisie te realiseren zijn activiteiten nodig die integraal, gebiedsgericht en in samenhang worden opgepakt. Tijdens het advies- en consultatietraject spraken stakeholders herhaaldelijk de behoefte uit om samen met de gemeente Den Haag op korte termijn de handen uit de mouwen te steken en vooral te gaan doen. Dit ‘doen’ bestaat uit het uitwerken van de Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040 in een integrale gebiedsvisie voor Scheveningen Bad waarin nader gedetailleerd wordt indachtig de in deze visie genoemde ambities. Publiek-private samenwerking Zoals eerder aangegeven kunnen de in hoofdstuk 2 geschetste ambities alleen gerealiseerd worden als alle publiek en private betrokkenen samenwerken: overheden, (maatschappelijke) organisaties, ondernemers en bewoners. Publiek Voor wat betreft de gemeente Den Haag betekent het realiseren van de ambities dat alle uit de ambities voortvloeiende activiteiten continu in relatie tot elkaar, ofwel integraal, beschouwd, afgewogen en beschreven moeten worden. De activiteiten hangen immers met elkaar samen, waarbij de onderlinge interdependentie in de komende jaren alleen nog maar verder zal toenemen. Dit vraagt om een centrale regie door middel van een heldere sturingslijn.

Privaat Want net als voor de totstandkoming van de toekomstvisie geldt dat de uitwerking van de ambities en activiteiten in deze toekomstvisie in een integrale gebiedsvisie alleen kan slagen als alle stakeholders samenwerken. Het gaat dan om sámen de schouders er onder te zetten en zich sámen eigenaar voelen.

4.1

Integrale gebiedsvisie Scheveningen Bad In de vorige paragraaf is beschreven hoe de publiek-private samenwerking vormgegeven kan worden. In deze paragraaf gaat het om het wat: binnen welk (planologisch-juridisch) kader kan het vervolg op de Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040 het beste vormgegeven worden en welke uitvoeringsactiviteiten worden geprogrammeerd? De basis voor het ‘wat’ vormen de in hoofdstuk 2 geformuleerde ambities en activiteiten. Het kader waarbinnen het ‘wat’ vorm moet krijgen wordt gevormd door het in hoofdstuk 3 aangehaalde vigerende beleid op relevante beleidsvelden en bijvoorbeeld de Omgevingsvisie. De voorliggende visie zal als input dienen voor de (overkoepelende) Omgevingsvisie 2050 die momenteel wordt opgesteld en in 2024 zal worden vastgesteld door de gemeenteraad. Daarna zal er een integrale gebiedsvisie worden opgesteld voor Scheveningen Bad. Hierin wordt onder andere invulling gegeven aan het verbeteren van de doorstroming van fiets, OV en auto. Daarbij zullen de eerder betrokken partijen weer een nadrukkelijke rol krijgen. Beide uitwerkingen vormen een belangrijk planologisch-juridisch kader voor Scheveningen Bad. Naar verwachting kan in 2025 een start worden gemaakt met het opstellen van de gebiedsvisie. Na de gebiedsvisie wordt toegewerkt

38

naar nader te bepalen planproducten conform de Omgevingswet. Alsdan kan ook een nader tijdspad worden opgesteld voor het opstellen van de integrale gebiedsvisie en de governance bepaald worden.

39

Bijlage 1: Bibliografie • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

• • • • • • • • • • •

CROW (2021). Dashboard Autodelen. D.EFAC.TO stedenbouw. (2011). Atelier Kustkwaliteit 2011; de stad aan zee en de toekomst van de verharde zeewering. Gemeente Den Haag. (2009). Masterplan Scheveningen-kust, wereldstad aan zee, structuurvisie 2020. (RIS 126237) Gemeente Den Haag. (2011). Haagse nota mobiliteit; bewust kiezen, slim organiseren. (RIS 289288) Gemeente Den Haag (2012). Uitvoeringsplan klimaatbestendig Den Haag. (RIS 252427) Gemeente Den Haag (2016). Agenda ruimte voor de stad. (RIS 282215) Gemeente Den Haag. (2016). Verkeersvisie Scheveningen 2025. (RIS 295689) Gemeente Den Haag (2017). Het strand is van iedereen. Strandnota 2017-2022. (RIS 294701) Gemeente Den Haag (2017). Woonvisie Den Haag 2017-2030. (RIS 296833) Gemeente Den Haag. (2018). Ontwikkelstrategie Scheveningen Bad. Gemeente Den Haag (2018). Haagse Hitte + Bijlage (TU Delft). (RIS 299474) Gemeente Den Haag (2019) Huisvestingsverordening Den Haag 2019 (vierde wijziging RIS 311098) Gemeente Den Haag (2019). Zee aan mogelijkheden! Beleidskader Kunst en Cultuur 20212024. (RIS 302961) Gemeente Den Haag (2019). Beleidsplan Zorg, Jeugd en Volksgezondheid. Gezond en Veerkrachtig 2019-2022. (RIS 303812). Gemeente Den Haag. (2019). Hoofdlijnenbrief mobiliteitstransitie. (RIS 302361) Gemeente Den Haag (2019). Integraal Veiligheidsplan 2019-2022. (RIS 301821) Gemeente Den Haag (2019). Nota Duurzaamheid.

