RIS317975 Notulen van de raad van 20 december 2023

Wij hebben absoluut ook aangewezen waar dat uit moet komen, namelijk een taakstelling op de inhuur, die behoorlijk hoog is in Den Haag. Daar wil ik ook graag verder over praten met meneer De Vuyst, maar hij geeft nog steeds geen antwoord op de vraag. Het zou erop neer kunnen komen dat wij vandaag alles kunnen dekken met: 'het Rijk geeft ons te weinig geld'. Dat is toch geen deugdelijke manier van omgaan met de gemeentefinanciën? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat zou op de lange termijn niet deugdelijk zijn, maar het is prima om nu dat signaal te geven. U doet ook alsof dit nooit gebeurd is, maar in de eerste begroting die werd ingediend door een wethouder Financiën van een partij die u goed kent, waren de eerste twee jaren niet sluitend met € 19 mln. De eerste begroting van de heer De Mos en de heer Guernaoui had een structurele exploitatieruimte van -4,8%. We zijn aan het roeien met de riemen die we hebben. U maakte deel uit van die coalitie. We zijn bezig met zo goed mogelijk ons eigen financieel huishouden op orde brengen. Ik denk dat we daarmee echt op de goede weg zijn, maar ik vind ook dat dit het moment is om die grote boodschap over te brengen aan het andere Den Haag: dit kan zo niet langer; er dient geld bij te komen. Daarbij reken ik ook op uw steun. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik ben hier een beetje verbaasd over. U luidt nu de noodklok.

Dat heeft de VNG in november gedaan, maar ik heb hier een motie voor me liggen van 4 november 2021, de motie Voorbereiden scenario's teruggeven taken aan het Rijk. Ik neem u even mee naar de 53

overwegingen: overwegende dat Den Haag al langere tijd in samenwerking met andere gemeenten, alleen al in VNG-verband, aangeeft dat de situatie onhoudbaar is geworden, dat alle rapporten, overleggen, acties en smeekbedes niet voldoende hebben opgeleverd, dat er een breed - 97,5% aangenomen VNG-motie ligt die stelt dat indien er in het voorjaar van 2022 niet voldoende geld en aandacht van de regering en Tweede Kamer is, over moet worden gegaan tot het teruggeven, niet uitvoeren en niet meer aanpakken van nieuwe rijkstaken en dat Den Haag deze motie heeft gesteund. Toen kwam het verzoek, prachtig ondertekend door Ralf Sluijs namens Hart voor Den Haag, wakker zoals we zijn. Geen steun van GroenLinks. Nu hangt u hier de verbaasde samaritaan uit. Dat is een beetje raar. U bent een beetje laat. Beter laat dan nooit, maar waarom was u niet al een paar jaar geleden scherp? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Omdat die motie goed de dilemma's schetst, maar de verkeerde kant opgaat. Wij gaan niet onze taken neerleggen, want dat raakt onze burgers. Dat is precies de spagaat waar het Rijk ons in dwingt en waartegen we wat mij betreft gezamenlijk optrekken. Het is niet mijn initiatief, dat manifest van Raden in Verzet; dat komt van de collega's van Zoetermeer, onder andere van de VVD in Zoetermeer.

Maar om nu taken neer te leggen en geen uitkeringen meer te geven aan mensen die die nodig hebben en om het vuil niet meer op te halen … Nee, daar tekent GroenLinks niet voor. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). U blaft, maar u bijt niet. Wat er aan de hand is, is dat Den Haag deze VNG-motie heeft gesteund. U zit toch in het college? Uw partij zit toch in het college? Als u vindt wat u zegt - ik ga ervan uit dat dat zo is - hoe kan het dan dat Den Haag die motie gesteund heeft? Dan is het gewoon een beetje belletje trekken, een steentje in het water gooien en wegrennen. Dat wil ik dus weten: hoe kan het dat het college van Den Haag in 2021 deze motie van de VNG gesteund heeft zonder dat u doorbijt? Dat begrijp ik niet. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Een collega stelt nu een vraag aan mij die voor het college bedoeld is. Ik geef wel antwoord op de vraag wat ik daar als GroenLinks van vond, want ik weet de overweging nog toen u die motie indiende. Wij snapten een hele hoop van die overwegingen van u of misschien van collega Sluijs. Dat is de spagaat die we nu hebben: gaan we het marketingbeleid dan maar stopzetten? Is dat wat u dan maar voorstelt met die motie? Volgens mij ook niet. U voelt dezelfde spagaat als ik. Wij willen dat de stoep recht ligt. Daar hebben we nog genoeg te doen. We willen vergroenen. Dat wilt u ook; dat weet ik. Sorry, dat zeg ik via de voorzitter.

Dat kunnen we niet doen als we zeggen dat we onze taken gaan neerleggen. Dat is waar onze wegen zich scheiden. Dat is jammer, want ik zoek liever dat gezamenlijke pad op. Dat zeg ik tegen de voorzitter tegen de heer De Mos of zo. De voorzitter. Via de voorzitter tegen de heer De Mos. Overigens is deze voorzitter ook best voor vergroening. Meneer De Mos, voor de laatste maal. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Het was echt gezamenlijk geweest als u, nadat we die moties hadden gestuurd - volgens mij bestond SharePoint in 2021 nog niet, maar we hadden toen al wel mail en we hebben die moties rondgestuurd - langs was geweest om te zeggen: pas dit aan, wijzig dit en dan trekken we samen op. Dat is allemaal niet gebeurd. U keek gewoon de andere kant op. Toen wij dit agendeerden, werden we weggelachen hier in de raad. En nu, twee jaar later, nu u zelf aan de knoppen zit, onwijs veel geld tekortkomt en met de handen in het haar zit, bent u ineens wakker. Het is too little, too late. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nee, ik ben het niet met de heer De Mos eens dat het too little, too late is. Ik vind het echt jammer dat hij dat zo ziet. Ik zie een uitnodiging om een volgende keer bij een motie langs te komen. Die heb ik gehoord en die zal ik goed op mij laten inwerken. Dat zal ik een volgende keer zeker doen.

Ik kan me niet herinneren of dat de vorige keer wel of niet gebeurd is; voor hetzelfde geld is het wel gebeurd. Ik heb geen idee meer waar ik ondertussen ben in mijn begrotingstekst.

54

De voorzitter. Ik wilde net zeggen: gaat u verder met uw betoog. Zoekt u dat dus rustig op en gaat u verder wanneer u er klaar voor bent. Maarten De Vuyst (GroenLinks). We zijn er trots op dat we onderdeel zijn van een coalitie die knokt zodat iedereen een fatsoenlijk inkomen heeft, waarbij ons Den Haag de nadruk legt op vertrouwen en hulp, in schril contrast met de strenge Participatiewet van het andere Den Haag. Met het coalitieakkoord zeggen wij: Hagenaars in de bijstand verdienen hulp, geen sancties en boetes. Daarom dien ik mede namens collega Baboeram een motie in over een bijverdienpremie voor mensen in de bijstand. Uit onderzoek, weliswaar in Amsterdam, blijkt dat dit een succes is in Amsterdam, waar de bijverdienpremie een stimulans werd om de stap naar werk te maken. De motie heeft als titel Beloning voor werk in de bijstand en verzoekt het college om via een premieregeling bijverdienen in de bijstand ook na zes maanden toe te staan, waarbij er aandacht is voor het behoud van toeslagen. De motie wordt mede ingediend door de collega's Holman van de PvdA, Van Esch van D66 en Faïd van de HSP. Naast Hagenaars in de bijstand verdienen ook onze 55-plussers ons vertrouwen en hulp. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik heb twee vragen, want ik vind die motie heel sympathiek. Het is natuurlijk wel zo dat we hier in Den Haag een groot probleem hebben.

