RIS318175 Notulen van de raad van 25 januari 2024

Daarmee zou ik dus de vraag van mevrouw Holman willen beantwoorden en gelijk het amendement van D66 willen appreciëren als overbodig. Dit is namelijk de manier waarop we werken en daarmee hoeft het dus niet explicieter te worden opgenomen. Lesley Arp (SP). We gingen ineens naar het amendement van D66, maar ik wil nog even terug naar de vragen over die bureaucratie en die lastendruk. Ik merk dat die vraag gewoon heel erg boven de markt hangt, ook in relatie tot het amendement van mevrouw Faïd. Het wordt de raad nu heel ingewikkeld gemaakt om daarover te stemmen, want er wordt een soort beeld gecreëerd alsof er een enorm blik aan capaciteit moet worden opengetrokken als dat amendement wordt aangenomen. Maar deze vraag blijft natuurlijk spelen, ook met het VNG-advies dat we nog moeten krijgen. Ziet de wethouder niet de mogelijkheid om toch die lastendruk op enig moment, als we dat VNG-advies 49

hebben, wat beter te onderbouwen? Anders denk ik dat we dit debat over een paar maanden nog een keer gaan voeren en dat lijkt me niet heel erg wenselijk. Wethouder Bredemeijer (CDA). Wat mij betreft kunnen we het debat prima voeren op het moment dat we de nieuwe VNG-handreiking hebben, maar misschien bedoelt mevrouw Arp dat niet. Dat is natuurlijk wel het moment waarop er opnieuw naar gekeken is. Ik zou de vraag van mevrouw Arp als volgt willen beantwoorden. Dit is een beschikking, een pgb-beschikking. Bij pgb's wordt dus aan de voorkant standaard een schriftelijke beschikking gegeven. Bij het leerlingenvervoer gebeurt dat overigens ook, en nog op een aantal plekken, maar dit is in ieder geval wat ik weet. Dit een juridisch document. Het is dus niet een document dat zegt: zo gaan we hulpverlenen. Het is een juridisch document: u vroeg dít en u krijgt dít, op basis van dít. We kunnen er heel lang over doorgaan en het allemaal spellen, maar dit is niet nodig als de vraag wordt gesteld 'Ik heb hier last van. Kunt u mij helpen?' en daarop het antwoord is 'Ja, ik kan u helpen en ik ga het zo doen'. Daarbij is er geen sprake van die behoefte. Het is sinds 2019 één keer gebeurd dat iemand zei: hé, ik wil graag in bezwaar; waar is mijn beschikking? Nou, hier. En voor het overige kan men van tevoren altijd worden gewezen op dat recht. Lesley Arp (SP).

Ja, dat argument van de wethouder heb ik gehoord, maar dat is niet waar mijn fractie zonet om vroeg. Mijn fractie vroeg het volgende. Er is een discussie geweest, ook in de commissie, over hoeveel administratieve capaciteit ermee gemoeid zou zijn als wij het amendement van mevrouw Faïd zouden aannemen of gewoon een-op-een zouden overnemen wat de Jeugdombudsman zegt. Ik vraag de wethouder of hij bereid is om als dat VNG-advies er ligt, schriftelijk aan de raad te communiceren hoe hij die extra bureaucratie onderbouwt. Dan hoeven we die discussie niet eindeloos te voeren. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik hoor die vraag goed en ik zal zeker proberen om daaraan gehoor te geven. Daar zal ik mijn best voor doen, maar neemt u het mij dan achteraf niet kwalijk als dat niet volledig lukt. Mevrouw Arp snapt ook dat dit een lastige vraag is om te beantwoorden, maar het kost evident veel extra tijd. Ook is het een handeling waarvoor deze mensen niet zijn opgeleid. Het is, nogmaals, een juridisch document en dit zijn professionals in het verlenen van hulp aan jongeren, aan kinderen. Het is dus werk dat iemand anders voor ze moet gaan doen of waarbij ze begeleid moeten worden door iemand anders. Het kost dus evident veel extra tijd, maar ik zal m'n best doen om dat schriftelijk wat beter te beschrijven, nadat de VNG met de nieuwe handreiking is gekomen. Caroline Verduin (D66).

Wij begrijpen de wens om door beschikkingsarm te werken de administratieve lasten laag te houden, maar we willen toch heel graag dat er goed geïnformeerd wordt. De wethouder noemde nu een hele lijst aan informatie die wordt gegeven in het gesprek. De wens in het amendement is om schriftelijk echt iets mee te geven aan zowel de jeugdige als de ouders: weet dat je een beschikking kan krijgen als daar behoefte aan is, een soort bonnetje, om op basis daarvan eventueel in beroep en bezwaar te gaan. Wordt er nu ook iets schriftelijks overhandigd? Dat mag een formulier zijn of een flyer of een folder, maar het gaat om het informeren over die rechtspositie. Is dat er in het huidige proces? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ja, dat is schriftelijk. Caroline Verduin (D66). Dus dat is nu al de praktijk en het wordt bij elk gesprek meegeven: schriftelijke informatie waarin staat dat iemand het recht heeft op het aanvragen van een beschikking. Wethouder Bredemeijer (CDA). Klopt. Vanaf 1 januari doen de samenwerkingsverbanden dat en daarvoor deden wij het, maar dat is hoe we werken. De voorzitter. Dat levert een aantal interrupties op. Allereerst meneer Smit.

50

Robin Smit (PvdD). In 2019 werd ook gezegd dat die informatie verdere verbetering behoefde. Kan de wethouder misschien toelichten of die samenwerkingsverbanden er nu mee verder zijn gegaan om die infovoorziening richting de zorgbehoevenden te verbeteren? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ja, dat is een heel terecht punt. We komen nu bij de kern, waar we moeten zijn. We zijn het er namelijk over eens dat die kinderen dat recht hebben en dat ze daarop gewezen moeten worden. Dat gebeurt schriftelijk. Ik ben ervan overtuigd dat de samenwerkingsverbanden er heel goed van doordrongen zijn dat dat heel expliciet, schriftelijk en op deze manier moet gebeuren in het contract dat we hebben afgesproken en dat dus ook in deze verordening wordt weergegeven. Het antwoord daarop is dus een volmondig ja. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Een vraag aan de wethouder. Als de jeugdzorgaanbieder en de cliënt, dus de professional en de cliënt, het eens zijn over het hulpaanbod op de hulpvraag, en de cliënt dus niet van plan is om bezwaar te maken, wat is dan de meerwaarde van een beschikking? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik denk dat die dan geen enkele meerwaarde heeft. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). De wethouder is helemaal geslaagd. Dank, wethouder.

Maar wat zou dan een reden kunnen zijn voor mensen om toch een juridisch stuk te willen? Wat zou de reden zijn om toch zo'n juridisch stuk te willen, waar heel veel fracties hier voordelen in zien? Wat is dan het voordeel, behalve dat het - ik noem even de nadelen - professionals demotiveert, wachttijden verlengd en zo kan ik nog wel even doorgaan? Wat is een positief gevolg? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik denk geen enkel. Ik denk dat het heel helder weergeeft wat de rechten zijn, maar die zijn al helder weergegeven aan de voorkant van het proces. Aan het eind van een hulpverleningstraject, waar we het hier over hebben, zal er hopelijk in de meeste gevallen sprake zijn van dankbaarheid en tevredenheid, maar in een enkel geval zal iemand zeggen: ik had dít verwacht maar het is dít geworden. Maar daar gaat die beschikking dus niet over, dus dat is ook al geen voordeel. Dat staat namelijk in dat gezinsplan. Dan kan iemand dus zeggen 'ik vind eigenlijk dat ik dít had moeten krijgen' en dan gaan we daaraan werken. Of niet, maar dat is dan een nieuw gesprek. Het gaat hier over de juridische vraag: heb ik gekregen waar ik recht op heb? Op het moment dat zo'n vraag oppopt, kan altijd de vraag worden gesteld: hé, daar wil ik over praten; mag ik een beschikking? Dat is dus één keer gebeurd sinds 2019. Ik zie er dus geen enkel voordeel in om dat standaard te doen. De voorzitter.

