RIS318444 Bijlage 1 Geamendeerde Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040 - feb 2025

Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040 Ruimtelijke wenkende perspectieven en ambities 2024

INHOUD 0

Samenvatting

3

1

Introductie

6

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

De opdracht: herijk het beleid Opbouw en indeling Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040 Geografische scope en karakter Context en ligging Scheveningen Bad Totstandkoming en participatie

6 7 8 8 11

2

Wenkende perspectieven en ambities

14

2.1 2.2 2.3 2.4

Het flaneer- en uitgaansgebied de kust en de boulevard Het interactiegebied Centrum Scheveningen Bad Het overgangsgebied Scheveningen Dorp De groene overgang naar de Oostduinen

16 18 20 21

3

Beleid en opgaven

24

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

Duurzame gebiedsontwikkeling Mobiliteit Economie Cultuur Evenementen Openbare ruimte Wonen Klimaatadaptief en veerkrachtig Conclusie

24 24 26 28 30 30 31 33 36

4

Organisatie vervolgproces

38

4.1

Integrale gebiedsvisie Scheveningen Bad

38

Bijlage 1: Bibliografie

40

Bijlage 2: Advies en consultatie

42

Bijlage 3: Scheveningen, van vissersdorp naar wereldstad aan zee

48

2

0

Samenvatting Scheveningen is een levendige plek waar de dynamiek van de zee samenvloeit met de energie en bedrijvigheid van de stad en haven. De groei van Den Haag en Scheveningen Bad stelt Den Haag voor opgaven die complex zijn en met elkaar samenhangen. Van opgaven… Allereerst is het noodzakelijk om de verkeersdrukte op piekmomenten (zoals tijdens zomerdagen) te verminderen door een mobiliteitstransitie naar schone en duurzame vormen van mobiliteit door te voeren. De noodzakelijke economische heropleving van Scheveningen Bad kan een belangrijke impuls krijgen door de herontwikkeling van iconische locaties zoals De Pier en de boulevard. En door een gevarieerd programma te bieden dat het hele jaar bezoekers trekt. Ook vraagt het overgangsgebied tussen het Zwarte Pad en het duingebied om een kwaliteitsimpuls. Tot slot is het door de verandering van het klimaat van essentieel belang te investeren in kustveiligheid en maatregelen voor klimaatadaptatie. Bij alle opgaven geldt dat er een wisselwerking is tussen stedelijke functies en de (inrichting van) de openbare ruimte. …naar ambitie De vigerende beleidskaders voor (onder andere) Scheveningen Bad bieden onvoldoende handelingsperspectief om adequaat te kunnen anticiperen op deze opgaven. Deze toekomstvisie herijkt het beleid voor Scheveningen Bad met als stip op de horizon het jaar 2040.

In de eerste plaats door wenkende perspectieven en ambities te benoemen voor de diverse deelgebieden binnen Scheveningen Bad. Vervolgens worden deze perspectieven en ambities vertaald naar opgaven voor de diverse domeinen die als kader en uitgangspunt dienen voor de ontwikkeling van Scheveningen Bad naar 2040. Maar ook door de opgaven, perspectieven en ambities voor de diverse domeinen in relatie tot elkaar te beschouwen. Door integraal te kijken ontstaat een optimale synergie en afstemming tussen ontwikkelingen in en rond Scheveningen Bad. Dit waarborgt een goede balans tussen de belangen van bewoners, ondernemers en bezoekers. En een goede balans tussen kwaliteit en kwantiteit, en tussen rust en reuring. Deze toekomstvisie heeft daarmee het karakter van een ambitiedocument dat een wenkend perspectief schetst in de vorm van ambities en richtinggevende uitspraken voor 2040. Deze richtinggevende uitspraken scheppen het kader voor de aanpak van de opgaven en het realiseren van oplossingen. De toekomstvisie is nadrukkelijk géén document met een planologisch-juridische status. Vier deelgebieden Vanuit geografisch perspectief zijn binnen Scheveningen Bad vier deelgebieden te onderscheiden die elk een uniek karakter hebben. 1. 2. 3.

Het flaneer en uitgaansgebied de kust en de boulevard; Het centrumgebied rondom het Kurhaus en Circustheater; Het overgangsgebied naar Scheveningen Dorp rondom de Gevers Deynootweg, Badhuiskade en Wassenaarsestraat;

3

4.

Het overgangsgebied naar de noordelijke duinen rondom het Zwarte Pad en de Zwolsestraat. Voor elk deelgebied zijn in de toekomstvisie ambities benoemd en activiteiten om deze ambities integraal en gebiedsgericht te realiseren. Het flaneer- en uitgaansgebied de kust en de boulevard De ambitie voor het flaneer- en uitgaansgebied is om de boulevard het hele jaar door levendig te maken met winkels, horeca en activiteiten. De bebouwing is van hoge kwaliteit en goed bereikbaar, terwijl strandpaviljoens de levendigheid versterken. Meer woningen, vooral voor ouderen en starters, dragen bij aan de levendigheid, terwijl De Pier wordt versterkt als publiekstrekker met een gevarieerd activiteitenaanbod en betere verbindingen met de boulevard. Autoluwe toegangen en groene doorsteken bieden ruimte voor recreatie. Alles wordt gecoördineerd om een samenhangend geheel te vormen, met behoud van elk gebiedseigen karakter. Het centrumgebied rondom het Kurhaus en Circustheater Voor het centrumgebied rondom het Kurhaus en Circustheater zijn bij herinrichting van de Gevers Deynootweg kansen voor een aantrekkelijke openbare ruimte, met geclusterd parkeren aan de randen en minder autoverkeer. Minder efficiënte vormen van mobiliteit maken ruimte voor vergroening en verblijfsruimte. Heldere loop- en fietsroutes verbinden het centrum met de boulevard en woonbuurten.

Plekken zoals het plein voor het Circustheater versterken het centrumgevoel. Het groene karakter van de Badhuisweg wordt uitgebreid naar de Kurhausweg. Aantrekkelijke looproutes met winkels en horeca dragen bij aan een levendige sfeer. Het overgangsgebied naar Scheveningen Dorp rondom de Gevers Deynootweg, Badhuiskade en Wassenaarsestraat De ambities voor het overgangsgebied rondom de Gevers Deynootweg zijn gericht op het vergroenen van het straatbeeld en verminderen van het autoverkeer om het gebied klimaatadaptiever te maken. Dit wordt ondersteund door een mobiliteitstransitie, waarbij deelmobiliteit en geclusterde parkeervoorzieningen aan de rand van de wijk en bebouwde zone aan de Zeekant worden bevorderd en autoparkeren in het straatbeeld vermindert. Daarnaast wordt samengewerkt met eigenaren en corporaties om oudere woningen te verduurzamen. Het overgangsgebied naar de noordelijke duinen rondom het Zwarte Pad en de Zwolsestraat De ambities voor het overgangsgebied naar de noordelijke duinen rondom het Zwarte Pad omvatten het bewaken van natuurwaarden, het realiseren van een landschappelijk aantrekkelijk overgangsgebied tussen Scheveningen en de omringende natuur en voetgangers- en verkeersstromen die plaatsmaken voor aantrekkelijke pleinen en looproutes. Wandelroutes vanuit woonwijken sluiten naadloos aan op de boulevard en het fiets- en wandelnetwerk door de duinen.

De vergroening van keerlussen en parkeerplaatsen wordt nagestreefd, evenals kwaliteitsverbeteringen van de bebouwing aan de Zwolsestraat/Gevers Deynootweg. Publiek-private samenwerking De geschetste ambities kunnen alleen gerealiseerd worden als alle publiek en private betrokkenen samenwerken: overheden, (maatschappelijke) organisaties, ondernemers en bewoners. Alle uit de ambities voortvloeiende activiteiten moeten daarbij continu in relatie tot elkaar, ofwel integraal, beschouwd, afgewogen en beschreven moeten worden. De activiteiten hangen immers met elkaar samen, waarbij de onderlinge interdependentie in de komende jaren alleen nog maar verder zal toenemen. Want net als voor de totstandkoming van de toekomstvisie geldt dat de uitwerking van

4

de ambities en activiteiten in deze toekomstvisie in een integrale gebiedsvisie alleen kan slagen als alle stakeholders sámen de schouders er onder zetten en zich sámen eigenaar voelen! Integrale gebiedsvisie De toekomstvisie dient als input voor de (overkoepelende) Omgevingsvisie 2050 die momenteel wordt opgesteld en in 2024 zal worden vastgesteld door de gemeenteraad. Daarna wordt een integrale gebiedsvisie opgesteld voor Scheveningen Bad. Daarbij zullen de eerder betrokken partijen weer een nadrukkelijke rol krijgen. Deze gebiedsvisie vormt een belangrijk planologischjuridisch kader voor Scheveningen Bad. Naar verwachting kan in 2025 een start worden gemaakt met het opstellen hiervan. Alsdan kan ook een nader tijdspad worden opgesteld en de governance worden bepaald. Participatie Omdat de gemeente Den Haag de majeure opgaven waar Scheveningen (Bad) voor gesteld staat niet alleen kan oplossen is de Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040 tot stand gekomen in een intensieve dialoog met bedrijven, kennisinstellingen, bewoners, organisaties en andere belanghebbenden. Deze dialoog heeft op diverse momenten en op verschillende manieren vorm gekregen.

