RIS317975 Notulen van de raad van 20 december 2023

Het is jammer dat de heer De Vuyst niet bij het commissiedebat was omdat hij toen ziek was, maar nu maakt hij de fout die D66 in dat debat ook maakte, namelijk doen alsof het VNG-advies hier gevolgd wordt. De VNG adviseert om het tekort dat ontstaat door de structurele bezuiniging van het Rijk op het Gemeentefonds, inzichtelijk te maken. Het tekort in deze begroting in 2026 en 2027 ligt daarboven. De voorzitter. De laatste keer, meneer De Vuyst. 35

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Volgens mij is keurig uitgelegd waarom dat erboven ligt. Ik ben dus heel verbaasd dat u daar zo'n groot punt van maakt. Uit de Voorjaarsnota blijkt dat het tekort van het Rijk volgens mij € 15 mln. en € 16 mln. is. Als u de feiten wil betwijfelen, moet u dus even met de Voorjaarsnota gaan stoeien. Dat zien we nu terugkomen. Dus hoezo wijken we af van het VNGadvies? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Het tekort dat ontstaat door de bezuiniging van het Rijk op het Gemeentefonds, is € 15 mln. Dat staat ook in de Voorjaarsnota. In de Voorjaarsnota staan ook een aantal voordelen waardoor het uiteindelijke resultaat in de Voorjaarsnota nog een stukje lager was. Eigenlijk zouden we dus op € 10 mln. uitkomen in 2026 en iets hoger dan dat in 2027. Dit college heeft ervoor gekozen om een aantal structurele uitgaven te gaan doen en daarmee dat tekort behoorlijk ver te laten oplopen. Dat vind ik geen solide financieel beleid. De voorzitter. Volgens mij bent u al drie keer geweest, meneer De Vuyst. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zei in de commissie al dat ik meevoel met deze wethouder Financiën. Ze heeft zich laten uithuwelijken aan een links college en struisvogelt zich met gepaste schroom door hun eerste begroting heen.

Ze steekt de kop in het zand, terwijl de zeven anderen de eieren leegslurpen en de houtworm zijn intrede doet in de fundatie van de gemeentebegroting. Om de wethouder Financiën een handje te helpen heeft de VVD vandaag amendementen om de grofste financiële overtredingen recht te zetten. Het amendement Bestand tegen tegenslag vult de algemene reserve tot het minimaal benodigde weerstandsniveau aan. Het tweede amendement maakt de begroting financieel solide en zorgt ervoor dat we echt in lijn komen met dat VNG-advies. Redelijk als wij zijn heeft mijn fractie ook alvast een alternatief voor dit laatste amendement, met als dekking een aanvullende taakstelling op de apparaatslasten. We kijken uit naar een positieve reactie van het college, aangezien we hiermee de begroting solide maken, wat de wethouder Financiën zelf ook zegt te willen doen. Dat geloof ik overigens ook zeker van haar. Als het Rijk niet over de brug komt met extra geld, moet het college alsnog het tekort van € 15 mln. oplossen. Daarom de motie Blijf uit mijn portemonnee, met het verzoek aan het college om geen lastenverhogingen in te zetten als oplossing voor het structurele tekort. De motie is medeondertekend door De Mos van Hart voor Den Haag. We kunnen ook besparen op de externe inhuur, een gedeelde interesse van wethouder Bredemeijer en mij. Externe inhuur is duur en leidt tot verlies van kennis.

Lesley Arp (SP). Ik hoorde u net over de motie over de ozb. Het is duidelijk hoe de VVD daarin staat, maar ik meende in de commissie te horen dat de collega van de VVD zei dat er eigenlijk maar twee duurzame manieren zijn om plannen te bekostigen, namelijk bezuinigen of de inkomsten verhogen. Waarop gaat de VVD bezuinigen als de ozb niet de keuze is? Lotte van Basten Batenburg (VVD). De VVD heeft een heel lijstje met voorstellen die we denkbaar achten. Wij vinden het alleen niet verstandig om dat nu al een-op-een neer te leggen, omdat wij dat VNG-advies ook willen volgen. Wij vinden namelijk dat de gemeente in lijn met dat VNG-advies naar het Rijk moet om te zorgen dat het Rijk over de brug komt voor het Gemeentefonds. Het moge duidelijk zijn dat de gemeente moet betalen voor de taken die zij aan ons hebben overgedragen, maar ik zou graag een keer samen met mevrouw Arp om de tafel gaan om te kijken waar we die bezuinigingen verstandig kunnen inboeken. We hadden daar deze zomer een klein kansje voor. Ik denk zomaar dat we heel ver hadden kunnen komen als dat niet in de kiem was gesmoord. Lesley Arp (SP). Ik vind dat de VVD een aantal zinnige dingen zegt over deze begroting en de financiën. Wonder boven wonder sta ik zelfs onder een amendement van de VVD, maar ik vind het wel makkelijk om te zeggen: de ozb is taboe, maar wij gaan niet zeggen waar wij dan op zouden bezuinigen.