Schone Energie in een groene stad. (RIS 301829) Gemeente Den Haag (2019). Fietsstrategie. Ruim baan voor de fiets (RIS 302960) Gemeente Den Haag (2019). Strategie Toerisme 2020-2025. Toerisme werk(T) voor de stad. (RIS 302975) Gemeente Den Haag (2020). Achtergronddocument behorend bij Nota van Uitgangspunten Scheveningen-Kust, onderdeel van Wereldstad aan Zee, structuurvisie Den Haag 2020. Gemeente Den Haag. (2020). Economische Visie Den Haag+ 2030. (RIS 303550) Gemeente Den Haag (2020). Haagse visie Smart Mobility. (RIS 306913) Gemeente Den Haag (2020). Klimaatstresstest Droogte (RIS 306855) Gemeente Den Haag (2020). Monitor Toerisme 2019. (RIS 308252) Gemeente Den Haag (2020). Vanzelfsprekend toegankelijk. Agenda 2020-2022. (RIS 315713) Gemeente Den Haag (2021). Haagse positioneringsstrategie en aanpak 2021-2025. Samen aan de slag met en voor Haagse eigenheid, werken met het onderscheidende DNA van Den Haag. (RIS 305874) Gemeente Den Haag (2021). Woonagenda 2020-2023. Haags samen wonen. (RIS 305711) Gemeente Den Haag (2021). Jaarrapportage deelfietsen en deelscooters (tweewielers) Den Haag. (RIS 309484) Gemeente Den Haag (digitaal) Smart city kompas Gemeente Den Haag (2021). Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig (RIS 308744). Gemeente Den Haag (2022). Omgevingsvisie Den Haag 2050- Ambitiedocument (RIS 310283) Gemeente Den Haag (2022).

Strategie Mobiliteitstransitie Den Haag 2022-2040 (RIS 310664) Gemeente Den Haag (2022). Transitievisie Warmte Den Haag (RIS 310442) Gemeente Den Haag (2022). Monitor toerisme 2020. (RIS 311892) Gemeente Den Haag (2023). Dashboard bevolking Scheveningen. Gemeente Den Haag (2023). Cultuurvisie Den Haag 2033. De Kunst van betekenis. (RIS 315525) Gemeente Den Haag (2023). Actieprogramma Kust 2023. (RIS 314965)

40

• • • • • • • • • • •

Gemeente Den Haag (2023). Haags akkoord 2023-2026. (RIS 316672) Hoogheemraadschap Delfland (2021). Watervisiekaart, opgavenkaart en themakaarten. H+N+S. (2017). Den Haag Kuststad. Kantar. (2021). Den Haag in Beeld; onderzoek naar het imago van Den Haag en de keuzemotieven voor een stedentrip naar Den Haag onder het Nederlands publiek. Nationaal Park Hollandse Duinen (2020). Uitvoeringsprogramma Nationaal Park Hollandse Duinen SAMR marktvinders. (2017). Scheveningen in kaart; resultaten doelgroepenonderzoek (wintermeting). Segeren, G. B. (2013). Scheveningen, van vissersdorp naar wereldstad aan zee. VTS 3103. THMB. (2021). Den Haag Zee van Ruimte; Eindevaluatie 2020. Urbanretail en Sandenburg Concept Creation. (sd). Het lonkend perspectief van Scheveningen en haar sfeergebieden door de ogen van de consument. Urbanretail en Sandenburg Concept Creation. (sd). Klantenprofielboek. Werkgroep Veilig en Leefbaar Scheveningen. (2021). Advies werkgroep Veilig en Leefbaar Scheveningen 2020/2021.