5

1

Introductie

1.1

De opdracht: herijk het beleid Den Haag Den Haag maakt een periode van grote bloei en groei door met zo’n 5.000 nieuwe inwoners per jaar. Een mooie ontwikkeling, maar daar komen ook uitdagingen bij kijken. Bijvoorbeeld door de toename van verkeer en spanning tussen wonen, werken en voorzieningen. Maar ook kustveiligheid, meer circulariteit en duurzame energieoplossingen. Daarnaast neemt de vraag naar recreatiemogelijkheden toe in een toch al verdichte stad, en meer specifiek in Scheveningen. Scheveningen Scheveningen is de grootste en meest bekende badplaats van Nederland. Een unieke plek waar stedelijke voorzieningen en kustbeleving bij elkaar komen. Met toeristische voorzieningen, geconcentreerd langs de boulevard en in het gebied rondom het Kurhaus en tussen strand en Gevers Deynootweg. Een gebied met een grote diversiteit aan bebouwing en functies dat de overgang markeert tussen de veelal historische wijken van Scheveningen en de kust. Scheveningen Bad In de jaren ’60 en ’70 is Scheveningen Bad vanwege de opkomst van het toerisme doorontwikkeld. De bebouwingsstructuur en openbare ruimte zijn er op gericht om grote stromen verkeer, zoals auto’s en OV, te verwerken. Hierdoor is de ruimte voor voetgangers, fietsers en vergroening beperkt. Dit heeft in Bad geleid tot een ander stedelijk beeld dan in Scheveningen Dorp en achterliggende wijken.

De groei van Den Haag, en in het kielzog Scheveningen (Bad), maakt scherpe keuzes noodzakelijk op het gebied van mobiliteit, duurzaamheid, vergroening en leefbaarheid. Maar ook om een economisch programma te kunnen realiseren dat jaarrond kan functioneren. Thema’s zoals stedelijke en regionale mobiliteit, cultureel aanbod, veiligheid en zeespiegelstijging vragen om een ruimere benadering. Ook voor een goede economische profilering is het noodzakelijk Scheveningen Bad in het kader van de Haagse kust te plaatsen en de relatie te leggen met de ontwikkelingen in het centrum, de internationale zone en de regio. Herijken beleid De vigerende beleidskaders voor (onder andere) Scheveningen Bad bieden onvoldoende handelingsperspectief om adequaat te kunnen anticiperen en reageren op voornoemde opgaven. Met de voorliggende toekomstvisie wordt invulling gegeven aan de bestuursopdracht van B&W om het beleid voor Scheveningen Bad te herijken met als horizon het jaar 2040. Met als doel de kwaliteiten en kansen in het gebied te benutten voor een kwaliteitssprong: van rommelruimte en verkeersdominantie naar een buitengewone badplaats waar vooral kustbeleving centraal staat. De visie is samengesteld op basis van bestaand beleid en onderzoeken, beschikbare notities, een schriftelijke adviesronde, rondetafelgesprekken en verdiepende (deep dive) sessies met stakeholders.

Deze stakeholders hebben ook de conceptToekomstvisie Scheveningen Bad 2040 ontvangen om op te reflecteren.

6

De gevraagde herijking wordt langs twee lijnen uitgewerkt: 1. Perspectieven en ambities Ten eerste wordt het beleid herijkt door in hoofdstuk 2 de wenkende perspectieven en ambities te benoemen voor de diverse deelgebieden binnen Scheveningen Bad (zie paragraaf 1.3). Vervolgens worden deze perspectieven en ambities in hoofdstuk 3 vertaald naar opgaven voor de diverse domeinen die als kader en uitgangspunt dienen voor de ontwikkeling van Scheveningen Bad naar 2040. 2. Synergie en afstemming Ten tweede wordt het beleid herijkt doordat de opgaven, perspectieven en ambities voor de diverse domeinen in relatie tot elkaar worden beschouwd. Door integraal te kijken ontstaat een optimale synergie en afstemming tussen ontwikkelingen in en rond Scheveningen Bad. Dit waarborgt een goede balans tussen de belangen van bewoners, ondernemers en bezoekers. En een goede balans tussen kwaliteit en kwantiteit, en tussen rust en reuring. Ambitiedocument Deze toekomstvisie heeft daarmee het karakter van een ambitiedocument dat een wenkend perspectief schetst in de vorm van ambities en richtinggevende uitspraken met als horizon het jaar 2040. Deze richtinggevende uitspraken scheppen het kader voor de aanpak van de opgaven en het realiseren van oplossingen. De toekomstvisie is nadrukkelijk géén document met een planologischjuridische status.

1.2

Opbouw en indeling Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040 In het vervolg van dit eerste hoofdstuk wordt de gebiedsafbakening van Scheveningen Bad beschreven. Ook wordt geduid hoe Scheveningen Bad zich verhoudt tot de rest van Den Haag en de omliggende regio. Ten slotte wordt de totstandkoming van het document besproken. Het tweede hoofdstuk beschrijft het wenkend perspectief: de stip(pen) op de horizon hoe Scheveningen Bad er in 2040 uit zal zien. Het benoemt de (meta) opgaven voor Scheveningen Bad als geheel. Daarna worden vier deelgebieden benoemd: de kust en de boulevard, het centrumgebied rondom het Kurhaus en Circustheater, het overgangsgebied naar Scheveningen Dorp rondom de Gevers Deynootweg, Badhuiskade en Wassenaarsestraat en het overgangsgebied naar de noordelijke duinen rondom het Zwarte Pad en de Zwolsestraat. Per deelgebied wordt de situatie nu beschreven, de opgaven die spelen en hoe deze (in het vervolgproces) gedetailleerd moeten worden. Hoofdstuk 3 beschrijft het vigerende beleid op de gemeentelijke beleidsterreinen die de meeste impact hebben: stedenbouw en planologie, mobiliteit, economie, cultuur, evenementen, inrichting openbare ruimte, klimaat en wonen. Het vigerende beleid vormt samen met de (overkoepelende) Omgevingsvisie Den Haag 2050 het fundament respectievelijk kader voor de realisatie van de ambities en activiteiten uit hoofdstuk 2.

7

Hoofdstuk 4 schetst het praktische vervolg van de Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040. Hoe wordt de realisatie van de ambities en activiteiten organisatorisch voorbereid en hoe worden deze in samenwerking met alle betrokken partijen gedetailleerd en gerealiseerd?

1.3

Geografische scope en karakter Deze toekomstvisie richt zich op Scheveningen Bad. Binnen Scheveningen Bad zijn vier deelgebieden met elk een eigen karakter te onderscheiden (zie afbeelding 1): A) de kust en de boulevard; B) het centrumgebied rondom het Kurhaus en Circustheater; C) het overgangsgebied naar Scheveningen Dorp rondom de Gevers Deynootweg, Badhuiskade en Wassenaarsestraat; D) het overgangsgebied naar de noordelijke duinen rondom het Zwarte Pad en de Zwolsestraat. Omdat Scheveningen Bad niet los gezien kan worden van aangrenzende gebieden zoals Haven en Dorp, besteedt hoofdstuk 2 ook aandacht aan de overgangsgebieden tussen Scheveningen Bad en aangrenzende gebieden. Maar de focus in deze toekomstvisie ligt op Scheveningen Bad. Voor Scheveningen Haven wordt separaat een Havenvisie opgesteld. Afbeelding 1: Deelgebieden Scheveningen Bad

1.4

Context en ligging Scheveningen Bad Onderdeel van een wereldstad aan zee Den Haag is met 11 kilometer kust een echte stad aan zee die veel te bieden heeft. Een historische binnenstad, tal van evenementen en een gevarieerd cultureel aanbod. Voor recreatie, sport en natuurbeleving bieden de zee, de uitgestrekte duingebieden en de vele parken een prachtige omgeving. Strand, zee en duinen vormen een belangrijk onderdeel van het Haagse DNA. Het is één van de belangrijkste redenen waarom Hagenaars hun stad zo’n fijne plek vinden om te leven en waarom duizenden bezoekers voor één of meer dagen naar Den Haag komen.