Dat vind ik wel een beetje makkelijk richting de coalitie.

36

Lotte van Basten Batenburg (VVD). Kijkend naar de overzichten van de moties die al zijn ingediend of nog worden ingediend, denk ik dat er één partij is die niet kan worden verweten dat zij niet kiest waarop ze wil bezuinigen; dat zijn wij. Ik heb net al twee amendementen ingediend. Er komen er nog een paar. Wij weten heel goed onze dekkingsbronnen aan te wijzen. Dat zijn keuzes waar wij voor staan. Dit is er zeker ook eentje. Er is vorig jaar een flinke lastenverhoging geweest. Die zou ik liever een stukje terugdraaien, maar ik wil daar zeker geen schepje bovenop doen. We kunnen dus ook besparen op de externe inhuur, want die is duur en leidt tot verlies van kennis, iets waar veel Hagenaars en Haagse ondernemers nu tegen aanlopen, omdat de steeds wisselende projectleiders van de gemeente de afspraken niet meer kennen. Daarom de motie Minder inhuur, met het verzoek om een plan uit te werken om externe inhuur op verstandige wijze te verminderen en de raad voor de zomer van 2024 te informeren. De motie is medeondertekend door Arp, Klokkenburg en De Mos. Voordat ik doorga eerst wat positieve punten. In de begroting staan belangrijke investeringen waar we de afgelopen jaren toe hebben besloten: investeringen in veiligheid, economie, verbetering van woonwijken in Loosduinen en in Mariahoeve, de bibliotheek in Benoordenhout, scholen en sportclubs.

De Haagse VVD is blij dat deze keuzes van het vorige college niet zijn teruggedraaid en op bepaalde punten zelfs zijn voortgezet, maar we missen ook belangrijke zaken. Daarom hebben we vandaag wat concrete voorstellen, ten eerste over het veiliger maken van de stad, want alles begint bij een veilige straat. Ik dank de burgemeester voor zijn toezegging om bij de formatietafel in de nieuwe Tweede Kamer aan te dringen op oplossingen voor het agententekort in Den Haag. De burgemeester veerde in de commissie ook op bij ons pleidooi voor meer handhavingsacties. Dat is heel begrijpelijk, want de acties tegen ondermijning, criminaliteit en overlast werken, zoals hij zei, als een tierelier. Daarom een amendement om er de komende paar jaar meer te kunnen doen; dat is het amendement Investeren in integrale handhavingsacties, medeondertekend door Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. We kennen allemaal plekken in de stad waar extra toezicht nodig is: in winkelstraten, op pleinen of bij nachtwinkels. Dat zeg ik ook tegen een aantal collega's die daar weleens vragen over hebben gesteld. Camera's werken preventief en helpen bij opsporing, maar we hebben er te weinig in Den Haag. Voor het eerst in jaren hebben we kans op tien extra camera's, voor een zacht prijsje van slechts een ton; het lijkt wel Black Friday.