Voor de laatste maal, mevrouw Verdonk. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Ik hoor de wethouder zonet nog eens duidelijk zeggen dat het gaat om vrijwillige jeugdhulp. Ik kom dus als ouder met mijn kind bij de jeugdhulpverlening en vertel wat er aan de hand is. Er zit een professional tegenover me. Als die zegt 'dit is er aan de hand en dit stel ik voor', dan moet hij wel iets heel geks voorstellen wil ik nee zeggen als ouder. Ik denk dan: laten we maar beginnen. Mijn vraag is dus of het zo werkt in de praktijk. Want anders zou je ook als je zoon of dochter in de klas zit en de onderwijzer een straf geeft, kunnen zeggen: hohoho, ik moet eerst even een beschikking hebben. Zou dat vergelijkbaar zijn? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik denk dat die vergelijking behoorlijk lang standhoudt, ja. Mevrouw Verdonk beschreef zojuist het gesprek aan de voorkant. Een professional en een gezin zitten tegenover elkaar en het gesprek gaat over het vraagstuk, het probleem, en wat eraan gedaan zou kunnen worden. Het zou in de werkwijze die we nu voorstaan wél kunnen zijn dat het in dat gesprek aan de voorkant wat vaker gaat over: wat ook zou kunnen, is dít of dát. Het is dan de professional die dat zegt. Dan kan het gezin daarop reageren en samen komen ze dan tot de beste oplossing. Mocht dat escaleren, dan kom je op het punt waar we nu zijn.

Dat is het moment waarop iemand zegt: ik heb er gewoon recht op en u geeft het me niet; ik wil een klacht indienen dus ik wil een beschikking. Nou, dan komt die beschikking er en dan hebben we het probleem opgelost. De voorzitter. Gaat u verder, wethouder. 51

Wethouder Bredemeijer (CDA). Dat was het amendement van D66, en dan zou ik … De voorzitter. Ik zie gelijk een handje omhooggaan. Mevrouw Verduin. Caroline Verduin (D66). Ja, ik heb een laatste vraag. Ik krijg eigenlijk als antwoord: dit doen we al dus het is overbodig. Dan vraag ik me wel af waarom dit nog niet bekend was tijdens het debat van vorige week, en waarom we niet in de verordening kunnen vastleggen dat dit staande praktijk is, dus dat we dit al doen. Wethouder Bredemeijer (CDA). Dit ís wat ik gezegd heb tijdens het debat van afgelopen week. Ik snap de vraag dus niet. Dit is wat ik afgelopen week beschreven heb in de commissievergadering en dit is de werkwijze. Hier is het contract op geënt. Zo werken we dus. De voorzitter. Mevrouw Verduin, dit was eigenlijk al de derde interruptie op hetzelfde punt. U had twee interrupties over uw amendement en dit was eigenlijk de derde. Als u daar een vervolg aan wil geven, geef ik u het woord, en anders wil ik de wethouder weer het woord geven. Caroline Verduin (D66). Dan heb ik nog wel de vraag waarom dit dan niet al vastgelegd staat in de verordening. De voorzitter. Ja, dat was een vierde vraag. Eigenlijk was herhaling van de derde vraag. Dus wethouder, het woord is aan u. Wethouder Bredemeijer (CDA).

Dit staat zo in de verordening, niet woordelijk zoals ik het zonet heb beschreven, maar wel het feit dat gezinnen en jeugdigen hierop recht hebben en dat we dat dus ook vragen. Fatima Faïd (HSP). Ik vroeg me af of de wethouder het verschil weet tussen een klacht en een bezwaar. U haalt die dingen namelijk steeds door elkaar. Een beschikking gaat over bezwaar en een klacht kan je altijd indienen. Daar heb je niet per se een beschikking voor nodig. Ik vroeg me dus af of u dat weet. Wethouder Bredemeijer (CDA). Een klacht kun je indienen op het moment dat je niet tevreden bent over de zorg die verleend is. Dat gaat dus over de inhoud van de zorg. Een beschikking gaat niet over de inhoud van de zorg maar over het type zorg en over wat er toegekend is. De voorzitter. Mevrouw Faïd, een vervolgvraag? Nee? Mevrouw Klokkenburg heeft nog wel een vraag aan de wethouder. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ja, toch even in aanvulling op de vraag van mevrouw Verduin over het artikel waarop zij een amendement indient. Ik denk dat zij het woordje 'schriftelijk' daarin mist. De wethouder heeft zojuist gezegd dat er inderdaad ook schriftelijk gewezen wordt op de rechten, maar in de verordening staat dat de jeugdige geïnformeerd wordt. Als het woordje 'schriftelijk' toegevoegd zou worden, zijn we er volgens mij ook. Dan is het al de staande praktijk.

Kan de wethouder dat beamen? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ja, maar dan zijn we wel echt aan tekstexegese aan het doen. We hebben ook nog de contracten die eronder liggen. Ik weet even niet uit m'n hoofd of het woord 'schriftelijk' daar wel in staat, maar dit is gewoon de werkwijze die we overeen zijn gekomen. Daar zijn flyers over, daar zijn brieven over … Punt. De voorzitter. Gaat u verder, wethouder.

52

Wethouder Bredemeijer (CDA). De ChristenUnie/SGP heeft een motie ingediend. Kortheidshalve zou ik willen zeggen dat ik die graag aan het oordeel van de raad zou willen overlaten. Dat wat betreft de motie. Het tweede is een amendement. Zeg ik het dan goed? Het zijn twee amendementen, excuus. Sorry hoor, ik haal het even door elkaar. Er zijn twee amendementen van ChristenUnie/SGP. We hebben daarover van gedachten gewisseld op inhoud en ik ben het er helemaal mee eens, dus die zou ik beide aan het oordeel van de raad willen overlaten. Dan ga ik over naar de amendementen van de Partij voor de Dieren. Ook die laat ik beide aan het oordeel van de raad. Ik hoop dat het voldoende is als ik er niet al te inhoudelijk op inga. Volgens mij hebben we de inhoudelijke argumenten namelijk al gedeeld met elkaar. De voorzitter. En als er behoefte aan is, zien we wel interrupties! Wethouder Bredemeijer (CDA). Dan horen we het wel! Over het amendement van de VVD over pgb-fraude hebben we ook goed en uitgebreid gesproken. Dat is een motie, excuus. Een nieuw protocol klinkt als iets waarvan ik me afvraag of ik aan die verwachting kan voldoen.

Als ik de motie zo mag interpreteren dat ik in ieder geval wel de manier van werken zoals die in deze motie wordt beschreven zeer onderschrijf en die ook onderdeel wil houden van de handelwijze, hoop ik dat ik de motie daarmee aan het oordeel van de raad mag laten. Ik zie aan de non-verbale reactie van de heer Uduba van de VVD dat dat mag. Met die appreciatie wil ik de motie dus aan het oordeel van de raad laten. Dan ga ik over naar het amendement van de Socialistische Partij. Dat is een soort tussenvormamendement, dat ziet op de discussie die we zojuist voerden over de vraag hoe ik omga met de appreciatie van de VNG die straks komt. Als we dit zien als een vorm om dan het gesprek goed te kunnen voeren, mocht die behoefte er zijn naar aanleiding van de VNG, dan kunnen we dat doen. Even kijken, hoor … De voorzitter. Ik geef dan eerst mevrouw Arp even het woord en dan kunt u daarna rustig verder zoeken. Lesley Arp (SP). Ik probeer de wethouder goed te begrijpen. Hij geeft nu eigenlijk aan: als we dan die reactie van de VNG hebben, kunnen we dit eventueel wel doen. Maar ik zou toch graag willen, ook gegeven het feit dat de Ombudsman dit advies heeft uitgebracht en er ook wel wat commotie over is ontstaan, dat we de komende tijd al aan de slag gaan met de werkwijze die wij voorstellen. Daarin geven we wel alvast de beschikking af als er onenigheid is over het gezinsplan.

