RIS318207 bijlage 1 Accountantsverslag 2023
Tekst van het document
Voor de inrichting van onze controlewerkzaamheden in het kader van fraude hebben wij de controledoelstellingen uit de controlestandaarden als leidraad gebruikt in samenhang met de uitkomsten van onze frauderisicoanalyse. Voor de frauderisico’s zoals geïdentificeerd en betrokken in de controle verwijzen wij naar bijlage 6 van dit accountantsverslag. Hierin zijn de door ons uitgevoerde werkzaamheden in relatie tot fraude in meer detail uiteengezet. Uitkomsten Tijdens de controle van de jaarrekening 2023 zijn geen nieuwe aanwijzingen van fraude en/of niet naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen, met uitzondering van de door ons gerapporteerde controlebevindingen en de bevindingen toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording.
17/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
Controlebevindingen Voorwoord
Single Information Single Audit (SiSa)
Oordeel en conclusies
Bestuurlijk overleg noodzakelijk In de afgelopen jaren is het aantal SiSa-regelingen significant toegenomen met een grote diversiteit in bijvoorbeeld activiteiten, omvang en complexiteit van de regeling. Ten opzichte van 2022 zijn er 18 nieuwe regelingen bijgekomen en 14 regelingen afgelopen. In de jaarrekening 2023 zijn 63 SiSa-regelingen verantwoord (2022: 59 SiSa-regelingen). In onderstaande figuur is het aantal SiSa-regelingen afgebeeld voor uw gemeente sinds 2018, inclusief de samenstelling naar financieel belang.
Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Sociaal domein Fysiek domein Publiek domein Bedrijfsvoering IT & Cyber security Fraude Single Information Single Audit (SiSa) Financiële positie
Aantal SiSa-regelingen Den Haag (2018-2023) 70
Ontwikkelingen Bijlagen
60 10
18
50 6 40
19 18 19
30
5
20 4 10
7
12
6
3 2 5
7
11 6
5
3 5
2 2
4
6
2018
2019
2020
2021
<= € 100.000 > € 250.000 - <= € 500.000 > € 1.000.000 - <= € 5.000.000
Totstandkoming SiSa-bijlage behoeft verdere verbetering Uw gemeente heeft het verbeteren van de aanlevering en de kwaliteit van de SiSa-regelingen als een speerpunt aangemerkt voor 2023. Praktische werkafspraken hebben geleid tot een betere gestructureerde en tijdigere oplevering van de SiSa-dossiers. Ondanks deze procesverbeteringen constateren wij diverse inconsistenties en fouten in de eerste aanlevering waardoor voor meer dan 20 SiSa-regelingen correcties nodig waren. Het opstellen van een toereikende SiSa-bijlage heeft daardoor veel tijd gekost voor de organisatie en onze controle. Vooral de juiste toepassing van deze specifieke wet- en regelgeving blijft een knelpunt. Wij adviseren het college om verder te investeren in voldoende kennis en kunde over de SiSa-regelingen, bijvoorbeeld door extra coördinatie binnen de gemeentelijke organisatie. Deze kwaliteitsimpuls kan bijdragen aan een betere aanlevering en een tijdigere controle van de SiSa-regelingen. Dit vraagt om een gezamenlijke inspanning.
9
7
0
De gestelde verantwoordingseisen per regeling zorgen voor een aanzienlijke verzwaring van de administratieve lasten voor de ambtelijke organisatie en een verhoging van onze controledruk. Het Rijk verstrekt steeds vaker middelen die uw gemeente nodig heeft voor het uitvoeren van belangrijke taken via specifieke uitkeringen, waardoor u beperkte invloed heeft op het aantal regelingen. Bij specifieke uitkeringen van een beperkte omvang kunnen de administratieve lasten niet meer in verhouding staan tot het toegekende bedrag, ondanks beperktere verantwoordings- en controlelasten. Wij adviseren de gemeente daarom in bestuurlijk overleg met het Rijk aan te dringen op doelmatiger gebruik van SiSa-regelingen.
4
5 9 2022
5 2023
> € 100.000 - <= € 250.000 > € 500.000 - <= € 1.000.000 > € 5.000.000
18/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
Financiële positie Voorwoord
Resultaat
Oordeel en conclusies
Over 2023 is het resultaat van uw gemeente € 31,3 miljoen voordelig geweest ten opzichte van de gewijzigde begroting (2022: voordelig € 55,1 miljoen). Uit de analyse van financiële afwijkingen in de samenvatting in de programmarekening blijken op verschillende onderdelen, in zowel het fysieke en sociale domein als de bedrijfsvoering vertragingen in de uitvoering die leiden tot onderrealisatie (‘verminderde uitvoering dan begroot’). Dit komt vooral door arbeidsmarktkrapte. Andere voordelen zijn gerealiseerd door hogere maatstaven in de uitkering gemeentefonds en extra parkeerbaten. Terwijl op de uitvoering van grondexploitaties een nadeel is gerealiseerd, door onder andere stijgende bouw- en materiaalkosten en planologische procedures. Uit onderstaande figuur blijkt dat in de afgelopen jaren eveneens sprake was van een voordelig resultaat. Ook zijn de lasten structureel lager dan begroot.
Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Resultaat Weerstandsvermogen en risicobeheersing Kengetallen Ontwikkelingen Bijlagen
Begroot versus werkelijke lasten en baten (x € 1.000 mln) Begroot 4.000
Lasten
Mede naar aanleiding van ons accountantsverslag 2022 heeft de Rekeningencommissie het college gevraagd een onderzoek te starten naar de voorspellende waarde van de begroting en de kwaliteit van de tussentijdse informatie (zie ook hierna). Volgens de brief met F 318072 zal het college u hierover informeren na afronding van het lopende onderzoek.
