RIS317976 Notulen van de raad van 21 december 2023

17

Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. We weten natuurlijk allemaal dat de druk op het stroomnet groot is. Dat heeft collega Kapteijns net ook uitgelegd. Dat is ook de reden waarom de afgelopen jaren gesproken is in de aandeelhoudersvergadering over hoe we ervoor zorgen dat we die investeringen kunnen doen. Dat is de reden geweest waarom hier twee jaar geleden de extra kapitaalinjectie aan de orde was. Het is ook de reden dat door de aandeelhouders de afgelopen jaren sterk gepleit is voor en gewerkt is aan extra deelneming van het Rijk. Daar hebben we onlangs een besluit over genomen voor die € 500 mld. Dat gaat om ontzettend veel geld, maar dat is inderdaad het langeretermijnspoor dat is genoemd. Was de aandeelhoudersvergadering eerder specifiek op de hoogte van de brief die nu aan de orde is? Nee, dat is gelijktijdig gebeurd. De informatie is via de lijn van de inhoud naar de colleges gegaan. Dat is het moment dat ook ik als vertegenwoordiger namens de gemeente Den Haag in de aandeelhoudersvergadering daar kennis van heb genomen. Dat specifiek; in algemene zin weten we dat dit natuurlijk gewoon in het verzorgingsgebied en in het land een punt van zorg en aandacht is. Nog even heel kort op het economieverhaal. Ik zit daar als aandeelhouder vanuit de portefeuille Financiën. Als wethouder Economie spreek ik mede namens wethouder Icar, die voor het mkb verantwoordelijk is.

In het proces dat net door de heer Kapteijns geschetst is, zullen we bedrijven zo goed mogelijk bijstaan in de rol die zij hebben in dat hele proces en in de inventarisatie, het benoemen van de vraag en het ondersteunen van oplossingen, zoals het werken met elkaar in energiehubs op een bedrijventerrein of het reguleren van de piekbelasting; al die maatregelen waar overal in het land heel veel ervaring mee wordt opgedaan. Dat zullen wij als stad doen, samen met Stedin. Ik zal als wethouder Economie, samen met de heer Icar, erop toezien dat we daar echt stevig mee aan de slag gaan en dat belang ook naar voren brengen. In de aandeelhoudersvergadering spreken we met elkaar over deze zorg, die voor elke aandeelhouder bestaat. Ik denk dat onze belangrijkste rol in de aandeelhoudersvergadering is om erop toe te zien dat dit bij Stedin zeer hoog op de agenda staat, dat er voldoende middelen zijn die goed worden ingezet, dat er voldoende handjes zijn om het ook uitgevoerd te krijgen en dat de maatregelen die nu zijn aangekondigd, in volle vaart worden doorgevoerd, in contact met de gemeenten. Elke gemeente, wij vanuit Den Haag, maar ook Rotterdam en Dordrecht en noem ze allemaal maar op, zal dat naar voren brengen. We hebben daarin dus ook het gemeenschappelijke belang om dat juist in die gezamenlijke kracht bij Stedin als aandeelhouders onder de aandacht te brengen.

Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Ik had ook nog een vraag over de NAVO-top gesteld. De voorzitter. Zal ik die beantwoorden? Als dat aan de orde is, ben ik ervan overtuigd dat daar een oplossing voor komt. Meer kan ik er nog niet over zeggen. Ik ben van de NAVO-top, zeg ik even als portefeuillehouder. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Helder. Ik had nog een vraag over hoe het met die datum zit. Want op de brief van Stedin staat 20 december, op de brief van het college staat 19 december en eerst stond op de brief van Stedin helemaal geen datum. De voorzitter. Wethouder Kapteijns, kunt u daar nog iets over zeggen? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Hoe dat precies zit, kan ik u ook niet vertellen, maar dat zal ongetwijfeld te maken hebben met dat er in de afgelopen week conceptversies van de brief gemaakt zijn en dat daar dan altijd niet de meest accurate datum op gezet is. Mocht dat tot verwarring hebben geleid, dan was dat natuurlijk niet de bedoeling. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Maar klopt het dat er eerst geen datum stond op de brief van Stedin? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Als u dat heeft geobserveerd, dan heb ik geen reden om eraan te twijfelen dat dat klopt. Op een brief hoort een datum te staan, ben ik met u eens. De voorzitter. Hiermee zijn we aan het eind gekomen van het interpellatiedebat naar aanleiding van de raadsmededeling over Stedin. 18

De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan vanavond stemmen over de moties. Ik had nog moeten zeggen dat ik zelf tussen twee en drie even weg ben. Door persoonlijke omstandigheden is wethouder Icar pas in de loop van de middag in staat om hier te zijn. Ik ben dat vergeten te zeggen aan het begin en we hebben afgesproken het altijd even te melden, voordat u ernaar gaat vragen. Dus als er dingen zijn die de portefeuille van meneer Icar betreffen, dan neemt een ander collegelid die waar. Dan weet u dat.

Aan de orde is: I. Voorstel van het college inzake strategische verwerving voormalig Hagalocatie Sportlaan 598-600 (RIS317173). De beraadslaging wordt geopend. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. De woningmarkt is de laatste jaren veel te veel als markt gezien, waardoor er een groot tekort is aan fatsoenlijke en betaalbare huizen. Hierdoor komen ouderen uit de buurt en onmisbare beroepsgroepen zoals leraren er niet meer tussen. Daarom is het verstandig om als overheid grip terug te pakken op die woningmarkt, bijvoorbeeld door als gemeente panden en grond zelf in bezit te hebben. Er ligt nu een unieke kans om als gemeente het pand aan de Sportlaan aan te kopen. Ik ben blij om te horen dat het college in elk geval voornemens is om het pand te gebruiken voor bijvoorbeeld voorzieningen, een integraal plan voor permanente huisvesting en ouderenwoningen. Dat is hard nodig, want veel ouderen wonen nog in grote gezinswoningen, terwijl zij best wel een stukje kleiner willen wonen. Maar er is simpelweg geen aanbod, ook niet in hun wijk. Door die verhuizing op gang te helpen, komen grote huizen weer beschikbaar voor gezinnen. Rutger de Ridder (VVD). Heeft mevrouw De Groot aanleiding om te weten dat er geen private partijen zijn die eventueel ook die ouderenwoningen hadden kunnen ontwikkelen op deze locatie? Hinke de Groot (CDA).

Er zijn misschien best wel andere partijen die interesse hebben in deze locatie. Ik zie dat wij als gemeente hier een kans hebben. Zoals ik al aangaf, vind ik dat best logisch als je als overheid zegt dat je de grip op de woningmarkt terugpakt. We zien de afgelopen jaren dat de woningmarkt heel duur is en dat mensen met een middeninkomen of gezinnen er niet meer tussen komen. Ik zie het opkopen van dit pand als een mooie kans om betaalbare woningen te realiseren. Rutger de Ridder (VVD). Maar klopt het dat mevrouw De Groot ook geen alternatieven heeft onderzocht of gezien? Ik heb ze althans niet gezien. Misschien dat coalitiepartijen ze wel krijgen. Hinke de Groot (CDA). Het klopt, er ligt hier geen commissiebrief voor om naar alternatieven te kijken. Daar heeft de heer De Ridder helemaal gelijk in. Maar ik constateer dat we hier een mooie kans hebben als gemeente. Wellicht is de VVD meer voor het overlaten aan de woningmarkt. Het CDA vindt dat we best wat grip kunnen pakken op die woningmarkt. We zien hier een mooie kans om ouderenwoningen te realiseren en om onmisbare beroepsgroepen een kans te geven op te woningmarkt; denk aan leraren, denk aan de politieagent. Daar hoor ik de VVD ook altijd over. Dus volgens mij hebben we een heel mooie kans om er raadsbreed voor te zorgen dat die woningen er daadwerkelijk gaan komen. Dat kunnen we als we ook zelf een grondpositie hebben.