Het gaat mij dus ook echt over de maanden in aanloop naar dat VNG-advies. Kan de wethouder daar ook op reageren? Wethouder Bredemeijer (CDA). Dit komt wel heel dicht bij hoe we al werken, hè. Ik beschreef dat zonet in een interruptiedebatje met mevrouw Verdonk. Er is onenigheid over de inhoud van de zorg of over het gezinsplan. Dan kom je op het punt dat je daartegen beroep kan aantekenen en dan heb je dus recht op een beschikking. Mevrouw Arp vindt dat we op het moment dat dat zich voordoet, standaard moeten beschikken. Ik denk dat het verstandig is om die werkwijze alvast uit te voeren. Dat is dan ook de appreciatie en daarmee wil ik het amendement aan het oordeel van de raad overlaten. Dan het sluitstuk van het debat, wat mij betreft. Dat is het amendement van de HSP. Met alles wat ik zojuist gezegd heb, zou ik dat willen ontraden. De voorzitter. Nou, dan was dat inderdaad het sluitstuk. Dan is er toch iets waar we het over eens zijn. Nee? Toch niet? Ik zie nog wat interrupties op het scherm. Eerst meneer Smit. Robin Smit (PvdD). Voorzitter, volgens mij mis ik nog een appreciatie op een van onze amendementen. De voorzitter. Ik dacht dat de wethouder die allemaal omarmde. Of sorry: aan de raad overliet. Hij zei dat het over beide ging. Ja, u schrikt daar zó van! Dan mevrouw Arp.

53

Lesley Arp (SP). Ik heb nog één vraag. Eerst dacht ik namelijk dat we naar een tweede termijn zouden gaan, maar nu twijfel ik daar toch over. Het gaat over het amendement van D66. Ik weet niet of dat wordt ingetrokken of in stemming wordt gebracht. Mijn fractie viel een beetje over het woord 'formulier', omdat ik daarbij de indruk krijg dat iemand dan een formulier moet invullen. Maar als iemand mondeling zegt dat hij een beschikking wil, zou dat wat mij betreft ook voldoende moeten zijn. Hoe gaat de wethouder dus om met dat woord 'formulier', stel dat het amendement wordt aangenomen? Wethouder Bredemeijer (CDA). Het is inderdaad heel goed om daarbij stil te staan. Mocht dit amendement aangenomen worden dan komt dat dus heel dicht bij de werkwijze die we nu hebben, maar dat is inderdaad op een mondelinge manier en niet via een formulier. De voorzitter. Dan kijk ik nu de raad rond om te zien of er behoefte is aan een tweede termijn. Is dat het geval? Dat lijkt niet zo te zijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan hier vanavond over stemmen, want ik denk dat we kunnen concluderen dat het avond gaat worden.

Aan de orde is: M.

Gewijzigd initiatiefvoorstel Voor een veilig Moerwijk (SP) (RIS315300).

De voorzitter. De initiatiefnemer, mevrouw Arp, mag een korte toelichting geven op het voorstel. Ik wil beginnen met haar even het woord te geven. Ondertussen gaan we dan zorgen dat zij hier dadelijk een plekje in vak C heeft, zodat ze vanuit hier haar initiatiefvoorstel kan verdedigen. Mevrouw Arp, het woord is aan u. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Ik hou mijn inleiding kort, want tijdens de eerste bespreking van het SPinitiatiefvoorstel Voor een veilig Moerwijk, in november, heeft de SP al veel kunnen zeggen over de oorsprong van dit voorstel. Moerwijk kampt met een veelvoud aan problemen, en armoede en onveiligheid gaan er hand in hand. In ons oorspronkelijke voorstel stonden maar liefst zeventien actiepunten die voortkomen uit gesprekken van oud-collega Rick Hoefsloot met bewoners, waarvan het college er aanvankelijk vijf wilde overnemen. We hebben goed geluisterd naar de inbreng van collega's in de commissie Bestuur en zo geprobeerd te peilen voor welk van de overige punten brede steun bestaat in de raad. Over die punten, bijvoorbeeld over het aantal wijkagenten in Moerwijk, het belang van investeren in de relatie tussen bewoners en de politie en het laagdrempelige contact met ggz-professionals, zijn we het gesprek aangegaan met de verantwoordelijke ambtenaren. Dit heeft geresulteerd in een nieuwe versie, met elf actiepunten.

Ik dank het college en de ambtenaren voor de bereidheid om met ons mee te denken, en de collega's in de raad voor het delen van hun ideeën over ons voorstel. Ik denk dat we wel kunnen constateren dat de veiligheidssituatie in Moerwijk in de hele raad leeft. De inwoners van Moerwijk verdienen dit ook, dus ik hoop op brede steun vandaag voor ons voorstel. De voorzitter. Dank u wel. Dan mag u zo dadelijk hier naast mij plaatsnemen. Nu is het woord in eerste termijn aan de raad. We beginnen met de heer Kruis, die al helemaal klaarstaat namens de PVV. Het woord is aan u. De beraadslaging wordt geopend. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ook van harte steun namens de PVV-fractie voor het voorliggende initiatiefvoorstel van mevrouw Arp. Ik dank haar en alle mensen uit Moerwijk die hebben bijgedragen aan de totstandkoming van dit stuk. Er zaten echt een paar interessante zaken bij, 54

zeker als het ging om het beperken van het aantal mensen met een zorgdoelgroepachtergrond in vrijgekomen sociale huurwoningen. Ik wil mevrouw Arp van de Socialistische Partij er wel op wijzen dat ook Moerwijk is gebaat bij het zetten van een rem op de instroom. De SP geeft nooit thuis als het gaat om instroombeperkende maatregelen in Den Haag. Dat gezegd hebbende denk ik dat dit een mooi begin kan zijn van een hele mooie en vruchtbare samenwerking én samenleving, want samenwerking en samenleving zijn vriendjes van elkaar. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. Heel veel dank aan de initiatiefnemer voor dit initiatiefvoorstel en zeker ook voor de zorgvuldige aanpassingen in het voorstel na de commissiebehandeling die we eind vorig jaar nog hadden. Veel punten die wij hebben ingebracht hebben wij teruggezien in het gewijzigde voorstel van de SP. Voor ons is met name de verduidelijking met betrekking tot de dekking van dit initiatiefvoorstel belangrijk. Die komt namelijk uit het budget voor de Regio Deal en uit Preventie met Gezag, en gaat niet ten koste van het toch al beperkte veiligheidsbudget. Daarnaast is de inzet van ggz-professionals in samenwerking met, maar niet ín, de basisteams van de politie een wijziging waar wij zeer tevreden mee zijn. Ik heb nog een tweetal vragen. Ten eerste dient de Partij voor de Dieren een amendement in.

Graag zou ik een reactie willen van de indiener en van het college op de vraag of er kosten aan de uitvoering van dat amendement verbonden zijn en, zo ja, hoe die dan gedekt zouden worden. Tot slot heb ik een vraag aan wethouder Bredemeijer. Bij de begrotingsbehandeling heb ik namens de VVD een amendement ingetrokken over de speeltuin aan de Drakesteinweg, omdat de wethouder zei dat hij mogelijkheden zag om daar iets mee te doen binnen zijn reguliere speeltuinenplan. Kan de wethouder toezeggen dat hij met het punt zoals het nu in het initiatiefvoorstel staat aan de slag gaat binnen zijn normale beleid en, zo ja, wanneer hij ons daar nader over kan informeren? De voorzitter. Voordat u verdergaat, heeft meneer Guernaoui een vraag aan u. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Het is eigenlijk meer een punt van orde, voorzitter. Ik hoor mijn collega een vraag stellen aan wethouder Bredemeijer, maar die … Oké, hij was er wel. Mooi, dan heeft hij de vraag ook gehoord. Dan is mijn interruptie nu overbodig. Dank. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg, wilt u daarop nog reageren? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zag de heer Bredemeijer luisterend buiten de zaal staan, dus ik denk dat het helemaal goedkomt. De voorzitter. Dank u wel. Dan meneer De Vuyst namens GroenLinks. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Ik ben in een korte bui vandaag.