8

Uniek in Noordwest-Europa Scheveningen is de enige badplaats in Nederland met een hoogstedelijk karakter. Als onderdeel van Den Haag (meer dan 500.000 inwoners) en de stedelijke conglomeratie van de zuidelijke Randstad (meer dan drie miljoen inwoners) is Scheveningen uniek in Noordwest-Europa. Gelegen in het Nationaal Park Hollandse Duinen In Zuid-Holland ligt langs de Noordzee, tussen strand en binnenland, het Nationaal Park Hollandse Duinen in een dichtbevolkt gebied. De Hollandse Duinen zijn uniek door de nabijheid van de zee, dorpen en steden, waardevolle natuur in en rond de duinen en rijke cultuur en historie. De mix van natuurlijke en door de mens gevormde landschappen maakt het gebied zo ‘Hollands’. Steden zoals Den Haag, Leiden en Delft zijn onlosmakelijk verbonden met Hollandse Duinen. Aan de Hollandse kust onderbreekt Scheveningen het duinenlandschap en vormt Scheveningen een stedelijk accent. De duingebieden Westduinpark, Solleveld en Oostduinpark, maar ook Meijendel, zijn belangrijke natuur- en recreatiegebieden. Rust, natuurbeleving, wandelen en fietsen staan hier centraal. Informatiekader: Nationaal Park Hollandse Duinen De Hollandse duinenkust is de grootste, goed zichtbare geologische structuur van West-Nederland. Iedereen die op een duintop klimt of over het strand wandelt, kan dat ervaren.

Door het duinreliëf, de begroeiing en de afwezigheid van wegen en bebouwing onderscheidt de duinenkust zich van het vlakke achterland. Dat onderscheid is des te sterker in het Nationaal Park, waar de geomorfologie en natuurlijkheid van de duinen een groot contrast vormen met het volledig door mensen vormgegeven, dichtbevolkte achterland. Al meer dan 6.000 jaar beschermen strandwallen en duinen het vlakke en laaggelegen achterland tegen de zee. De duinenkust is gevormd door natuurlijke processen zoals verstuiving, sedimentatie, veengroei en kustafslag. Aan het strand en in de duinen is de vormende kracht van water, zand en wind nog steeds te ervaren waardoor het een landschap in beweging is. Anders dan veel andere Europese kustgebieden, is de Hollandse kust nauwelijks bebouwd. Scheveningen Haven en Bad zijn samen met nog vier andere kustplaatsen de uitzondering binnen de langgerekte duinzone. In de Tweede Wereldoorlog bouwden de Duitse bezetters direct aan zee hun westelijke verdedigingslinie; de Atlantikwall. In de duinen zijn nog veel resten te zien van deze lange verdedigingslinie. De duinen vormen een belangrijk natuurgebied. De volledige duinenkust heeft de status Natura 2000. Naast natuurbescherming en natuurontwikkeling spelen de duinen ook een belangrijke rol in de kustverdediging, drinkwaterwinning en recreatie.

Het Rijk zet de komende jaren in op herstel van natuur in het kader van het Nationaal Programma Landelijk gebied. Voor de Hollandse duinen heeft de Provincie Zuid-Holland dit naar concrete maatregelen vertaald. Zo ontstaan overgangsgebieden rond kwetsbare Natura 2000-gebieden en robuuste ecologische verbindingen tussen de natuurgebieden om de stikstofdepositie en recreatiedruk op te vangen, CO2 vast te leggen, biodiversiteit te vergroten en bij te dragen aan een gezonde leefomgeving. Bronmaatregelen reduceren emissies zoals stikstof en nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen. De druk vanuit recreatie wordt zorgvuldig gespreid. Daarbij hoort een integraal perspectief, om de stad-land karakteristieken en kwaliteiten van het bestaande landschap aan de opgaven te koppelen.

9

Dorp, Haven en Bad Typerend voor Scheveningen is de ‘omlijsting’ met natuur en groen van bijvoorbeeld het Westbroekpark, Scheveningse Bosjes en het Westduin- en Oostduinpark. Scheveningen zelf bestaat van oudsher uit drie gebieden met elk een eigen identiteit: Dorp, Haven en Bad. Scheveningen Dorp is het oudste deel van Scheveningen; het voormalige vissersdorp dat zich rondom de Keizerstraat heeft ontwikkeld. Kleine huisjes, smalle steegjes en een gezellige winkelstraat zijn kenmerkend voor het dorpse karakter. Een unieke dorpskern tussen zee en stad. Meteen na de aanleg van de Zeestraat (de huidige Scheveningseweg) in 1665 werd een eerste badhuis gebouwd ten noorden van het dorp. Dit bleek een succes en al gauw ontstond een mondaine badplaats die zich bleef ontwikkelen tot de toeristische trekker die het tegenwoordig is. In de 19de-eeuw had Scheveningen zich ontwikkeld tot een exclusieve, chique en ruim opgezette badplaats. Het prachtige Kurhaus herinnert nog aan deze periode. In de loop van de 20ste-eeuw heeft een groot deel van de 19de -eeuwse bebouwing plaatsgemaakt voor grootschaligere bouwcomplexen. Er ontstonden nieuwe wijken tussen de kust en de parken en Scheveningen en Den Haag groeiden aan elkaar. Scheveningen Bad werd het deel van Scheveningen dat de meeste bezoekers trekt: jaarlijks 4,6 miljoen bezoeken van buiten de stad1.

Een mix aan gebruikers geeft Scheveningen Bad haar identiteit; van surfers tot zonnebaders, gezinnen, wandelaars en bewoners. In Bad bevinden zich onder meer het Kurhaus, De Pier, het casino en de boulevard. In de jaren zeventig is er veel bebouwing toegevoegd. De opkomst van toerisme en de forse toename van de automobiliteit hebben hun invloed gehad op Scheveningen Bad. De gemeente Den Haag heeft de afgelopen 15 jaar met onder andere de aanleg van de Morales-boulevard en het programma De Kust Gezond ingezet op het verbeteren van de openbare ruimte. De haven ontstond pas in het begin van de 20 e eeuw. Aanleiding voor de aanleg was een zware storm in 1894. De haven moest de vissersvloot voortaan een veilige ligplaats bieden. Rondom de haven ontstonden nieuwe wijken voor zeelieden. Scheveningen Haven is nog steeds een operationele zeehaven. Zeevaart, pleziervaart en visserij zijn belangrijke ingrediënten van het Scheveningse DNA. Een levendig visserijcluster is belangrijk voor de economie van Scheveningen Haven! Onderstaande tabel geeft een korte historische beschrijving van de ontwikkeling van Scheveningen. Een uitgebreide geschiedenis is te vinden in de bijlage. Tijd

Beschrijving

1665 – de zeestraat

Tussen de stad Den Haag en dorp Scheveningen wordt een tweebaans zeestraat (de huidige Scheveningseweg) aangelegd waardoor vis sneller op de Haagse vismarkt zou komen.

1818- het eerste

Het eerste particuliere badhuis wordt gebouwd. Het is de start van de bloeiperiode. Vele

badhuis

badhotels én het Kurhaus worden gebouwd, het kuurtoerisme is van start.

1894- een zeehaven

Na een zware zeestorm komt urgentie bij het stadsbestuur om een zeehaven aan te leggen en veiligheid van de vloot te waarborgen. Er wordt een strandmuur met brede boulevard aangelegd om overstromingen tegen te gaan.

1 Bron: Monitor toerisme 2020.

10

1943- 2e WO en

De aanleg van de Atlantikwall tijdens de bezetting was desastreus. Delen van de boulevard

Atlantikwall

werden afgebroken en de boulevard werd een vesting van bunkers en mijnen.

1961- de Pier van

Nederlanders krijgen meer aandacht voor recreatie met het gezin. De luxe badhotels komen

Zwolsman

leeg te staan. Zwolsman probeert de negatieve trend te keren door De Pier te bouwen als nieuwe attractie

1973- badplaats

Er wordt door architect Bakema een ontwerp gemaakt voor de nieuwe badplaats. Er komt

voor iedereen

grootschalige reconstructie waarbij alleen het Kurhaus wordt gespaard. Het nieuwe Scheveningen is meer gericht op dagtoerisme.