7,4% heeft een laag inkomen. We zijn koploper met dat armoedecijfer. Ik ben dus benieuwd of u onze motie over een Rekenkameronderzoek wilt steunen. Dat ze langer in de bijstand zitten en wat betaald krijgen is prima, maar de banenmotie zou een goed idee zijn om ze echt aan het werk te helpen. Steunt u dat? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Bij de Rekenkamermotie interrumpeerde ik inderdaad uit interesse, omdat ik het idee had dat we daar dezelfde ambities delen. Ik begreep dat u ook op zoek bent naar de oorzaken van armoede. Ik denk dat we de ambitie delen, dat we het armoedecijfer te hoog vinden in Den Haag en dat daar een hoop structurele zaken aan ten grondslag liggen die we ook niet allemaal in een keer opgelost krijgen. Uw banenmotie, de banenmarktmotie, heb ik niet meteen bij de hand, maar met onze motie over 55-plussers wil ik eigenlijk ook zeggen dat voor deze groep re-integratie een grote uitdaging kan zijn en dat degenen die graag aan het werk zouden willen, daarbij voldoende ondersteuning moeten krijgen.

Daarom was ik aan het toewerken naar een volgende motie over hoe wij als GroenLinks 55-plussers denken te helpen en daarom dien ik samen met collega Baboeram de motie 55-Plussers aan het werk in, die luidt: verzoekt het college een analyse te geven van de demografische ontwikkelingen van de Haagse bevolking en het effect hiervan op de beroepsbevolking, de huidige acties en instrumenten in beeld te brengen die de gemeente inzet om 55-plussers te activeren en deze acties en instrumenten tegen het licht te houden van de prognose zoals genoemd bij 1. We zorgen als gemeente voor hen die kwetsbaar zijn. Kinderen zijn bij uitstek zo'n groep. Daarom ziet GroenLinks het enorme belang van schoolmaatschappelijk werk. Sinds 2019 is het bedrag voor schoolmaatschappelijk werk gelijk gebleven, terwijl de kosten zijn gestegen. Dit werd bevestigd in de schriftelijke afdoening van de vraag van collega Butt in de commissiebehandeling vorige week, die we deze week hebben gekregen. Dit baart mijn fractie grote zorgen, want als de kosten stijgen maar de inkomsten niet, gaat dat ten koste van iets. Dat zegt ons boerenverstand. Dus wie is hiervan de dupe? Bezuinigen op kinderen en op de zorg die zij moeten krijgen, kan niet wat GroenLinks betreft, en ook niet op een passend loon voor de schoolmaatschappelijk werkers. Daarom vraag ik het college hoe het bedrag van 2019 nog genoeg is voor het werk nu.

Uit de antwoorden op de vragen blijkt dat er nu wordt onderhandeld over indexering van de in 2019 met elkaar overeengekomen tarieven. In hoeverre is er budgettair ruimte voor een passende en eerlijke inflatiecorrectie op de oorspronkelijke tarieven sinds 2019? Want zo begrijpt mijn fractie het antwoord van het college op onze vraag: de indexering zal op basis van de tarieven van 2019 plaatsvinden. GroenLinks ziet al veel verschillende goede initiatieven om de arbeidsparticipatie van vrouwen te vergroten, maar ziet nog wel ruimte om deze initiatieven te verbreden en ook de vrouwenorganisaties te betrekken bij het verbreden van die initiatieven. Hoe kijkt de wethouder daartegen aan? We komen bij klimaat en duurzaamheid. Maandag verscheen er een bericht op Omroep West dat Den Haag - ons Den Haag, niet het andere Den Haag - € 1,2 mld. nodig heeft om de komende 25 55

jaar onze stad klaar te maken voor het nog extremere weer. Een realistisch kabinet zou ons daar wellicht bij kunnen helpen. Ik vrees het ergste. Het is daarom goed om te zien dat dit college blijft inzetten op het verder ontstenen en vergroenen van onze stad. Ook hier helpen we graag met nog een aantal ideeën of vervolgstappen. Dat brengt mij bij de motie Miniparkjes voor de wijk met de wijk. Die verzoekt het college bij de aanpak van de genoemde versteende wijken in de begroting een pilot op te starten met miniparkjes - dat is minimaal 3 bij 3 meter - in de meest versteende wijken en daarbij te onderzoeken of bewoners de parkjes willen adopteren en onderhouden. Ik zie het u denken: waar blijft die dan? Wat is er nu duurzamer dan jezelf verplaatsen op de fiets? Robin Smit (PvdD). Ik heb een vraag over de miniparkjes, want onze fractie is benieuwd of die niet ten koste gaan van ander groen in de stad. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nee, het moet ten koste gaan van stenen. Dat is duidelijk. Daarom geven we dit alvast mee voor de aanpak van versteende wijken, die we nog krijgen. Robin Smit (PvdD). Dan zijn wij benieuwd hoe GroenLinks de afweging maakt tussen stenen weghalen en het verbeteren van groeiplaatsen voor bomen die daar eventueel ook kunnen staan. Maarten De Vuyst (GroenLinks). U vraagt mij te kiezen tussen mijn twee kinderen, meneer Smit.

Dat doe ik niet graag; dat snapt u. Maar we hebben natuurlijk de ambitie van 3-3-300, waar ik zojuist mevrouw Van Doorn over hoorde. Die ambitie houdt in dat je op drie bomen uitkijkt. Daar kan dit ook bij helpen. Ik zeg niet dat dit in plaats komt van iets anders. Dit zal onderdeel moeten zijn van die aanpak. Ik ben ook benieuwd hoe het college hiernaar kijkt en hoe het college de motie kan inpassen als zij aangenomen wordt, maar je hebt van die pleintjes die compleet van steen zijn. Een mini-oase, waar de heer Smit kan zitten, een boekje kan lezen met een kopje thee erbij en even tot rust kan komen net voordat hij zijn begrotingsspeech moet geven, zoiets zie ik voor me. Maar ik was bij de fiets. Wat is er nu duurzamer dan jezelf verplaatsen op de fiets? Dan is het wel balen als je in de regen staat te wachten voor een rood stoplicht, omdat auto's voorrang krijgen. Daarom de motie STOMP dat stoplicht; ik hoop dat iedereen weet waar 'STOMP' voor staat. Het dictum van de motie luidt: verzoekt het college bij het vervangen dan wel aanleggen van nieuwe verkeersregelinstallaties het STOMP-principe te laten gelden. Lotte van Basten Batenburg. Ik vraag me af of GroenLinks nog wel zo'n aanhanger van dat STOMPprincipe is of inmiddels eigenlijk gewoon wil overgaan naar stom beleid. De voorzitter. Die is best leuk. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Ja, ik vond 'm ook leuk, maar het schijnt niet zo goed over te komen als we recenseren wat anderen zeggen. Nee hoor, ook de privéauto heeft daar nog een plek in en u heeft ook door waarom dat de laatste letter van de afkorting is. Dat hoorde ik ook in uw interruptie. Fijn dat we het daarover eens zijn. Ik was bij water en te veel water. Mijn fractie, in het bijzonder de heer Thepass, vindt het jammer dat bewoners in Laak nu geen toegang tot de subsidie voor klimaatadaptie hebben. De bestaande regeling voor een beperkt aantal wijken wordt nu bovendien onderbenut en dus ziet collega Thepass mogelijkheden voor uitbreiding. Daarom mede namens de collega's Thepass en Holman de motie Subsidie klimaatadaptie voor Laak. De motie verzoekt het college de gebieden waar bewoners gebruik kunnen maken van de subsidie klimaatadaptie, uit te breiden en dit in ieder geval te doen met Laakkwartier Spoorwijk en bij de selectie van wijken voor de uitbreiding niet alleen rekening te houden met fysieke gevolgen van de klimaatcrisis, maar ook met de sociaal-economische situatie en de financiële mogelijkheid voor bewoners om in klimaatadaptieve maatregelen te investeren. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Begrijp ik goed dat GroenLinks hiermee de middelen die al beschikbaar zijn, wil uitsmeren over een groter deel van de stad?