Baten
3.980
4.072 3.896
3.800 3.600
3.514 3.445
3.425
3.400
3.324
3.288
3476
3.343
3.199
3.200
3.129
3.000 2020
2021
2022
als de saldi. Belangrijke afwijkingen tussen de begroting en de realisatie op programmaniveau in 2023 zijn grotendeels het gevolg van: ▪ Financiële voordelen: Duurzaamheid, Milieu & Energietransitie (€ 13 miljoen), Zorg, Welzijn, Jeugd en Volksgezondheid (€ 7 miljoen), Buitenruimte (€ 13 miljoen), Mobiliteit (€ 16 miljoen) en Financiën (€ 18 miljoen). ▪ Financiële nadelen: Werk en Inkomen (€ 32 miljoen), Stadsontwikkeling en Wonen (€ 22 miljoen). Wij merken daarbij op dat door de financieringswijze voor- en nadelen op programmaniveau onderling kunnen samenhangen. Voor een meer gedetailleerde toelichting op deze afwijkingen verwijzen wij naar paragraaf 1.1 ‘Programmarekening op hoofdlijnen’ in de programmarekening 2023. Tevens verwijzen wij naar de toelichting van begrotingsonrechtmatigheden in de rechtmatigheidsverantwoording van uw gemeente.
2023
Voorspellende waarde van de begroting verbeteren De begroting is als onderdeel van de planning & control-cyclus een belangrijk sturingsinstrument voor de gemeente. Het is een kaderstellend document waarmee de raad de financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college het beleid en de doelen kan realiseren. Ook over 2023 constateren wij belangrijke afwijkingen c.q. volumeverschillen in zowel de lasten, de baten
Naast een betrouwbare begroting is ook een betrouwbare meerjarige investeringsbegroting van belang. De investeringen in materiële vaste activa blijven achter op begroting (€ 169 miljoen investeringen ten opzichte van € 195 miljoen volgens de begroting). Het is in dit kader belangrijk het realiteitsgehalte kritisch te blijven bezien en te evalueren. Hierbij kan de gemeente meenemen in hoeverre de ambities en de projecten/activiteiten in evenwicht zijn met wat kan worden gerealiseerd door de organisatie. Dit vraagt nadrukkelijk aandacht omdat voor het realiseren van uw doelen en ambities, de (investerings-)uitgaven de komende jaren naar verwachting nog verder zullen toenemen. Belangrijke opgaven zijn onder anderen het realiseren van een versnelling in de woningbouw, de energietransitie, de klimaatadaptatie en de mobiliteitsopgave. In de contourenbrief over de actualisatie van het financieel beleid (RIS314462) geeft het college aan dat de beoogde investeringsbegroting bedoeld is om meerjarig overzicht over en inzicht in de financiële ruimte te creëren voor de totale investeringsopgave van de stad. Vooral door de huidige systematieken 19/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
Financiële positie Voorwoord Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Resultaat Weerstandsvermogen en risicobeheersing Kengetallen Ontwikkelingen Bijlagen
voor verschillende investeringen, met eigen begrotingen, regels en uitgangspunten is dit meerjarige inzicht in investeringsopgaves en beschikbare financiële ruimte momenteel nauwelijks mogelijk. De gemeentelijke organisatie heeft een aanpak voorgesteld om vanuit een ‘schematische foto’ het gemeentelijk bezit gedetailleerd in beeld te brengen als fundament van de beoogde investeringsbegroting (RIS318378). Wij adviseren uw gemeente om deze aanpak voortvarend door te zetten. Tussentijdse resultaatontwikkeling en jaareindecorrecties Wij hebben de maandelijkse resultaatontwikkeling gedurende het jaar geanalyseerd voor de jaren 2020 – 2023. Grote fluctuaties gedurende het jaar geven namelijk een indruk van de kwaliteit van de tussentijdse financiële informatie. Uw gemeente hanteert overigens geen maandafsluitingen. Uit onze analyse blijkt dat er jaarlijks aan het begin negatieve resultaten ontstaan door verstrekte voorschotten op subsidies, gevolgd door een redelijk stabiel patroon gedurende het jaar en een duidelijk neerwaartse knik in december. De tussentijdse 9-maandsafsluiting per september 2023 laat overigens geen zichtbaar resultaateffect zien. Hoewel de tussentijdse resultaatontwikkeling in 2023 minder volatiel is dan eerdere jaren, is ook tegen het jaareinde wederom sprake van omvangrijke correcties met negatieve resultaateffecten.
Van het positieve resultaat ultimo november 2023 van meer dan € 100 miljoen bleef uiteindelijk € 31,3 miljoen over ultimo het jaareinde. Deze relatieve daling van het resultaat van circa 70% in december is daarmee vergelijkbaar met eerdere jaren. Ondanks zichtbare verbeteringen in 2023 adviseren wij de gemeente om (nog) meer aandacht te besteden aan een meer voorspelbare resultaatontwikkeling gedurende het jaar en vooral een minder ‘onvoorspelbare’ resultaatdaling gedurende de jaarafsluiting. Wij stellen voor om de tussentijdse 9-maandsafsluiting verder te versterken met elementen van een ‘hard close’, waardoor mogelijke financiële verrassingen eerder in beeld komen.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Bestuurders van organisaties hebben vanuit verslaggevingsperspectief een belangrijke verantwoordelijkheid voor het verschaffen van informatie over de continuïteit van hun organisatie en mogelijke risico’s en onzekerheden daaromtrent. In de paragraaf “Weerstandsvermogen” in het jaarverslag is een
toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van uw gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, rekening houdend met de kans en de financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico's. Dit betreft alleen de risico’s die niet uit de andere specifieke of programmareserves gedekt kunnen worden. Uw gemeente bepaalt jaarlijks de omvang van deze financiële bruto risico’s en de kans van optreden. Voor 2023 zijn dat enkele jaarlijks terugkerende risico’s zoals rampen en zware ongevallen (€ 63,5 miljoen), openeinde regeling Jeugdzorg (€ 37,5 miljoen) en grote projecten (€ 25 miljoen). Sinds 2022 zijn inflatie (€ 57 miljoen) en cybersecurity (€ 15 miljoen) toegevoegd. In onderstaande tabel is het verloop over de afgelopen vier jaar weergegeven van de weerstandscapaciteit (Algemene reserve voor resultaatbestemming) in relatie tot de geraamde omvang van de algemene financiële risico’s ultimo het jaareinde. Daarbij wordt uitgaande van de maximale bruto risico’s op basis van een Monte Carlo simulatie de benodigde weerstandscapaciteit met 95% zekerheid berekend. Door deze twee waarden te delen, wordt de zogenoemde weerstandsratio bepaald.