41

Bijlage 2: Advies en consultatie EERSTE FASE (2021 – 2022) Werkgroep Veilig en Leefbaar (Eerste helft 2021) Bewoners en ondernemers Jan van Zanen, Anne Mulder, Saskia Bruines, Robert Van Asten en Hilbert Bredemeijer (portefeuillehouders) Jim van Lier (jongerenambassadeur) Jongeren stadslab Atelier DSO/Economie Atelier DSO/Stedenbouw & Planologie Atelier DSO/Mobiliteit Atelier DSB/Veiligheid/Handhaving/Beheer Informatisering en Automatisering/DISC Interviews met ondernemers e.a. AFAS Circustheater Beach stadium De Pier Hommerson Inntel hotel Kurhaus Legoland Discovery Centre/Sea Life Nationaal Park Hollandse Duinen Stichting Buitengewoon Scheveningen Vereniging van Strandexploitanten Scheveningen Interviews met gemeente Den Haag Stadsdeeldirecteur Scheveningen Programma De kust gezond Programma Toekomst Scheveningen Badplaats Afdeling Economie Afdeling Mobiliteit Afdeling Stedenbouw & Planologie TWEEDE FASE (2022 – 2024) Schriftelijke adviesronde (mei 2022) Belangenvereniging Schevenings Havengebied Bewonersorganisatie Havenkwartier Bewonersorganisatie Noordelijk Scheveningen Economic Board The Hague HTM

42

InnovationQuarter Koninklijke Horeca Nederland, afdeling Den Haag Metropoolregio Rotterdam Den Haag Ministerie van EZK Ministerie van I&W MKB Den Haag NS Regio Zuid Provincie Zuid-Holland The Hague Marriott Vereniging Boulevardondernemers Scheveningen Vereniging van Strandexploitanten Scheveningen Wijk- en bewonersvereniging Noordelijk Scheveningen Wijkberaad Duindorp Wijkoverleg Scheveningen-Dorp Rondetafelsessie De Pier (oktober 2022) ANWB APCOA Parking BAQME Belangenvereniging Schevenings Havengebied Bewonersorganisatie Havenkwartier Bewonersvereniging Noordelijk Scheveningen BONDI Cargaroo Carlton Beach CHECK CondorWessels DonkeyRepublic NL Economic Board Felyx Scooters Gasvrij Scheveningen GGD Haaglanden GO Sharing Haagsche Stadsfiets Hommerson Hoogheemraadschap van Delfland HTM Innovation Quarter Interparking Nederland BV Koninklijke Horeca Nederland, afdeling Den Haag Kurhaus Metropoolregio Rotterdam Den Haag Ministerie EZK Ministerie I&W MKB Den Haag MRP Development NS Regio Zuid Politie Haaglanden Provincie Zuid-Holland Q-park Staatsbosbeheer

43

The Hague en Partners/The Hague Marketing Bureau Veiligheidsregio Haaglanden Vereniging van Boulevardondernemers Scheveningen Vereniging van Strandexploitanten Scheveningen VolkerWessels Wijkberaad Duindorp Wijkoverleg Statenkwartier Wijkoverleg Scheveningen-Dorp Zorgvliet Zuid-Holland Bereikbaar Deep dive gesprekken (april 2023) en reflectie (december 2023) ANWB APCOA Parking BAQME Beelden aan Zee Belangenvereniging Schevenings Havengebied Bewonersorganisatie Havenkwartier Bewonersvereniging Noordelijk Scheveningen BONDI Brandweer Haaglanden/Veiligheidsregio Haaglanden Cargaroo Carlton Beach CHECK Technologies DonkeyRepublic NL Dunea Duttendel & Wittebrug Wijkvereniging Economic Board The Hague Felyx Scooters/Felys Sharing BV Gasvrij Scheveningen GO Sharing Grand Hotel Amrâth Kurhaus Haagsche Stadsfiets Hommerson Hoogheemraadschap van Delfland HTM InnovationQuarter Interparking Nederland BV Kondor Wessels Koninklijke Horeca Nederland Ministerie EZK Metropoolregio Rotterdam Den Haag MKB Den Haag MRP Development Muzee NS Regio Zuid Partners in Toerisme Provincie Zuid-Holland Q-park Re-publiek Stichting Buitengewoon Scheveningen The Hague & Partners/The Hague Marketing Bureau Vereniging Boulevardondernemers Scheveningen

44

Vereniging van Strandexploitanten Scheveningen VolkerWessels Wijkberaad Duindorp Wijkoverleg Statenkwartier Wijkoverleg Zorgvliet Wijkoverleg Scheveningen-Dorp Zuid-Holland Bereikbaar

45

Samenvatting deep divesessies Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040 18 en 19 april 2023, De Pier, Scheveningen