1990- All season

Achter het strand komen publiektrekkers: het Circustheater, de Holland Casino, de bioscoop.

badplaats

Scheveningen is een publiektrekker, maar de investeringen zijn al 30 jaar geleden en achteruitgang ligt op de loer.

2013- nieuwe

In 2013 wordt de nieuwe Morales-boulevard geopend. De Kalhuisplaats zorgt voor een

boulevard

verbinding tussen de boulevard en de Keizerstraat. Ook de haven ontwikkelt zich als toeristisch cluster.

2015

Het programma de Kust Gezond benoemt de nodige maatregelen voor een kwaliteitsimpuls in de openbare ruimte.

2021

Vernieuwing Noordboulevard met ruimere strandopgangen, ruimte voor verblijf en vergroening en een integrale vormgeving.

Informatiekader: De Kust Gezond Het programma De Kust Gezond heeft als doel de buitenruimte van Scheveningen Bad weer aantrekkelijk te maken voor bewoners en bezoekers. Om zo ook particuliere investeringen op gang te brengen en de economie en werkgelegenheid een impuls te geven. De Kust Gezond is, naar analogie van De Kern Gezond, een structureel programma waarmee de buitenruimte van de badplaats straat voor straat wordt opgeknapt. De Kust Gezond is in 2015 gestart. Een aantal deelprojecten is inmiddels gerealiseerd. Vergroening en materialisatie van de buitenruimte zijn gericht op kustbeleving. De Noordboulevard is opnieuw ingericht. Een integrale ontwikkeling met de bouw van een parkeergarage, nieuwe retail en een moderne, ruim opgezette boulevard. Legoland Discovery Centre is jaarrond een belangrijke trekker en de plannen voor de herinrichting van de Middenboulevard liggen klaar. Een aantal complexe vraagstukken is blijven liggen. Het gaat dan met name om het Pierplein, de aanlanding vanuit de stad bij het Palaceplein en het Kurhaus en de doorsteken naar zee (zicht op zee).

1.5

Totstandkoming en participatie De gemeente Den Haag kan de majeure opgaven waar Scheveningen (Bad) voor gesteld staat niet alleen oplossen. Alle partijen zijn nodig om deze adequaat te adresseren. Daarom is de Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040 tot stand gekomen in een intensieve dialoog met bedrijven, kennisinstellingen, bewoners, organisaties en andere belanghebbenden. Deze dialoog heeft op diverse momenten en op verschillende manieren vorm gekregen.

11

Werkgroep Veilig en Leefbaar Scheveningen In 2021 is input opgehaald in een groot aantal gesprekken met deelnemers van de werkgroep Veilig en Leefbaar Scheveningen2, ondernemers en ondernemingen op Scheveningen en jongeren. Daarnaast hebben binnen de ambtelijke organisatie van de gemeente Den Haag diverse intersectorale ateliers en gesprekken plaatsgevonden. Daarbij was een breed scala aan disciplines betrokken, zoals economie, stedenbouw en planologie, mobiliteit, veiligheid en handhaving, communicatie, informatisering en automatisering. Alle inbreng is verwerkt in het eerste ontwerp van de Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040 dat in januari 2022 aan het college is voorgelegd en vastgesteld. Advies en consultatie Na vaststelling in het college is de toekomstvisie vrijgegeven voor advies en consultatie. In het voorjaar van 2022 hebben organisaties, overheden, ondernemers en bewonersorganisaties schriftelijk advies gegeven op het eerste ontwerp van de Toekomstvisie Scheveningen Bad 2040. Later dat jaar, in oktober 2022, is een groot aantal organisaties, overheden, ondernemers en bewonersorganisaties in rondetafelgesprekken op De Pier geconsulteerd over de thema’s economie, mobiliteit, ruimte, veiligheid en wonen. Aan het einde van deze bijeenkomst spraken de aanwezigen de uit om over een aantal thema’s verder met elkaar door te praten.

Daartoe zijn in april 2023, eveneens op De Pier, inhoudelijk verdiepende (‘deep dive’) bijeenkomsten gehouden over de thema’s Ruimte, Mobiliteit en Economie. Deze vormden het sluitstuk van de advies- en consultatieronde. Tijdens alle drie sessies bleek dat het zorgvuldige advies- en consultatietraject werd gewaardeerd. Mede daardoor namen de aanwezigen met veel inzet en enthousiasme deel. De rode draad in de sessies werd gevormd door een sterk ‘Scheveningen’-gevoel. Een gevoel van verbondenheid en gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de leefbaarheid op Scheveningen (Bad), en nadrukkelijk niet van tegenstellingen. Scheveningen is voor iedereen meer dan een badplaats die gastvrij is voor iedereen. Er wordt ook gewoond, geleefd, gewerkt en gebruik gemaakt van (maatschappelijke) voorzieningen. De deelnemers maakten onderscheid tussen de 40 hele drukke dagen per jaar en de ruim 325 rustige(re) dagen. Vooral de piekdagen vragen volgens hen om rigoureuze oplossingen. De gemeente Den Haag moet daarbij in de ogen van de aanwezigen de regie nemen en slim gebruik maken van de voorzieningen die er al zijn door die goed te organiseren. Ook kwam in de sessies naar voren dat nú het moment is om de handen uit de mouwen te steken en te gaan doen.

Het gemeentebestuur werd nadrukkelijk opgeroepen om regie te nemen en daadkracht te tonen, onder andere door (harde) keuzes te maken en daarover in gesprek te gaan met betrokkenen. De aanwezigen realiseerden zich dat keuzes maken ook betekent dat het niet iedereen naar de zin gemaakt kan worden. Wel werd belangrijk gevonden dat alle (relevante) stakeholders worden betrokken bij het verdere proces. Voor wat betreft de toekomstvisie werd aangegeven dat die niet 2 Een vaste groep bestaande uit in totaal 36 bewoners en ondernemers uit Scheveningen die op verschillende thema’s

inhoudelijk hebben meegedacht en onder andere input hebben gegeven voor de toekomstvisie.

12

exact ingevuld te hoeft zijn, maar alleen de uitgangspunten hoeft te bevatten. De praktische uitvoering aan de hand van een uitvoeringsagenda kan daarop volgen in samenspraak met alle partijen. Op verzoek van de deelnemers aan de deep divesessies is de conceptToekomstvisie Scheveningen Bad 2040 medio december naar alle deelnemers gestuurd. Het verzoek aan hen was aan te geven of er nog fundamentele of urgente zaken misten. Nadat medio februari alle reacties waren ontvangen, is ook deze inbreng verwerkt in de conceptToekomstvisie. Zorgvuldig verwerkt In de toekomstvisie zoals deze thans voorligt, zijn alle tijdens het advies- en consultatietraject ingebrachte meningen en overwegingen zorgvuldig verwerkt. Dit heeft ertoe geleid dat het eerste ontwerp van de toekomstvisie zoals in januari 2022 door het college is vastgesteld en is vrijgegeven voor advies en consultatie, ingrijpend is aangepast.

13

2

Wenkende perspectieven en ambities In dit hoofdstuk wordt het wenkend perspectief voor Scheveningen Bad geschetst. Het wenkend perspectief is een stip op de horizon voor 2040. Een vergezicht waar gezamenlijk naar toe wordt gewerkt. Voor Scheveningen Bad is het wenkend perspectief het versterken van het kustgevoel. De ambities beschrijven wat tussen nu en 2040 moet gebeuren om de stip op de horizon te realiseren. Oftewel: welke opgaven staan tussen droom en werkelijkheid? De opgaven worden beschreven vanuit de knelpunten die er liggen zoals de verkeersdrukte op piekmomenten, de programmering en klimaatadaptatie. Dit hoofdstuk maakt voor elk van de vier deelgebieden binnen Scheveningen Bad inzichtelijk wat het wenkend perspectief is, welke ambities daaruit volgen en welke opgaven en knelpunten aangepakt moeten worden. Wenkend perspectief voor heel Scheveningen: versterken kustgevoel De belangrijkste kwaliteit en identiteit van Scheveningen is het kustgevoel. Aan de kust is geen dag hetzelfde. De zee en het strand zijn altijd in beweging. Het kustgevoel bestaat uit heerlijk buiten zijn en het beleven van de zee en het strand door het gevoel van rust en weidsheid te ervaren. Tal van lopende ontwikkelingen langs de Scheveningse kust leveren al een bijdrage aan het aantrekkelijk maken van de kustplaats.