Laat ik ook beginnen met de complimenten voor de SP, zowel voor mijn oud-collega de heer Hoefsloot als voor mevrouw Arp, en voor de betrokken bewoners voor dit initiatiefvoorstel. Het is, bedacht ik, eigenlijk een interessante mengvorm geworden van een instrument van de raad en een instrument van bewoners, want die mogen ook een initiatiefvoorstel doen. Dit is dus ook bestuurlijke innovatie in Moerwijk. De initiatiefnemer heeft op inzichtelijke wijze het voorstel gewijzigd en ik herken daarin inderdaad veel van de inbrengen die door de verschillende collega's zijn gedaan in de commissie. GroenLinks kan zich vinden in de wijzigingen. Die hebben het voorstel op punten versterkt of beter uitvoerbaar gemaakt. Ik ben wel benieuwd wat het definitieve advies van het college zal zijn op dit initiatiefvoorstel, want we hebben een preadvies gehad op de eerdere versie. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Dank aan de Haagse SP-fractie voor dit initiatiefvoorstel. Dit voorstel is samen met de bewoners gemaakt en laat heel concreet en duidelijk zien waar veiligheid óók over gaat, namelijk verlichting, heldere communicatie, speeltuinen en het eerlijker spreiden van zorgdoelgroepen over de stad.

De ChristenUnie/SGP ziet net als de SP de noodzaak om de veiligheid in Moerwijk zo snel mogelijk te verbeteren en ziet in dit initiatiefvoorstel een aantal goede stappen om dat te bewerkstelligen.

55

Specifiek voor het Heeswijkplein hebben we nog een kleine aanvulling, om ook daar het gevoel van veiligheid te vergroten. De insprekers bij de commissiebehandeling gaven duidelijk aan dat het Heeswijkplein actief wordt gemeden omdat er veel overlast is. Voor het plein geldt daarom een alcohol- en softdrugsverbod, maar uit Woo-stukken blijkt dat er nul boetes of waarschuwingen zijn uitgedeeld in de afgelopen jaren. Daarom heb ik een motie, om daar ook actief te gaan handhaven. Ik dien deze motie in met de collega's Van Basten Batenburg, Partiman en Arp. Het dictum luidt: verzoekt het college actief te handhaven op de naleving van het alcohol- en softdrugsverbod op het Heeswijkplein, waarbij overtreders eerst worden gewaarschuwd, waarna ook tot boetes overgegaan kan worden, en hierbij rekening te houden met de bestaande maatwerkbenadering voor dak- en thuisloze mensen. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door mevrouw Arp en mevrouw Van Basten Batenburg, wordt de volgende motie (M.1 CU/SGP) ingediend:

Motie M.1 CU/SGP handhaaf bij overlast De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 januari 2024, ter bespreking van het initiatiefvoorstel Een Veilig Moerwijk (RIS313500), constaterende, dat: ▪ op het Heeswijkplein een alcohol- en softdrugsverbod geldt; ▪ het woo-verzoek inzake het alcoholverbod m.b.t. Heeswijkplein stelt dat er in de periode van 22-11-2022 tot 14-04-2023 nul boetes zijn uitgedeeld voor het overtreden van het alcohol- en softdrugs verbod en ook geen waarschuwingen op deze verbodsbepaling zijn uitgedeeld (2023-224271-WOO-inzake alcoholverbod Heeswijkplein - WOO-verzoeken Den Haag); overwegende, dat: ▪ het voor het veiligheidsgevoel van bewoners én voor het gezag in de wijk belangrijk is dat een alcohol- en softdrugsverbod ook wordt gehandhaafd; ▪ bij de inspraak tijdens behandeling van het initiatiefvoorstel in de commissie door insprekers is benoemd dat bewoners - met name vrouwen - het Heeswijkplein mijden wegens overlastsituaties; ▪ handhaving en politie werken met een maatwerkbenadering zodat dak- en thuisloze mensen worden toegeleid naar zorg en zo min mogelijk beboet (zoals onder andere verwoord in beantwoording schriftelijke vragen RIS307587); verzoekt het college: ▪ actief te handhaven op de naleving van het alcohol- en softdrugsverbod op het Heeswijkplein, waarbij overtreders eerst worden gewaarschuwd, waarna ook tot boetes overgegaan

kan worden; ▪ hierbij rekening te houden met de bestaande maatwerkbenadering voor dak- en thuisloze mensen, en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. Allereerst wil ik natuurlijk de SP-fractie bedanken voor haar initiatiefvoorstel. Natuurlijk bedank ik ook de tientallen Moerwijkers met wie de SP dit voorstel geschreven heeft. Het is mooi om te zien dat zij betrokken zijn geweest. Ik denk dat deze werkwijze ook een goed voorbeeld is voor veel fracties. DENK deelt het doel dat op korte termijn de veiligheid in Moerwijk verbeterd dient te worden. Het dagelijks leven van Moerwijkers moet er flink op vooruitgaan. Ik ben ook blij dat het college in zijn brief aangeeft dat het de urgentie deelt van de aandacht die de SP vraagt voor de verbetering van 56

de veiligheid in Moerwijk. Tijdens de commissie was de inspraak van insprekers ook duidelijk. Die signalen en zorgen dienen we serieus te nemen. De signalen over de onveiligheid en de drugs- en alcoholoverlast zijn verontrustend. Kinderen moeten in een veilige omgeving kunnen opgroeien. Ouders moeten zich geen zorgen hoeven maken als hun kinderen buitenspelen. Verder is DENK het volledig eens met de SP dat armoede en onveiligheid hand in hand gaan. DENK ziet ook dat de sociaal-economische status van Moerwijk verslechtert. Ook wij ontvangen signalen over een toenemend gevoel van onveiligheid in Moerwijk en we vinden dat de problematiek in Moerwijk dusdanig is dat er snel moet worden ingegrepen. Het voorstel is inmiddels gewijzigd. Ook dank aan de SP voor het duidelijke voorstel. Ik las daarin heel veel punten waar ik het sterk mee eens ben. In de commissie hadden wij al een positieve houding ten opzichte van het voorstel. Die positieve houding hebben wij nog steeds en wij zullen voor het voorstel stemmen. Mairan Sewtahal (PvdA). Voorzitter. Ik hou het kort. Mijn fractie is van plan om het voorstel te gaan steunen en hoopt dat, zoals de initiatiefnemers beogen, het dagelijkse leven in Moerwijk er voor bewoners merkbaar op vooruit zal gaan. Wij kijken met name uit naar hoe het college de afspraken over de spreiding van zorgdoelgroepen gaat uitwerken.

We zijn blij dat aan de politie gevraagd gaat worden om het aantal wijkagenten in Moerwijk op het afgesproken niveau te brengen. Veel dank tot slot, en complimenten aan de initiatiefnemers. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Allereerst natuurlijk dank aan de indieners voor het mooie voorstel. Ik kan me daar zeker bij aansluiten en mijn fractie zal het van harte steunen. Wij vonden het wel heel jammer dat juist het punt over de behoefte aan veilige fietsparkeerplekken is geschrapt. Mijn fractie herkent de behoefte daaraan in de stad. Met goedkeuring van de SP dien ik dan ook het amendement Veilig fietsparkeren in Moerwijk in, om de gemeente hiermee toch actief aan de slag te laten gaan. Want ook inwoners van Moerwijk hebben het recht om hun fiets veilig vast te kunnen zetten. Marije Mostert (D66). Ik heb een vraag over die fietsnietjes. Er is al bestaand beleid waardoor die fietsnietjes door de stad geplaatst worden. Komt het voorstel in het amendement van de Partij voor de Dieren uit de bestaande middelen? Leonie Gerritsen (PvdD). Als het amendement wordt aangenomen wordt gekeken hoe die samenwerking kan worden gezocht. Het gaat er meer om dat mensen zelf kunnen aangeven dat ze daar behoefte aan hebben. Dat kan nu voor veel mensen in Moerwijk niet, want als je een kelderbox hebt, mag het dus al niet meer, ook al woon je er met z'n drieën en staat je kelderbox vol.

En als je slecht ter been bent en je kelderbox niet in kan, mag je het ook niet. Daar houdt het amendement dus rekening mee. Marije Mostert (D66). Dus dan begrijp ik goed dat er geen extra middelen voor worden ingezet. Het gaat er puur om te bekijken waar de nietjes geplaatst worden, en dit amendement vraagt niet om extra geld voor fietsnietjes. Leonie Gerritsen (PvdD). Nou, er is geld voor fietsnietjes. Dat kan daar dus voor gebruikt worden. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen wordt het volgende amendement (M.A PvdD) voorgesteld:

Amendement M.A PvdD Veilig fietsparkeren in Moerwijk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 januari 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college aan de raad inzake Gewijzigd initiatiefvoorstel Voor een veilig Moerwijk (SP) (RIS315300).