Daarom het amendement Investeren in toezicht, samen met De Mos van Hart voor Den Haag. Ook willen we investeren in veilige speelplaatsen in Moerwijk. De SP kaartte dit al aan in haar initiatiefvoorstel en ook mijn fractie hoorde en zag de problemen in Moerwijk. De speelplekken in Moerwijk zijn vervuild en onveilig. Ouders kunnen hun kinderen niet met een gerust hart buiten laten spelen. Ons amendement, samen met de SP, de ChristenUnie/SGP en Hart voor Den Haag, zorgt voor budget om dit te veranderen. Veiligheid staat voor de VVD ook in het verkeer voorop. Daarom het amendement Investeren in veilig fietsen, want fietsen is heel gezond en leuk, maar nog niet alle Haagse kinderen weten dat. Wij willen kinderen stimuleren om te fietsen en wij willen fietsroutes naar school en sport veilig maken in plaats van kinderen het ov in te jagen door het gratis te maken. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik dacht: ik hou me even stil. Dan mag ik misschien weer van de voorzitter. Ik hoorde u net in het interruptiedebat met mevrouw Van Doorn zeggen dat het gezond is dat je voor het coalitieakkoord blijft staan, maar u komt nu met allerlei amendementen die eigenlijk aan een hoop afspraken uit het coalitieakkoord komen. Dat vind ik jammer. Ik vond het heel leuk en heel gezond dat u met al die amendementen kwam, maar dit is hét voorbeeld waarvan ik dacht: dat moet ik toch even zeggen.

Dit is geregeld in het coalitieakkoord en u vraagt: kunt u dat even terugdraaien, want ik heb een beter plan. Het is toch niet gezond als coalitiepartijen dat zouden steunen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik vind het heel opmerkelijk dat meneer De Vuyst mij nu haast lijkt aan te spreken op de coalitiediscipline. Meneer De Vuyst, laat ik het uitleggen: wij zitten als VVD niet in deze coalitie; wij hebben dus ook niet de keuzes gemaakt die in deze begroting zitten en wij hebben gemeend dit jaar een aantal dingen te willen aanpassen. Ik had natuurlijk nog veel meer voorstellen kunnen doen, maar ik heb er al best wel wat. Ik hoop natuurlijk wel dat hier, misschien 37

ook in coalitieverband, over gesproken kan worden. Misschien kunnen jullie samen die uitgestoken hand aanreiken, zoals jullie ook hebben beloofd. Misschien zit er wat tussen waarvan jullie kunnen zeggen: dat is eigenlijk misschien wel een beter voorstel. Dan laten we als raad zien dat we dat samen kunnen en dan zeggen we tegen het college: we willen het toch net iets anders doen. Dat lijkt mij wel heel mooi. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik geniet ervan, want het is veel te lang geleden dat we vanuit de raad amendementen hebben ingediend. Daar geniet ik dus echt van. Alleen is de inkt van het coalitieakkoord volgens mij net droog. Mijn versie ziet er ondertussen al wat beduimeld uit van alles opzoeken, maar ja, ik … Snapt u wat ik bedoel? De voorzitter. Ik hoorde geen vraag. Is dat een vraag? Maarten De Vuyst (GroenLinks). U zei immers verstandige dingen over die coalitiedwang. De voorzitter. Ik ben erg nieuwsgierig naar het antwoord. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Sterkte inderdaad. Ik moet wel zeggen: als dat coalitieakkoord nu al bijna uit elkaar valt door het vele opzoeken, gaat er toch iets niet goed in de voorgenomen afspraken die jullie met elkaar hebben om het wat vrijer te laten. De voorzitter. De heer De Vuyst, de laatste keer. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Fijn dat u met die amendementen komt; dat herhaal ik nog een keer, want dat kan niet vaak genoeg gezegd worden. Het is fijn dat u er zoveel vertrouwen in heeft dat een coalitie die in vier weken bij elkaar komt, dan ook de flexibiliteit heeft om dat te doen. Maar mijn winstwaarschuwing is dat ik denk dat dat niet gaat lukken. Laat u daardoor niet ontmoedigen voor volgend jaar of zo, wil ik zeggen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik vind het heel lief dat de heer De Vuyst op die manier reageert. Zo zie je toch maar dat we in deze raad eigenlijk best dicht bij elkaar kunnen staan. De voorzitter. Nou, ik schrik daar gewoon van. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik kan helemaal met mevrouw Van Basten Batenburg meevoelen op het punt van de pilot Gratis ov voor alle kinderen, want ik denk dat niet per se alle kinderen dat nodig hebben als hun ouders dat prima kunnen betalen. Zou mevrouw Van Basten Batenburg er iets voor voelen om het amendement iets aan te passen, zodat wél de kinderen met een Ooievaarspas recht houden op gratis ov en zodat het overige geld, dat dan niet gebruikt wordt, kan worden geïnvesteerd in een betere fietsveiligheid? Dat scheelt namelijk best wel heel veel geld. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik moet zeggen dat ik dat al een logischer en begrijpelijker voorstel zou vinden.