Zo heeft Scheveningen Haven zich de afgelopen decennia ontwikkelt van monofunctionele visserijhaven tot een stedelijk en gemengd woon-werkgebied. Horeca, sport en recreatie maken de haven aantrekkelijk voor bezoekers. Door verder in te zetten op maritieme innovaties en visserij beweegt Scheveningen Haven mee in de transities op de Noordzee en blijft Scheveningen als visserijdorp ook in de toekomst cultuurhistorisch van betekenis. Met de ontwikkeling van het Noordelijk Havenhoofd ontstaat een schakelpunt tussen haven en sportstrand. De haven krijgt een nieuw havenfront aan de kust. Voor Scheveningen Haven wordt separaat een Havenvisie opgesteld. De Keizerstraat is de parel in het historische Scheveningen-Dorp. In 2023 is de wateroverlast aangepakt door de aanleg van infiltratiebuizen en is een Toekomstvisie Keizerstraat opgesteld. Deze Toekomstvisie schetst een wenkend perspectief voor de Keizerstraat als levendige strandstraat. Als onderdeel van het projectenprogramma wordt op dit moment gewerkt aan de Verhalen van de Keizer die onder andere fysiek in het straatbeeld terug zullen komen. De Kalhuisplaats wordt gezelliger met een flinke vergroening, een podium en ruimte voor terrasjes. Tevens rolt de Keizerstraat door middel van bestrating en inrichtingselementen straks de loper uit naar de Boulevard. Een mooie kans biedt tevens de vervanging van de keerlus van tram11.

De toekomstige eindhalte biedt een directe doorloop naar de Boulevard. Scheveningen Dorp krijgt daarmee de meest directe en comfortabele toegang van het openbaar vervoer naar strand en boulevard. Wat wederom kansen voor het Keizerstrand biedt, waar voor een intensievere ruimtelijk/programmatische samenhang tussen strand, boulevard en dorp wordt gezorgd. Tussen droom en werkelijkheid: de opgaven Het kustgevoel staat echter sterk onder druk. Om het kustgevoel te versterken moet aan vier opgaven worden gewerkt: 1) Verminderen van de verkeersdrukte op piekmomenten 2) Vernieuwen van De Pier en boulevard en jaarronde, gevarieerde programmering 3) Verbeteren van de kwaliteit van het overgangsgebied tussen het Zwarte Pad en duingebied

14

4) Versterken van de kustveiligheid en klimaatadaptatie In het onderstaande worden deze vier opgaven toegelicht: 1. Verminderen van de verkeersdrukte op piekmomenten In Scheveningen Bad is het maximum aantal bezoekers bereikt dat met de auto kan komen. Scheveningen is vanuit de regio en de stad matig verbonden via het OV, waardoor met name op warme zomerdagen te veel bezoekers met de auto naar het strand komen, waardoor lange files ontstaan op de toegangswegen. Fietsers missen op piekmomenten goede stallingsmogelijkheden. Opgave: In het kader van de mobiliteitstransitie ligt er derhalve een grote opgave voor de kust. Met name op piekmomenten is het cruciaal om in te zetten op schone, duurzame en ruimteefficiënte vormen van mobiliteit. Dit vraagt om een integrale aanpak en het maken van duidelijke keuzes met betrekking tot verkeersstromen en parkeren nodig, waarbij de focus moet liggen op de voetganger en de fietser. 2. Vernieuwen van De Pier en boulevard en jaarronde, gevarieerde programmering De boulevard en het strand zijn sterk in ontwikkeling. Met de aanleg van de Moralesboulevard is de toon gezet voor een mooie flaneerroute tussen Scheveningen Haven en het Noorderstrand. De aanleg van de Middenboulevard is echter nog niet voltooid. Daarnaast is De Pier aan vervanging toe omdat deze constructief aan het einde van zijn levensduur is.

De vernieuwing van dit iconische gebouw kan symbool staan voor de vernieuwing van de badplaats. Opgave: Door de recente vernieuwing van de Noordboulevard vragen de aanlanding van De Pier en de toegangen naar de boulevard vanuit de stad om verbetering. De vrij monofunctionele opzet biedt ook weinig mogelijkheden om meer doelgroepen aan te trekken door middel van een attractief, jaarrond, divers programma. Strandpaviljoenhouders dringen al langer aan op een jaarrond programma langs de boulevard. Dit hangt samen met verduurzaming van strandpaviljoens en het herdefiniëren van het programma in de bebouwingsrand langs de boulevard. Opgave: Een economisch programma, gericht op het aantrekken van meer doelgroepen en een jaarronde, gevarieerde programmering. 3.

Verbeteren van de kwaliteit van overgangsgebied tussen het Zwarte Pad en duingebied Aan de noordkant van Scheveningen Bad bevindt zich een overgangsgebied tussen het Zwarte Pad en het duingebied. Dit unieke Natura 2000 gebied wordt bij het Zwarte Pad gedomineerd door verkeer van auto’s, trams en bussen en parkeren van bezoekers. De verdere verdichting van het gebied rondom het Carlton Beach hotel trekt nog extra verkeer aan. Opgave: Het bewaken van natuurwaarden, realiseren van een landschappelijk aantrekkelijk overgangsgebied tussen Scheveningen en de omringende natuur en een visie op verkeersstromen in dit gebied. 4. Versterken van de kustveiligheid en klimaatadaptatie De huidige klimaatmodellen benadrukken de urgentie om de veiligheid van kustgebieden in Nederland kritisch te bezien. Een lange termijnvisie voor de veiligheid van de Haagse Kust is noodzakelijk. Nederland staat voor een omvangrijke duurzaamheidsopgave en energietransitie die voortkomt uit het Klimaatakkoord van Parijs. Het college van B&W van Den Haag heeft in het

15

Coalitieakkoord van september 2023 aangegeven de duurzaamheidsdoelen aan te gaan scherpen. Scheveningen kan en moet hier een belangrijke functie in vervullen. Opgave: Versterken van de natuurwaarden en klimaatadaptieve maatregelen voor het buitendijks gelegen deel van Scheveningen Bad Opgave: De mobiliteitstransitie oppakken als aanjager voor kwaliteit en vergroening van het openbaar gebied. Bij alle opgaven geldt dat er een wisselwerking is tussen stedelijke functies en de (inrichting van) de openbare ruimte. Ruimtelijke, sociale en economische programma’s voor Scheveningen Bad worden zodanig op elkaar afgestemd dat bezoekers actief gestimuleerd worden om lokale ondernemingen en markten te bezoeken. Wenkend perspectief uitgesplitst per deelgebied In paragraaf 1.3 is vastgesteld dat binnen Scheveningen Bad vier deelgebieden met elk een eigen karakter te onderscheiden zijn. Daarom wordt het hiervoor geschetste wenkend perspectief voor 2040 en worden de opgaven voor heel Scheveningen in de navolgende paragrafen uitgewerkt voor elk deelgebied. Uitgangspunt is daarbij dat de opgaven integraal worden aangepakt en dat er aandacht is voor de interactie tussen gebieden en hoe ontwikkelingen in de deelgebieden elkaar versterken. Het wenkend perspectief en de ambities per deelgebied zijn tot stand gekomen op basis van input uit participatietraject (zie paragraaf 1.5).

De deelgebieden zijn: 1. Het flaneer- en uitgaansgebied de kust en de boulevard; 2. Het centrumgebied rondom het Kurhaus en Circustheater; 3. Het overgangsgebied naar Scheveningen Dorp rondom de Gevers Deynootweg, Badhuiskade en Wassenaarsestraat; 4. Het overgangsgebied naar de noordelijke duinen rondom het Zwarte Pad en Zwolsestraat. Per deelgebied komt achtereenvolgens aan de orde: - Het wenkend perspectief voor 2040; - De knelpunten in de situatie nu; - De ambities die volgen uit het wenkend perspectief; - De activiteiten die in een integrale gebiedsvisie nader gedetailleerd moeten worden.