57

Besluit om het volgende dictumpunt toe te voegen: • Er wordt actief onderzocht op welke plekken er, door middel van fietsenstallingen of fietsnietjes op straathoeken of in binnentuinen, veilige fietsparkeerplekken kunnen worden toegevoegd. De gemeente zoekt hiervoor de samenwerking met woningcorporaties en actieve bewoners. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Marije Mostert (D66). Voorzitter. Heel veel dank aan de SP. Ik noem met name Rick Hoefsloot nog even. Ook heel veel dank aan alle Moerwijkers die hebben geholpen om dit initiatiefvoorstel tot een plan te maken. Ik licht er vanuit mijn expertise één onderwerp uit, namelijk de veiligheid op straat. Het is heel goed om te lezen dat het initiatiefvoorstel ook het gevoel van onveiligheid, ook dat van vrouwen, in Moerwijk nog eens extra aankaart en daarvoor ook concrete maatregelen suggereert, zoals het verbeteren van de verlichting op straat. Mijn fractie heeft namelijk naar aanleiding van een hele heftige aanranding op station Moerwijk ook schriftelijke vragen gesteld. In de beantwoording daarvan wordt inderdaad erkend dat het onveiligheidsgevoel van vrouwen in Moerwijk op hotspots als het station echt heel groot is. Dat is gewoon onacceptabel.

Als je je je niet eens veilig kunt voelen in je wijk, waar dan wel? Het college heeft toen gelukkig toegezegd dat er op korte termijn, ik geloof zelfs al in 2023, extra geld zou worden vrijgemaakt om dit te verbeteren. Daarbij werd niet alleen gekeken naar de verlichting maar ook naar het vergroenen en de zichtbaarheid. Wij hopen dus dat dit al gelukt is, maar we willen het college bij dezen ook oproepen om bij dit initiatiefvoorstel ook goed te kijken naar de zichtlijnen en de groenverdeling in Moerwijk, om dat veiligheidsgevoel in heel Moerwijk te vergroten. Tot slot heb ik een kleine tip. Als er dan een schouw wordt gedaan rondom die veiligheid en dat onveiligheidsgevoel, neem dan naast de bewonersorganisaties ook organisaties als Stop Straatintimidatie en Fairspace mee om mee te kijken naar de veiligheid. De voorzitter. Dank u wel. Dan komen we bij het college. Wethouder Balster als eerste? Nee, de burgemeester als eerste. Het woord is aan de burgemeester. De heer Van Zanen. Voorzitter. Ik sluit me zeer aan bij de leden van de raad die complimenten hebben uitgedeeld aan de fractie van de SP. Ik vond de tekst in eerste instantie al zeer plezierig en opbouwend en getuigend van een grote betrokkenheid met de mensen in Moerwijk. Ik vond ook het debat plezierig.

Ik heb ook van medewerkers teruggehoord dat het overleg dat heeft geleid tot de elf actiepunten heel goed en positief is verlopen. Ik ben het dus volledig eens met de elf actiepunten en ik zal mijn best doen op de onderdelen waar ik over ga. Ik wil nog maar een keer benadrukken dat het hele college met u deelt dat de urgentie groot is. Gisteren ben ik voor een onderdeel van mijn werkbezoek nog weer aan het Heeswijkplein geweest. Daar wordt keihard gewerkt en er hebben ook een aantal arrestaties plaatsgevonden, maar we zijn er nog niet. Ik dank u dus echt voor het voorstel. Ik behandel één motie, namelijk de motie Handhaaf bij overlast van mevrouw Klokkenburg en anderen. Ja toch? Ik hoor dat er gelachen wordt. De voorzitter. Het is de motie van mevrouw Klokkenburg over overlast. Niet: de overlast van mevrouw Klokkenburg! Die ervaren sommigen van ons misschien ook wel, maar … Gaat u verder. De heer Van Zanen. U moet me geen woorden in de mond leggen, hè. Stel u voor! De laatste keer dat we in de commissie spraken over het initiatiefvoorstel heb ik al aangegeven dat ik het belang onderschrijf van politie en handhaving en dat ik het actief handhaven van het alcoholen blowverbod op het Heeswijkplein zou bespreken. Dat is ook gebeurd. Ik wil daarbij wel het volgende benadrukken, mede namens collega Barker.

Zowel de politie- als de handhavingscapaciteit is natuurlijk schaars is en we moeten steeds kiezen, maar in de veiligheids- en leefbaarheidsoverleggen in het stadsdeel worden de prioriteiten bepaald, en het Heeswijkplein en omgeving hebben de aandacht vanwege allerlei vormen van overlast door personen, waaronder de doelgroep jeugd. Ik hoop dat u dat 58

doorheeft. In de periode van 1 september 2023 tot en met 31 december 2023 hebben de politie en handhaving meer dan 40 boetes gegeven op het Heeswijkplein, onder andere voor APV-verboden, hinderlijk gedrag, openbare dronkenschap en verkeersovertredingen. Door handhaving zijn twee waarschuwingen gegeven voor overlast door alcohol, en uiteraard wordt er rekening gehouden met de gemaakte afspraken omtrent het beboeten van dak- en thuisloze mensen. U verzoekt het college om erop aan te dringen om actief te handhaven en overtreders hierbij eerst een waarschuwing te geven. Ik heb dit ook met wethouder Barker besproken. Ik merk dat het per situatie verschillend is of er daadwerkelijk kan worden volstaan met een waarschuwing of dat een politieagent of handhaver het echt nodig acht om direct een bekeuring te geven. Dat wil ik ook graag aan de professionals overlaten. Wij zijn het er volstrekt mee eens dat er actief moet worden gehandhaafd op het alcohol- en softdrugsverbod op het Heeswijkplein, en nu kan ik twee dingen zeggen. Ik kan zeggen: daarmee is de motie een ondersteuning en dus overbodig. En ik kan zeggen: het kan geen kwaad en in de geest van het initiatiefvoorstel is het gewoon ondersteuning beleid, prima. De voorzitter. Dank u wel. Toch is daar een vraag over. Blijft u heel even staan, burgemeester. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Terwijl ik naar het antwoord van de burgemeester zat te luisteren dacht ik: o, het gebeurt al dus het is overbodig. Daarom stel ik toch de volgende vraag. Verandert er iets als deze motie wordt aangenomen? De heer Van Zanen. Nee. De voorzitter. Dank. Dan is nu wel het woord aan wethouder … Nee, mevrouw Klokkenburg heeft nog een interruptie aan de burgemeester. Komt u nog één keer terug, burgemeester. U wilt nog heel vaak terugkomen, zegt u. Oké, laten we kijken of het bij één keer kan blijven. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Dank aan de burgemeester, ook voor de cijfers die hij zojuist gaf. Uit het Woo-verzoek bleek namelijk echt dat er in ruim een halfjaar tijd nul keer was beboet. Ik ben blij dat dit nu wel gebeurt. Ik trek de motie dan ook in. We houden natuurlijk wel nauwlettend in de gaten of dit ook zo blijft gaan. De voorzitter. Aangezien motie M.1 CU/SGP is ingetrokken, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. De burgemeester wil toch nog reageren. De heer Van Zanen. Dat vind ik zeer fair. Ik zeg er ook bij dat meneer Hoefsloot hier ook een rol in heeft gespeeld. Die heeft namelijk al ver voor het initiatiefvoorstel tijdens een van de behandelingen over veiligheid ook gezegd: let even op of daar wel voldoende gebeurt. Dat signaal is toen dus doorgegeven. De voorzitter.