Voor resultaatbestemming (x € miljoen) Maximale bruto risico’s Benodigde weerstandscapaciteit Weerstandscapaciteit (Algemene reserve voor resultaatbestemming) Weerstandsratio
2023
2022
2021
2020
€ 244,6
€ 258,2
€ 289,9
€ 325,4
€ 107
€ 108
€ 101
€ 116
€ 94,7
€ 76,1
€ 50,0
€ 25,0
0,89
0,70
0,49
0,22
Voor de weerstandsratio heeft uw gemeente geen vaste norm vastgesteld. Wel wordt in de praktijk gewerkt met een weerstandsratio van 1 of hoger. In de begroting is aangegeven dat een groot deel van het resultaat 2023 wordt toegevoegd aan de algemene reserve, zodat de weerstandsratio groter wordt dan 1. 20/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
Financiële positie Voorwoord Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Resultaat Weerstandsvermogen en risicobeheersing Kengetallen Ontwikkelingen
Wij benadrukken het belang van een toereikende structurele algemene reserve om financiële risico’s op te kunnen vangen. Of en in hoeverre de huidige systematiek daarvoor geëigend is, kan in de toegezegde Kadernota Weerstandsvermogen worden meegenomen.
Kengetallen Wij hebben de door het BBV voorgeschreven kengetallen van uw gemeente ultimo 2023 geanalyseerd mede in vergelijking met de landelijke trend en door de VNG aangegeven signaleringswaarden.1 Deze analyse is opgenomen in bijlage 7. Wij hebben vastgesteld dat alle kengetallen hoger zijn dan deze signaleringswaarden (indien van toepassing). Met het oog op toekomstige ontwikkelingen en hiermee verband houdende financieringsbehoeftes blijft monitoring van de financiële positie vanzelfsprekend belangrijk.
Bijlagen
1 Landelijke cijfers zijn afkomstig van https://findo.nl
21/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
Ontwikkelingen Voorwoord Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen
In dit hoofdstuk beschrijven wij enkele externe ontwikkelingen over het afgelopen jaar die relevant zijn voor de gemeente Den Haag in dit lopende jaar of de jaren erna. Deze ontwikkelingen hebben wij onderverdeeld naar onderwerpen op het gebied van verslaggeving en verantwoording, audit en controle alsmede interne beheersing.
Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Verslaggeving en verantwoording Audit en controle Interne beheersing Bijlagen
Verslaggeving en verantwoording Nieuwe notities van de commissie BBV De commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) heeft de volgende notities uitgebracht Deze notities zijn relevant voor uw begrotings- en verantwoordingsstukken. ▪ Kadernota rechtmatigheid (2023): actualisatie en toepassing van deze kadernota is verplicht vanwege de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording door het college. Deze kadernota bevat een specifiek hoofdstuk voor raadsleden over het bestuurlijk belang van rechtmatigheid. ▪ Notitie Rente (2023): de belangrijkste wijziging in deze geactualiseerde notitie betreft de rentetoerekening aan grondexploitaties. Toepassing hiervan is verplicht vanaf 2025, maar in 2024 ook vrijblijvend toegestaan. Wij adviseren uw gemeente om de aangepaste rentetoerekening al in 2024 toe te passen zodat mogelijke consequenties tijdig(er) in beeld komen. ▪ Notitie grondbeleid in begroting in jaarstukken (2023): deze notitie is geactualiseerd vanwege de invoering van de Omgevingswet en is daarmee geldig vanaf 2024. Overige wijzigingen gelden vanaf 2025. • Notitie Overhead (2023): met een uitgebreidere definitie van overhead wordt beoogd om eenduidiger lasten toe te rekenen naar taakvelden. Daarnaast is toegevoegd dat u aan de accountant kan vragen aandacht te besteden aan bepaalde zaken, zoals beleidsindicatoren bestuur en ondersteuning.
Herziene materialiteit voor de accountantscontrole In het verlengde van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording wordt het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) ook aangepast. Daarin is onder meer opgenomen dat de materialiteit van fouten, nu 1%, en onzekerheden, nu 3%, naar verwachting met ingang van de jaarrekeningcontrole 2024 wijzigt naar 2% voor fouten en onzekerheden gezamenlijk. Daarmee wordt de beoordeling van onzekerheden stringenter in
het getrouwheidsoordeel van de accountant en stelt dus ook hogere eisen aan de jaarrekening. Mede als gevolg van een recente brief van de Algemene Rekenkamer over mogelijke consequenties voor de rechtmatigheidscontrole van specifieke uitkeringen op rijksniveau is besluitvorming over de Bado uitgesteld. Indien hierover meer duidelijkheid bestaat, informeren wij u separaat. Koppel SDG’s aan gemeentelijke ambities Den Haag zet zich als ‘Global Goals Gemeente’ actief in voor het halen van de 17 duurzaamheidsdoelen (SDG’s). Op lokaal niveau gaat het daarbij onder meer om het oplossen van armoede, ongelijkheid en onrecht. Uw gemeente wil de ambities uit het coalitieakkoord zichtbaarder koppelen aan meetbare indicatoren uit de programmabegroting. Deze ambities sluiten goed aan bij de toenemende aandacht en verplichting voor duurzaamheidsverslaggeving. Hoewel de EU-richtlijn CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) – nog – niet van toepassing is voor de overheid, is het logisch dat het Rijk en de gemeenten zich eveneens transparanter verantwoorden over hun duurzaamheidsprestaties. Wij hebben daarom het initiatief genomen om samen met de Algemene Rekenkamer en de Auditdienst Rijk te onderzoeken of en op welke wijze verantwoording en controle op deze duurzaamheidsindicatoren binnen de publieke sector kan worden ingevuld.