2.1

Het flaneer- en uitgaansgebied de kust en de boulevard De afgelopen 10 jaar is de boulevard sterk veranderd. Het wenkend perspectief is een volledig nieuwe boulevard als locatie om te wandelen, recreëren en sporten. De Moralesboulevard aan de zuidzijde zet hiervoor de toon en de plannen voor de Midden- en Noordboulevard zijn in uitvoering respectievelijk uitgevoerd. Ambities 2.1.1: De boulevard van iedereen en voor iedereen. Het hele jaar door is er veel te beleven door een breed aanbod van winkels, horeca, sport en cultuur. Grote en kleinere evenementen op het

16

strand en op de boulevard trekken een divers publiek, van surfers tot muziekliefhebbers, sporters en zonaanbidders. 2.1.2: De bebouwing aan de boulevard is hoogwaardig met een breed scala aan functies. Deze ondersteunt jaarrond de verblijfskwaliteit van de boulevard voor iedereen. Er lopen aantrekkelijke en goed toegankelijke voetgangersroutes vanaf parkeergarages en OVknooppunten naar de boulevard, minimaal gehinderd door autoverkeer. 2.1.3: Strandpaviljoens zijn zodanig georganiseerd dat deze bijdragen aan levendigheid op de boulevard, zonder het kustgevoel te belemmeren. Paviljoens met gezellige en levendige terrassen tonen zich zowel aan de boulevard als aan het strand zodat een drankje overal mogelijk is en optimaal genoten kan worden van de aanwezigheid van de zee en het strand. 2.1.4: Met de groei van de stad neemt ook de behoefte aan uitgaansplekken toe. Het aangrenzende vastgoed en de strandpaviljoens langs het strand worden ruimtelijk en programmatisch optimaal aangesloten op de nieuwe boulevard. De boulevard met aanliggende economische functies biedt hiervoor ultieme mogelijkheden. Een grotere diversiteit van economische functies die jaarrond floreren is hiervoor randvoorwaardelijk, evenals een aantrekkelijk ingerichte openbare ruimte.

2.1.5: De boulevard is goed verbonden door autoluwe toegangen vanaf de Gevers Deynootweg, waardoor het kustgevoel direct voelbaar is. Hiertoe worden meerdere mooie doorsteken naar de boulevard gemaakt, zodat het strand en de zee zichtbaar worden en het kustgevoel wordt versterkt. Vergroening en hoogwaardige bestrating ondersteunen de bijzondere kwaliteiten van de plek en vormen het decor voor de vele winkels en horecafuncties aan de boulevard, langs de doorsteken en aan de Gevers Deynootweg. Ondernemers versterken samen de propositie van stad en publiekstrekker aan zee. De voetganger kan langs open wandelroutes genieten van het kustgevoel in Bad en het fietsparkeren wordt verbeterd. Ook worden fietsroutes zo direct verbonden met de gezellige boulevard. 2.1.6: Er wordt meer gewoond in de kustplaats. Met name ouderen en starters genieten van alles wat Bad te bieden heeft. Dit versterkt Scheveningen Bad als tweede centrum van Den Haag met een hoge verblijfs-, winkel- en uitgaanskwaliteit. 2.1.7: De Pier als icoon in Scheveningen is een onderbreking in de openheid van het strand en de boulevard. De Pier is daarbij meer dan ooit een publiekstrekker waar voor iedereen van alles te beleven is en door de unieke opzet ook een plek is om graag te verblijven.

Een plek die Scheveningen, de binnenstad en de regio opnieuw op de kaart zet en de unieke kenmerken en kwaliteiten van de Scheveningse boulevard in Noordwest-Europa ondersteunt. De Pier en de boulevard worden, zowel ruimtelijk als programmatisch, beter met elkaar verbonden. Dit vraagt om een brede, separate visie op De Pier. 2.1.8: De bebouwing aan de boulevard hangt samen met de drie andere deelgebieden aan de kust: het centrumgebied rond het Kurhaus en het Circustheater, de overgangszone met hoofdzakelijk woningen tussen het centrumgebied en Scheveningen Dorp en de aansluiting op de duinen aan de noordzijde. Elk gebied heeft een eigen karakter en uitstraling en dient als zodanig

17

herkenbaar te zijn. Aan de zijde van de boulevard manifesteren deze verschillende gebieden zich door hoogte, programma, landschappelijke verweving en architectuur. Activiteiten voor integrale gebiedsvisie Om de ambities te realiseren worden in een integrale gebiedsvisie de navolgende activiteiten verder gedetailleerd: 2.1.A: Herkenbare en kwalitatief goede entrees met attractieve bebouwing naar de boulevard vanaf de Gevers Deynootweg met voldoende en kwalitatief goede plekken voor fietsparkeren en voetgangers, in verbinding met routes naar goed ingepaste en ingerichte OV-haltes en parkeergarages/-plekken achter de kust 2.1.B: Integreren strandpaviljoens langs de boulevard, zodanig dat deze het zicht op zee en strand niet te veel belemmeren (bijvoorbeeld door zichtlijnen tussen de paviljoens) 2.1.C: Toegang tot De Pier beter verbinden met de boulevard en route vanaf de Gevers Deynootweg 2.1.D: De Pier als icoon ruimtelijk en programmatisch afstemmen op de omgeving 2.1.E: Voldoende ruimte voor evenementen op de boulevard en het strand 2.1.F: Adaptatiepaden ontwikkelen voor zeespiegelstijging: beleefbaar maken van de impact van zeespiegelstijging en het meenemen van civieltechnische oplossingen in het ontwerp 2.1.G: Een kwalitatief, samenhangende en hoogwaardige boulevard, waar jaarrond geflaneerd en gerecreëerd wordt door een divers programma van functies 2.1.H: Integreren

groen/natuur in de boulevard vanuit een groene beleving 2.1.I: Autoluw en inrichting afgestemd op voetganger en fietser

2.2

Het interactiegebied Centrum Scheveningen Bad In het wenkend perspectief voor het centrum van Scheveningen Bad zijn het Kurhaus en de Badhuisweg herkenbare plekken en een prominent onderdeel van het DNA van Scheveningen. Door de mix van voorzieningen en woningen is in dit deel van Scheveningen een centrumklimaat ontstaan. Doordat de Gevers Deynootweg minder ruimte heeft als stroomweg voor autoverkeer, zijn de gebiedsdelen van het Circustheater, Pathé, het Kurhaus en de Palace Promenade ruimtelijk beter met elkaar verbonden. Knelpunten situatie nu Het centrum van Scheveningen is nu door de barrièrewerking van de Gevers Deynootweg en Badhuisweg niet herkenbaar als een samenhangend en eenduidig winkel- en uitgaansgebied. Ook doet de dominantie van de auto in het straatbeeld afbreuk aan de verblijfkwaliteit en is de openbare ruimte hard en stenig. De diverse functies lijken geen onderdeel te vormen van een samenhangend en coherent centrumgebied. De winkels zijn veelal naar binnen gericht en hebben weinig aantrekkelijke entrees. Het gebied scheidt de woongebieden achter de kust en de boulevard meer dan dat het ze verbindt. Ambities 2.2.1: De Gevers Deynootweg minder op de doorstroming van autoverkeer inrichten, waardoor kansen ontstaan voor een attractieve openbare ruimte voor voetgangers en fietsers binnen het centrumgebied.

2.2.2: Parkeren wordt aan de randen van dit gebied geclusterd en alleen bebouwd opgelost. Het

18

uitgangspunt is daarbij dat het aantal openbare parkeerplaatsen niet toeneemt. De huidige alternatieve mogelijkheden voor autoparkeren, bijvoorbeeld Park+Beach en combinaties met deelmobiliteit, verder uitbreiden. Mogelijkheden onderzoeken om de bekendheid van alternatieve mogelijkheden voor autoparkeren, inclusief P&R-locaties, in binnen- en buitenland te vergroten. 2.2.3: Het ruimtegebruik door alle minder ruimte-efficiënte mobiliteitssoorten (o.a. auto’s, taxi’s, touringcars) wordt verminderd, waarbij verharding en parkeren ruimte maken voor vergroening en verblijven. De benodigde ruimte voor openbaar vervoer past mooi in het straatbeeld. Ook het zorgdragen voor een goede doorstroming van het OV (tram en bus) heeft hoge prioriteit. Het vrijhouden en -blijven van bestaande busbanen speelt daarbij een belangrijke rol. 2.2.4: Heldere loop- en fietsroutes zorgen voor een goede verbinding met de boulevard en omliggende woonbuurten. 2.2.5: Bijzondere en attractieve plekken, zoals het plein voor het Circustheater en het Kurhaus, versterken het centrumgevoel van Scheveningen Bad. 2.2.6: Het groene karakter van de Badhuisweg wordt versterkt en ook ter hoogte van de Kurhausweg voortgezet. 2.2.7: Aantrekkelijke looproutes en verblijfsplekken worden ondersteund door winkels en horeca en creëren samen kansen voor een levendig en gezellig centrumgebied.