Nog even voor de duidelijkheid: u trok motie M.1 in en daar wordt dus niet meer over gestemd. Iemand nog een vraag aan de burgemeester? De heer Van Zanen. Over dit onderwerp! De voorzitter. Over dit onderwerp, ja! Dat is niet het geval. Neemt u weer plaats, burgemeester. Dan vraag ik wethouder Balster of hij nu naar voren wil komen. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Ook mijn grote waardering voor het mooie initiatiefvoorstel van de SP. Het wordt in de wijk ook zeer gewaardeerd. Ik preadviseer op het amendement van de Partij voor de Dieren. Het college kan dit amendement aan de raad laten. De vraag van mevrouw Van Basten Batenburg was of hier extra geld mee is gemoeid. Er is op dit moment geen extra geld beschikbaar, maar we lezen het amendement ook echt zo dat we de mogelijkheid gaan bieden, en dat we straks bij de herprioritering gaan kijken of daar mogelijkheden toe zijn. Ik neem aan dat mevrouw Gerritsen het ook belangrijk vindt dat we er dan 59

voor waken dat het niet ten koste van het groen in de binnentuinen gaat. Dat wordt vast nog even een onderzoekje, maar we kunnen dit amendement aan de raad laten. Wethouder Bredemeijer (CDA). Voorzitter. Er is een korte vraag aan mij gesteld over het speelbeleid. Ik zou expliciet de drie speeltuinen willen benoemen. Op dit moment zijn we bezig met een participatietraject rond de speeltuin aan de Jan Vosstraat. Dat is dus op dit moment in behandeling; dat loopt. We zijn inderdaad ook bezig met de befaamde speelbrief, die nu al een doorslaand succes is. Ik heb de eerste versie daarvan gezien en het is echt een prachtige brief. Hij komt nog in Q1 naar de raad. Daarin staan wij stil bij alle speeltuinen in de stad, want we hebben daar extra budget voor gekregen. Ik zou er nog twee willen benoemen. De ene is de Drakesteinweg. Die staat dus in de speelbrief. De andere is de Van Ruysbroekstraat. Die zal dan weer binnen het reguliere budget gaan, maar goed. Dat is misschien te gedetailleerd. In de speelbrief gaan we daarop in ieder geval in. De budgetten zijn er. De manier waarop we die gaan verdelen en wat het meest noodzakelijk is, komt in de speelbrief terug, in Q1. De voorzitter. Dank u wel, wethouder. Dan krijgt de initiatiefnemer nog het woord. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Dank aan alle collega's voor de complimenten.

Ik denk dat de heer Hoefsloot meekijkt en ik denk dat hij ze bij dezen ontvangt. Wat ik zelf erg waardeer, is dat dit voorstel blijkbaar steun kan dragen van links tot rechts. Ik zit zelf niet meer zo vaak in de commissie Bestuur want dat doet collega Ramesar, maar soms zie ik dat de discussies daar heel gepolariseerd zijn. Er zijn natuurlijk onderwerpen waarop we heel erg tegenover elkaar staan, zoals preventief fouilleren of cameratoezicht, maar je ziet hier dat er toch iets is wat ons bindt. Dat vind ik mooi en ik hoop dat vaker te gaan zien. Dan kom ik bij de motie die is ingetrokken. Ik denk dat mevrouw Klokkenburg en mijn fractie heel scherp blijven op de cijfers rond het Heeswijkplein, en op de vraag in hoeverre er inderdaad actief wordt gewaarschuwd. Wij schrokken namelijk heel erg van de cijfers uit het Woo-verzoek, maar ik ben blij dat uit de reactie van de burgemeester blijkt dat er al een kentering in gang is gezet. Dat vind ik heel belangrijk, want het moet gewoon een plek zijn voor iedereen en zeker ook voor kinderen. De afgelopen tijd hebben we gemerkt dat het Heeswijkplein onmiskenbaar een hotspot was voor overlast terwijl het dus juist een aangename plek moet zijn voor de buurt. Dan het amendement van de Partij voor de Dieren. Dat raakt natuurlijk aan wat wij oorspronkelijk wilden.

Ik denk dat het antwoord over de financiële dekking al door de wethouder gegeven is. Die dekking komt in ieder geval niet uit het veiligheidsbudget maar gewoon uit de bestaande middelen voor die voorziening. Ik zie het amendement inderdaad ook als een oproep om vooral te beginnen met schouwen, zoals we ook bij de verlichting hebben gezegd: begin met schouwen. Ik ben dus heel blij dat de Partij voor de Dieren dit misschien toch weer in het initiatiefvoorstel terugkrijgt. Ik denk dat ik hiermee de vragen wel heb beantwoord. De voorzitter. Dank u wel. Ik zie ook geen interrupties, dus dat lijkt het geval. Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Dan gaan we vanavond stemmen over de moties, het amendement en het initiatiefvoorstel zelf. Ik wil heel even schorsen om een voorzitterswisseling mogelijk te maken en een korte pauze in te lassen. De vergadering wordt van 17.14 uur tot 17.19 uur geschorst. Voorzitter: de heer Van Zanen.

60

Aan de orde is: N.

Gewijzigd initiatiefvoorstel Stuur op het klimaat (D66-PvdD) (RIS315607).

De voorzitter. Ik nodig de initiatiefnemers uit om naar voren te komen. Ik zie de heer Assad al bewegen. Yousef Assad (D66). Voorzitter. Ik wil beginnen met het bedanken van alle betrokkenen die hebben bijgedragen aan dit initiatiefvoorstel. Dat zijn de ondersteuning en mensen buiten de raad, maar in het bijzonder de fracties van de Partij voor de Dieren en D66, en ook toenmalig raadslid Robert Barker van de Partij voor de Dieren. Ik heb onze samenwerking als bijzonder prettig ervaren. Ook belangrijk en leuk om te benoemen is dat we dat toen hebben gedaan als coalitiepartij en oppositiepartij op een heel belangrijk thema, namelijk klimaat en klimaatverandering en hoe we daarmee omgaan in de stad. Dat was toen voor ons een hele mooie samenwerking en dat is heel goed gegaan. Ik geef een korte toelichting. Beide fracties willen met het initiatiefvoorstel het klimaatbeleid concretiseren en meetbaar maken en daarmee de raad en de stad in staat stellen om daar goed zicht op te hebben. Op basis hiervan kunnen we als stadsbestuur bijsturen door extra maatregelen te treffen als dat nodig is.

Maar we kunnen ook leren voor de toekomst: wat gaat er goed, wat gaat er niet goed en wat kunnen we extra doen om onze klimaatdoelstellingen juist wel te halen? Dat is belangrijk, want in de afgelopen twaalf jaar is het debat hier vaak gegaan over de vragen: waar staan we, doen we genoeg, wat halen we en wat bereiken we niet? Met dit initiatiefvoorstel pogen wij dat gat te vullen. Wij zijn ook tevreden met het preadvies waarmee het college is gekomen, over een instrument dat ook in andere Europese steden wordt gehanteerd en waarmee dus ervaring is opgedaan. Dat is heel belangrijk. Tot slot. Er was een uitgebreide behandeling in de commissie. Dat was een hele goede behandeling waarbij veel vragen werden gesteld. We hebben ook input gekregen, onder andere van de fractie van GroenLinks, over het meenemen van sociale indicatoren. Dat heeft erin geresulteerd dat wij twee dictumpunten hebben toegevoegd, te weten I.j. en I.k. Wij zijn het daar natuurlijk mee eens en we zijn er ook blij mee. Ik dank iedereen en ik kijk uit naar de behandeling. De voorzitter. Dank u wel, meneer Assad. Ik kijk naar de sprekerslijst en geef als eerste het woord aan meneer Groenewold. De beraadslaging wordt geopend. Dennis Groenewold (D66). Voorzitter. Laat ik beginnen met de complimenten aan beide initiatiefnemers voor dit prachtige initiatiefvoorstel.

Zo lang als ik hier rondloop, en dat is al een aardige tijd, hebben we het namelijk bij het onderwerp duurzaamheid al over de vraag wat nou precies de effecten zijn van het geld dat uitgeven. Geven we dat wel aan de juiste dingen uit? Moeten we dat niet beter gaan meten? Dat gaan we dadelijk doen, dankzij dit mooie initiatiefvoorstel. Daar zijn we blij mee, want daarmee kunnen we echt zorgen dat het geld aan de juiste zaken wordt uitgegeven, zodat het op de juiste plek terechtkomt. Uiteindelijk geven we het geld dan gewoon het beste uit en besparen we daarmee ook geld. Er gaat dan meer geld naar echte verduurzaming dankzij dit initiatiefvoorstel, en daar is D66 heel blij mee. Ik ben ook heel trots op mijn opvolger op duurzaamheid dat hij hiermee is gekomen. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik wil ook graag iedereen bedanken. Iedereen die ik heb gesproken in de afgelopen tijd. Ik wil ook Dennis Groenewold van D66 bedanken, voor het feit dat hij D66 complimenteerde met een D66-initiatiefvoorstel, en dat hij heel blij was met de voorstellen van D66. Hij was ook heel blij dat D66-raadslid Peter Mekers D66-raadslid Dennis Groenewold fotografeerde terwijl hij hier D66 stond te complimenteren.