De drie deep dive sessies over de thema’s Economie, Mobiliteit en Ruimte gehouden op 18 en 19 april 2023 op De Pier vormden het sluitstuk van de advies- en consultatieronde over de Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040. De navolgende punten vatten het besprokene samen. 1. Er leeft een sterk ‘Scheveningen’- gevoel; een gevoel van verbondenheid en samen de schouders er onder zetten. Er wordt nadrukkelijk geen tegenstelling beleefd, wel kan de communicatie en de samenwerking verbeterd worden. “Er is geen tegenstelling, we moeten het samen doen!” Ook voelen de aanwezigen zich verantwoordelijk voor de leefbaarheid op Scheveningen (Bad). “Het maken van een plan gaat ook gepaard met concessies; we moeten met elkaar in gesprek over waar gaan we nemen, waar gaan we geven.” Samen moeten we “terug naar de win-win: voor bewoners, ondernemers en bezoekers”. 2. Scheveningen is daarbij meer dan een badplaats. Er wordt ook gewoond, geleefd, gewerkt en gebruik gemaakt van (maatschappelijke) voorzieningen. In dat kader werd gesproken over “zorg voor verblijfskwaliteit”, “maak gebruik van de kansen voor vergroening en verbetering in de woonwijken” en “minder blik op straat”.

De (verblijfs)kwaliteit van de buitenruimte kan verbeterd worden door de “entree naar Scheveningen Bad te verfraaien, wandelroutes en doorkijkjes naar het strand, strandtenten die minder dicht op elkaar staan en dicht tegen de boulevard aan staan en door de druk op de publieke ruimte te minimaliseren door zuinig om te gaan met de openbare ruimte”. Ook is behoefte aan “balans/evenwicht tussen wonen en andere functies.” 3. Scheveningen (Bad) is “gastvrij voor iedereen” (inclusief): “rijk, dik, arm, gezond en ongezond”. 4. Het zorgvuldige advies- en consultatietraject wordt gewaardeerd. Mede daardoor is het gevoelen dat nú het moment is om de handen uit de mouwen te steken en te gaan doen. Ook als dit betekent dat keuzes gemaakt moeten worden. Bij het maken van keuzes is integraliteit belangrijk. De keuze voor A of B heeft gevolgen/consequenties voor betrokkenen. Het beleid dat hier uit volgt moet consequent en consistent zijn. Nu is er de beleving van “zigzagbeleid” en “fragmentatie”. 5. Het merendeel van de aanwezigen zegt te beseffen dat keuzes maken waarschijnlijk ook betekent dat het niet iedereen naar de zin gemaakt kan worden. In dit kader is belangrijk(er) dat alle (relevante) stakeholders wel betrokken worden/blijven in het proces. De wil is er om mee te denken over de ambities en mee te werken aan het realiseren van die ambities met het oog op 2040. 6.

Scheveningen Bad is niet het hele jaar door hetzelfde. In de zomerperiode is het vooral zaak om Scheveningen leefbaar te houden door actieve maatregelen om overlast en onveiligheid door bezoekers en verkeer te voorkomen. Buiten het zomerseizoen mag Scheveningen Bad meer bruisen door onder andere een breed cultuuraanbod, evenementen en sport. Hierin moet gezamenlijk geïnvesteerd worden door gemeente en andere betrokkenen, waarbij vanuit een positieve samenwerkingshouding samen wordt gekeken naar wat wel en niet mogelijk is. Dit bijt niet met bezoekers die in de minder drukke maanden juist voor rust en ontspanning naar Scheveningen Bad komen.

46

7. Het is voor wat betreft de bezoekers van Scheveningen Bad belangrijk onderscheid te maken tussen “dagtoerisme” uit de omgeving en “verblijfstoerisme” van buiten de regio ((inter)nationaal). Beide doelgroepen hebben een verschillend profiel voor wat betreft voorzieningen en horeca, maar ook voor bij voorbeeld mobiliteitsmodaliteiten. 8. Inzake de bereikbaarheid van Scheveningen (Bad) wordt de mobiliteitstransitie naar OV, deelvervoer, fietsen en wandelen/lopen onderschreven. Zorg voor (hoog)frequente verbindingen met Den Haag CS/Den Haag HS en vanaf de NS-stations voor hoogwaardige OV-verbindingen naar Scheveningen Bad. Totdat de Koningscorridor er is kunnen bij voorbeeld trams en bussen regelmatig(er) en jaarrond non-stop naar Scheveningen Bad rijden. Zorg ook voor goede wandelen fietsverbindingen en (bewaakte) stallingen voor fietsen, (deel)scooters en motoren. 9. Hou er aan de andere kant ook rekening mee dat een deel van de bezoekers van Scheveningen (Bad) met de (elektrische) auto zal blijven komen. Maak het gebruik van de auto niet onmogelijk, maar stuur en faciliteer autogebruik door bij voorbeeld verwijzingssystemen, P+R-voorzieningen, (gespreide, ondergrondse) parkeervoorzieningen en een effectieve verkeerscirculatie (bij voorbeeld parkeerroutes).