56

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik heb mevrouw Van Basten Batenburg zojuist heel gepassioneerd horen zeggen dat middelen niet op de plank moeten liggen en dat grote overschotten niet de bedoeling zijn. Dit is een subsidieregeling die onderbenut wordt en waar middelen op de plank blijven liggen. Dat zou zonde zijn. We hanteren het doel, maar maken het mogelijk voor meerdere mensen om hier aanspraak op te maken, waardoor de middelen alsnog benut worden. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Het is grappig om te constateren dat de heer De Vuyst denkt dat de vraag ingestoken was vanuit weerzin tegen de motie. Het tegendeel is waar. Ik was vooral benieuwd of hij extra geld zocht voor klimaatadaptieve middelen of dat hij het budget dat er al is, wil uitsmeren over meer delen van de stad. In het andere deel had ik uiteraard gevraagd waar de dekking dan vandaan zou komen, want zo kent de heer De Vuyst de VVD ook weer. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Eigenlijk hoor je in die vraag dat de VVD ook mij kent als een financieel degelijk persoon en GroenLinks als een financieel degelijke partij. De dekking voor de motie zit dus in de motie. Wij stimuleren als gemeente onze bewoners om te investeren in verduurzaming van hun woning, maar we doen dat nog te weinig op het moment dat zij bij uitstek bereid zijn dat te doen: tijdens en voor de verhuizing.

Dat is zonde, dat kan slimmer en daarom de motie Maak verhuizing duurzaam, mede met collega Thepass. Het dictum luidt: verzoekt het college bewoners die binnen Den Haag of juist naar Den Haag verhuizen schriftelijk te informeren over de mogelijkheden van verduurzaming, de gemeentelijke subsidies en regelingen en indien van toepassing duurzame bewonersinitiatieven in de buurt en in gesprek te gaan met de partijen die mensen bij de verhuizing adviseren - denk aan financieel adviseurs of gecertificeerde aannemers - zodat nieuwe bewoners al bij het voorbereiden van de verhuizing kunnen worden gewezen op de kansen rondom verduurzaming. Als je geen passende woning hebt, is verduurzamen niet je eerste prioriteit. Daarom is doorstroom zo belangrijk. Wij spraken recent gezinnen in Moerwijk die al tien jaar vastzitten in een te krappe woning. Woningruil met bewoners van een kleinere woning is bij uitstek een manier om die doorstroom op gang te brengen. Toch horen we van woonjuristen dat corporaties vaak niet meewerken, omdat ze dan niet de huren kunnen verhogen voor de nieuwe bewoners of voor de oude bewoners in nieuwe huizen. Daarbovenop heeft de doorstroompremie, die een financiële prikkel geeft om kleiner te gaan wonen, voor velen te strenge voorwaarden. Daarom de motie Stimuleer doorstroom met woningruil namens college Thepass.

Het dictum luidt: verzoekt het college bij woningcorporaties erop aan te dringen woningruil te stimuleren en te faciliteren en in het geval van zwaarwegende belangen (bijvoorbeeld rondom doorstroom naar passende woningen) in lijn met de wet standaard een indeplaatsstelling te hanteren, in samenwerking met woningcorporaties een platform op te richten waarin sociale huurders zich kunnen aanmelden voor woningruil en bewoners aan elkaars woningen gematcht kunnen worden en de mogelijkheden voor de versoepeling van de voorwaarden voor de doorstroompremie ten behoeve van een hogere doorstroom te onderzoeken. De motie wordt dus mede ingediend door collega Thepass en ook collega Mekers van D66. Kavish Partiman (CDA). Bij woningruil binnen de sociale voorraad wisselen twee mensen binnen de sociale voorraad een woning met elkaar. Dan komt er per saldo toch geen enkele woning vrij? Hoe komt dit dan de doorstroming ten goede? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nee, het gaat om doorstroming binnen de voorraad van de woningcorporaties. Kavish Partiman (CDA). Dat is heel vervelend voor de duizenden mensen die niet in die sociale woningvoorraad zitten, die wachten op een sociale huurwoning en die daar maar niet aan kunnen komen, want je blijft dan gewoon stuivertje verwisselen binnen die bestaande voorraad, terwijl er heel veel scheefwoners zijn die in principe gewoon door zouden moeten stromen.

Dat zou je toch niet moeten willen faciliteren? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik hoor een aantal aannames bij collega Partiman, die ik niet allemaal deel. Er zijn mensen die nu te groot wonen omdat de kinderen het huis uit zijn. Er zijn 57

mensen die te klein wonen omdat hun gezin is uitgebreid. Ik ken het CDA zeker als een partij die ook begaan is met gezinnen. Als zij recht hebben op een sociale woning, stellen wij voor dat ze gematcht worden. De voorzitter. Meneer Partiman, voor de laatste maal. Kavish Partiman (CDA). Ik kan me best voorstellen dat dit een van de dingen is die hiermee bewerkstelligd worden, maar tegelijkertijd valt niet te ontkennen dat je op die manier die bestaande woningvoorraad eigenlijk een beetje op slot houdt door steeds daarbinnen te blijven schuiven. Die steeds groter wordende groep mensen en gezinnen die aanspraak zouden moeten kunnen maken op een sociale huurwoning, is hiermee helemaal niet geholpen. Is het niet beter om te kijken hoe we samen met de corporaties kunnen kijken naar het uitbreiden van het aantal sociale huurwoningen binnen de 30% die we met elkaar hebben afgesproken om te kijken hoe we toch kunnen aansluiten bij de vraag in deze stad? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Mijn emoties gingen tijdens deze interruptie echt alle kanten op. Ik dacht even dat het CDA meeging met meer sociale woningen, maar toen hoorde ik toch ineens snel de 30% komen. Dat was een klein beetje een teleurstelling; dat geef ik toe, maar het akkoord is het akkoord. Deze mensen gaan nu ook niet weg.

Alle financiële prikkels leiden er dus toe dat iemand in een te groot huis blijft zitten en dat een gezin in een te klein huis blijft zitten. Dat is waar deze motie iets aan doet. Ik weet dat we niet de eersten zijn die hier aandacht voor vragen en ook niet de laatsten, maar dit komt nog te weinig op gang. Deze motie roept ertoe op om dit met woningcorporaties wel op gang te brengen, bijvoorbeeld met zo'n platform. Iedereen is welkom. De uitslag van 22 november leidde ertoe dat Hagenezen en Hagenaren zich afvroegen of ze hier nog welkom zijn vanwege hun geslacht, politieke voorkeur, handicap, nationaliteit van hun grootouders, kleur, geaardheid. Bij die opsomming uit artikel 1 van de Grondwet hoort ook religie. 'Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld.' Over dat grondwettelijk artikel hoeft mijn fractie niet te onderhandelen. We implementeren dat grondwettelijke principe juist graag nog duidelijker in onze eigen organisatie. Want als boa met een keppel, hoofddoek of tulband mag je je werk niet doen. Dat vinden wij als GroenLinks niet uit te leggen en dat geldt ook voor DENK, de PvdA, de HSP en het CDA. Daarom de motie Inclusief uniform voor Haagse handhavers.