De voorzitter. Meneer De Ridder, de laatste keer. Rutger de Ridder (VVD). Ik hoor altijd de wethouder zeggen dat wij woningcorporaties niets op kunnen dragen en eigenlijk ook in het middensegment weinig kunnen doen. Dan ga ik ervan uit dat

19

mevrouw De Groot tot in lengte van dagen deze locatie zelf gaat ontwikkelen en ook die woningen in eigen beheer gaat houden. Is dat wat het CDA wil? Want dan weten we waar het CDA staat. Hinke de Groot (CDA). De exacte uitwerking van hoe we dat gaan doen, hoe we het in samenwerking doen met bijvoorbeeld ontwikkelaars, moeten we nog bekijken. Ik constateer dat we als gemeente de grond en het pand kunnen aankopen, zodat we als gemeente hier een privaatrechtelijke grondpositie hebben, naast een publiekrechtelijke. Ik denk dat het heel verstandig is om de grip weer terug te pakken, omdat we die zo hard nodig hebben, zodat we voor de ouderen en voor de leraren waar ik zo meteen op terugkom, betaalbare huur- en koopwoningen gaan realiseren. Voorzitter. Het CDA wil dat de gemeente het pand aan de Sportlaan koopt, zodat we daar huizen gaan bouwen voor senioren uit de buurt, maar ook voor onmisbare beroepsgroepen zoals leraren, die de stad draaiende houden. Zo hebben we nog veel meer onmisbare beroepsgroepen die we bijvoorbeeld hard nodig hebben voor de energietransitie; denk aan elektriciens, denk aan de bouw. Daarom heeft het CDA twee voorstellen om dit nog wat te concretiseren in het voorstel, allereerst het amendement Grip op aankoop Hagalocatie voor realiseren seniorenwoningen, mede ingediend door de heer De Ridder.

Dit amendement regelt dat er bij de permanente invulling wordt gekeken naar betaalbare huur en koop en dat we in elk geval seniorenwoningen gaan realiseren. Ik ben ook blij dat de VVD dat mee wil indienen, want hiermee maken we in het dictum duidelijk welk strategisch belang we voor ogen hebben voor die miljoenen die we in dit pand gaan stoppen. Dat brengt me op het tweede punt. In tegenstelling tot bij projecten van ontwikkelaars en van de markt kan de gemeente bij deze locatie veel meer sturen op het toewijzen van betaalbare nieuwbouwwoningen aan bepaalde doelgroepen. Zo hebben we een enorm lerarentekort. We hebben het er hier heel vaak over, ook in de commissie Samenleving. We vinden hier allemaal dat we een oplossing moeten zoeken voor die leraren die nu geen woning kunnen vinden. Dat geldt natuurlijk ook voor die andere onmisbare beroepsgroepen. Hier ziet het CDA echt een kans om boter bij de vis te doen en het te gaan realiseren. Ook zien we dat de mensen die geworteld zijn in hun wijk, geen woning kunnen vinden. We horen ook in de omliggende wijken in dit stadsdeel dat ze heel graag in de wijk willen blijven wonen. En we hebben een mooie kans, want de Huisvestingswet is gewijzigd en vorige week in de Eerste Kamer aangenomen. We kunnen daar nu ook wat aan gaan doen.

Daarom de motie Behoud een thuis in Den Haag, mede ingediend door de heer Martini van Hart voor Den Haag en de heer De Ridder van de VVD, met als dictum: roept het college op in de Nota van Uitgangspunten voor de Hagalocatie de optie op te nemen om toekomstige woningen met voorrang toe te gaan wijzen aan bewoners met binding met het stadsdeel of de stad, en aan onmisbare beroepsgroepen. Joren Noorlander (D66). Ik hoor de voorstellen van mevrouw De Groot aan en vraag mezelf af of het niet een beetje voorbarig is om nu al te gaan zeggen: ik zou eigenlijk dit wel als invulling willen en dat wel als invulling willen. Moeten we dat niet zorgvuldig afwegen, met bijvoorbeeld de resultaten van het participatieproces erbij? Hinke de Groot (CDA). We moeten raadsvoorstellen die we hier behandelen altijd zorgvuldig afwegen. Als we zo veel miljoenen gaan steken in een pand en grond, dan vind ik juist dat we als raad duidelijk moeten aangeven voor welke strategische belangen, voor welke maatschappelijke opgaven we dat willen doen. Zoals u heeft kunnen zien, heb ik in de motie en het amendement niet exacte aantallen genoemd. Volgens mij is dat juist iets voor de invulling.

Maar ik vind wel dat als wij met zijn allen in de commissie allemaal voorstellen aannemen voor onmisbare beroepsgroepen en ervoor willen zorgen dat er oplossingen komen voor de woningmarkt, we dat best kunnen meegeven in het voorstel zelf. Joren Noorlander (D66). Ik proef dus eigenlijk bij het CDA dat zij bang zijn dat ze de boot gaan missen in het aankomende proces naar het opstellen van de nota van uitgangspunten en nu met alle macht gaan proberen om met moties en amendementen ervoor te zorgen dat de eigen politieke stokpaardjes er maar in komen. Kunnen we er niet beter voor zorgen dat we het proces zo goed mogelijk inrichten, dat iedereen mee kan praten, dat we hier een goed debat hebben over wat we

20

uiteindelijk in de nota van uitgangspunten willen hebben, en dat we aan de stad vragen wat ze wil en het heel breed aanpakken? Hinke de Groot (CDA). Nee, het CDA neemt gewoon de rol van de raad serieus. Als je ergens vele miljoenen in steekt, moet je ook duidelijk aangeven waarvoor je dat doet. We willen allemaal een oplossing voor de woningmarkt. Daar staat ook in het coalitieakkoord, als het gaat om bijvoorbeeld de betaalbaarheidsnorm, een flinke ambitie over benoemd. Naar de concrete invulling gaan we uiteraard zorgvuldig kijken. Daar is ook alle ruimte voor. Als u de teksten van mijn voorstellen goed leest, dan ziet u dat daar ruimte voor is. We hebben een prachtige landelijke Huisvestingswet. Die geeft ons echt veel mogelijkheden om te bouwen voor de mensen die het hard nodig hebben. We kunnen hier bouwen aan een mooie buurt met voorzieningen. Mensen zoals leraren, waar D66 als onderwijspartij ook altijd voor staat, kunnen we nu echt oplossingen bieden. Ik hoop natuurlijk op de volle steun van D66 als onderwijspartij. Joren Noorlander (D66). Als ik het betoog van mevrouw De Groot goed beluister, dan neemt zij dus geen voorschot op de definitieve invulling van de nota van uitgangspunten, want dat zou te voorbarig zijn. Zij wil dat graag in een goede, algemene, grote afweging doen. Of doen deze voorstellen dat juist wel? Hinke de Groot (CDA).

Wat mijn voorstel beoogt, specifiek mijn motie Behoud een thuis in Den Haag, is gebruik te maken van de Huisvestingswet en van de voorrangsregeling, die op te nemen in de nota van uitgangspunten, en dus wel om een hoofdrichting aan te geven om mee te nemen. Welk percentage of getal dat moet zijn? Volgens mij moeten we gewoon ervoor zorgen dat er een haalbaar plan komt, dat de senioren die dat willen, in de wijk kunnen blijven wonen, dat die gezinswoningen vrijkomen en dat onmisbare beroepsgroepen, zoals de leraar, die D66 ook ontzettend belangrijk vindt, aan betaalbare woningen komen. Lesley Arp (SP). Allereerst, ik vind het helemaal niet gek om vooraf eisen te stellen als je zo'n aankoop doet. In dat opzicht heeft mevrouw De Groot helemaal mijn steun. Ik had wel een vraag over die bijzondere beroepsgroepen. In het betoog hoorde ik ook de elektricien langskomen en iemand uit de bouw. Maar volgens mij is dat nu niet beleid. Dat vind ik ook zo ingewikkeld altijd. Er zijn heel veel beroepsgroepen onmisbaar. Wil mevrouw De Groot door de elektricien te noemen en iemand uit de bouw suggereren dat we die discussie eerst opnieuw gaan voeren? Want nu worden er misschien verwachtingen geschapen die met deze motie niet kunnen worden waargemaakt. Hinke de Groot (CDA). Hier heeft mevrouw Arp een heel terecht punt.