Vanuit deze gemeenschappelijke expertise willen wij graag samen met de gemeentelijke organisatie volgende stappen zetten om de duurzaamheidsverslaggeving en -controle uit te werken. Een suggestie is om dit in de nadere uitwerking mee te nemen van de contourennota waar de gemeente al mee bezig is.
Audit en controle Reflectie samenwerking en vooruitblik Wij hebben in 2023 afspraken met de gemeentelijke organisatie gemaakt om de samenwerking in het controleproces van de jaarrekening te verbeteren. De invoering van een workflow systeem om controle-informatie te verzamelen binnen de gemeente is hiervan een voorbeeld. Ook de constructieve inzet van de directie Middelen en Control, in het bijzonder de afdeling Regie, heeft bijgedragen aan een tijdigere oplevering van relevante controledocumentatie.
22/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
Ontwikkelingen Voorwoord Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Verslaggeving en verantwoording Audit en controle Interne beheersing Bijlagen
Voor 2024 zien wij verdere verbetermogelijkheden zoals: ▪ Ongeveer een kwart van de controle-informatie is buiten het bovengenoemde workflow systeem gegaan. Wij constateren dat juist in die onderdelen vertraging is opgelopen bij de aanlevering of veel inspanningen zijn verricht, zoals bijvoorbeeld bij SiSa of IT audits. Wij adviseren voor volgend controlejaar om alle controle-informatie in het workflow systeem aan te leveren. ▪ In een zogenoemd position paper neemt de gemeentelijke organisatie standpunten op over hoe bepaalde posten en schattingen in de jaarrekening worden samengesteld zoals vastgoed of voorzieningen. Wij adviseren om qua opzet een uniforme werkwijze te hanteren en deze position papers tijdig vanuit de diensten met de directeuren, de directie Middelen en Control en de GAD af te stemmen zodat verrassingen worden voorkomen tijdens de controle van de jaarrekening. ▪ In 2023 heeft de gemeente een 9-maandsafsluiting uitgevoerd. Wij hebben de Rekeningencommissie op 31 januari 2024 mondeling geïnformeerd over onze bevindingen. Wij adviseren om ook in 2024 een dergelijke tussentijdse afsluiting uit te voeren, zodat omvangrijke financiële correcties na het jaareinde kunnen worden beperkt en potentiële schattingsposten en/of voorzieningen sneller in beeld komen.
Deze en andere verbetermogelijkheden gaan wij direct na afronding van de controle 2023 evalueren met de gemeentelijke organisatie. Daarnaast hebben wij voor 2024 de ambitie om de controle tijdiger te starten. Wij streven ernaar om ons controleplan 2024 medio juni op te kunnen leveren. Leeratelier algoritmes In de dataregistratie van de gemeente staat de uitlegbaarheid en de transparantie over het gebruik van algoritmes centraal. Om dit te bevorderen houdt de gemeente een algoritmeregister bij met alle in gebruik zijnde algoritmes. Vooralsnog zijn deze algoritmes ondersteunend van aard en met een beperkte invloed op financiële stromen en standen, maar dit zou de komende jaren kunnen veranderen. Om die reden is de GAD in november 2023 een multidisciplinaire samenwerking met de gemeentelijke organisatie gestart, het Leeratelier Algoritmes. Het doel hiervan is om gezamenlijk te verkennen of er een toetsingskader is of ontworpen kan worden om een adequate inzet van algoritmes door de gemeente vast te kunnen stellen. Het leeratelier sluit daarbij zoveel mogelijk aan bij bestaande instrumenten, waaronder het
algoritme toetsingskader van de Algemene Rekenkamer. De primaire verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en de betrouwbaarheid van algoritmes ligt bij de gemeentelijke organisatie, vooral bij de (externe) ontwikkeling hiervan. Accountants kunnen dit vertrouwen verder versterken, door te toetsen of het algoritme doet wat het hoort te doen en door het stellen van kritische vragen die in het maatschappelijk belang zijn. De GAD zoekt deze synergie actief op en streeft ernaar een of meerdere algoritmes binnen de gemeentelijke organisatie in 2024 te gaan onderzoeken.
Interne beheersing Voortgang interne beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2023 een interim-controle uitgevoerd. De interim-controle was primair gericht op de opzet en het bestaan, en deels aangevuld met de werking van de maatregelen van de administratieve organisatie en de interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en de rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. De bevindingen naar aanleiding van de interim-controle hebben wij aan u gerapporteerd in onze Board Letter 2023. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente voortgang realiseert in de verbetering van deze bevindingen. Over de opvolging van alle openstaande bevindingen vindt afstemming plaats tussen de directie Middelen en Control, de dienst Bedrijfsvoering en de GAD. Na afronding van de jaarrekeningcontrole 2023 starten wij met de controle over 2024, waarbij wij de status van deze openstaande bevindingen beoordelen. Wij informeren u hierover in onze Board Letter 2024 later dit jaar. Brede welvaart geeft integrale & regionale inzichten Decennia voerden (dienst)onderdelen beleid voor het eigen domein. Volksgezondheid deed zorg, Economische Zaken de economie, en Onderwijs de scholen. Inmiddels vindt daar een kanteling plaats. Bij het maken van beleid moeten de effecten op andere terreinen worden meegewogen.
Het komt neer op ‘een breed welvaartsperspectief op beleid’ en ‘integrale besluitvorming’. Zo heeft uw gemeente al te maken met de Omgevingswet. Diverse adviesraden hebben hierover rapporten uitgebracht, zoals ‘Elke regio telt’ of de ‘Monitor brede welvaart’. De uitkomsten van deze rapporten kunnen mogelijk een belangrijk effect hebben op uw regio, uw taken en werkzaamheden en de herziening van de financiële verhoudingen vanaf 2027. Wij zien dat de 23/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
Ontwikkelingen Voorwoord Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen
gemeente is gestart om deze ontwikkeling te omarmen door bijvoorbeeld in de Haagse organisatiewaarden ‘Samen Haags’ op te nemen. Wij adviseren de gemeente om na te gaan welke mogelijke gevolgen dit voor uw gemeente heeft en hoe u hierop kunt anticiperen om ook de wendbaarheid en weerbaarheid van uw gemeente te vergroten.