Het dictum luidt: verzoekt het college toe te staan dat Haagse boa's zichtbare religieuze uitingen die niet onzichtbaar gedragen kunnen worden (zoals een hoofddoek, keppel of tulband), kunnen dragen bij het uniform, te onderzoeken in hoeverre het mogelijk is om de religieuze uitingen als onderdeel van het uniform te verstrekken en de raad hierover te informeren. Tot slot over welkom zijn: mijn fractie is er trots op dat de gemeente Den Haag menselijkheid heeft getoond en verantwoordelijkheid heeft genomen door vluchtelingen op te vangen. Dat past bij de derde VN-stad in de wereld en bij een stad die zich de stad van internationale vrede en recht noemt. We zien dat betrokkenheid van bewoners en ondernemers daarbij belangrijk is. Als een Haagse inwoner aanklopt bij een noodopvanglocatie en wil helpen - dat is ook gebeurd in Kijkduin - vinden wij dat we moeten kijken of we dat mogelijk kunnen maken. Daarom vragen we het college om hen te blijven betrekken en hun betrokkenheid te stimuleren en faciliteren waar mogelijk. Terugkomend op dat liedje van Goldband: Als ik kom kom ik om De wereld te redden Wat ik doe En ik doe wat ik moet Om voor de wereld te vechten. Met die woorden van Goldband gaat de fractie van GroenLinks strijdbaar 2024 in. De voorzitter. Door de fractie van GroenLinks worden de volgende moties (GL.1, GL.2, GL.4, GL.6, GL.7 en GL.8) ingediend:

58

Motie GL.1 Maak verhuizing duurzaam De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027. Overwegende, dat: ▪ de gemeente de ambitie heeft om zo snel mogelijk te verduurzamen en daarin de samenwerking met burgers opzoekt; ▪ de gemeente zo breed mogelijk wil communiceren over haar subsidies en regelingen op verduurzaming; ▪ het beleid is om natuurlijke verduurzamingsmomenten zo goed mogelijk te benutten. Constaterende, dat: ▪ verhuizing een perfect moment is voor verduurzaming, omdat er vaak ruimte is voor het verkrijgen van extra financiering via een hypotheek en mensen juist op dat moment plannen maken voor aanpassingen aan de woning; ▪ bewoners niet altijd op de hoogte zijn van de mogelijkheden voor verduurzaming en de verschillende gemeentelijke subsidies en regelingen en bewonersinitiatieven die hierbij kunnen helpen; ▪ er op dit moment wel een ''groene menukaart'' wordt gestuurd met mogelijkheden tot verduurzaming, maar dit alleen wordt verstuurd naar monumentale woningen en woningen die onder beschermd stadsgezicht valt.

Verzoekt het college: ▪ bewoners die binnen Den Haag of juist naar Den Haag verhuizen (schriftelijk) te informeren over de mogelijkheden rondom verduurzaming, gemeentelijke subsidies en regelingen en indien van toepassing duurzame bewonersinitiatieven in de buurt; ▪ in gesprek te gaan met de partijen die mensen bij de verhuizing adviseren, denk aan financieel adviseurs of gecertificeerde aannemers, zodat nieuwe bewoners al bij het voorbereiden van de verhuizing kunnen worden gewezen op de kansen rondom verduurzaming. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie GL.2 miniparkjes voor de wijk met de wijk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20-12-23 , ter bespreking Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027. Overwegende, dat: ▪ in de stad veel wijken zeer versteend zijn, waardoor het in de wijk heet wordt in de zomer en bij regen het water niet kan weglopen; ▪ in diezelfde wijken weinig plekken zijn om in de buitenruimte te recreëren. ▪ in het coalitieakkoord is afgesproken om versteende wijken te vergroenen en in de begroting 2024 wordt gesproken over het samenwerken met bewoners voor het vergoenen van versteende wijken. Constaterende, dat: ▪ miniparkjes zorgen voor schaduw en vergroening en hierdoor bijdragen aan het doel van de gemeente ‘3-30-300-regel’. Die regel houdt in: vanuit elke woning zie je drie bomen; 30% van een wijk valt in de schaduw van een boom en iedereen zou op 300 meter van hun woning een groene verblijfsplek moeten hebben; 59

▪ ▪

de bewoners het best weten hoe hun wijk in elkaar steekt, welke plekken het best kunnen worden gebruikt voor vergroening en hoe een miniparkje eruit moet zien; meer burgerparticipatie een doel van de gemeente is.

Verzoekt het college: ▪ bij de aanpak van de genoemde versteende wijken in de begroting, een pilot op te starten waarbij door middel van burgerparticipaties miniparkjes (ca 3 x 3 meter) worden ontworpen in de meest versteende wijken; ▪ met daarbij als uitgangspunt dat de gemeente de miniparkjes aanlegt en dat inwoners de parkjes adopteren en onderhouden (met begeleiding en hulp van de gemeente indien gewenst). En gaat over tot de orde van de dag.

Motie GL.4 STOMP dat stoplicht De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20-12-23 , ter bespreking Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027. Overwegende, dat: ▪ bij het STOMP-ontwerpprincipe we uitgaan van de volgorde: eerst de voetganger (Stappen) en vervolgens de fietser (Trappen), OV en MaaS (Mobility as a Service). Als laatste wordt de privé-auto meegenomen in de inrichting; ▪ de VRI’s (ook wel stoplicht genoemd) regelen bij een kruising welk verkeersdeelnemer wanneer mag rijden; ▪ in de begroting aandacht is voor extra veiligheid van de infrastructuur voor fietsers en voetgangers en ook voor betere doorstroming van fietsers bij kruispunten; ▪ in de begroting wordt gesteld dat VRI´s in 2024 worden vervangen voor I-VRI's en VRI's direct. Constaterende, dat: ▪ uit onderzoek van Arcadis blijkt dat het volgen van het STOMP principe bij verkeersinrichtingen leidt tot een veilig, prettige en duurzaame leefomgeving (bron); ▪ in Den Bosch is gebleken dat he blijvende aandacht voor de instellingen van VRI zich uitbetaalt in een kortere wachttijd voor voetgangers en fietsers, minder door rood rijden en meer comfort (bron); ▪ de gemeente als doel heeft om de verkeersveiligheid te vergroten.

Verzoekt het college: ▪ bij het aanleggen van nieuwe VR- installaties, het STOMP principe te laten gelden; ▪ de raad jaarlijks in de programmarekening te informeren bij hoeveel VRI- installaties het STOMP principe is toegepast. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie GL.6 55 -plussers die willen werken, laten werken De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20-12-23 , ter bespreking Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027. Overwegende, dat: ▪ het voor 55-plussers die hun werk verloren hebben, moeilijker is om weer een baan te vinden. Dit vraagt om specifiekere aanpak van de gemeente om hen die dat willen, naar een baan te laten re-integreren of naar een andere maatschappelijke invulling. 60

Constaterende, dat: ▪ de bevolkingssamenleving aan het vergrijzen is, waardoor de groep met 55-plussers groeit; ▪ het aantal 55-plussers daarom ook groeit in de groep werkzoekenden zonder baan; ▪ deze groep tegen andere obstakels aanloopt bij de re-integratie naar werk. Verzoekt het college: ▪ een analyse te geven van de demografische ontwikkelingen van de Haagse bevolking en het effect hiervan (o.a. de grijze druk) op de beroepsbevolking; ▪ de huidige acties en instrumenten in beeld te brengen die de gemeente inzet om 55-plussers te activeren; ▪ deze acties en instrumenten tegen het licht te houden van de prognose zoals genoemd bij 1 en daarbij te bezien in hoeverre de huidige inzet toekomstbestendig is. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie GL.7 beloning voor werk in de bijstand De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023 ter bespreking van programmabegroting 2024-2028 Overwegende, dat: ▪ de gemeente de ambitie heeft om zoveel mogelijk mensen die in de bijstand zitten te begeleiden naar werk; ▪ in de gemeente Den Haag mensen in de bijstand 6 maanden kunnen bijverdienen, waarna ze al hun inkomen moeten inleveren; ▪ uit onderzoek van de hogeschool van Amsterdam en de universiteit van Amsterdam blijkt dat bijverdienen in de bijstand mensen naar duurzaam werk leidt en daarbovenop hun bestaanszekerheid vergroot. Constaterende, dat: ▪ in verschillende steden waaronder Amsterdam en Nijmegen het voor mensen is toegestaan om na de eerste 6 maanden in de bijstand 30 procent (tot aan 244,5 euro) per maand bij te verdienen, in de vorm van een premieregeling; ▪ deze regeling niet verboden is binnen de huidige participatiewetgeving; ▪ hier geen kosten aan zijn verbonden voor de gemeente. Verzoekt het college: ▪ om via een premieregeling bijverdienen in de bijstand ook na 6 maanden toe te staan, waarbij er aandacht is voor het behoud van toeslagen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie GL.8 Zonder geld geen gemeenten! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027. Constaterende, dat: ▪ vanaf 2026 het gemeentefonds structureel € 3 mld lager is door een korting op het gemeentefonds van € 2,2 mld en de terugkeer van de opschalingskorting; ▪ het huidige kabinet misschien iets wil doen aan de opschalingskorting, maar het grootste deel van deze problematiek aan het nieuwe kabinet laat; 61

▪

het initiatief 'Raadsleden in Verzet' een manifest heeft opgesteld om deze problematiek onder de aandacht van de formerende partijen te krijgen en te houden.