Een onmisbare beroepsgroep waar iedereen het over eens is, is bijvoorbeeld de leraar. Maar je kan er nog veel meer noemen. Die Huisvestingswet is pas vorige week aangenomen. Voorzien is dat die de komende drie jaar wordt uitgewerkt. Volgens mij hebben we dan ook genoeg tijd om dat goed te definiëren en om eerst in de commissie Ruimte goed te gaan kijken naar de doelgroep. Want ik ben helemaal met mevrouw Arp eens dat we goede verwachtingen moeten scheppen en hier zorgvuldig mee om moeten gaan. Het CDA kan daar helemaal in meegaan. Lesley Arp (SP). Als het gaat om die beroepsgroepen: zeker starters en singles hebben meestal niet echt een heel hoog salaris in het begin. Hoe staat mevrouw De Groot er tegenover om van het woningbouwprogramma een flink aandeel betaalbaar te maken? Hinke de Groot (CDA). Ik vind het natuurlijk een goed idee om een heel groot aantal betaalbaar te maken. Dat zou heel logisch zijn. We hebben prachtige normen in het coalitieakkoord afgesproken: 30% sociaal, 20% betaalbare koop, waar ook heel veel behoefte aan is, en middeldure huur. Het is heel goed om die betaalbaarheidsnormen hierin mee te nemen. Ik heb bewust nog geen exacte percentages hier genoemd, omdat ik ze allemaal heel belangrijk vind. Naast sociaal, waarvan ik weet dat mevrouw Arp er een groot voorstander van is, vind ik ook die koopwoningen heel erg belangrijk.

Ik vind dat misschien nog wel een socialere vorm van woningen bouwen, omdat je dan ook echt wat kan opbouwen en ook kapitaal kan opbouwen. 21

De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Arp. Lesley Arp (SP). Voor die koopwoningen moet je natuurlijk wel enige zekerheid en een vast contract hebben voordat je daarvoor in aanmerking komt. Als mevrouw De Groot die beroepsgroepen echt belangrijk vindt, dan hoop ik echt dat ze ook het voorstel van mijn fractie zal steunen. Vincent Thepass (GroenLinks). Het CDA noemt terecht een aantal afspraken, onder andere uit het coalitieakkoord. Het CDA noemt die 30%. We hebben ook in het coalitieakkoord afgesproken dat we juist in de wijken die qua sociale woningvoorraad achterlopen, boven die 30% gaan zitten. Is het CDA het met GroenLinks eens dat juist de Vogelwijk, waar je nu maar 1,5% sociale woningvoorraad hebt, bij uitstek de plek is waar je verder boven die 30% gaat zitten? Hinke de Groot (CDA). Volgens mij moeten we eerst maar gewoon zorgen dat we de ambitie voor betaalbare woningen een keer gaan halen. Ik merk dat de partijen aan de linkerkant van het spectrum heel erg focussen op sociaal. Ik vind juist hier ook betaalbare koop heel erg belangrijk. Welke percentages dat exact moeten zijn? Volgens mij moeten we gewoon naar onze betaalbaarheidsambities in het coalitieakkoord kijken. Het zou heel mooi zijn als we die in ieder geval gaan realiseren. Vincent Thepass (GroenLinks).

Volgens mij is deel van het probleem dat we die ambities nu moeilijk halen juist, om het plat te slaan, dat we op het zand, in die delen van Den Haag, sociaal niet van de grond krijgen. Volgens mij is het juist voor de stadsbrede ambities heel belangrijk dat we daar nu op inzetten. Ik zou het CDA er ook nog aan willen herinneren dat we vorig jaar doorstroomcijfers hebben gezien. Je ziet dat de helft van de bewoners die nu verhuizen naar middeldure huurwoningen, mensen zijn met een inkomen voor sociale huurwoningen. Het is dus ook in het belang van de middengroepen dat we meer sociaal gaan realiseren. Hinke de Groot (CDA). Het is zeker belangrijk dat we sociaal bijbouwen. Daar kunnen we elkaar de hand schudden. Maar juist voor de doorstroming vind ik het zo belangrijk dat we verschillende typen woningen hier gaan realiseren. Ouderen en ook andere bewoners in de omliggende buurten wonen in best wel grote sociale, middeldure maar ook koopwoningen, waar heel goed gezinnen kunnen wonen. Juist om die doorstroming op gang te helpen, moeten we ook naar andere segmenten kijken. Ik noem bijvoorbeeld een ouder stel dat best wel wat kleiner wil wonen. Daarmee komt een heel mooie gezinswoning beschikbaar. We moeten ook zorgen dat die doorstroming op gang komt, want dan zorg je dat uiteindelijk de hele woningmarkt op gang komt.

We moeten dus naar alle betaalbare segmenten kijken en hier zorgen voor een mix, en natuurlijk ook voor sociale woningen. De voorzitter. Laatste keer, meneer Thepass. Vincent Thepass (GroenLinks). De analyses die we dit jaar kregen laten juist zien dat de woningmarkt vastzit vanwege de onderkant. Dus juist voor de doorstroming, juist voor al die andere groepen moeten we sociaal realiseren. Volgens mij is het een no-brainer dat we juist in de Vogelwijk, waar je nu maar 1,5% sociaal hebt, daar extra op moeten gaan inzetten. Hinke de Groot (CDA). Voor mij is het een no-brainer dat we hier een heel mooie kans hebben om betaalbare woningen te realiseren. De exacte percentages moeten we voor de uitwerking laten. Dat heb ik in het interruptiedebat met de heer Noorlander ook aangegeven. We moeten gewoon de hoofdlijnen meegeven. Dat is wat het CDA betreft dat we hier betaalbare woningen gaan bouwen voor die onmisbare beroepsgroepen en die ouderen. Dat is hard nodig. De voorzitter. Een nieuw punt, meneer De Ridder? Want u was al drie keer geweest. Rutger de Ridder (VVD). Zeker een nieuw punt, voorzitter. Ik ben zo benieuwd waarom deze locatie volgens het CDA nou zo anders is dan bijvoorbeeld SoZa of een andere bouwontwikkeling waar we ook betaalbaar bouwen. Waarom is dat anders? 22

Hinke de Groot (CDA). Het is hier anders omdat we hier een voorstel hebben om het zelf aan te gaan kopen en er ook zelf als gemeente eigenaar van worden. Rutger de Ridder (VVD). Nee, nee, u kiest ervoor om eigenaar ervan te worden. Het CDA kiest daarvoor. We hadden ook op andere plekken, op andere momenten in de stad de keuze om dingen te kopen, maar u kiest ervoor om het linkse beleid van dit college te volgen en dit aan te kopen. Dat is uw keuze, maar waarom dan precies? Hinke de Groot (CDA). Dat heb ik zojuist ook al gezegd. Het CDA vindt dat de woningmarkt de laatste jaren veel te veel als markt is gezien. Daardoor is er een tekort aan fatsoenlijk betaalbare huizen. In tegenstelling tot de VVD vindt het CDA het wel goed om wat grip terug te pakken op de woningmarkt om te zorgen dat mensen met middeninkomens en gezinnen weer aan een betaalbare woning kunnen komen. Dat maakt ook dat wij in het coalitieakkoord wel mee zijn gegaan in de afspraak om daar actief grondbeleid voor in te zetten en soms ook panden aan te kopen. De voorzitter. Voor de laatste keer op dit punt, meneer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Waar het om gaat, is dat mevrouw De Groot nu net doet alsof alle ontwikkelingen in de stad kommer en kwel zijn, alsof dat allemaal heel dure woningen zijn.