Dit bevordert ook dat er voldoende parkeergelegenheid blijft voor bewoners van Scheveningen en vermindert de druk op de openbare ruimte. 10. Verder is het ook goed om in het achterhoofd te houden dat Scheveningen Bad weliswaar 30 tot 40 hele drukke dagen per jaar heeft, maar ook ruim 325 rustige(re) dagen heeft. Niet alles hoeft afgestemd te zijn op de hele drukke dagen. “De drukke dagen vragen wel om rigoureuze oplossingen”. “De gemeente moet de regie nemen en duidelijk communiceren wat er al (mogelijk) is (apps), ook via andere stakeholders (ANWB/ADAC)”. “Oplossingen zit niet in bijbouwen/opplussen, maar met name in slim gebruik maken van de dingen die je al hebt en het goed organiseren”. 11. M.b.t. tot specifiek het eerste ontwerp van de toekomstvisie is de hartenkreet: “begin ergens mee, evalueer, en stel bij.” Er liggen al veel visies en dromen. “De toekomstvisie hoeft niet exact ingevuld te zijn, maar hoeft alleen de uitgangspunten te bevatten. De praktische uitvoering kan daarop volgen in samenspraak met alle partijen”. Wel wordt gevraagd om een uitvoeringsagenda voor 2024. Een brede coalitie van stakeholders biedt nadrukkelijk aan hier samen met de gemeente over te willen meedenken. “Geef de omgeving de ruimte om reactie te geven op het concept als dat in het college is besproken.” 12. Om dit alles mogelijk te maken wordt “moed en daadkracht” gevraagd van het bestuur.

“Politici moeten lef tonen; er moeten keuzes gemaakt worden!” “Neem de regie” en “stel kaders, ook over deze collegeperiode heen!”. “Zet een integraal, krachtig verhaal neer en ga op basis daarvan het gesprek aan met de partijen”. “Nu loopt de politiek niet over van visie”. Maak (op feiten/cijfers gebaseerde) keuzes en bespreek die met betrokkenen. “Durf harde keuzes te maken” en “sta als bestuur achter die keuzes en onderschrijf ze openlijk”. Kies bij voorbeeld voor een vierseizoenenaanpak. Toets individuele plannen aan deze kaders. Nu is de gemeente “vrij passief in het handhaven van het evenwicht van belangen”. “De gemeente heeft genoeg instrumenten om de regie te pakken”.

47

Bijlage 3: Scheveningen, van vissersdorp naar wereldstad aan zee8 1665 - De zeestraat. De oudste verwijzing naar de naam Scheveningen dateert uit een akte uit 1357, maar het is waarschijnlijk dat er al eerder een buurtschap aan de kust heeft gelegen. Den Haag is in 1230 gesticht door graaf Floris IV van Holland die op een plek van een bestaande hofstede een kasteel bouwde. In de eerste plaats koos de graaf voor neutraal terrein tussen de bestaande machtsblokken in Holland en ten tweede was de aanwezigheid van voldoende jachtterrein in de omliggende duinen en bossen en verse vis uit de nabijgelegen zee een aangename vestigingsvoorwaarde voor het grafelijk hof. Met de permanente aanwezigheid van de adel in Den Haag ontstaat een klasse die tijd en geld heeft voor vermaak. De eerste vorm van toerisme ontstaat. Dit wordt zichtbaar met het plan dat Huygens in 1653 ontwerpt. Het plan behelst een zeestraat tussen het centrum van Den Haag en het dorp Scheveningen dwars door het woeste duingebied. Door de aanleg zou de vis sneller en daardoor verser op de Haagse vismarkt arriveren. De straat bestaat uit een brede geplaveide weg waar twee rijtuigen naast elkaar konden rijden en wordt begeleid door een vierdubbele laan. Het begin en einde van de zeestraat wordt gemarkeerd door een poort waar tol werd geheven. In 1665 is de zeestraat gereed. 1818 - Het eerste badhuis.