Overwegende, dat: ▪ er geen inhoudelijke onderbouwing ten grondslag ligt aan deze korting op het gemeentefonds; ▪ deze korting er wel toe zal/kan leiden dat er bezuinigd moet worden op voorzieningen voor de inwoners van Den Haag . Van mening, dat: ▪ een korting van € 3 mld op het gemeentefonds zonder inhoudelijke onderbouwing onaanvaardbaar is. Spreekt uit: ▪ het manifest 'Zonder geld geen gemeenten' te onderschrijven. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van GroenLinks, daartoe gesteund door de fractie van D66, wordt de volgende motie (GL.3) ingediend:

Motie GL.3 Stimuleer doorstroom met woningruil De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023 ter bespreking van Programmabegroting 2024-2028 Overwegende, dat: ▪ woningruil een effectief middel kan zijn om de doorstroom binnen de sociale huurvoorraad te bevorderen; ▪ er mogelijk veel animo is voor woningruil, als de mogelijkheden beter in beeld komen en huurders de mogelijkheid krijgen om interesse te tonen. Constaterende, dat: ▪ veel Haagse gezinnen al jarenlang wachten op een passende, ruimere sociale huurwoning en veel eenpersoonshuishoudens tegelijkertijd best willen verhuizen naar een kleinere woning, als dat voor een sociaal huurtarief kan; ▪ bewoners die dit probleem willen oplossen door middel van woningruil vaak stuiten op een woningcorporatie die niet goed meewerkt, wat leidt tot grote vertraging en steeds meer rechtszaken; ▪ de vertragende houding van de corporatie (in ieder geval deels) te verklaren is omdat er bij een woningruil wanneer er sprake is van een zwaarwegend belang geen sprake is van een nieuw contract maar een indeplaatsstelling (in lijn met 7:270 lid 1 BW), waardoor de huren minder verhoogt kunnen worden, maar huurders dit nu via de rechter moeten afdwingen; ▪ uit een uitspraak van de kantonrechter blijkt dat de noodzaak van een gezin in een te krappe woning naar een passende woning en de noodzaak voor een seniore huurder

voor een toegankelijke woning geldt als een zwaarwegend belang; ▪ de doorstroompremie een effectief middel kan zijn om doorstroming te stimuleren, maar deze nu relatief strenge voorwaarden heeft. Van mening, dat: ▪ het bevorderen van doorstroom in de sociale woningvoorraad en de toegang tot passende woningen zwaarder weegt dan de mogelijkheid voor corporaties om huren verder te verhogen.

62

Verzoekt het college: ▪ bij woningcorporaties erop aan te dringen woningruil te stimuleren en faciliteren en in het geval van zwaarwegende belangen (bijvoorbeeld rondom doorstroom naar passende woningen) in lijn met de wet standaard een indeplaatsstelling te hanteren; ▪ in samenwerking met woningcorporaties een platform op te richten waarin sociale huurders zich kunnen aanmelden voor woningruil en bewoners aan elkaars woningen gematcht kunnen worden; ▪ de mogelijkheden voor de versoepeling van de voorwaarden voor de doorstroompremie ten behoeve van een hogere doorstroom te onderzoeken. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van GroenLinks, daartoe gesteund door de fractie van de PvdA, wordt de volgende motie (GL.5) ingediend:

Motie GL.5 subsidie klimaatadaptie voor Laak De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023 ter bespreking van programmabegroting 2024-2028 Overwegende, dat: ▪ klimaatadaptieve maatregelen van onmisbaar belang zijn voor een Den Haag dat weerbaar is voor de gevolgen van de klimaatcrisis; ▪ subsidies bij voorkeur zo veel mogelijk terechtkomen bij mensen die zich de maatregelen anders zelf niet zouden kunnen veroorloven. Constaterende, dat: ▪ bewoners in Laakkwartier / Spoorwijk volgens de klimaatimpactanalyse relatief veel gevolgen van de klimaatcrisis gaan onder vinden, onder andere in de vorm van schade door hevige regenval, warme nachten en in de wijken relatief veel kwetsbare bewoners wonen, maar zij nu geen aanspraak kunnen maken op de subsidie klimaatadaptie; ▪ de subsidieregeling klimaatadaptatie, zich nu beperkt tot de top 10 wijken die fysiek gezien de meeste gevolgen ondervinden van regenval, wordt onderbenut.

Verzoekt het college: ▪ de gebieden waar bewoners gebruik kunnen maken van de subsidie klimaatadaptie uit te breiden en dit in ieder geval te doen met Laakkwartier / Spoorwijk; ▪ bij de selectie van wijken voor de uitbreiding niet alleen rekening te houden met de fysieke gevolgen van de klimaatcrisis, maar ook met de sociaaleconomische situatie en de financiële mogelijkheden voor bewoners om in klimaatadaptieve maatregelen te investeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van GroenLinks, daartoe gesteund door de fracties van DENK, de PvdA, de HSP en het CDA, wordt de volgende motie (GL.9) ingediend:

Motie GL.9 Inclusief uniform voor Haagse handhavers De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van G Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Overwegende, dat: ▪ buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) belangrijk werk verrichten voor Den Haag; 63

▪ ▪ ▪

gemeente Den Haag streeft naar een inclusieve en diverse ambtenarij; Den Haag als internationale stad van vrede en recht een voorbeeldfunctie heeft om mensen niet uit te sluiten; mensen met een religieuze en/of andere diverse achtergrond, bijvoorbeeld op basis van geslacht, gerichtheid en cultuur, hun functie niet minder neutraal uitoefenen dan mensen zonder religieuze achtergrond en/of diverse achtergrond.

Constaterende, dat: ▪ boa’s in Arnhem, Tilburg en Almere zichtbaar religieuze uitingen mogen dragen bij het uniform. En in Den Haag niet; ▪ religieuze uitingen in verschillende landen wel zijn toegestaan bij het uniform, zoals in de Verenigde Staten, Engeland, Schotland, Ierland, Nieuw-Zeeland, Australië, Canada en Zweden; ▪ het College voor de Rechten van de Mens op 6 april 2022 heeft gesteld: “Hoofddoekverbod voor BOA’s is stigmatiserend en niet effectief.”; ▪ de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme, Rabin Baldewsingh, ervoor pleit dat het dragen van religieuze uitingen wordt toegestaan bij boa’s en politie; ▪ de landelijk coördinator tegen racisme en discriminatie van de Nationale Politie (commissaris Johan van Renswoude) ook vindt dat het uniform van agenten met zichtbare religieuze uitingen moet kunnen; ▪ de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van meningsuiting een groot goed zijn en ook toekomen aan ambtenaren; ▪ er geen dringende noodzaak bestaat om deze rechten te beperken; ▪ er vanuit de functieuitoefening geen noodzaak bestaat om een religieuze uiting te verbieden. Het leidende criterium voor de functie is professionaliteit; ▪ mensen van verschillende religieuze achtergronden als gevolg van een verbod op zichtbare religieuze uitingen bij boa’s minder toegang hebben tot het beroep en daardoor onevenredig worden geraakt.