Terwijl we hier keer op keer grote bouwprojecten - die allemaal niet doorgaan, omdat het college dat niet voor elkaar krijgt, maar dat is wat anders - laten doorgaan met allemaal betaalbare woningen. Nu doet mevrouw De Groot net of dat allemaal slecht is geweest. Maar dat zijn allemaal private ontwikkelingen. Waarom is dit dan anders? Hinke de Groot (CDA). Dat heeft u mij niet horen zeggen. U heeft het CDA wel horen zeggen dat we hier een kans hebben om betaalbare woningen te realiseren en ook meer maatschappelijke opgaven daarmee te behalen. Als ik er eentje mag noemen - ik ben ook blij dat de heer De Ridder onder onze motie en ons amendement daarover staat - is dat om ook juist die onmisbare beroepsgroepen hier te huisvesten. Daar heb je veel meer grip op als je zelf een pand en grond in eigendom hebt. Dan kunnen we ook echt zorgen dat die politieagent, dat zorgpersoneel hier kan gaan wonen. Ik ga niet te veel voorbeelden noemen, want ik heb net tegen mevrouw Arp gezegd dat we dat goed moeten gaan uitwerken. Dat kunnen we hier hartstikke goed doen. Het is een mooie kans. Daar moeten we mee aan de slag gaan. De voorzitter. Door mevrouw De Groot wordt het volgende amendement (I.A CDA) voorgesteld:

Amendement I.A CDA Grip op aankoop Haga locatie voor realiseren seniorenwoningen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake strategische verwerving voormalig Haga locatie Sportlaan 598-600 (RIS317173) Besluit om: • Dictumpunt III toe te voegen: De locatie aan te kopen teneinde permanente huisvesting in het betaalbare huur- en koopsegment te ontwikkelen op zo kort mogelijke termijn, en hierbij ten minste woningbouw voor senioren te realiseren. In het nog op te stellen Nota van Uitgangspunten (NvU) wordt dit nader uitgewerkt. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door mevrouw De Groot, daartoe gesteund door de heer De Ridder en de heer Martini, wordt de volgende motie (I.1 CDA) ingediend: 23

Motie I.1 Motie behoud een thuis in Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake strategische verwerving voormalig Haga locatie Sportlaan 598-600 (RIS317173). Constaterende dat: • de gewijzigde Huisvestingswet onlangs in de Eerste Kamer is aangenomen, waarmee gemeenten onmisbare beroepsgroepen en inwoners met binding met de wijk voorrang kunnen geven op een woning; • we te maken hebben met een woningcrisis waarin veel bewoners geen woning kunnen vinden; • Haagse inwoners die zich verbonden voelen met hun wijk en Den Haag, noodgedwongen daarom de stad moeten verlaten; • de gemeente met actief grondbeleid meer grip op de woningmarkt kan nemen, voor fatsoenlijke betaalbare huisvesting en realiseren van maatschappelijke voorzieningen.

Overwegende dat: • de aankoop van het pand Haga locatie Sportlaan de kans biedt, om de locatie te benutten voor maatschappelijke opgaven zoals het voorzien in betaalbare woningen; • het college in de beantwoording van de technische vragen heeft aangegeven dat we bij dit pand direct sturing kunnen geven aan een integraal plan zoals betaalbare woningen, voldoende ouderen woningen en groepswoningen om doorstroming in de wijk te organiseren, voorzieningen zoals een huisarts, fysiotherapie en ontmoetingsruimte; • de gemeente hier meer kan sturen op het aanwijzen van betaalbare nieuwbouwwoningen aan bepaalde doelgroepen, zoals onmisbare beroepsgroepen, dan bij private ontwikkelingen; • het belangrijk is dat mensen die zich verbonden voelen met Den Haag, in Den Haag kunnen blijven wonen; • op de lange termijn de verdere uitwerking van de herontwikkeling met onder andere woningbouw plaats kan vinden, waarvoor nog een Nota van Uitgangspunten zal worden opgesteld. Roept het college op: • in de Nota van Uitgangspunten voor de Haga locatie de optie op te nemen om toekomstige woningen met voorrang toe te gaan wijzen aan bewoners met binding met het stadsdeel of de stad, en aan onmisbare beroepsgroepen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lesley Arp (SP). Voorzitter.

Zoals collega Ramesar eerder in de commissie al aangaf, plaatst het college ons met dit voorstel voor een dilemma. De raad wordt onder druk gezet om een snelle keuze te maken - iets waar mijn fractie niet van houdt - maar als we op onze handen zitten, missen we mogelijk een kans om de woningnood voortvarender aan te pakken als gemeente. Maar mijn fractie is ook van de lijn: als je iets doet, doe het dan ook goed. Al jaren pleit de SP voor het aanpakken van de tweedeling in de stad door in rijkere wijken meer sociale huurwoningen toe te voegen. Joren Noorlander (D66). Is mevrouw Arp het met mij eens dat de deadline niet zozeer door het college is gesteld, maar door de verkopende partij, en dat dit aan ons voor is gelegd? Lesley Arp (SP). Het klopt natuurlijk dat wij afhankelijk zijn van een verkopende partij en dat als die partij zegt dat het bod niet meer geldt, wij een probleem hebben. Dat is ook precies de reden waarom 24

ik hier in beginsel wel positief tegenover sta, met een heel grote kanttekening in de vorm van een motie die ik zo ga indienen. Al jaren pleit de SP voor het aanpakken van de tweedeling in de stad door in de rijkere wijken meer sociale huurwoningen toe te voegen. De bespreking van ons initiatiefvoorstel voor een veilig Moerwijk in de commissie legde het probleem van segregatie in onze stad weer eens pijnlijk bloot. Ook in het coalitieakkoord staat dat het college meer sociaal wil bouwen in rijkere wijken, al wil het eerst nog een onderzoek doen. Door de Hagalocatie aan te kopen ligt er een gouden kans om ook echt een keuze te maken voor meer sociale woningbouw in een omgeving met amper sociale woningbouw. Kortom, niet praten maar aan de slag. Daarom de volgende motie, die een sociaaldemocratische woonwethouder natuurlijk enkel kan omarmen: verzoekt het college in de Nota van Uitgangspunten voor de Hagalocatie uit te gaan van minimaal 50% sociale woningbouw. Deze is mede ingediend door de Haagse Stadspartij, de Partij van de Arbeid, GroenLinks en DENK. Ten slotte is een punt van zorg voor de SP nog wel de financiële exploitatie van de locatie zolang deze tijdelijk wordt ingevuld. Hoe wordt de raad de komende tijd op de hoogte gehouden van updates van het bedrijfsplan en eventuele tegenvallers? De voorzitter.

Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Faïd, de heer Ahraui en de heer Thepass, wordt de volgende motie (I.2 SP) ingediend:

Motie I.2 SP Haga 50% sociaal De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake strategische verwerving voormalig Haga locatie Sportlaan 598-600. Constaterende, dat: • het college in de toekomst woningen wil ontwikkelen op de Haga locatie; • de aankoop van de Haga locatie kansen biedt voor het college om ambitieuzere eisen te stellen aan het programma van deze bouwontwikkeling dan het bestaande beleid voorschrijft. Overwegende, dat: • er in de omgeving van de Haga locatie nauwelijks sociale woningbouw te vinden is (minder dan 5%); • Den Haag een zeer gesegregeerde stad is en de tweedeling in onze stad enkel kan worden tegengegaan als het college scherpe keuzes durft te maken; • het college in het coalitieakkoord de ambitie heeft geuit om in wijken met weinig sociale woningbouw bij nieuwbouw meer dan 30% sociale woningbouw toe te voegen; • de aankoop van de Haga locatie een kans biedt om deze ambitie ook daadwerkelijk om te zetten in actie; • het vaststellen van een percentage van 50% sociaal alsnog ruimte biedt om binnen deze programmering te sturen op bepaalde doelgroepen: denk aan de door meerdere partijen geuite wens om woningen voor ouderen op deze plek te realiseren. Verzoekt het college: • in de Nota van Uitgangspunten voor de Haga locatie uit te gaan van minimaal 50% sociale woningbouw.