2.2.8: De overgang met de omgeving (woonbuurten en boulevard) is geleidelijk en soepel, waardoor Scheveningen Bad zich optimaal voegt in de bestaande structuur van ruimte en bebouwing. Activiteiten voor integrale gebiedsvisie Om de ambities te realiseren worden in een integrale gebiedsvisie de navolgende activiteiten verder gedetailleerd: 2.2.A: Opheffen barrièrewerking Gevers Deynootweg in het gebied 2.2.B: Boulevard en centrumgebied lopen naadloos in elkaar over, evenals het centrumgebied en aanliggende wijken. Deze zijn ook goed verbonden door aantrekkelijke loop- en fietsroutes vanuit aanliggende woonbuurten naar het centrumgebied 2.2.C: Attractieve plekken worden gecombineerd met bijzondere en diverse functies, die door aantrekkelijke wandelroutes met elkaar zijn verbonden. De functies ondersteunen het winkelgebied (winkelen, horeca, cultuur) en versterken de openbare ruimte door aantrekkelijke plinten. Bijvoorbeeld in de Harstenhoekstraat 2.2.D: Autoluw gebied met volop ruimte voor de voetganger 2.2.E: Parkeren wordt aan de randen van dit gebied geclusterd en alleen bebouwd opgelost zonder dat het aantal openbare parkeerplaatsen toeneemt 2.2.F: Volop ruimte voor groen en verblijven in de openbare ruimte 2.2.G: Meer woningen in het gebied ondersteunen het economisch klimaat en zorgen voor een aantrekkelijk gebied, jaarrond en zowel overdag als ’s avonds

19

2.3

Het overgangsgebied Scheveningen Dorp Het wenkend perspectief voor het overgangsgebied Scheveningen Dorp is een bebouwde zone tussen Zeekant en Gevers Deynootweg en de karakteristieke eind 19 e-eeuwse wijk ten zuiden van de Gevers Deynootweg. Deze zone heeft de typisch Scheveningse uitstraling van karakteristieke bebouwing en smalle straatjes. Het kustgevoel wordt in de bebouwde zone aan de Zeekant gestimuleerd door groen in het straatbeeld. De opgangen vanaf de strandweg naar de Zeekant en de bebouwing daarachter versterken het contact tussen dit woongebied en de boulevard/strand. Langs de Zeekant is een grotere diversiteit van stedelijke functies en voorzieningen, zoals kunst, cultuur en horeca. Op verschillende punten aan de Gevers Deynootweg liggen hotels en restaurants, die de betekenis van deze route ondersteunen. Knelpunten situatie nu Het overgangsgebied tussen het centrumgebied van Scheveningen Bad en Scheveningen Dorp is nu een woongebied. Hier grenzen woningen aan de kust en zijn horeca en werkfuncties ondergeschikt aan het wonen. Er is een diversiteit in de bebouwing en typologieën tussen de Wassenaarsestraat/Gevers Deynootweg en Zeekant/Strandweg en de woonbuurten aan de zuidzijde van de Wassenaarsestraat.

De bebouwde zone met een grote variatie aan woningtypen, stijlen en leeftijd van bebouwing tussen Zeekant en Gevers Deynootweg/Wassenaarsestraat loopt door tot aan de Oude Kerk van Scheveningen Dorp. De hoger gelegen stedelijke woonblokken boven op een acht meter hoog duinmassief bepalen het beeld. Paviljoen De Witte luidt het centrumgebied in, maar maakt hier vanwege de barrièrewerking van de Scheveningseslag geen deel van uit. Het gebied wordt net als andere delen van Scheveningen gedomineerd door wegen en parkeren. In de openbare ruimte is nauwelijks groen. Het park tussen Badhuiskade en Havenkade, met een skatepark, volkstuinencomplex en stadsboerderij, vormt de grens tussen de wijk ten zuiden van de Gevers Deynootweg en Scheveningen Dorp. Deze karakteristieke eind 19e-eeuwse wijk kent dichte stedelijke blokken achter de dichte bebouwingszone tussen de Gevers Deynootweg en de Dirk Hoogenraadstraat. De Renbaanstraat loopt hier als een diagonaal doorheen en vormt de voorzieningendrager in de wijk. Ook in deze wijk is sprake van een door auto’s en parkeren gedomineerd straatbeeld met nauwelijks groen. Ambities 2.3.1: De wijk ten zuiden van de Gevers Deynootweg, grenzend aan het park aan de Havenkade, verdient meer groen en minder auto’s in het straatbeeld.

Hierdoor komt de kwaliteit en charme van deze karakteristieke wijk nog beter tot zijn recht en wordt de wijk klimaatadaptief. 2.3.2: Vergroening in het straatbeeld is alleen mogelijk door consequent in te zetten op mobiliteitstransitie. Deelmobiliteit en slimme, geclusterde parkeervoorzieningen aan de rand van de zuidelijke wijk en langs de bebouwde zone aan de Zeekant zorgen er voor dat (een deel) van het autoparkeren uit het straatbeeld verdwijnt. Collectieve vergroeningsacties in de buurt waar bewoners nadrukkelijk bij worden betrokken helpen daarbij. 2.3.3: Met eigenaren en corporaties is nadenken over verduurzaming van de vaak verouderde woningen. Te denken valt aan zonnepanelen, warmtepompen, isolatiemaatregelen en water opvang.

20

Activiteiten voor integrale (deel)gebiedsvisie Om de ambities te realiseren worden in een integrale gebiedsvisie de navolgende activiteiten verder gedetailleerd: 2.3.A: Verdichting met name in de zone tussen Zeekant en Gevers Deynootweg en in de wijk ten zuiden van Gevers Deynootweg door bijvoorbeeld dakopbouwen (die voldoen aan strikte beeldkwaliteitskaders) 2.3.B: Sterk inperken van de barrièrewerking van de Gevers Deynootweg in routes naar de kust 2.3.C: Betere verbinding voor voetgangers tussen de Zeekant en Strandweg/boulevard door meer opgangen. Ook meer ruimte voor voetganger, met name in straatjes vanuit de wijken naar de boulevard. We beperken routes voor de auto, ten gunste van voetgangers en fietsers 2.3.D: Meer stedelijke voorzieningen aan met name de Zeekant ter ondersteuning van de levendigheid van de boulevard 2.3.E: Meer groen in de openbare ruimte, rekening houdend met de verandering van het klimaat 2.3.F: Minder parkeren op straat door deelmobiliteit en collectieve parkeervoorzieningen 2.3.G: Nadruk leggen op wonen en inzetten op het verduurzamen van verouderde woningen

2.4

De groene overgang naar de Oostduinen Het wenkend perspectief voor de groene overgang naar de Oostduinen is het verbeteren van de verkeerssituatie op de Zwolsestraat, Gevers Deynootweg en het Zwarte Pad. Knelpunten situatie nu Aan de noordkant grenst Scheveningen Bad aan de Oostduinen. Het Zwarte Pad is nu door het aanwezige verkeer een door mobiliteit gedomineerde overgang naar het duinenlandschap. Bijzonder is de ligging van de Van Alkemadelaan/Zwolsestraat op de overgang van de bebouwde kom naar de duinen. Echter, het zicht vanaf de Zwolsestraat op de duinen maakt voor de kruising met de Gevers Deynootweg plaats voor een grootschalige en harde bebouwingswand. Door schaal en vorm van de bebouwing aan weerszijden van de weg, met lange, gesloten plinten en een hoge verkeersintensiteit, oogt de Zwolsestraat als een aan alle kanten ingesloten, drukke verkeersader. Achter die wand liggen de duinen met in de oksel van de Zwolsestraat/Gevers Deynootweg een wooncluster met stedelijke bouwblokken en een villawijkje. Op de hoek Zwolsestraat/Gevers Deynootweg vormen hoge woontorens de entree naar Scheveningen Bad. Het gebied tussen Zeekant en Gevers Deynootweg vormt de grens met de boulevard en de kust. Bij de Palace Promenade en Oranjeflats staan woonschijven op grootschalige bouwblokken waardoor er weinig doorgangen naar zee zijn en er nauwelijks zicht op zee is.