Bovendien werkt een verbod contraproductief bij het oplossen van personeelstekorten, en bij het bevorderen van diversiteit en inclusiviteit; ▪ in het Haags Coalitieakkoord 2023-2026 (RIS316672) het volgende is opgenomen “Daarnaast stimuleren we en geven we aandacht aan het goed borgen van diversiteit en inclusie binnen de gemeentelijke organisatieonderdelen. Een personeelsbestand met medewerkers met verschillende achtergronden, op basis van bijvoorbeeld etniciteit, geslacht, seksuele geaardheid, levensbeschouwing en cultuur, vergroot de herkenbaarheid voor en acceptatie door inwoners”. Van mening, dat: ▪ boa’s ook een verbindende rol hebben in de samenleving. Het kunnen dragen van een religieuze uiting kan bijdragen aan de toegankelijkheid, herkenbaarheid en het vertrouwen in de overheid; ▪ het de vrije keuze van een boa moet zijn om een religieuze uiting wel of niet te dragen bij het uniform. Verzoekt het college: ▪ toe te staan dat Haagse boa’s zichtbaar religieuze uitingen, die niet onzichtbaar gedragen kunnen worden (zoals een hoofddoek, keppel of tulband), kunnen dragen bij het uniform; ▪ te onderzoeken in hoeverre het mogelijk is om de religieuze uitingen als onderdeel van het uniform te verstrekken. En de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter.

Voor de duidelijkheid: er is geen schorsing gepland. U kunt een broodje halen en opeten in de zaal, maar ik zie dat al aardig gebeuren. Dus eet smakelijk allen. 64

Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Twee maanden geleden hadden we in deze zaal een discussie over het nieuwe coalitieakkoord. Nu ligt er een begroting. Wij blijven nog steeds kritisch over de praktische uitwerking van dat akkoord. We willen graag gaandeweg zien hoe dit akkoord in de praktijk uitpakt. In de begroting ontbreekt wat ons betreft een focus op de jeugd. Onze toekomst begint immers met de toekomst van hen. Het is daarom vervelend dat de plannen voor het gratis reizen voor kinderen wat ons betreft niet goed doordacht zijn. We hebben de motie 12-jarigen niet het gratis ov laten betalen. De Haagse Stadspartij juicht gratis ov van harte toe, maar heeft moeite met het feit dat het een sigaar uit eigen doos is voor de 12-jarigen. Die kunnen immers nu nog voor € 1 een dagkaart kopen en zouden straks het volle pond moeten betalen. Daarom dienen we de motie in met als dictum: verzoekt het college de kinderdagkaarten van € 1 voor 4- tot en met 12-jarigen te behouden voor alle kinderen die buiten de vrijreizenregeling vallen. Onlangs hebben wij een motie ingediend voor een tijdelijke stop op de ABA-behandelingen. Die haalde het helaas niet. Nu zijn er weer nieuwe klachten bekend over de Haagse ABA-instellingen. De wethouder wacht landelijk onderzoek af, maar hoelang dat gaat duren is niet bekend.

Ondertussen hebben volgens mij bijna alle fracties een gesprek gevoerd met het LBVSO over de behandelingen in Den Haag, de klachten en de gevolgen die daaruit voort zijn gekomen voor een best wel grote groep kinderen. Daarom hebben we een nieuwe motie, namelijk de motie Tijdelijke stop nieuwe aannames ABA-behandelingen, met als dictum: verzoekt het college in gesprek te gaan met de instellingen die problematische ABA-behandelingen aanbieden, het Rijk te verzoeken om een tijdsperiode wanneer het onderzoek gepresenteerd zal worden, zorginstellingen die problematische ABA-behandelingen aanbieden geen nieuwe casussen aan te laten nemen tot het onderzoek is afgerond en de raad te informeren over de uitkomsten. De Haagse Stadspartij maakt zich ook best wel zorgen over de rest van de kinderen in de jeugdzorg. De grote veranderingen die er per 1 januari aan zitten te komen, gaan natuurlijk zorgen voor veel stress en overgangsproblemen. Dat is op zich logisch, want het is een vrij grote operatie. Laten we nu eens met z'n allen een keertje proactief handelen in plaats van het er achteraf heel lang over te hebben dat dingen niet helemaal lekker gaan. Dan zijn we weer maanden verder en zijn ouders en kinderen daarvan weer helemaal in de stress. Wij denken dat we beter kunnen voorkomen dan genezen.

Laten we als stad daarom een taskforce instellen om de individuele problemen die er ongetwijfeld zullen komen, meteen op te pakken. Daarom de motie Taskforce overgang jeugdzorg, met als dictum: verzoekt het college om een gemeentelijke taskforce in te stellen die snel, tijdig en proactief kan handelen bij problemen die zich kunnen voordoen bij de overgang naar de nieuwe aanbieders in de jeugdzorg per januari 2024 en deze taskforce via een centraal e-mailadres en telefoonnummer bereikbaar te maken voor ouders, verzorgden en zorgprofessionals. 12 tot 16 jaar is de leeftijd van tussen servet en tafellaken. Je wilt heel veel maar je mag eigenlijk nog niet overal aan meedoen. De Haagse Stadspartij ontvangt berichten van jongeren in deze leeftijdscategorie en hun ouders dat zij maar wat buiten hangen in het weekend maar graag gewoon ergens lekker zouden willen uitgaan. De meeste uitgaansgelegenheden komen voor hen niet in aanmerking of, natuurlijk de horror voor elke jeugdige, alleen onder begeleiding van een ouder. Het lijkt me natuurlijk verschrikkelijk dat je op die leeftijd met je ouders uit moet gaan. Dat is echte horror! Daar zit natuurlijk helemaal niemand op te wachten. In andere steden zijn er speciale feesten voor deze doelgroep maar in Den Haag helaas niet.

Omdat wij vinden dat je ook nachtcultuur vroeg moet bijbrengen, dienen wij de motie Fiks het! In, met als dictum: verzoekt het college te stimuleren dat deze feesten georganiseerd gaan worden en budget daarvoor vrij te maken indien nodig. Marieke van Doorn (D66). De gedachte vinden wij heel interessant, want die horror van met je ouders uitgaan willen we onze jongeren inderdaad zeker niet aandoen. Dat is afschuwelijk; sorry, mevrouw De Vuyst! De frisfeesten in andere steden zijn hartstikke interessant als initiatief en we snappen de oproep tot stimuleren, maar hoezo moet daar dan nog gemeentelijk budget tegenaan worden gegooid? Is dit niet iets wat de markt kan oppakken? Fatima Faïd (HSP). Voor ons is het allerbelangrijkste dat we als stad en als college uitstralen dat we het belangrijk vinden dat er in de stad juist voor deze doelgroep echt wat georganiseerd gaat worden, want nu hangen ze allemaal op straat rond. We hebben er dan eigenlijk ook te weinig controle over; 65

dat zeg ik als ouder van een puber. Je wilt toch een beetje weten wat ze aan het doen zijn. Ik heb de motie een beetje aangepast; misschien heeft u nog de oude motie. Wij zeggen: indien nodig. Want er zijn natuurlijk organisaties in het land die die feesten al geven. Je zou ze kunnen uitnodigen: zien jullie hier mogelijkheden? Maar er kunnen ook gewoon nieuwe initiatieven ontstaan van - ik noem maar wat - jonge ondernemers die een klein startkapitaaltje nodig hebben. Dan zou ik het fijn vinden als de gemeente daaraan bijdraagt. Vandaar de term 'indien nodig'. Marieke van Doorn (D66). Ik ga die nieuwe versie goed bestuderen, want dat was inderdaad de nuancering die ik miste voor de financiering. Fatima Faïd (HSP). Precies. We hebben dat, ook na advies, aangepast, omdat het nu leek alsof het geld naar de jongeren zou moeten gaan, terwijl dat natuurlijk niet per se de bedoeling is. Heel veel jongeren zouden dit inderdaad heel leuk vinden, maar we zijn ook verantwoordelijke ouders; althans, af en toe. Het college geeft aan dat het aantal bedden in de maatschappelijke opvang toereikend is. Uit onze gesprekken met hulp- en belangenorganisaties blijkt dat de wachtlijsten voor de maatschappelijke opvang juist heel lang zijn. Het is zelfs zo dat mensen die opvang nodig hebben, op dit moment niet worden geregistreerd als er geen plek is.