De vertaling naar nationale wetgeving heeft vertraging opgelopen. De Minister van Justitie en Veiligheid streeft ernaar de wet in het najaar van 2024 aan het parlement aan te bieden. Ook lokale overheden gaan onder deze nieuwe wetgeving vallen. De gemeente bereidt zich inmiddels voor op de implementatie van deze nieuwe wetgeving, net als de GAD.
Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Verslaggeving en verantwoording Audit en controle Interne beheersing Bijlagen
Verantwoorde inzet uit cofinancieringsfonds De gemeente heeft in voorgaande jaren een cofinancieringsfonds gevormd waaruit middelen worden ingezet voor gezamenlijke (subsidie)projecten met partners op lokaal, nationaal of Europees niveau. Op dit moment worden de spelregels voor de inzet van dit fonds door de gemeentelijke organisatie uitgewerkt (zie brief Voortgang contourenbrief actualisatie financieel beleid). Naast de inzet van financiële middelen zijn ook het beheer en de verantwoording van de betreffende subsidieprojecten belangrijk, mede om te kunnen voldoen aan de veelal strikte regelgeving. Wij vragen de gemeentelijke organisatie daarom tijdig aandacht te schenken aan adequaat financieel beheer van deze subsidieprojecten, zodat de verantwoording over en controle van deze cofinanciering in de toekomst gewaarborgd is en het risico op mogelijke correcties wordt beperkt. Schijnzelfstandigheid voorkomen De gemeente maakt gebruik van externe inhuur met een inhuurpercentage van circa 18% over 2023. Ook de komende jaren zal de gemeentelijke organisatie externe inhuur gebruiken, vooral vanwege krapte op de arbeidsmarkt. De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties wordt per 1 januari 2025 aangepast om onder andere schijnzelfstandigheid te beperken. Dit kan fiscale consequenties hebben voor zowel de opdrachtnemer (lees: werknemer) als opdrachtgever (lees: de gemeente).
Wij hebben begrepen dat de gemeentelijke organisatie de inhuurprocedures en (lopende) inhuurcontracten met externe leveranciers hierop voor zover nodig aanpast. Aanvullend hierop adviseren wij uw gemeente om in vooroverleg te gaan met de Rijksbelastingdienst om meer zekerheid te krijgen over de (praktische) toepassing van deze relatief complexe wet- en regelgeving. Implementatie nieuwe NIS2-richtlijn Momenteel wordt de nieuwe Network and Information Systems Directive (NIS2-richtlijn) vertaald naar nationale wetgeving. Deze richtlijn is bedoeld om de cyberweerbaarheid van essentiële diensten in de EU-lidstaten te verbeteren. 24/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
1. Reikwijdte en materialiteit Voorwoord Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
Reikwijdte van onze controleverklaring De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit de programmarekening 2023 waaronder de jaarrekening en het jaarverslag. ▪ Wij controleren de getrouwheid van de jaarrekening, waaronder de rechtmatigheidsverantwoording van het college. Deze onderdelen vallen onder de reikwijdte van ons oordeel in de controleverklaring. ▪ Wij controleren tevens de verenigbaarheid van het jaarverslag met de jaarrekening en of deze de juiste informatie uit het BBV bevat. Wij signaleren materiële afwijkingen en de aansluiting van de bevindingen uit de controle. Programmarekening Gemeente Den Haag
Jaarrekening: Wij controleren de getrouwheid. Deze onderdelen vallen onder de reikwijdte van het oordeel in de controleverklaring.
Overzicht van baten en lasten
Programmaverantwoording
Paragrafen
Balans
Toelichting
Jaarverslag: wij controleren de verenigbaarheid met de jaarrekening en of deze juiste informatie uit het BBV bevat. Wij signaleren materiële afwijkingen en de aansluiting van de resultaten met de controle.
Rechtmatigheidsverantwoording WNT
SiSa-bijlage
Taakvelden bijlage
Materialiteit en toleranties Materialiteit speelt op verschillende manieren een rol bij het opstellen van een verantwoording. Het is in de eerste plaats een maatstaf voor de accuraatheid waarmee deze moet zijn opgesteld.
Naast een kwantitatieve of financiële dimensie, heeft materialiteit ook een kwalitatieve dimensie. Zo kan ook de toelichting op de waardering van gemeentelijke bouwgrond relevant zijn voor de inwoners van de gemeente. Als later blijkt dat deze waarde moeilijk te verzilveren valt, kan dit leiden tot een tekort in de begroting en daarmee tot hogere lasten voor de inwoners. Ook kan het zijn dat een afwijkende, strengere materialiteit geldt voor bepaalde posten binnen dezelfde verantwoording. Bijvoorbeeld bij de Wet Normering Topinkomens (WNT) geldt een zeer lage materialiteit voor de controle van bestuurdersbeloningen omdat deze volop in de maatschappelijke en politieke aandacht staan. Om een goedkeurende controleverklaring bij een verantwoording af te kunnen geven moet een accountant voldoende zeker zijn dat de informatie geen afwijkingen van materieel belang bevat. Afwijkingen kunnen onopzettelijk van aard zijn (aangeduid als fouten) of opzettelijk (door fraude, zie ook bijlage 6). Als de accountant niet in staat is om voldoende en geschikte controleinformatie te verkrijgen, veelal het gevolg van ontoereikend uitgevoerde maatregelen van interne beheersing, wordt gesproken van een onzekerheid in de controle. Onzekerheden als gevolg van schattingen en interpretaties maken ook onderdeel uit van ons oordeel en daarmee van onze controle.