Mijn fractie zou er niet voor kiezen om het ov voor te laten gaan op de fiets. Volgens mij moeten we kinderen, of ze nou een Ooievaarspas hebben of niet, zo veel mogelijk stimuleren om op de fiets te gaan en om dat leuk te gaan vinden. Het is gezond en het past volgens mij ook bij onze preventieaanpak om die kinderen in beweging te krijgen. Dat moeten we zo veel mogelijk stimuleren. Ik begrijp dus waar mevrouw Klokkenburg vandaan komt als ze dit zegt, maar mijn eerste reactie zou zijn dat juist ook die kinderen met een Ooievaarspas lekker in beweging moeten komen. Er zijn natuurlijk ook gratis fietsen beschikbaar voor kinderen die een Ooievaarspas hebben. Kavish Partiman (CDA). Ik kan op zich helemaal meegaan met het punt van de VVD: liever de fiets dan het openbaar vervoer. Daar ben ik het helemaal mee eens. Tegelijkertijd zie ik u een amendement indienen dat juist een heel groot evenement dat fietsen zou moeten stimuleren in onze stad, de nek om wil draaien. Hoe rijmt u die twee met elkaar?

38

Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik denk dat ik weet waar de heer Partiman op doelt, maar ik vraag me af of de Tour de France, of dat nou de mannen of de vrouwen zijn, echt veel meer mensen op de fiets krijgt en kinderen in de Schilderswijk op de fiets krijgt. Kavish Partiman (CDA). Zien sporten doet sporten. De Tour de France Femmes gaat bijvoorbeeld niet alleen door Scheveningen en Loosduinen, maar zal ook een hele toer hebben door bijvoorbeeld Zuidwest, waar we nogal wat uitdagingen hebben om kinderen en jonge mensen op de fiets te krijgen. Het is een mooi evenement om te kunnen zien dat je ook gewoon door het fietsen topsporter kan worden en internationale faam kan krijgen. Het lijkt mij alleen maar leuk om kinderen te stimuleren om op die fiets te stappen. Ik wil daarbij de kanttekening maken dat het voor het eerst is dat ik zo positief over fietsen heb gesproken. De voorzitter. Een historisch feit; dat komt goed in de notulen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik voel wel mee met de heer Partiman. Het mooie is misschien ook dat de dekking die wij uit het Olympisch Fonds halen, nog niet eens precies het bedrag in dat fonds is, maar een deel van dat bedrag. Maar dat is niet het geld dat nu naar de Tour de France gaat. Ik kan de heer Partiman dus geruststellen: die komt gewoon door Den Haag, ook als het aan de VVD ligt. De voorzitter. Meneer Partiman, de laatste keer.

Kavish Partiman (CDA). Ik ben blij dat de VVD dat op die manier zegt. Tegelijkertijd vraag ik me af of die gegevens kloppen. Er zal straks dus ook aan de wethouder gevraagd worden om die gegevens te geven. Als blijkt dat dat niet zo is en dat we de Tour de France kunnen mislopen door dit amendement aan te nemen, is de VVD dan bereid om het amendement aan te houden? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik heb gekeken in de reserve Olympisch Fonds. Daarin zit volgens mij € 5,6 mln.; dat zeg ik uit mijn hoofd. Daar halen we zeker niet die € 1,75 mln. uit die voor de Tour de France bestemd is. Dat zit wat ons betreft nog steeds in dat fonds. We hebben wel wat gedaan aan de rest van dat fonds. Dat is de optelsom die wij gemaakt hebben en de keuze die wij maken, omdat wij echt vinden dat een aantal zaken belangrijker zijn dan het naar Den Haag halen van topsportevenementen. Ik denk ook dat er goed naar gekeken zal moeten worden welk deel daarvan nou precies stimuleert om te gaan sporten en welk deel uiteindelijk opgaat - ik zou bijna mevrouw Arp aankijken - aan het fêteren van zakenrelaties op lekkere drankjes en lekkere hapjes. Dat is het deel waarvan wij als VVD zeggen dat je geld voor sport niet daaraan moet uitgeven en daar maken we andere keuzes. Ik hoor iets buiten de microfoon; de borrels betalen we bij de VVD inderdaad zelf.