Wat de Haagse Stadspartij betreft is een goede registratie noodzakelijk, zodat we weten hoeveel mensen nu echt een opvangplek nodig hebben. Daarom hebben wij twee moties, ten eerste de motie Registreer totale omvang behoefte maatschappelijke opvang, met als dictum: verzoekt het college bij het daklozenloket alle verzoeken voor toegang tot de maatschappelijke opvang te registreren, ook wanneer deze niet direct leiden tot een officiële aanvraag en de raad daar dan over te informeren. De tweede motie is de motie Wachtlijsten als indicator uitbreiding maatschappelijke opvang, met als dictum: verzoekt het college in samenspraak met de H5gemeenten naast cliëntenaantallen, expertise, schaalgrootte, kosten en zorgbehoefte ook de wachtlijsten mee te nemen als indicator voor (eventuele) uitbreiding van de maatschappelijke opvang. Eindelijk is er landelijk beweging om softdrugs verder te legaliseren. Het is verschrikkelijk jammer dat wij als gemeente Den Haag niet meedoen aan deze pilot. Een gesloten keten met legale teelt is goed voor de volksgezondheid en maakt de kwaliteit van het product controleerbaar. Daarom hebben we de motie Doe mee aan wietproef, die medeondertekend is door raadslid Arp van de SP, raadslid Bos van GroenLinks en raadslid Smit van de Partij voor de Dieren.

Het dictum luidt: verzoekt het college om in gesprek te gaan met de Haagse coffeeshops en, als coffeeshophouders uit de stad of stadsdeel positief tegenover deelname aan de proef met een gesloten coffeeshopketen staan, bij het Rijk aan te geven open te staan voor deelname aan een proef of eventuele vervolginitiatieven die hieruit voortvloeien. Dit was een hele ingewikkelde; sorry, ik moest het heel precies oplezen. De voorzitter. De motie is zo ingewikkeld dat er een vraag over is. Marieke van Doorn (D66). Wij zijn bij D66 natuurlijk altijd geïnteresseerd in dit soort proeven, maar we weten in ieder geval uit het verleden van de branche dat die er nog niet heel enthousiast over was. Ik ben blij dat u in het eerste punt van het dictum zegt: ga praten met de branche om te horen hoe de vlag er nu bij hangt. Maar heeft u hier zelf een beeld van? Is daar ontwikkeling in? Fatima Faïd (HSP). Ik heb zelf niet persoonlijk met die mensen gepraat, maar ik weet dat mijn collega's wel met hen gesproken hebben. Het is een uitnodiging aan het college, ook omdat deze pilot nu echt van start gegaan is. Ik kan me voorstellen dat veel mensen in die branche denken: ik wil het eerst zien en dan geloven. Ik kan me dus voorstellen dat er eerst met de koffieshops en hun vertegenwoordigers in gesprek wordt gegaan om met hen te kijken wat hun behoeftes zouden zijn.

Bij een eventueel vervolg of een eventuele uitbreiding van de pilot zouden we, als de koffieshops in Den Haag het daar helemaal mee eens zijn, heel graag aan het Rijk meegeven dat Den Haag hier heel graag aan mee wil doen, want ik denk zelf - en dat begrijp ik ook van de medeondertekenaars - dat er gewoon echt een verschuiving is omdat het nu daadwerkelijk aan het gebeuren is. Tot slot. Den Haag is de tweede VN-stad in de wereld en de stad van vrede en recht. Deze titel is niet vrijblijvend en komt wat ons betreft niet zonder verplichtingen. Inmiddels zijn er in Gaza meer dan 8.000 kinderen en 10.000 volwassenen omgekomen. Op 7 december zette de secretaris-generaal 66

van de Verenigde Naties zelfs artikel 99 van het VN-Handvest in om te laten zien dat de wereld een einde aan het geweld wil. Vandaag is het onze beurt. Daarom dienen we samen met GroenLinks, de SP, DENK, de PvdA, de PvdD en D66 de motie Stad van vrede en recht spreekt zich uit in, met als dictum: de raad spreekt uit dat de gemeenteraad van Den Haag, de internationale stad van vrede en recht, het geweld in Gaza, de overige bezette gebieden en Israël veroordeelt en oproept tot een einde aan de gewelddadigheden en een onmiddellijke wapenstilstand en sluit zich aan bij de internationale oproepen voor het opstarten van een duurzaam vredesproces. Tot slot ik wil ik iedereen hele fijne feestdagen en een lekker reces toewensen, zodat we er in januari met z'n allen weer lekker tegenaan kunnen gaan. De voorzitter. Door de fractie van de HSP, daartoe gesteund door de fracties van de SP en GroenLinks, wordt de volgende motie (HSP.1) ingediend:

Motie HSP.1 Doe mee met wietproef De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023 ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918) Constaterend, dat • de Rijksoverheid een proef start met een gesloten coffeeshopketen – dat wil zeggen legale wietteelt; • er nog geen G4 stad meedoet aan deze proef. Overwegende, dat • de Haagse coffeeshops een grote behoefte in de samenleving vervullen; • het legaliseren van de coffeeshopketen kan leiden tot verminderde overlast en criminaliteit; • dat de belangen van de Haagse coffeeshops worden behartigd door de Haagse coffeeshopkoepel; • gelegaliseerde wietteelt de consument meer grip geeft op de kwaliteit van het product. • het Rijk het ook mogelijk gaat maken dat de G4-steden meedoen met een stadsdeel of stadsdelen aan de proef. Verzoekt het college om in gesprek te gaan met de Haagse coffeeshops en, als coffeeshophouders uit de stad of stadsdeel positief tegenover deelname aan de proef met een gesloten coffeeshopketen staan, bij het Rijk aan te geven open te staan voor deelname aan deze proef of eventuele vervolginitiatieven die hieruit voortvloeien. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de HSP worden de volgende moties (HSP.2, HSP.3, HSP.4, HSP.5, HSP.6 en HSP.7) ingediend:

Motie HSP.2 Taskforce overgang jeugdzorg De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023 ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918) Constaterende dat • met ingang van 1 januari 2024 de jeugdzorg in Den Haag anders wordt georganiseerd; • bij de overgangen naar andere aanbieders in andere domeinen, zoals bij het leerlingenvervoer veel mis is gegaan en er geen garantie is dat dit hier voorkomen wordt. 67

Overwegende dat • we moeten leren van het verleden; • jeugdzorg te belangrijk is om pas maanden later een taskforce in het leven te roepen om eventuele problemen op te lossen; • de Rijksoverheid “het juiste loket” in het leven heeft geroepen voor mensen die tussen wal en schip dreigen te vallen; • de ambtenaren achter dit loket op hoog niveau op zoek gaan naar bevredigende oplossingen voor de aangedragen problematiek. Verzoekt het college om een gemeentelijke taskforce in te stellen die snel, tijdig en proactief kan handelen bij problemen die zich kunnen voordoen bij de overgang naar de nieuwe aanbieders in de jeugdzorg per 1-1- 2024 en deze taskforce via een centraal emailadres en telefoonnummer bereikbaar te maken voor ouders, verzorgden en zorgprofessionals. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HSP.3 Registreer totale omvang behoefte Maatschappelijke opvang De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Overwegende, dat: ▪ er grote verschillen zijn tussen de waargenomen behoefte die door het college wordt aangegeven en de waargenomen behoefte van hulp- en belangenorganisaties. Constaterende, dat: ▪ niet alle aanvragen voor toegang tot de Maatschappelijke Opvang in behandeling worden genomen o.a. door een tekort aan plekken; ▪ er hierdoor een vertekend beeld ontstaat van de werkelijke behoefte voor toegang tot de Maatschappelijke Opvang. Van mening, dat: ▪ het registeren van de totale behoefte naar Maatschappelijke Opvang kan leiden tot een beter beeld van de werkelijkheid en discrepanties tussen wat de gemeente registreert en wat het werkveld aangeeft wegnemen; ▪ dit kan bijdragen aan het verbeteren van het onderlinge vertrouwen tussen inwoners, het werkveld en de gemeente. Verzoekt het college: ▪ bij het daklozenloket alle verzoeken voor toegang tot de Maatschappelijke Opvang te registeren ook wanneer deze niet direct leiden tot een officiële aanvraag; ▪ de raad hier periodiek over te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HSP.4 Tijdelijke stop nieuwe aannames ABA-behandelingen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918).