Onze controle houdt ook in dat wij niet alle transacties controleren en risicogericht gebruik maken van (statistische) steekproefcontroles. De door u vastgestelde marge voor onze jaarrekeningcontrole is gelijk aan het wettelijk kader en hebben wij daarom als uitgangspunt gehanteerd. Op grond van het huidige Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) bedraagt de goedkeuringstolerantie maximaal 1% van de totale lasten voor fouten en 3% voor onzekerheden. Voor de jaarrekening 2023 hebben wij daarmee een materialiteit gehanteerd van € 34 miljoen voor fouten en € 102 miljoen voor onzekerheden. Controle rechtmatigheidsverantwoording De controle van de rechtmatigheidsverantwoording voeren wij uit conform de NBA Alert 48 Accountantscontrole decentrale overheden 2023 van 12 april 2024. Hierin zijn de controlestappen beschreven om te komen tot een accountantsoordeel.
25/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid Voorwoord Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
Tabel: Gecorrigeerde fouten, onzekerheden en reclassificaties voor de getrouwheid boven de rapporteringstolerantie van € 100.000 Nr. Omschrijving Jaarrekeningpost Fouten Onzekerheden Reclassificaties (€) (€) (€) 1. Te lage vordering door vertraging vaststelling Vorderingen 3.178.156 subsidies 2. Waardering reserves Reserves 2.610.648 3. Waardering voorzieningen Voorzieningen 624.590 4. Overlopende passiva (SiSa) Overlopende passiva 4.296.419 5. Presentatie op onjuiste balanspost Diversen 12.733.810 6.413.394 17.030.229
26/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid Voorwoord Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
Tabel: Ongecorrigeerde fouten, onzekerheden en reclassificaties voor de getrouwheid boven de rapporteringstolerantie van € 100.000 Nr. Omschrijving Jaarrekeningpost Fouten Onzekerheden Reclassificaties (€) (€) (€) 1. Waardering materiële vaste activa (laptops) Materiële vaste activa 1.140.000 2. Waardering grondexploitaties Voorraden 1.006.650 1.995.000 3. Te lage vordering door vertraagde vaststelling Vorderingen 3.260.000 subsidies 4. Waardering vorderingen Vorderingen 420.575 1.235.456 5. Waardering tussenrekening Overlopende activa en lasten 5.930.804 6. Waardering voorzieningen Voorzieningen 917.000 7. Reservering nog te ontvangen facturen Overlopende passiva 5.680.017 8. Waardering overlopende passiva (SiSa) Overlopende passiva 1.897.138 9. Waardering schulden Overlopende passiva en lasten 250.341 1.573.424 10. Participatiewet Lasten 3.795.988 275.118 11. Juistheid inkooptarieven Lasten 6.647.472 12. Jeugd en WMO PGB/ZIN Lasten 159.268 9.929.243 13. Presentatie op onjuiste balansposten Diversen 9.046.226 6.772.822 39.340.672 9.046.226
27/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
4. Onderzoek jaarverslag Voorwoord Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
Voor de accountantscontrole onderzoeken wij tevens het jaarverslag conform de Controlestandaard 720. Deze werkzaamheden zijn vooral bedoeld om vast te stellen of er een inconsistentie van materieel belang is tussen het jaarverslag en de gecontroleerde jaarrekening. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiële afwijkingen gesignaleerd. Ook bevat het jaarverslag alle informatie die op grond van de Gemeentewet is vereist.
Overeenstemming Paragrafen
In onderstaande tabel hebben wij onze bevindingen ten aanzien van diverse elementen van de programmarekening 2023 van uw gemeente opgenomen. Element programmarekening Aanvaardbaarheid grondslagen
Vereisten BBV
Verenigbaar
Onze bevinding De grondslagen voor de waardering en de resultaatbepaling heeft uw gemeente opgenomen in paragraaf ‘4.1 Waarderingsgrondslagen’ van de gemeentelijke jaarrekening. Wij hebben bij onze controle vastgesteld dat deze aanvaardbaar zijn. De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de hieraan te stellen eisen. De paragraaf ‘4.1 Waarderingsgrondslagen’ is verrijkt met ‘algemene grondslagen voor de Rechtmatigheidsverantwoording’. Het jaarverslag en de jaarrekening voldoen in materiële zin aan de eisen vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Op verzoek is de BBV check door de gemeente aangevuld met nadere toelichting. Wij zien dat het uitvoeren van een zichtbare en diepgaande compliance check een aandachtspunt vormt bij besluitvormingsstukken, waarbij het verslaggevingsstelsel (BBV) specifieke eisen stelt. Het jaarverslag en de overige gegevens zijn verenigbaar met de jaarrekening 2023.
Informatiewaarde
SiSa-bijlage WNT
Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden. De verplichte paragrafen zijn opgenomen. In paragraaf ‘3.1 Bedrijfsvoering’ zijn alle rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden die de rapportagegrens overschrijden, toegelicht. Wij zien dat de kwaliteit van de paragrafen varieert. In paragraaf ‘3.9 Verbonden partijen’ zijn ook over 2023 niet de meest actuele financiële gegevens opgenomen, omdat bij het opmaken van de programmarekening veel van de jaarrekeningen van de verbonden partijen niet beschikbaar zijn. Wij adviseren de gemeente actiever te sturen om de meest actuele gegevens van verbonden partijen te hebben. De gemeentelijke ambitie om de omvang van het jaarverslag te verminderen, is nog niet behaald. Door meer informatie te aggregeren wordt de omvang beter beheersbaar en kan de informatiewaarde toenemen. De voorgestelde verbeteringen in de planning en control cyclus zoals vermeld in de contourenbrief over de actualisatie van het financieel beleid kunnen hiertoe bijdragen. Om de beleidsteksten (nog) toegankelijker te maken, adviseren wij om de beleidsdoelen in de begroting meer SMART te definiëren. Wij hebben wel controleverschillen geïdentificeerd (zie nader toegelicht in bijlage 5). Wij hebben geen controleverschillen geïdentificeerd.