Tot slot op het gebied van veiligheid de motie Veilig oversteken in 30 km-zones. Peeck vroeg de wethouder hiernaar in de commissie. Hij kende de nieuwe inzichten van het CROW, waaruit blijkt dat het verstandig is om zebrapaden toe te passen in 30 km-zones, maar hij komt niet in actie. Daarom een motie met het verzoek om het mogelijk te maken om ook zebrapaden toe te passen op wegen waar de maximumsnelheid 30 kilometer per uur is, zo snel mogelijk maar uiterlijk voor de zomer van 2024 het beleid en het Haagse Handboek Openbare Ruimte hierop aan te passen en de raad hierover te informeren. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Hier werd ik best enthousiast van, vooral omdat dat betekent dat het STOMP-principe echt helemaal is ingedaald bij de VVD-fractie en dat dit dus ook ten koste mag gaan van de doorstroming van auto's, want auto's moeten dan wat langer wachten voor dat zebrapad. Zo heb ik de motie toch goed begrepen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik mag hopen dat auto's altijd stoppen voor een zebrapad, want dat zijn de verkeersregels. Ik denk dat de heer De Vuyst ons ook kent als een partij die ervan houdt dat mensen de regels naleven. Daar gaan we ook heel graag voor staan. Tegelijkertijd geldt dit natuurlijk voor de zones waar nu al 30 kilometer per uur geldt. Ik weet dat de heer De Vuyst graag de hele stad een 30 km-zone zou willen maken.

Daar kijken we als VVD net anders naar, maar in schoolstraten

39

moet je natuurlijk zorgen dat het vooral veilig is voor de kinderen die daar iedere dag naar school moeten gaan. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik reken nog steeds op het voortschrijdend inzicht bij de VVD, zodat ze over een jaar of acht ook voor 30 kilometer per uur in de hele stad is. Maar u pleit met deze motie voor meer zebrapaden. Meer zebrapaden betekent meer stoppen voor de auto's. Dat vindt u oké, hè? Ik vind het immers oké en het verontrust me een beetje dat ik het oké vind en u ook. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dit lijkt bijna weer iets heel vriendelijks van de heer De Vuyst. Hij vraagt of ik zeker weet wat ik hier aan het doen ben. Het antwoord is ja. Mijn collega Peeck is, toen de scholen dit najaar weer begonnen, volgens mij ongeveer alle scholen in Den Haag langsgegaan. Bij al die scholen zeggen de schoolbesturen en de ouders allemaal dat het oversteken naar de school onveilig is. Het is essentieel dat we dat gaan verbeteren in de stad. Volgens mij is dit een hele makkelijke manier om dat te doen. Ik hoop dus ook op de steun van de heer De Vuyst. De voorzitter. De laatste keer, meneer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het is heel goed dat u dat zegt over mevrouw Peeck. In de commissie hebben we het er ook over gehad dat het bij sommige scholen nog 50 kilometer per uur is, bijvoorbeeld op de Wassenaarseweg.

Het beste wat we daar zouden kunnen doen, nog beter dan zebrapaden - want die liggen er al - is dus teruggaan naar 30. Eigenlijk heb ik daarvoor dus al een beetje de steun van mevrouw Peeck, maar ik ben toch lichtjes ongerust omdat mevrouw Peeck een straat met auto's een betere beeldkwaliteit vindt dan een straat zonder auto's. En deze partij komt nu met een motie die auto's hindert. Ik probeer dus toch even, voordat ik u … De voorzitter. Dit is een interruptie, hè? U heeft straks nog de kans. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Als ik de redenering van meneer De Vuyst volg, denk ik juist dat die auto's langer in die straat staan. Als mevrouw Peeck dat mooi vindt om te zien, hebben wij hier dus een win-winsituatie, want ze staan langer te wachten. Dan kan mevrouw Peeck naar die mooie auto's kijken. Grote delen van de stad lijden onder overbewoning en woonoverlast. Laak spant de kroon. Buurtbewoners smeken om een betere aanpak. Daarom het amendement Impuls aanpak overbewoning en woonoverlast Laak. Dat past bij het Actieplan Laak en is urgenter dan het controleren of kantoren wel het juiste energielabel hebben. Over energie gesproken: nu de warmteconcessie is afgeblazen, moeten we de focus verleggen naar kleinschalige bronnen.