Vanwege de grote verkeersstromen in het gebied is de ruimte voor fietsers en voetgangers beperkt. De schaal van de bebouwing, dichte gevels en het ontbreken van publieksfuncties zorgt voor een anoniem en onaantrekkelijk gebied aan de Gevers Deynootweg en de Zwolsestraat. Ook op het Palaceplein domineert de verkeersfunctie en is de openbare ruimte overwegend rommelig. Langs de Gevers Deynootweg is geen ruimte voor groen. Op de begane grond zijn er weinig voorzieningen die het gebied aantrekkelijk maken. De kust wordt nauwelijks ervaren door de dichte bebouwing en de duinen zijn in beeld aantrekkelijk, maar vanwege verkeersstromen vrij ontoegankelijk. Dat wordt versterkt door de hekken in de duinen vanwege de beschermde status

21

van de duinen als drinkwatervoorziening. Er is een onaantrekkelijke overgang met de duinen ontstaan die vraagt om een structurele herziening van de verkeerssituatie. De verbinding met de boulevard is beperkt en onaantrekkelijk, net als de routes vanuit de parkeerlocaties. Het ontbreken van kwalitatief hoogwaardige bebouwing met attractieve plinten versterkt dit. Ambities 2.4.1: Parkeren wordt zoveel mogelijk geweerd uit de duinen omdat de impact van verkeer en parkeren op de natuurwaarden groot is. 2.4.2: Bezoekers kunnen terecht in de bestaande parkeergarages in het gebied of maken gebruik van openbaar vervoer of de fiets. 2.4.3: Het parkeren langs bestaande wegen wordt zeer beperkt om plaats te maken voor vergroening. De recente (2023) herinrichting van de Zwolsestraat met plantvakken is hier een goed voorbeeld van. 2.4.4: Naast vergroening ontstaat ook veel meer ruimte voor voetgangers. 2.4.5: Grote verkeersstromen met auto’s, trams en bussen maken geleidelijk plaats voor aantrekkelijke plekken en pleinen, verbonden met goede looproutes. 2.4.6: Wandelroutes vanuit de woonbuurten en parkeervoorzieningen sluiten op een logische en aantrekkelijke manier aan op de boulevard door aantrekkelijke doorsteken. Deze routes sluiten ook aan op een fiets- en wandelnetwerk door de duinen. 2.4.7: De ruimte voor de keerlus en busparkeerplaats wordt efficiënter ingericht en vergroend.

2.4.8: Rondom het kruispunt Zwolsestraat/Gevers Deynootweg en langs de Gevers Deynootweg/Zwarte Pad en de doorsteken naar de boulevard wordt ingezet op een kwaliteitsverbetering van de bebouwing met aantrekkelijke plinten en entrees. Bijzondere aandacht ligt daarbij op de bebouwing aan de Zwolsestraat, die op de hoek Zwolsestraat/Gevers Deynootweg en de bebouwingswand ten noorden van de Gevers Deynootweg. 2.4.9: De verbindingen naar de boulevard worden aantrekkelijk vormgegeven en bieden zicht op zee. Activiteiten voor integrale gebiedsvisie Om de ambities te realiseren worden in een integrale gebiedsvisie de navolgende activiteiten verder gedetailleerd: 2.4.A: De overgang naar de duinen wordt in de inrichting van de openbare ruimte benadrukt. Hiervoor wordt maximaal ingezet op vergroening 2.4.B: De inrichting van de Gevers Deynootweg sluit beter aan bij de verkeersfunctie. Een goede doorstroming van het OV (tram en bus) heeft hoge prioriteit. Het vrijhouden en -blijven van bestaande busbanen speelt daarbij een belangrijke rol. 2.4.C: Een aantrekkelijke entree bij het kruispunt Zwolsestraat/Gevers Deynootweg, met bijvoorbeeld een kunstwerk en aantrekkelijke bebouwing

22

2.4.D: Meenemen van de resultaten uit het onderzoek naar parkeren aan het Zwarte Pad. In het onderzoek worden ook de strandpaviljoenhouders betrokken. 2.4.E: Vergroenen van de keerlus/busparkeerplaats bij de eindhalte aan de Gevers Deynootweg 2.4.F: Parkeerplaats aan de Gevers Deynootweg (ter hoogte van Oranjeflats) herontwikkelen/vergroenen 2.4.G: Verbeteren van de uitstraling van bebouwing aan de Zwolsestraat, Gevers Deynootweg/Zwarte Pad en doorsteken naar de kust, met name door op de begane grond (plint)functies toe te voegen en entrees te verbeteren 2.4.H: Betere verweven bebouwing en duinen, met name in de bebouwde zone tussen Gevers Deynootweg en Zeekant (omgeving Carlton Beach hotel) 2.4.I: Ruimere en betere zichtlijnen vanuit Zwolsestraat/Gevers Deynootweg naar de kust om het kustgevoel te versterken 2.4.J: Aantrekkelijke pleinen, plekken en wandelroutes, waarbij de auto te gast is, goed verbonden met de boulevard, parkeergarages, OV-haltes en woonbuurten en het wandelnetwerk in de duinen 2.4.K: Inpassing aantrekkelijke fietspaden naar de kust of langs de kust, met name sterfietsroutes en aandacht voor voldoende en aantrekkelijke parkeervoorzieningen voor fietsers, met name bij doorsteken naar de boulevard

23

3

Beleid en opgaven Het vigerende beleid vormt het fundament voor de detaillering van de eerdergenoemde activiteiten in de integrale gebiedsvisies. In dit hoofdstuk wordt inzichtelijk gemaakt welk vigerend beleid er is op belangrijke beleidsvelden zoals (duurzame) gebiedsontwikkeling, mobiliteit, economie, cultuur, evenementen, openbare ruimte, adaptief en veerkrachtig en wonen. Elke paragraaf begint met een beschrijving van de uitdagingen op het betreffende beleidsveld, legt waar mogelijk de relatie met de (nog op te stellen en overkoepelende) Omgevingsvisie Den Haag 2050 en beschrijft het vigerende beleid.

3.1

Duurzame gebiedsontwikkeling De gemeente Den Haag staat voor de grote uitdaging te verdichten, vergroenen en verduurzamen om aan toekomstige verwachtingen te voldoen (Agenda Ruimte voor de stad RIS3 295016). Verdichten is nodig om de huidige en toekomstige woningnood op te vangen. Het vergroenen en verduurzamen vraagt om toekomstbestendige en leefbare ontwikkelingen. Bovendien streeft Den Haag er naar in 2030 klimaatneutraal te zijn. Hiervoor zijn structurele aanpassingen nodig in de manier waarop wordt gebouwd. Voor nieuwbouw gelden hoge duurzaamheidsambities waarbij er voor wordt gezorgd dat de gebouwen een lange levensduur hebben, zuinig in gebruik en opbouw zijn en bestand zijn tegen klimaatverandering. De Nota Duurzaamheid ‘Schone energie in een groene stad (RIS 301829) beschrijft op hoofdlijnen hoe Den Haag de energievoorziening, leefomgeving, mobiliteit en het grondstoffengebruik toekomstbestendig wil maken. Voor Scheveningen Bad betekent dit dat specifieke gebouw- en omgevingsmaatregelen nodig zijn.

3.2

Mobiliteit Scheveningen Bad heeft te maken met sterk fluctuerende bezoekersaantallen. Op ‘normale’ dagen is in de kuststrook meer dan genoeg parkeercapaciteit beschikbaar voor bezoekers bij de diverse openbare parkeergarages en -terreinen. In totaal gaat het om circa 5.000 parkeerplekken (exclusief parkeerplaatsen in de woonstraten). Tijdens drukke dagen (zomerse dagen en tijdens evenementen) staat de bereikbaarheid van Scheveningen Bad onder druk. Op piekmomenten komen dan per dag 80.000 tot 100.000 (lokale) bezoekers naar het kustgebied, met uitschieters tot 120.000. In de komende decennia (tot 2050) is de verwachting dat het aantal zomerse dagen in Den Haag bijna zal verdubbelen en het aantal tropische dagen meer dan verdrievoudigt (RIVM, KNMI WH-scenario). Deze aantallen bezoekers zorgen in combinatie met een verouderd mobiliteitssysteem voor parkeer- en bereikbaarheidsproblemen. Het gaat om drukte bij parkeergarages en -terreinen en de toevoerwegen ernaartoe. Ook parkeren bezoekers in de woonstraten waardoor bewoners het gevoel hebben dat de leefbaarheid vermindert omdat ze er voor (moeten) kiezen om de eigen auto te laten staan omdat anders bij terugkomst geen parkeerplaats meer beschikbaar is.