28/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden Voorwoord Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de strekking van ons getrouwheidsen rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2023 evenals de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) zwaardere rapporteringtoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening. De rapporteringstolerantie per specifieke uitkering is: ▪ € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk is aan € 125.000. ▪ 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk is aan € 1.000.000. ▪ € 125.000 indien de omvangbasis groter is dan € 1.000.000. De voorgeschreven SiSa-bijlage moet door de gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken vòòr 15 juli aanstaande elektronisch bij het Centraal Bureau voor de Statistiek worden aangeleverd. De strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening is als volgt: ▪ Getrouwheidsoordeel: goedkeurend. ▪ Rechtmatigheidsoordeel: goedkeurend.
Per regeling geven wij in de volgende tabel aan of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd, die (mogelijke) consequenties hebben voor de vaststelling van de specifieke uitkering of voor het jaarverslag van het Rijk of de provincie. Het is voorgeschreven dat in het accountantsverslag dit model wordt gebruikt. Ook indien er geen bevindingen zijn, dient de tabel te worden ingevuld met de berichtgeverinformatie en de specifieke uitkeringen die zijn verantwoord en onderdeel zijn geweest van de reguliere controle op de jaarrekening. Als er geen bevindingen zijn, blijven de kolommen financiële omvang en toelichting leeg. Fouten en onzekerheden 2023 Nr
Volgnr
Specifieke uitkering of overig
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro's
Toelichting fout/onzekerheid
A6
1
Specifieke Uitkering Preventieve Aanpak tegen Ondermijning (onderdeel BOTOC)
Fout
€0
n.v.t.
A6
2
Specifieke Uitkering Preventieve Aanpak tegen Ondermijning (onderdeel BOTOC)
Onzekerheid
€0
n.v.t.
A16
1
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Fout
€0
n.v.t.
A16
2
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Onzekerheid
€0
n.v.t.
A17
1
Fout
€0
n.v.t.
A17
2
Regeling specifieke uitkering voorkomen georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit Regeling specifieke uitkering voorkomen georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit
Onzekerheid
€0
n.v.t.
29/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden Voorwoord
A18B
1
Bekostiging eerste opvang ontheemden Oekraïne door Veiligheidsregio’s (SiSa tussen medeoverheden) Bekostiging eerste opvang ontheemden Oekraïne door Veiligheidsregio’s (SiSa tussen medeoverheden) Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme 2023-2026
Fout
€0
n.v.t.
Bestuurlijke boodschappen en adviezen
A18B
2
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Rechtmatigheidsverantwoording
A20
1
Fout
€0
n.v.t.
A20
2
Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme 2023-2026
Onzekerheid
€0
n.v.t.
B2
1
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
Fout
€0
B2
2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
Onzekerheid
€0
De betrouwbaarheid van het lijstenwerk niet kunnen vaststellen voor het aantal uitgewerkte plannen van aanpak. n.v.t.
C5
1
Fout
€0
n.v.t.
C5
2
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C9
1
Bijdrage Experiment Gebiedsinvesteringszone Binckhorst Bijdrage Experiment Gebiedsinvesteringszone Binckhorst Specifieke uitkering woningbouwimpuls
Fout
€ 4.484.247
C9
2
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
Onzekerheid
€ 3.372.625
C10
1
Tijdelijk besluit specifieke uitkering verbetering digitale dienstverlening
Fout
€0
De cummulatieve bestedingen buiten subsidiabele periode De juistheid en rechtmatigheid van de cummulatieve bestedingen niet vastgesteld n.v.t.
C10
2
Tijdelijk besluit specifieke uitkering verbetering digitale dienstverlening
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C31
1
Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting kwetsbare doelgroepen
Fout
€0
n.v.t.
Oordeel en conclusies
Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
30/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden Voorwoord
C31
2
Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting kwetsbare doelgroepen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen
C32
1
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
Fout
€0
n.v.t.
Rechtmatigheidsverantwoording
C32
2
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Controlebevindingen
C41B
1
Fout
€0
n.v.t.
Financiële positie
C41B
2
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C55
1
Regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw Regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw Aanpak energiearmoede
Fout
€0
n.v.t.
C55
2
Aanpak energiearmoede
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C56
1
Regeling huisvesting aandachtsgroepen
Fout
€0
n.v.t.
C56
2
Regeling huisvesting aandachtsgroepen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C62
1
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
Fout
€0
n.v.t.
C62
2
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C68
1
Specifieke uitkering aan gemeenten ten behoeve van de huisvesting van vergunninghouders
Fout
€0
n.v.t.
C68
2
Specifieke uitkering aan gemeenten ten behoeve van de huisvesting van vergunninghouders
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C85
1
Fout
€0
n.v.t.
C85
2
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C90
1
Stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen Stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen Specifieke uitkering extra kosten van de MIRT verkenning CID-Binckhorst
Fout
€0
n.v.t.
C90
2
Specifieke uitkering extra kosten van de MIRT verkenning CID-Binckhorst
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
31/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden Voorwoord
C92
1
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
Fout
€0
n.v.t.
Bestuurlijke boodschappen en adviezen
C92
2
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Rechtmatigheidsverantwoording
C94
1
Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma
Fout
€0
n.v.t.
C94
2
Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C96
1
Regiodeals 4e tranche
Fout
€0
n.v.t.
C96
2
Regiodeals 4e tranche
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C100
1
Regeling kansrijke wijk
Fout
€0
n.v.t.
C100
2
Regeling kansrijke wijk
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C105
1
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
Fout
€0
n.v.t.
C105
2
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C106
1
Fout
€0
n.v.t.
C106
2
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C109
1
Tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget Tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget Meerjarig regeling specifieke uitkering herstructurering volkshuisvesting
Fout
€0
n.v.t.
C109
2
Meerjarig regeling specifieke uitkering herstructurering volkshuisvesting
Onzekerheid
€0
n.v.t.
V3
1
Verzameluitkering BZK
Fout
€0
n.v.t.
V3
2
Verzameluitkering BZK
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Oordeel en conclusies
Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
32/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden Voorwoord
C209
2
Bestuurlijke boodschappen en adviezen
D8
1
Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
Rechtmatigheidsverantwoording
D8
2
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Controlebevindingen
D10
1
Volwasseneneducatie
Fout
€0
n.v.t.