Daarom een motie, uiteraard met Chris van der Helm, meneer De Mos en de heer Thepass, die het college verzoekt het komende jaar op een aantal plekken (samen met bewoners) een aantal kleinschalige kopieerbare duurzame alternatieve bronnen te ontwikkelen die bij succes snel over de stad kunnen worden uitgerold, bestaande en nieuwe buurtinitiatieven met extra vaart te begeleiden en te ontwikkelen, de raad in het eerste kwartaal van 2024 te informeren hoe het college hiermee aan de slag gaat en dit in 2024 samen met de raad verder uit te werken. Janneke Holman (PvdA). Ik vind deze motie van de VVD best wel sympathiek. Mijn vraag is alleen of hiermee grootschalige oplossingen per definitie worden uitgesloten of dat het echt gaat om kijken wat er allemaal in de stad mogelijk is voor die kleinschalige oplossingen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Wij vinden dat we als gemeente echt voorzichtig moeten zijn met die grootschalige oplossingen, want we hebben in recente onderzoeken gezien dat daar echt behoorlijke financiële consequenties aan kunnen zitten. We moeten echt voorzichtig zijn voordat we daarin stappen. Tegelijkertijd gaan die grootschalige initiatieven er op korte termijn sowieso niet komen; dat is misschien de belangrijkste reden voor deze motie.

Wij denken dat we op korte termijn veel meer meters kunnen maken door met kleinschalige initiatieven op buurtniveau maar ook veel kleiner dan dat te gaan kijken wat we snel kunnen doen. Dat er daarnaast ook nagedacht wordt over grootschaligere initiatieven lijkt me op zich heel verstandig. 40

Over naar wonen. Door nieuwe fiscale en bestuurlijke regels van het Rijk en de gemeente haken steeds meer particuliere verhuurders af. De Haagse VVD wil goede verhuurders juist verwelkomen en koesteren. Daarom de motie Particulier huuraanbod onmisbaar met de heer De Ridder en de heer De Mos. De motie verzoekt het college een maatregelenpakket te maken om de kleine investeerders in Den Haag te houden en naar Den Haag te halen en de raad hierover voor de Voorjaarsnota 2024 te informeren. Wat we wél kunnen missen in de stad, is vastgoed van de gemeente dat de gemeente onnodig in bezit houdt. Dit houdt namelijk de ontwikkeling van woningen en bedrijfsruimten tegen, terwijl we met de opbrengst juist waardevolle investeringen kunnen doen in de stad. Daarom de motie Geen onnodig vastgoed met de heer De Ridder. De motie verzoekt het college de resterende verkooptaakstelling gemeentelijk vastgoed opnieuw tegen het licht te houden en indien nodig bij te stellen en de raad voor de Voorjaarsnota van 2024 te informeren over de geactualiseerde verkooptaakstelling vastgoed. Al tien jaar werken we aan het beter maken van Scheveningen met het programma De kust gezond. Nu draait dit college de ongelijkvloerse kruising op de Zwolsestraat de nek om. De Haagse VVD betreurt dat. De noodzaak om op die plek in de stad de leefbaarheid en de bereikbaarheid te verbeteren, is juist onverminderd.

Daarom de motie De Kust Gezond met de heer De Ridder, die het college verzoekt het budget voor de ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat binnen het programma De Kust Gezond te behouden, met het budget nieuwe plannen voor de verbetering van leefbaarheid, bereikbaarheid en zicht op zee op Scheveningen Bad te bekostigen en de raad in het eerste halfjaar van 2024 te informeren over de voorgestelde planvorming. De VVD is blij - weer een positief punt, meneer De Vuyst - met de extra middelen voor vergroening die de nieuwe coalitie voorstelt, maar we missen budget voor grotere buurtinitiatieven, zoals het plan voor de vergroening van de Prins Mauritslaan. Om dit soort ideeën uit te kunnen voeren dienen we ons laatste amendement in, het amendement Investeren in vergroening. Als herinrichtingen in de stad eenmaal zijn uitgevoerd, zoals zo'n vergroeningsproject, pakken sommige keuzes in de praktijk niet helemaal goed uit, maar hoe hard bewoners en ondernemers het op dit moment ook proberen, de gemeente weigert de herinrichtingen samen te evalueren. In de commissie leek de wethouder geïnteresseerd in ons voorstel, maar hij maakte dat niet concreet. Daarom heb ik toch nog een motie met mevrouw Peeck en de heer De Mos, de motie Schouwen, schouwen, schouwen.