En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Joren Noorlander (D66). Voorzitter. Wat een geweldige kans voor de stad. Een aankoop van een pand en grond waar we als gemeente zelf de regie goed kunnen voeren op wat er gaat komen. Als

25

gemeente hebben we maar weinig van deze mogelijkheden. Deze aanvulling is daarom erg welkom. D66 is dus blij met dit voorstel. Wanneer we het oude Rode Kruis Ziekenhuis aanschaffen, kunnen we drie tot vijf jaar vooruit met tijdelijke invulling en kunnen we zorgvuldig en met de stad bepalen wat hier moet gebeuren. Rutger de Ridder (VVD). Ook voor D66 de vraag waarom die tijdelijke invulling en de permanente invulling niet door een marktpartij gedaan zouden kunnen worden. Joren Noorlander (D66). Omdat we hier een extra stap willen maken in het realiseren van betaalbare woningbouw. Zeker als je de verhoudingen ziet in de wijken eromheen, denk ik dat het goed is als we dat zelf doen en met het opstellen van een nota van uitgangspunten. Rutger de Ridder (VVD). Klaarblijkelijk heeft meneer Noorlander dan extra stukken, want ik heb een briefje gezien van het college met een beetje marketingtaal - dat zal u aanspreken waarschijnlijk maar eigenlijk niet met plannen. Dus wat gaan we dan daar precies doen? Joren Noorlander (D66). Dat is nou precies hetgeen ik zorgvuldig wil doen. We kunnen hier een strategische verwerving doen. Als je kijkt naar het beleid dat we daarvoor hebben, dan kan dat door onder meer te zorgen voor meer betaalbare woningbouw. Ik denk dat hier een kans voorligt. De strategische verwerving is dan ook tweeledig.

Dat is voor de tijdelijke invulling die we kunnen continueren, en voor de permanente invulling, met meer betaalbare woningbouw. Voorzitter: de heer Sluijs. De voorzitter. Meneer De Ridder, derde maal. Rutger de Ridder (VVD). Maar dat is toch heel gek, meneer Noorlander? U heeft toch afgesproken, en daar gaat uw college ook prat op, dat we 80% betaalbaar bouwen. Wat voor een stapje gaan we dan extra doen? Want die regels hebben we voor heel de stad, dus ook hier. Wat gaan we dan doen? Joren Noorlander (D66). Ik hoop dat we hier misschien wel een extra stap in de sociale huur kunnen doen, dat we misschien wel wat met betaalbare koop of doelgroepen kunnen doen, maar ik denk dat het te voorbarig is om dat nu al vast te gaan leggen. Ik wil het complete plaatje hebben en ook graag de mening van de buurt op tafel hebben, voordat ik die beslissing ga maken. Lesley Arp (SP). Ik voel natuurlijk al een beetje op mijn klompen aan waar dit heen gaat: dat we meer tijd moeten nemen voor een aantal beslissingen. Maar ik hoorde juist mevrouw Van Doorn zeggen dat de heer Noorlander binnenkort komt met een voorstel om de woningzoekende meer een stem te geven bij bouwprojecten, dus de mensen die heel lang op de wachtlijst staan. Zouden die mensen niet juist gebaat zijn bij een raad die dit wat voortvarender aanpakt en dus ook vandaag keuzes maakt? Joren Noorlander (D66).

De keuze die hier voorligt vandaag is om akkoord te gaan met de aankoop van het pand. Dat is de beslissing die we hier vandaag gaan nemen. We gaan hier nog niet beslissen wat nou precies de invulling gaat zijn daarvan. Als we dat doen, dan lopen we op de zaken vooruit. We hebben drie tot vijf jaar de tijdelijke invulling. Daarna gaan we aan de slag met de permanente invulling of, in ieder geval, met de realisatie daarvan. Lesley Arp (SP). Ik denk dat juist het moment van aankoop het moment is waarop wij eisen kunnen stellen. Dit is een unieke kans om juist verder te gaan dan de Woonagenda. Als het de heer Noorlander echt gaat om de woningzoekende, waar heeft die woningzoekende dan meer aan: het aannemen van deze motie of bijvoorbeeld wachten op het initiatiefvoorstel van de heer Noorlander - ik ben overigens wel heel benieuwd wat erin staat - en weer wachten op een onderzoek van het college? Ik denk dat we er meer aan hebben dat we keuzes maken op dit moment voor die woningzoekende.

26

Joren Noorlander (D66). Mevrouw Arp haalt hier twee dingen door elkaar. Mevrouw Arp doet allemaal voorstellen die te voorbarig zijn. We hebben hier een voorstel voorliggen om een investering te doen en mevrouw Arp gaat al voor zichzelf invullen: ik vind dat wel prettig, de SP vindt dat wel prettig, we kunnen dat wel doen. Die gaat proberen dat heel erg krampachtig vast te klemmen, om daarna, hopelijk, dat te kunnen realiseren. Ik denk dat we dat integraal moeten afwegen. De voorzitter. Mevrouw Arp, voor de laatste maal. Lesley Arp (SP). Het gaat natuurlijk niet om het wensenlijstje van mevrouw Arp, want die leg ik wel onder de kerstboom. Het gaat om de woningnoodaanpak en het feit dat je als overheid bepaalde keuzes moet maken als die woningnood je echt aan het hart gaat. Dan kan je inderdaad kijken naar participatie, maar ik denk ook gewoon dat de overheid wat dat betreft voor de troepen uit moet lopen. Dat doet ze met die aankoop. Dan denk ik: koppel er dan ook gewoon stevige eisen aan. Joren Noorlander (D66). Nou wordt het wel helemaal gek. Mevrouw Arp zegt eigenlijk hier gewoon: sla het participatieproces over, beslis zelf maar wat je wil en we gaan nu allemaal moties indienen in de hoop dat we onze eigen punten hier kunnen doordrukken voor iets wat we over drie tot vijf jaar willen gaan realiseren.

Ik zeg: neem daar zorgvuldig de tijd voor, zodat we dat goed integraal kunnen afwegen. Vincent Thepass (GroenLinks). Er is hier sprake van een strategische aankoop. Een strategie moet toch altijd een bepaald doel dienen? Dan is het toch juist onze rol als lokale politiek om duidelijk een idee te hebben welk doel zo'n strategische aankoop moet dienen? Joren Noorlander (D66). Strategische verwerving hebben wij gedefinieerd in de Nota Grondbeleid 2019. Daar staat een aantal punten waarop je een strategische aankoop kan doen. Een daarvan is bijvoorbeeld het toevoegen van meer betaalbare woningbouw. Ik ben daar vóór. Ik vind dat ook het uitgangspunt om mee aan de slag te gaan. Maar dat betekent niet dat we ons nu al vast moeten leggen met percentages of een bepaalde invulling. Nee, we gaan het kopen, we hebben een tijdelijke invulling en dan gaan we met zijn allen bepalen, integraal, wat we gaan realiseren daar. Vincent Thepass (GroenLinks). Dan constateer ik toch dat D66 wel een inhoudelijk doel heeft, maar dat niet heel erg duidelijk wil maken. Ik denk dat dit debat over de aankoop juist een goed moment is om daar wel helderheid over te verschaffen. Voorzitter: de heer Van Zanen. Joren Noorlander (D66). Zoals ik net al zei in antwoord op een interruptie van de heer De Ridder, is de strategische aankoop tweeledig.

Allereerst zodat we kunnen continueren wat er nu is in de tijdelijkheid. Daarna volgt een zorgvuldig besluitproces om, zeker, met betaalbare woningbouw aan de slag te gaan voor de permanente invulling. Rutger de Ridder (VVD). Weet u wat ik denk, meneer Noorlander? Ik ben benieuwd hoe u daarnaar kijkt. Ik denk dat u als coalitie er gewoon nog niet uit bent wat u met deze locatie wil en dat u achter de schermen daar een hele onderhandeling over moet doen. Bent u dat met me eens? Joren Noorlander (D66). Ik heb helemaal nog geen discussie gehad over welke percentages, wat of hoe. Wel over of we deze strategische aankoop moeten doen. Dat debat voeren we nu ook. Dat hebben we in de commissie met elkaar gedaan. Ik zou het ook best wel gek vinden eigenlijk als we nu alles van tevoren al dicht zouden timmeren van 'we gaan het zo en zo oplossen', terwijl we nog een participatieproces met de stad gaan doen. Rutger de Ridder (VVD). Het gaat me niet eens om het dichttimmeren van de voorkant. Het gaat mij om het dichttimmeren van wat er straks naar ons toekomt. Daarom wil ik graag van de heer