61

Dennis Groenewold (D66). Dank aan meneer Kruis. Ik had helemaal niet door dat ik werd gefotografeerd, dus dank dat u mij daar even op wijst. De voorzitter. Meneer Kruis, we zijn nu bezig met een initiatiefvoorstel, hè, en niet met de foto's van de heer Groenewold. Gaat uw gang. Sebastian Kruis (PVV). Nou, ik had het in het begin ook niet door, maar ik zag de focus van mevrouw Verduin van D66 op de camera, dus toen dacht ik: o, er zal wel een camera zijn. We hebben het vandaag over het voorliggende initiatiefvoorstel … Die vind je leuk hè, mevrouw De Groot? De voorzitter. Meneer Kruis, graag … Sebastian Kruis (PVV). We hebben het vandaag over het initiatiefvoorstel van D66; dat was de mensen thuis misschien nog ontgaan. Het gaat over een routekaart naar klimaatneutraal. Al zolang ik me kan herinneren hebben we het hier in de Haagse gemeenteraad over het klimaatneutraal maken van Den Haag. Blijkbaar is er nooit iemand op het idee gekomen om daar een soort van stappenplan bij te bedenken. We zagen eerder al dat GroenLinkswethouder Van Tongeren in intern mailverkeer liet weten dat ze bij god geen idee had wat ze moest doen met het geld dat ze allemaal ter beschikking had gekregen. En als je kijkt naar de voortgang, zie je dat er eigenlijk vrij kleine stappen gemaakt worden.

We zien bijvoorbeeld dat hele oude wijken in Den Haag niet eens van het gas af kunnen om de simpele reden dat de woningen niet zodanig verbouwd kunnen worden dat je er iets kunt doen met bijvoorbeeld warmtepompen, als je dat al zou willen. Ik vind het dus vooral heel tekenend dat ook het college een positief preadvies geeft voor iets waarvan ik in de veronderstelling was dat het een doelstelling van beleid was, namelijk het klimaatneutraal maken van Den Haag. Maar goed, daar worden dan elke keer allerlei mooie rapporten omheen verzonnen om maar te doen alsof er een soort van regie is op dit dossier. Die regie is er natuurlijk helemaal niet, want je kunt niet klimaatneutraal worden. Los daarvan gaan we als Den Haag ook helemaal niets bijdragen aan het klimaat. Het klimaat is iets wat altijd verandert, dus ik durf echt met heel veel zekerheid te betwijfelen dat je dat kunt veranderen of dat we daar als mens heel veel invloed op hebben. Ik zal dan ook niet instemmen met het voorliggende plan. Heel veel mensen maken zich wel zorgen over hoe dat gaat en vragen zich af of ze straks op hele hoge kosten worden gejaagd, maar daar heeft niemand een antwoord op. Juist de mensen die zeggen het klimaat zo belangrijk te vinden, vliegen ook de hele wereld over, voor zover ik heb gezien. We zagen eerder wethouder Van Asten, van klimaatpartij D66, die businessclass naar New York vloog.

Toen ik hem moest uitleggen dat businessclass een grotere CO2-aanslag betekent dan economy keek hij alsof hij water zag branden. Dat neemt natuurlijk niet weg dat hij wel in de businessclass naar New York vloog. Mevrouw Vavier van klimaatpartij GroenLinks vloog naar een slavernijconferentie in New York, om daar te gaan praten over hoe verschrikkelijk slavernij is, terwijl het nog veel slechter gesteld is met het klimaat als ik GroenLinks moet geloven. Maar dat telt allemaal niet als ze zelf dingen moeten doen. Ze vragen heel veel van de samenleving, maar zelf leveren, ho maar. Je zou soms kunnen veronderstellen dat sommige partijen in dit huis zich schuldig maken aan hypocrisie, maar aangezien het jaar net is begonnen wil ik zover niet gaan. Vincent Thepass (GroenLinks). Voorzitter. Een rechtvaardige aanpak van de klimaatcrisis is een van de grote opgaven van onze tijd. Dat is ook een complexe opgave. Als gemeente zullen wij in de komende jaren constant in ons klimaatbeleid moeten blijven leren en blijven bijsturen om onze klimaataanpak zo effectief mogelijk te maken. Juist daarom is het zo belangrijk dat we onze resultaten goed in beeld brengen en dat we goed kijken wat er wel werkt en wat niet. Dit initiatiefvoorstel van D66 en Partij voor de Dieren is een heel belangrijke stap om daar verder in te komen. Ik wil de initiatiefnemers dan ook bedanken.

Dat zijn de heer Assad en inderdaad ook de heer Barker, die hiervan in zijn vorige politieke leven ook aan de wieg heeft gestaan. Ik wil hen in het bijzonder bedanken voor het toevoegen van de twee punten die al werden genoemd, namelijk de sociale indicatoren en de verschillen per wijk. Ik denk namelijk dat dit echt een versterking is van het voorstel. Dat sluit hiermee beter aan op het klimaatbeleid dat we hebben, en stelt ons dus ook beter in 62

staat om de voortgang te meten. Ook doet het meer recht aan de klimaattransitie als rechtvaardige transitie. Die gaat namelijk niet alleen maar over CO2-reductie maar ook over mensen. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. Allereerst natuurlijk dank aan de fracties van D66 en Partij voor de Dieren voor het initiatiefvoorstel en hun inzet hiervoor. Het is ook goed om een concreet stappenplan te hebben. De inzet van de maatregelen dient inzichtelijk en meetbaar gemaakt te worden. Wie zou daartegen kunnen zijn, vraag ik me weleens af. Het is dus goed om dat inzicht uiteindelijk te hebben, want het zijn complexe en grote uitgaven waarbij tegelijkertijd heel veel wordt geïnvesteerd. We vinden het wel belangrijk om zaken als energiearmoede mee te nemen en om een aantal punten inzichtelijk te maken op wijkniveau. Ik zie dat die twee dictumpunten zijn toegevoegd en daar ben ik blij mee. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Dank aan de initiatiefnemers voor dit initiatiefvoorstel. Dat is heel goed, maar doelen stellen is natuurlijk iets anders dan doelen halen, en dat geldt ook voor tussendoelen. Dat betekent dat we het in Den Haag wel echt beter moeten gaan doen dan Amsterdam met zijn klimaatrapportage. Volgens mij weten de initiatiefnemers dat ook en ligt er wat dat betreft een grote uitdaging voor ons als we dit initiatiefvoorstel straks hopelijk als hele raad hebben aangenomen.

Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Ik kan me aansluiten bij mevrouw Holman, want dit initiatiefvoorstel lost natuurlijk niet het klimaatprobleem op. Maar het zorgt er wel voor dat we beter weten waar we harder aan moeten trekken en welke kant we op moeten, waar we goed gaan en waar we nog niet zo goed gaan en of ons geld goed besteed wordt. De effecten van klimaatverandering worden namelijk ook in Den Haag steeds duidelijker, maar minder duidelijk zijn de effecten van het klimaatbeleid van Den Haag. Daarom heeft mijn fractie, en vooral mijn voorganger, maar ook de fractie van D66 altijd heel erg gehamerd op het duidelijk maken welke doelen we halen, hoever we daarin zijn en hoe effectief onze maatregelen zijn. Zo kunnen we zien of het geld goed wordt uitgegeven en of het op de goede plek terechtkomt. We hebben daar lang om gevraagd en zijn uiteindelijk dus zelf met dit voorstel gekomen, samen met D66. Daarom dank aan de schrijvers van het initiatiefvoorstel maar ook dank voor de goede aanvullingen van de commissie, die tot waardevolle aanpassingen hebben geleid met betrekking tot sociale indicatoren en wijkgericht werken. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Excuses voor mijn mooie timbre van vandaag.