De motie verzoekt het college om twee maanden na oplevering van een herinrichting standaard een evaluatieve schouw te doen met buurtbewoners en ondernemers om de resultaten van de herinrichting in de praktijk te beoordelen, tijdens deze schouw gezamenlijk met betrokken bewoners en ondernemers eventuele kinderziektes, voortschrijdend inzicht en wenselijke oplossingen in kaart te brengen en de raad uiterlijk voor de zomer van 2024 een voorstel te doen toekomen voor de implementatie van de evaluatieve schouw in projecten. Voor ik ga afsluiten nog één inhoudelijke opmerking over de mkb'ers van deze stad, want die hebben het afgelopen jaar, eigenlijk de afgelopen jaren, behoorlijk wat te verduren gehad: van corona, inflatie en personeelstekorten tot vertraagde werkzaamheden en ook de falende nadeelcompensatie. De Haagse VVD heeft daar op dit moment geen motie over, want we zien dat er grote stappen gezet worden, maar we zullen er het komende jaar wel dicht op blijven zitten om te zorgen dat die regeling echt gaat doen waarvoor zij bedoeld is. Dat druk ik de wethouders dus nog graag op het hart. Ik zeg 'wethouders' omdat we tegenwoordig zoveel wethouders Economie hebben dat ik er maar meervoud van maak. Dan echt een paar afsluitende woorden. Bij ons budgetrecht als raad hoort ook de verantwoordelijkheid om de financiële deugdelijkheid van de begroting te bewaken.

Dat is niet omdat zwarte cijfers zo mooi zijn, maar omdat de gemeente anders straks haar werk in de stad en voor Hagenaars niet meer kan doen. Dit college laat het bijna zo lijken dat een financieel deugdelijke begroting een soort mythisch wezen is, een eenhoorn waarnaar het college belooft op zoek te blijven gaan. Maar dit is geen sprookje en het loopt niet vanzelf goed af. Wij zijn het stadsbestuur en wij maken de keuzes. Laten we als raad vanavond het goede voorbeeld aan het college geven en financieel orde op zaken stellen. De voorzitter. Door de fractie van de VVD worden de volgende amendementen (VVD.A, VVD.B, VVD.E, VVD.F, VVD.G en VVD.H) voorgesteld: 41

Amendement VVD.A Den Haag bestand tegen tegenslag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2024-2027 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2024-2027, met dien verstande dat de Algemene Reserve wordt aangevuld met € 12 miljoen tot het minimaal benodigd weerstandsvermogen van € 107 miljoen, ten laste van: € 0,4 miljoen voedselbeleid (programma 3); € 0,4 miljoen klimaatberaad (programma 3); € 2,1 miljoen zero emissiezone kuststrook (programma 3); € 2 miljoen natuur- en milieueducatie (programma 3); € 1 miljoen asielzoekers naar werk (programma 7); € 2 miljoen statushouders 2023, 2024, JIT (programma 8); € 2 miljoen begraafplaatsen (programma 9); € 1,6 miljoen reserve Olympisch fonds (programma 10); € 0,5 miljoen bio-based concept Constant Rebeque (programma 13).