27

Noorlander de handreiking zien dat wanneer die nota van uitgangspunten komt, ook oppositiepartijen zoals de mijne echt de ruimte hebben om dingen aan te passen. Gaat u dan met mij meewerken? Joren Noorlander (D66). Ik denk zelfs dat meneer De Ridder te laat in het proces zit dan. Ik denk juist we daarvóór met zijn allen het hier moeten gaan hebben over de nota van uitgangspunten die het raadsvoorstel behelst straks. We kunnen in deze raadsvergadering met zijn allen met percentages gaan smijten en alles vastleggen. Ik zeg: nee, doe dat nou eerst met een goede commissiebehandeling, dan geven we het college de opdracht dat uit te werken in een raadsvoorstel en een nota van uitgangspunten, en dat legt het aan ons voor. Ik wil dus juist een stap eerder zijn dan meneer De Ridder. De voorzitter. De laatste keer, meneer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Nou wordt het wel een beetje gek. We hebben of nu een debat over wat we gaan doen en waarom we het gebouw aankopen. Of we hebben een debat over de nota van uitgangspunten. Of - dat zou een hybride model kunnen zijn en dan gaat meneer Noorlander daar nog in tweede termijn een motie voor indienen, denk ik - het college wordt opgedragen een soort leidraad, een uitgangspuntenlijstje mee te geven om halverwege de discussie hier te voeren. Gaan we dat dan doen? Joren Noorlander (D66).

Er ligt nu een voorstel voor om het pand aan te kopen, nog geen nota van uitgangspunten. Ik vind het dus ook te voorbarig om het daarover te hebben. En inderdaad, ik zou straks wel een soort procesvoorstel willen doen aan het college en zeggen: we behandelen het eerst in de commissie, daar zeggen wij welke wensen wij als raad hebben, wat wij verwachten van de participatie en hoe we het integraal gaan afwegen, en dan sturen we u, het college, op pad om met dat programma te kijken of u een nota van uitgangspunten kan maken. Samir Ahraui (PvdA). Ik hoor in het betoog de heer Noorlander bijna suggereren dat participatie per definitie niet mogelijk is als wij hier als raad al richting in zouden geven. Terwijl we toch ook prima een participatietraject kunnen ingaan over voorzieningen, over welke doelgroepen in sociaal gehuisvest zouden kunnen worden en welke andere wellicht cruciale beroepen daar gehuisvest zouden kunnen worden. Dat is toch ook participatie? Is de heer Noorlander dat met mij eens? Joren Noorlander (D66). Ik ben het zeker met meneer Ahraui eens dat participatie op meerdere vlakken kan.

Maar als we, ook als je kijkt naar de verschillende invullingen die we misschien willen en de verschillende percentages die hier in moties voorbijkomen, 50 of 60% sociaal eisen en straks met een plan komen waarin 45% sociaal zit en dat beter werkt of waarvoor we iets minder hoeven uit te geven om het rond te breien, dan zou ik het zonde vinden als we ons daar nu al op vastpinnen. Samir Ahraui (PvdA). Maar daar kan je toch in dat participatietraject gewoon een gesprek met elkaar over hebben? Dan is het toch ook fair richting de wijk en de buurtbewoners zelf om te zeggen 'wij vonden dit een strategische aankoop, omdat we hier een kans zien om een groot aandeel sociale woningen te realiseren', en dat we daar dan ook met de buurt over in gesprek gaan? Volgens mij is dat ook een mooie invulling die je zou kunnen geven aan een participatietraject. Joren Noorlander (D66). Dat denk ik ook. Ik denk dat het te vroeg is om daar nu een percentage aan te hangen. De voorzitter. Meneer Ahraui, de laatste keer. Samir Ahraui (PvdA). Dan ben ik wel benieuwd en wil iets meer van D66 horen over wat de richting van D66 dan is. Oké, dan is wellicht die 50% die in het debat genoemd wordt, voor D66 te zwaar.

Maar een duidelijke uitspraak dat zij hier ook een mooie kans zien om veel meer, zoals de heer Thepass al zei, sociale woningen te realiseren om eindelijk, ook in die Vogelwijk, die verhoudingen wat recht te trekken, is dat een uitspraak die D66 hier zou kunnen doen? 28

Joren Noorlander (D66). Sterker nog, ik heb net de uitspraak al gedaan dat ik vind dat het een bijdrage kan leveren, dat meer sociale huur of meer betaalbare woningbouw in die wijk harstikke goed is. Maar ik denk dat we daar niet nu al bepaalde percentages aan moeten hangen. Dat zou ik te voorbarig vinden, omdat je eerst het totaalplaatje wil hebben. Je wil eerst vanuit de buurt weten welke voorzieningen ze misschien daar willen hebben. Dan kunnen we een totaalbeeld maken, daar het college mee op pad sturen en dan krijgen we hopelijk een nota van uitgangspunten die breed gedragen wordt in de raad. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Ik begrijp al die haast niet. We gaan pas over drie tot vijf jaar, laten we zeggen over vijf jaar, al deze dingen die we nu opnoemen, realiseren. Tussen drie en vijf jaar doen wij dus nog niets. Dat is een fantastische tijd om met elkaar in te richten hoe je je uitgangspunten wilt hebben voor dat gebied. Maar: je hoeft ook nu niet aan te kopen. Er is geen enkel strategisch belang voor de gemeente Den Haag om dit nu aan te kopen, omdat pas in 2027 die verplichting ontstaat. De heer Noorlander zei: we gaan de grond aankopen. Maar dat is helemaal niet het geval. Wij kopen een erfpacht af en that's it. Dan blijft het tijdelijk. Ik zie niet in waarom we dat nu moeten doen. Het kost geld.

U blijft maar praten alsof wij gelijk morgen al die voorzieningen willen hebben. Ik vind het heel goede punten die hier in de raad worden genoemd. Joren Noorlander (D66). Ik werd ontzettend blij van het eerste deel van de interruptie van de heer Martini, want dat is inderdaad zo. We hoeven nu niet die overhaaste beslissing te nemen, omdat we nog de tijd hebben om erover na te denken en dat zorgvuldig te doen. Daar ben ik dus heel blij mee. Wat betreft de aankoop zie ik hier nu wel een unieke kans, zeker omdat Haga … Nou ja, we hebben allemaal de krantenartikelen gelezen. Ik denk dat het goed is voor de stad om het nu te doen, op dit moment. Fatima Faïd (HSP). Ik hoor meneer Noorlander de hele tijd praten over participatie en praten met de bewoners, maar we moeten toch constateren dat er in die hele Vogelwijk anderhalve sociale woning staat? Op welke manier gaat u de belangen van de mensen die baat hebben bij een sociale woning in bijvoorbeeld de Schilderswijk behartigen? Ik mag toch hopen dat u dat niet alleen met de mensen van de Vogelwijk gaat doen. Joren Noorlander (D66). Daar haalt mevrouw Faïd me de woorden uit de mond. Ik vind een participatieproces waarin alleen de direct omwonenden zitten, te eenzijdig en te klein. Ik denk dat een participatieproces breder is.

Je hebt vaak ook belangengroeperingen, bijvoorbeeld voor natuur of iets in die richting of voor het behoud van de historie van de stad, dat soort verenigingen. Die zijn heel belangrijk. Daarnaast zijn woningzoekenden heel belangrijk, dus ook de mensen die smachten naar een sociale huurwoning. Ik denk dat we zo'n participatieproces zo breed mogelijk - wel ingekaderd, maar zo breed mogelijk - op moeten pakken. Fatima Faïd (HSP). Die natuurclubs en zo zijn natuurlijk supergoed georganiseerd. Hartstikke fijn, daar hebben we onwijs veel aan. Maar die woningzoekenden, met name aan de sociale kant, zijn natuurlijk echt veel minder goed georganiseerd. Hoe gaat u dat dan regelen? Leuk dat u met die natuurclubs gaat zitten, maar die mensen wonen waarschijnlijk ook allemaal in de Vogelwijk. Joren Noorlander (D66). Ik weet niet precies waar de mensen van de natuurclubs wonen, maar ik ben het met mevrouw Faïd eens, echt eens, dat wij voor de woningzoekenden, zeker de Haagse woningzoekenden, wel iets op kunnen tuigen waarmee we hen ook een stem geven. Dat zou een groep kunnen zijn van woningzoekenden die we in een soort raad vormen, waarvoor we uit verschillende typen woningzoekenden wat mensen plukken die input kunnen geven op bepaalde projecten. De voorzitter. Bent u aan het eind van uw betoog? Nee? Gaat uw gang. Joren Noorlander (D66). Nee, voorzitter, ik was net begonnen.