D10
2
Volwasseneneducatie
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D12
1
Regionale meld- en coördinatiefunctie
Fout
€0
n.v.t.
D12
2
Regionale meld- en coördinatiefunctie
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D12A
1
Regionaal programma voortijdig schoolverlaten
Fout
€0
n.v.t.
D12A
2
Regionaal programma voortijdig schoolverlaten
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D14
1
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
Fout
€0
n.v.t.
D14
2
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D19
1
Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden
Fout
€0
n.v.t.
D19
2
Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D21
1
Specifieke uitkering Impuls Jongerencultuur
Fout
€0
n.v.t.
D21
2
Specifieke uitkering Impuls Jongerencultuur
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D22
1
Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse educatie aan ontheemde peuters
Fout
€0
n.v.t.
D22
2
Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse educatie aan ontheemde peuters
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D23
1
Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen
Fout
€0
n.v.t.
D23
2
Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E3
1
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
Fout
€0
n.v.t.
E3
2
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Oordeel en conclusies
Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
C209
1
Fout
€0
n.v.t.
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Fout
€0
n.v.t.
33/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden Voorwoord
E13
1
Slimme laadpleinen
Fout
€0
n.v.t.
Oordeel en conclusies
E13
2
Slimme laadpleinen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Bestuurlijke boodschappen en adviezen
E15
1
Regeling Specifieke uitkering Regionale Aanpak Laadinfrastructuur 2020-2023
Fout
€0
n.v.t.
Rechtmatigheidsverantwoording
E15
2
Regeling Specifieke uitkering Regionale Aanpak Laadinfrastructuur 2020-2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E21
1
Regeling specifieke uitkering circulaire ambachtscentra 2020 – 2022
Fout
€0
n.v.t.
E21
2
Regeling specifieke uitkering circulaire ambachtscentra 2020 – 2022
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E44B
1
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021– 2027 (SiSa tussen medeoverheden)
Fout
€0
n.v.t.
E44B
2
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021– 2027 (SiSa tussen medeoverheden)
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E53
1
Regeling specifieke uitkering Schone Lucht Akkoord
Fout
€0
n.v.t.
E53
2
Regeling specifieke uitkering Schone Lucht Akkoord
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E58
1
Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem overbruggingsjaar 2021
Fout
€0
n.v.t.
E58
2
Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem overbruggingsjaar 2021
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E104
1
Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur
Fout
€0
n.v.t.
E104
2
Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E106B
1
Regionale Aanpak Laadinfrastructuur
Fout
€0
n.v.t.
E106B
2
Regionale Aanpak Laadinfrastructuur
Onzekerheid
€0
n.v.t.
F28
1
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
Fout
€0
n.v.t.
Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
34/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden Voorwoord
F28
2
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Bestuurlijke boodschappen en adviezen
G2
1
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2023
Fout
€ 3.795.988
Het niet tijdig verrekenen van inkomsten
Rechtmatigheidsverantwoording
G2
2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€ 275.118
Verkeerd of te laat toepassen van de kostendelersnorm
G2
3
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G2
4
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvang toeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G3
1
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G3
2
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G3
3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G3
4
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Oordeel en conclusies
Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
35/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden Voorwoord
G3
5
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G3
6
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G3
7
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G3
8
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G3
9
BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
36/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden Voorwoord
G3
10
BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G4
1
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G4
2
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G4
3
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G4
4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G4
5
Tozo 2_ gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G4
6
Tozo 2_gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G4
7
Tozo 3_gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G4
8
Tozo 3_gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G4
9
Tozo 4_gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G4
10
Tozo 4_gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G4
11
Tozo 5_gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G4
12
Tozo 5_gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G4
13
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G4
14
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
37/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden Voorwoord
G4
15
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G4
16
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G10
1
Wet inburgering_ gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G10
2
Wet inburgering_ gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G12
1
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G12
2
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G12
3
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
G12
4
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G13
1
Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2023
Fout
€0
n.v.t.
Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
38/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden Voorwoord Oordeel en conclusies
G13
2
Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2023 Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G13
3
Fout
€0
n.v.t.
G13
4
Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen
H1
1
Ministeriële regeling heroïnebehandeling
Fout
€0
n.v.t.
Financiële positie
H1
2
Ministeriële regeling heroïnebehandeling
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Ontwikkelingen
H3
1
Seksualiteitscoördinatie- en hulpverlening + aanvullende curatieve SOA bestrijding
Fout
€0
n.v.t.
H3
2
Seksualiteitscoördinatie- en hulpverlening + aanvullende curatieve SOA bestrijding
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H4
1
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
Fout
€0
n.v.t.
H4
2
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H5
1
Regeling specifieke uitkering PrEP
Fout
€0
n.v.t.
H5
2
Regeling specifieke uitkering PrEP
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H8
1
Regeling Sportakkoord 2020-2022
Fout
€0
n.v.t.
H8
2
Regeling Sportakkoord 2020-2022
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H12
1
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
Fout
€0
n.v.t.
H12
2
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H24
1
Fout
€0
n.v.t.
H24
2
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H26
1
Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2022 Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2022 Regeling specifieke uitkering randvoorwaardelijke functies jeugdhulp
Fout
€0
n.v.t.
Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid
39/48
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag
5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden Voorwoord
H26
2
Regeling specifieke uitkering randvoorwaardelijke functies jeugdhulp
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H30
1
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
Fout
€0
n.v.t.
H30
2
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H32
1
Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden
Fout
€0
n.v.t.
H32
2
Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H34
1
Fout
€0
n.v.t.
H34
2
Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2023 Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
Oordeel en conclusies Bestuurlijke boodschappen en adviezen Rechtmatigheidsverantwoording Controlebevindingen Financiële positie Ontwikkelingen Bijlagen 1. Reikwijdte en materialiteit 2. Gecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 3. Ongecorrigeerde controleverschillen: getrouwheid 4. Onderzoek jaarverslag 5. SiSa-tabel: fouten en onzekerheden 6. Fraude 7. BBV kengetallen 8. Verantwoordelijkheid en communicatie 9. Onafhankelijkheid