68

Constaterende, dat: • 90 procent van de kinderen die de ABA-behandeling volgden aangeeft deze als traumatisch te hebben ervaren; • driekwart van deze kinderen later wordt gediagnosticeerd met PTSS. Overwegende, dat: • er een lopend onderzoek bezig is waarin deze behandeling wordt onderzocht; • het niet bekend is wanneer dit onderzoek is afgerond; • hoe langer er wordt gewacht op het onderzoek hoe meer kinderen traumatische ervaringen zullen krijgen door de ABA-behandelingen; • er veel signalen en klachten binnenkomen over de ABA-behandelingen in Den Haag bij de LBVSO waarbij kinderen traumatische ervaringen oplopen; • er onlangs een bijeenkomst was tussen de fracties en het LBVSO waar alle klachten en verhalen van Den Haag naar voren zijn gekomen; • het actief onderdrukken van kinderen ,door middel van straffen en belonen, hun eigen onwenselijk is en zeer schadelijk voor het individu. Verzoekt het college: • in gesprek te gaan met de instellingen die de problematische de problematische ABAbehandelingen aanbieden; • het Rijk te verzoeken voor een deadline wanneer het onderzoek gepresenteerd zal worden; • zorginstellingen die de problematische de problematische ABA-behandelingen aanbieden geen nieuwe casussen aan te laten nemen tot het onderzoek is afgerond; • de raad te informeren over de uitkomsten. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HSP.5 Wachtlijsten als indicator uitbreiding Maatschappelijke opvang De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende, dat: ▪ belangenorganisaties aangeven dat de wachtlijsten voor de Maatschappelijke Opvang zeer hoog zijn; ▪ medewerkers van het daklozenloket aangeven dat zij niet genoeg plekken hebben in de bestaande voorzieningen om mensen adequaat op te kunnen vangen. Overwegende, dat: ▪ niet alleen huidige cliëntenaantallen belangrijk zijn voor het vaststellen van behoefte tot uitbreiding, maar ook iedereen die nog op een plek wacht; ▪ een werkelijke inventarisatie van de behoefte moeilijk in te schatten is omdat nu veel aanvragen voor MO niet in behandeling worden genomen bij het daklozenloket vanwege een tekort aan plekken. Verzoekt het college: ▪ in samenspraak met de H5 gemeenten naast cliëntenaantallen, expertise, schaalgrootte, kosten en zorgbehoefte ook wachtlijsten mee te nemen als indicator voor (eventuele) uitbreiding van de Maatschappelijke Opvang; ▪ de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

69

Motie HSP.6 Fiks het! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake programmabegroting2024-2027 ( RIS16918 ), Concluderende dat; • jongeren van 12 t/m 16 geen toegang hebben tot uitgaansgelegenheden; • andere steden regelmatig feesten voor jongeren van 12 t/m 16 organiseren. Overwegende dat: • jongeren van 12 t/m 16 jaar behoefte hebben elkaar te ontmoeten in een muzikale omgeving; • jongeren van 12 t/m 16 jaar daar nu in Den Haag nauwelijks gelegenheid voor hebben; • in tegenstelling tot andere steden Den Haag geen speciale feesten voor deze doelgroep heeft; • Haagse uitgaansgelegenheden aangeven dat zij dit soort feesten niet lucratief genoeg vinden; • jongeren van 12 t/m 16 jaar zich willen voorbereiden op de nachtcultuur; • het belangrijk is dat jongeren van 12 t/m 16 jaar hier onder begeleiding en in het zicht kennis mee maken. Verzoekt het college: • te stimuleren dat deze feesten georganiseerd gaan worden en budget daarvoor vrij te maken indien nodig. En gaat over op de orde van de dag.

Motie HSP.7 Laat twaalfjarigen niet het gratis ov betalen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake programmabegroting2024-2027 ( RIS16918 ), constaterende, dat: ▪ het college voornemens is het OV voor kinderen t/m 11 jaar gratis te maken; ▪ hier in 2024 1,49 miljoen beschikbaar is; overwegende, dat: ▪ met 1,49 miljoen 4000 kinderen per dag in 2024 gratis kunnen reizen; ▪ kinderen tot en met 12 jaar nu nog voor 1 euro per dag kunnen reizen; ▪ twaalfjarigen uitgesloten zijn van de nieuwe regeling om vrij te reizen; ▪ twaalfjarigen nu minimaal 2 keer het basistarief gaan betalen voor een retour; ▪ Twaalfjarigen nu eigenlijk de kosten van het vrij reizen voor 0 t/m 11 jaar gaan dragen; ▪ Twaalfjarigen ook basisschool scholieren zijn; ▪ er nog geen duidelijkheid is of het kinderkaartje van 1 euro wordt behouden in het OV; ▪ ook toeristen gebruik maken van deze kinderkaartjes; verzoekt het college: • de kinderdagkaarten van een euro voor vier t/m twaalfjarigen te behouden voor alle kinderen die buiten de vrij reizen regeling vallen; en gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de HSP, daartoe gesteund door de fracties van GroenLinks, DENK, de SP, de PvdA, de PvdD en D66, wordt de volgende motie (HSP.8) ingediend: 70

Motie HSP.8 stad van vrede en recht spreekt zich uit De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023 ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918), Constaterend, dat ● de oorlog in Gaza al meer dan 18.000 levens heeft gekost, waaronder bijna 8000 kinderen; ● meer dan 64 journalisten zijn omgekomen; ● de humanitaire situatie in Gaza door meerdere internationale organisaties als catastrofaal wordt omschreven; ● de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties, Antonio Guterres, op 7 december een artikel 99 procedure heeft gestart “omdat er een ernstig risico bestaat dat het humanitaire systeem in Gaza instort”; ● de situatie steeds verder verslechtert richting een catastrofe met mogelijk onomkeerbare gevolgen voor de Palestijnen en de vrede en veiligheid in de regio. Overwegende, dat ● Den Haag dé internationale stad van Vrede en Recht is; ● Den Haag de tweede VN stad in de wereld is; ● in artikel 90 van de Nederlandse grondwet staat dat de regering zich actief inzet voor de bevordering van de internationale rechtsorde; ● een sterke internationale rechtsorde is nodig voor een rechtvaardige, vreedzame en welvarende wereld.

Spreekt uit dat de gemeenteraad van Den Haag, de internationale stad van vrede en recht, het geweld in Gaza, de overige bezette Palestijnse gebieden en Israël veroordeelt en oproept tot een einde aan de gewelddadigheden en een onmiddellijke wapenstilstand; en sluit zich aan bij de internationale oproepen voor het opstarten van een duurzaam vredesproces. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Voorzitter: de heer Van Zanen. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Het eerste initiatiefvoorstel van de Partij voor de Dieren in de Haagse gemeenteraad had de titel Den Haag, stad van vrede en recht; ook voor dieren! In deze begroting wordt voor het eerst aanzienlijk geïnvesteerd in dieren en hun leefomgeving. Zo krijgen dierenhulporganisaties meer budget voor het uitvoeren van hun taken om dieren in nood te helpen, maar ook wordt een onethische belasting op een levend dier afgeschaft; dan hebben wij het natuurlijk over de hondenbelasting. Dat een steviger gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid nodig is, blijkt ook weer uit de recente berichtgeving van gisteravond over het dumpen van konijnen bij een ondergrondse container. Maar dan zijn we er nog niet. Helaas kwamen afgelopen weekend ook andere dieren in de knel; dan hebben we het natuurlijk over de zeehonden.