29

De voorzitter. Het is nog licht. Joren Noorlander (D66). Er is nog maar één debat hierna, dus ik heb spreektijd genoeg, denk ik. Voorzitter. Ik zou het college willen vragen om een voorstel te doen hoe we integraal goed kunnen bekijken wat we met de permanente invulling hiervan gaan doen. Ik wil ervoor waken dat wij straks een raadsvoorstel krijgen met een nota van uitgangspunten die volledig dichtgetimmerd is, een soort take it or leave it. Nee, ik wil een moment waar wij als commissie in eerste instantie kunnen zeggen: we willen dit, we willen dat graag, neemt u dat mee en maak daar eens een mooi verhaal van. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik vroeg me af of de heer Noorlander mijn motie doorgestuurd heeft gekregen, want ik geloof dat die dat precies vraagt. Joren Noorlander (D66). Ik vind eigenlijk dat je dat niet af hoeft te dwingen met een motie, maar dat je dat gewoon kan vragen aan het college en dat ze dat gaan doen. Dat vind ik de normale gang van zaken. Ik hoop dus dat het college dat sowieso kan toezeggen. Anders denk ik wel dat wij die motie kunnen steunen, al weet ik het precieze dictum niet. Maar het klinkt wel positief in de oren. Ik heb al wat gezegd over de woningzoekenden. Ik heb al genoeg gezegd, denk ik, over de moties en wat ik vind van de permanente invulling.

De Hagalocatie Sportlaan biedt een mooie kans om met elkaar een ontwikkeling te starten, met de stad en voor de stad en de buurt. Laten we de invulling ervan niet overhaasten en als raad onze energie vooral steken in het meedenken en het samen iets moois creëren de komende tijd. Alleen ga je harder, maar samen kom je verder. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Allereerst dank dat de ambtelijke ondersteuning vandaag hier weer is na al het lange wachten gister. Voorzitter. De markt heeft laten zien dat wanneer zij vrij spel heeft op de woningmarkt, er niet voor iedereen gebouwd wordt. Dat moet met de huidige woningnood echt anders. Dit raadsvoorstel is dan ook een mooie strategische aankoop om ervoor te zorgen dat de gemeente samen met de buurt kan participeren over de invulling van dit gebouw. Voor de PvdA is het helder: het verkrijgen van dit pand geeft een unieke kans om in een van onze wijken waar nauwelijks sociale huurwoningen te vinden zijn, deze juist wel te realiseren. Daarmee kan een bijdrage geleverd worden om de segregatie in de stad tegen te gaan. Hoewel het participatietraject nog moet starten en ook het traject richting een voorlopige nota van uitgangspunten nog in de kinderschoenen staat, staan wij onder de motie van de SP die oproept om in te zetten op voldoende sociale huurwoningen. Zonder sociale woningen op deze locatie voor ons ook geen strategische koop.

Joren Noorlander (D66). Zegt die motie dat 50% de inzet is of dat we minimaal 50% moeten realiseren? Samir Ahraui (PvdA). De motie is volgens mij heel erg duidelijk. Die vraagt om bij de totstandkoming van de NvU ten minste 50% sociale huurwoningen terug te kunnen zien. Joren Noorlander (D66). Ik constateer dus goed dat als we die 50% sociale huur vastleggen, als die motie wordt aangenomen, natuurlijk, we dat aan de wethouder meegeven en dan het proces starten met de buurt en in de commissie waarin we gaan kijken wat we eigenlijk willen met deze mooie locatie? Samir Ahraui (PvdA). Zoals ik eerder gezegd heb, kan wat mijn fractie betreft participatie prima plaatsvinden op het moment dat wij hier met zijn allen durven te zeggen dat wij deze locatie geschikt vinden voor sociale huurwoningen. En to be fair, ik vind deze motie eigenlijk nog vrij schappelijk, want het liefst hadden we nog veel meer sociale huurwoningen op deze locatie kunnen realiseren. De voorzitter. De heer Noorlander, de laatste keer.

30

Joren Noorlander (D66). Ik kan me ook voorstellen dat niet alleen die ambitie belangrijk is, maar dat er ook een bepaald kostenplaatje aan hangt en dat je dat ook af wilt wegen. Bent u niet bang, als u nu al moties met percentages gaat aannemen, dat u dan al een voorschot neemt en voor een voldongen feit komt wat betreft de kosten die de realisatie met zich brengt? Samir Ahraui (PvdA). Volgens mij hebben we te maken met de realiteit dat we met zijn allen heel vaak heel angstig zijn over het realiseren van sociale huurwoningen, dat dat altijd te duur zou zijn. Ik vind dat we daar als samenleving ook echt wel wat voor terug mogen krijgen. Ik zou het dus juist heel mooi vinden als we het college op pad sturen om daar zo veel mogelijk sociale huurwoningen te realiseren, dan bij ons terug te komen met een businesscase die wel of niet haalbaar is en dat we dan het gesprek hebben met elkaar over wat we op deze locatie zouden kunnen doen. Leonie Gerritsen (PvdD). Het verbaast mijn fractie dat nog niemand iets heeft gezegd over de permanente winteropvang die nu in dit gebouw is gehuisvest. Mijn fractie vraagt zich af hoe de PvdA erin staat als deze motie zou worden aangenomen en er straks een businesscase ligt die zegt dat de permanente winteropvang eruit moet. Wat betekent dat voor de PvdA? Samir Ahraui (PvdA).

We hebben gezegd dat het heel fijn is dat er in ieder geval voor de komende drie tot vijf jaar heel veel ruimte is voor maatschappelijke voorzieningen of überhaupt verschillende maatschappelijke functies. Het is evident dat als we straks gaan nadenken over de permanente bestemming voor deze locatie, dit daar ook gewoon in meegenomen wordt. Leonie Gerritsen (PvdD). De Partij voor de Dieren hoopt ook dat we veel sociale huur kunnen realiseren, hoor. Dat staat, denk ik, buiten kijf. Maar de winteropvang die er nu zit, is ook een ongelooflijk belangrijk aspect. Wij zijn toch wel bang dat als we nu al dingen vastleggen en nu al bijna vierkante meters gaan vastleggen, voordat we enige vorm van informatie of risicoanalyse of een financiële inschatting hebben gekregen, dat uiteindelijk wel invloed daarop kan hebben. Voor de Partij voor de Dieren is het echt heel belangrijk dat die permanente winteropvang daar wellicht permanent kan worden. Hoe staat de PvdA daarin? Samir Ahraui (PvdA). Wij vinden de permanente winteropvang net zo belangrijk als mevrouw Gerritsen. Wat ons betreft neem je dat natuurlijk mee in de vervolguitwerking. Ik ga er ook wel van uit dat het college goed en nauw met elkaar in contact staat over hoe dit een goede invulling kan krijgen. Leonie Gerritsen (PvdD).

De PvdA heeft een soort van honderd procent zekerheid dat als dit wordt aangenomen, de permanente winteropvang niet in gevaar komt daardoor? Samir Ahraui (PvdA). De PvdA heeft helemaal geen honderd procent zekerheid. Wij vinden het belangrijk, net zoals wij sociale huurwoningen en andere aspecten belangrijk vinden. We sturen het college op pad met al die punten die wij belangrijk vinden. We gaan ervan uit dat zij met een gedegen voorstel bij ons terugkomen en dat we dan met elkaar beoordelen of we de richtingen die wij belangrijk vinden, voldoende terugzien. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Is de permanente winteropvang alleen maar mogelijk op de Sportlaan of zou die ook elders in de stad terecht kunnen? Samir Ahraui (PvdA). Natuurlijk zou je kunnen kijken of je ook andere locaties kunt vinden, maar volgens mij is het ook heel erg fijn dat we nu überhaupt een locatie hebben gevonden. Laten we daar dus vooral met zijn allen aan vasthouden. Joren Noorlander (D66). Gaat meneer Ahraui dan een motie indienen of misschien wel een motie medeondertekenen of steunen die zegt dat ook de permanente winteropvang een eis moet zijn in de nota van uitgangspunten? Of vindt hij dat te voorbarig?