Het CDA in Den Haag is voor meer sturing op klimaat, want het is natuurlijk belangrijk om te werken aan een duurzamere samenleving, met een goede luchtkwaliteit en minder extreem weer. Uiteindelijk bouwen we dan aan een samenleving die we duurzaam kunnen doorgeven aan volgende generaties. Dat doen we natuurlijk niet met papier, maar door ondernemers en bewoners in staat te stellen om duurzamer te leven en keuzes te maken. Daarom was ik in het begin ook richting de heer Assad een beetje kritisch op dit voorstel. We hebben het er veel over gehad en hij weet dat ik vind dat we niet moeten doorslaan in spreadsheetbureaucratie. Gelukkig benadrukte de D66-wethouder in het commissiedebat dat D66 dat ook niet wil. Maar hoewel ik als christen soms ook wel denk 'eerst geloven en dan zien', is het hier echt: eerst zien en dan geloven. Het CDA zal daarom bij de uitvoering kritisch blijven op een goede balans, want uiteindelijk zijn het niet de extra prestatie-indicatoren of de monitoringsverplichtingen die CO2 reduceren, maar onze bedrijven en bewoners. Het zijn onze bedrijven die huizen isoleren en warmtenetten aanleggen, en onze bewoners die minder CO2 uitstoten. De voorzitter. Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Arp en daarna aan de heer Etalle voor zijn maidenspeech. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Dank aan de initiatiefnemers.

'Meten is weten' is natuurlijk een beetje een cliché, maar dat maakt het niet minder waar. Voor de SP is het vooral van belang dat we meten hoe klimaatbeleid uitpakt voor onze inwoners. Profiteren zij ook mee in hun portemonnee of betalen zij vooral de rekening? Want met een eerlijke klimaattransitie kunnen we ook meer inwoners aan boord krijgen. Daarom zijn we blij met de toevoeging aan het voorstel, op voorspraak van de heer Thepass, dat ook gemeten moet worden of klimaatbeleid rechtvaardig is, met sociale indicatoren. Dan maakt het echter wel uit hóé je gaat meten. Wij hebben daarover wat vragen aan het college. Wanneer 63

krijgt de raad een concreet voorstel te zien voor die sociale indicatoren? En gaat het college alleen kijken naar de suggesties die in het dictum zijn gedaan, dus het risico op energiearmoede en de zeggenschap over onze bronnen, of gaan we bijvoorbeeld ook meten of het klimaatbeleid sociaal uitpakt voor kleine zelfstandigen en kijken naar de beschikbaarheid van eventuele steunmaatregelen? Graag een reactie daarop. Massimo Etalle (FVD). Voorzitter. We bespreken vandaag een initiatiefvoorstel genaamd Stuur op het klimaat. Hierin wordt voorgesteld om regelmatig een update te geven over de voortgang van het Haagse klimaatbeleid. Het laatste nieuws over CO2-reducties in Den Haag: 'Wijken van het gas gehaald, goed nieuws! Windmolens in een woonwijk, goed nieuws!' Alles moet wijken voor deze miljarden kostende regendans. Precies over deze kosten wil ik het hebben. Want hoewel deze rapportage vol zal staan met CO2-successen, zoals we hebben gezien in de rapportage uit Amsterdam, waarop deze is geïnspireerd, zal er niet veel worden gesproken over de kosten. Het zal dus een incomplete rapportage zijn. FVD is de partij van de transparantie. In het kader van deze transparantie stel ik voor dat het volledige plaatje van het klimaatbeleid weergegeven zal worden, dus ook de kosten en de werkelijke baten.

Daarom dien ik een motie in om deze rapportage aan te passen en enkele cijfers toe te voegen. Het dictum luidt als volgt. Verzoekt het college aan de Haagse rapportage de volgende punten toe te voegen: de kosten opgesplitst in resultaat en die weer opgesplitst in de uitgaven van de gemeente Den Haag, uitgaven van de rijksoverheid in Den Haag en uitgaven van de inwoners van Den Haag, de resultaten uitgedrukt in bespaarde graden opwarming als gevolg van het Haagse klimaatbeleid - daar ben ik wel benieuwd naar - en de resultaten uitgedrukt in bespaarde graden opwarming, zoals dit gemeten wordt op de weersensoren in Den Haag. (Geroffel op de tafels) De voorzitter. Dank u wel, meneer Etalle. Dat was 'm dus, de maidenspeech. Door de heer Etalle wordt de volgende motie (N.1 FVD) ingediend:

Motie N.1 FVD Complete Klimaatrapportage De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 januari 2023, ter bespreking van Gewijzigd initiatiefvoorstel Stuur op het klimaat. (RIS315607) Constaterende dat - er grote bedragen gemoeid gaan in het Haags Klimaatbeleid; - dit beleid er naar streeft de opwarming van de aarde te beperken; - de voortgang van dit beleid uitgedrukt wordt in CO2 reductie. Overwegende dat - het wenselijk is dat zowel de kosten als de baten van het Haags Klimaatbeleid inzichtelijk gemaakt worden. Roept het college op aan de Haagse Klimaatrapportage de volgende informatie toe te voegen: 1. de kosten van het klimaatbeleid, opgesplitst in resultaat en opgesplitst in: a. Uitgaven van de gemeente Den Haag; b. Uitgaven van de rijksoverheid in Den Haag; c. Uitgaven van inwoners van Den Haag; 2. de resultaten, uitgedrukt in bespaarde graden opwarming als gevolg van het Haags klimaatbeleid; 3. de resultaten, uitgedrukt in bespaarde graden opwarming zoals dit gemeten is op de weersensoren in Den Haag. En gaat over tot de orde van de dag. 64

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Ook namens het college veel dank aan de initiatiefnemers. Er zit heel veel werk in een initiatiefvoorstel en zeker ook in dit initiatiefvoorstel, want het is een heel uitgewerkt plan geworden, waarover we ook een levendige discussie hebben gevoerd in de commissie. Ik stel dus voor dat we die hier niet overdoen. Sebastian Kruis (PVV). Ik hoor de wethouder zeggen dat het een heel uitgewerkt plan is. Dat lijkt me nogal wiedes als je ergens tientallen miljoenen op stukslaat. Mijn vraag aan de wethouder is dus op welk kompas hij eerder voer, voordat dit initiatiefvoorstel werd geïntroduceerd. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). In Den Haag werken we al lang aan klimaatbeleid en daar hadden we in het verleden de klimaatrapportages voor. Sinds ik portefeuillehouder ben, hebben we voorgesteld om met de werkagenda's te gaan werken, die ook een rapportagecomponent in zich hebben. Dit initiatiefvoorstel sluit daar goed bij aan en is eigenlijk een extra aansporing en een concretisering om daarin samen met de raad stappen te blijven zetten in de komende tijd. Sebastian Kruis (PVV). Hartelijk bedankt voor het concrete antwoord.

Ik wil meneer Kapteijns wel meegeven dat ik heel blij ben met de heer Kapteijns, want ik was mevrouw Van Tongeren gewend en hoewel dat een lieverd was, ben ik toch blij met de heer Kapteijns. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Volgens mij is het niet de bedoeling dat we elkaar persoonlijk bejegenen, ook al is het in dit geval vast aardig bedoeld. Ik hoorde daar verder ook geen vraag in. Er zijn mij wel een aantal vragen gesteld, onder andere door de SP, over de toevoegingen in het gewijzigde initiatiefvoorstel. Misschien kan ik daar in z'n algemeenheid iets over zeggen. Het zijn belangrijke thema's die zijn toegevoegd. We herkennen die ook uit het debat dat we in de commissie met elkaar hadden. Het zijn wel thema's die best ingewikkeld zijn om meteen kwalitatief mee aan de slag te gaan. In dat opzicht hadden ze misschien beter onder dictum 2 kunnen staan dan onder dictum 1. Dictum 1 gaat namelijk over de routekaart, het dashboard, terwijl dictum 2 gaat over de rapportage. Nou is dit niet per se een halszaak, want het gaat er vooral om dat we met deze indicatoren, dus zowel de sociale indicatoren als de uitsplitsing op wijkniveau, aan de slag gaan en die terug laten komen in de rapportages. Zo interpreteert het college het althans, en ik hoop dat de initiatiefnemer het ook zo ziet.