31

Samir Ahraui (PvdA). Als de heer Noorlander hier een motie over wil, dan daag ik hem uit die straks in tweede termijn zelf in te dienen. Dan maken we bij de stemming en na de beantwoording van het college een afweging hoe we met dit soort kwesties omgaan. Voorzitter. Ik was gebleven bij: zonder sociale woning op deze locatie geen strategische koop. Tot slot. Dank aan het college voor de toezegging om de komende jaren op deze locatie ruimte te blijven bieden voor maatschappelijke initiatieven of ontmoetingsruimte voor de buurt. Het is erg belangrijk om daar op een goede manier mee om te gaan. Laten we met deze aankoop vooral aan de stad laten zien en bewijzen wat meer regie van de overheid voor onze inwoners kan betekenen. Vincent Thepass (GroenLinks). Voorzitter. Den Haag is de meest gesegregeerde stad van Nederland. Dat kan je op allerlei manieren terugzien, maar het wordt misschien het meest duidelijk als je naar onze woningvoorraad kijkt. In Den Haag hebben we in de regel sociaal op het veen en dure woningen op het zand. Juist met deze strategische aankoop kunnen wij dat patroon doorbreken. GroenLinks staat dan ook achter de keuze van het college om deze strategische aankoop te doen, juist - ik noemde het al in mijn interrupties - omdat we in de Vogelwijk maar 1,5% sociale huur hebben. Dat is zo ongeveer 40 tot 50 keer minder dan in Moerwijk; denk daar eens over na.

Wij staan daarom onder de motie van de SP om minimaal 50% te realiseren. Wij roepen alle partijen in deze raad die vaak de mond vol hebben van segregatie als probleem in Den Haag op om juist nu de keuze te maken om sociaal toe te voegen in die wijken op het zand waar we de afgelopen jaren te weinig hebben geleverd en waarin de markt dat zelf niet kon leveren. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Als Stadspartij hebben we vaak om actief grondbeleid gevraagd. De aankoop van deze locatie is voor ons dan ook een belangrijke stap om op deze plek sociaal te gaan bouwen. Daarom ondersteunen wij van harte de motie van de SP. Voor ons blijft het wel echt belangrijk dat we veel aandacht hebben voor de plek en de geschiedenis van een gebouw of een locatie. Daar schort het soms nog weleens aan. Daarom dienen we samen met de SP de motie in met de titel Haga hergebruik en met het dictum: verzoekt het college bij het opstellen van de nota van uitgangspunten zo veel mogelijk uit te gaan van hergebruik van in ieder geval het voormalige Rode Kruis Ziekenhuis en haar bijgebouwen. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (I.3 HSP) ingediend:

Motie I.3 HSP Haga hergebruik De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023 ter bespreking van Voorstel van het college inzake strategische verwerving voormalig Haga locatie Sportlaan 598-600 (RIS317173) Constaterende dat • het college voornemens is de locatie Sportlaan 598-600 aan te kopen. Overwegende dat • het voormalige ziekenhuis voor veel mensen bijzondere herinneringen met zich meebrengt; • in het voormalige ziekenhuis bijzondere kunst geïntegreerd is in het gebouw; • sloop niet duurzaam is en leidt tot een grote milieubelasting dan renovatie; • het college nog helemaal aan het begin staat van het bepalen van het programma en het opstellen van de ruimtelijke uitgangspunten. Verzoekt het college bij het opstellen van de nota van uitgangspunten zoveel mogelijk uit te gaan van hergebruik van in ieder geval het voormalige Rode Kruisziekenhuis en haar bijgebouwen. En gaat over tot de orde van de dag. 32

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. Laat ik beginnen met te zeggen dat de VVD-fractie vindt dat de Hagalocatie aan de Sportlaan moet worden ontwikkeld. Het is eigenlijk een gotspe dat zo'n prominente plek in onze stad al zolang leegstaat. Dat kan nooit de bedoeling zijn. Tegelijkertijd betekent dat niet dat dan de overheid altijd maar in zo'n gat moet springen, juist op dit soort prominente plekken; iets wat dit linkse college onder aanvoering van D66 wel wil. Er zijn plekken waar ik begrijp dat het goed is als de overheid een sterke rol neemt, bijvoorbeeld de Caballerofabriek in de Binckhorst. Deze plek was in de jaren tachtig, negentig niks. Het gebouw dreigde te verdwijnen en er waren geen ontwikkelaars te vinden die iets met dit gebouw wilden doen. Het ingrijpen van de overheid op deze plek om de Caballerofabriek in te zetten voor de ontwikkeling van de Binckhorst als drager van de grote ontwikkeling van de Binckhorst in totaal, kan de VVD-fractie goed volgen. Maar bij Haga speelt dat dus niet. Haga is omringd door de Vogelwijk en de Bomen- en Bloemenbuurt. Niet echt onontgonnen terrein voor woningen, zou je zeggen. Niet echt een plek waar geen geld te verdienen valt en dus ontwikkelaars niet om zouden staan te springen.

Als liberaal vind ik dat de overheid mag ingrijpen, maar alleen als andere partijen niet kunnen of niet willen en het voor het algemeen maatschappelijk belang nodig is dat er toch iets gebeurt. Die waarborgen zijn hier niet. Sterker nog, er zijn ontwikkelaars in de race geweest om dit te ontwikkelen. Sterker nog, ik ben ervan overtuigd dat zelfs de dingen die we in onze wildste dromen zouden willen, ook het tijdelijk onderdeel, met een private ontwikkeling ook mogelijk zouden zijn. Het argument van dit college is: buitenkansje. Samir Ahraui (PvdA). Ik was benieuwd. Als de strategische reden voor de aankoop is het bevorderen van de betaalbaarheid in de Vogelwijk, dus bijvoorbeeld extra sociaal, waar een aantal partijen voor pleit, is de heer De Ridder dan met mij eens dat de kans wel heel klein is dat ontwikkelaars dat zouden ontwikkelen? Rutger de Ridder (VVD). Ik zou de Partij van de Arbeid willen aanraden om het eigen coalitieakkoord en de uitspraken van haar eigen leider daarover te horen: 80% betaalbaar gaan we doen! Dus die betaalbare woningen komen er dan. Samir Ahraui (PvdA). Dank voor het herinneren aan het coalitieakkoord. Daar staat ook in dat we in wijken zoals deze extra sociaal willen realiseren om dat evenwicht weer gelijk te trekken.

Dus nogmaals de vraag: denkt u dat die ambitie die we hebben - althans, u dan niet - om hier veel meer sociale huurwoningen te realiseren, door een projectontwikkelaar simpelweg niet gaat worden gerealiseerd hier? Rutger de Ridder (VVD). Ik zie niet in - dat was mijn hele betoog - waarom de overheid hier zou moeten inspringen. Ik zie niet in waarom we die 80% betaalbare woningen die we hebben vastgelegd in de Woonvisie, hier niet kunnen doen. Waarom moet het nog meer zijn? Dat is toch al prima? Samir Ahraui (PvdA). Dan constateer ik dat de VVD per definitie is tegen het meer toevoegen van sociale huurwoningen dan de normstelling die we hebben. Dat kan prima. Dat is ook een reden. Maar dan hoeven we niet met elkaar een discussie te hebben over de vraag of dit wel of geen strategische aankoop is, want u heeft daar gewoon een andere invulling van. Rutger de Ridder (VVD). Het zou een strategische aankoop zijn als je zeker weet dat er geen partij is die dit gaat doen. Dat is niet eens onderzocht. Er is niet gekeken of een andere partij het zou kunnen doen. Er is niet gekeken naar alternatieven. Dat is allemaal niet gedaan, omdat u hijgerig bent als links college, u als coalitie en het college aan die kant, om dit te gaan ontwikkelen. Ik ga daar ook een paar dingen nog wel verder over zeggen. De voorzitter. U zet uw betoog voort.