Amendement VVD.B impuls aanpak overbewoning en woonoverlast Laak De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2024-2027 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2024-2027, met dien verstande dat er verdeeld over 2024 en 2025 € 545.400 wordt toegevoegd aan programma 13 ten behoeve van een impuls aan de handhaving op overbewoning en woonoverlast, ten laste van de middelen uit de Enecoreserve voor een intensivering van het toezicht op en de handhaving van Energielabel C voor kantoren

Amendement VVD.E investeren in veilig fietsen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2024-2027 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2024-2027, met dien verstande dat het budget van € 5,490 miljoen voor gratis OV voor kinderen van 4-11 (programma 12) wordt herbestemd voor het stimuleren van fietsen en veilige fietsroutes voor kinderen;

42

Amendement VVD.F investeren in vergroening De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2024-2027 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2024-2027, met dien verstande dat er € 1 miljoen (structureel) aan programma 9 wordt toegevoegd ten behoeve van de uitvoering van buurtinitiatieven ter vergroening van de buitenruimte, ten laste van samenkracht en participatie Den Haag 2024 (programma 8).

Amendement VVD.G maak de begroting financieel solide De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2024-2027 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2024-2027, met dien verstande dat er € 2 miljoen in mindering wordt gebracht op natuur- en milieueducatie (programma 3), € 1 miljoen in mindering wordt gebracht op de zero-emissie zone brede kuststrook (programma 3) en € 1 miljoen in mindering wordt gebracht op asielzoekers naar werk (programma 7), ter dekking van het structureel tekort, oplopend vanaf 2026.

Amendement VVD.H maak de begroting financieel solide II De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2024-2027 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2024-2027, met dien verstande dat de taakstelling op het gemeentelijk apparaat wordt verhoogd vanaf 2026, oplopend tot € 4 miljoen in 2027, ter verlaging van het structureel tekort. De voorzitter. Door de fractie van de VVD, daartoe gesteund door de fractie van de ChristenUnie/SGP, wordt het volgende amendement (VVD.C) voorgesteld:

Amendement VVD.C investeren in integrale handhavingsacties De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Besluit dictum I als volgt te wijzigen:

43

Vast te stellen de Programmabegroting 2024-2027 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2024-2027, met dien verstande dat € 1.000.000 wordt toegevoegd aan programma 4 ten behoeve van de uitbreiding van het aantal integrale handhavingsacties en/of integrale leefbaarheidsacties, ten laste van de reserve Olympisch fonds (programma 10); De voorzitter. Door de fractie van de VVD, daartoe gesteund door de fractie Hart voor Den Haag, wordt het volgende amendement (VVD.D) voorgesteld:

Amendement VVD.D investeren in toezicht De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2024-2027 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2024-2027, met dien verstande dat € 100.000 (structureel) wordt toegevoegd aan programma 4 ten behoeve van de uitbreiding van het aantal camera’s, te financieren door een taakstelling op de externe inhuur; De voorzitter. Door de fractie van de VVD, daartoe gesteund door de fracties van de SP, de ChristenUnie/SGP en Hart voor Den Haag, wordt het volgende amendement (VVD.I) voorgesteld:

Amendement VVD.I investeren in veilige speelplaatsen in Moerwijk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2024-2027 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2024-2027, met dien verstande dat eenmalig € 600.000 wordt toegevoegd aan programma 14 ten behoeve van het verbeteren en veilig maken van speeltuinen in Moerwijk, ten laste van de reserve Olympisch fonds (programma 10); De amendementen maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de fractie van de VVD, daartoe gesteund door de fractie van Hart voor Den Haag, worden de volgende moties (VVD.2, VVD.4, VVD.7, VVD.8) ingediend:

Motie VVD.2 blijf uit mijn portemonnee De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende dat: • het voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2024-2027 een structureel tekort kent oplopend tot € 19 miljoen in 2027; • van dit tekort € 15 miljoen te herleiden is naar de verlaging van de algemene uitkering van het Rijk vanaf 2026.

44

Overwegende dat: • indien het Rijk zijn aandeel in het tekort niet aanvult het college maatregelen moet nemen oplopend tot minimaal € 19 miljoen structureel; • ook indien het Rijk zijn aandeel wel aanvult het college maatregelen moet nemen om het resterende structurele tekort te dekken; • het college in commissiedebat over het programma Financiën heeft gezegd het structurele tekort te willen oplossen vóór de volgende verkiezingen. Verzoekt het college: • geen lastenverhogingen in te zetten als oplossing voor het structurele tekort. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.4 Focus op kleinschalige bronnen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende dat: • uit de haalbaarheidsstudie naar de warmteconcessie is gebleken dat de aanleg van grootschalige warmtenetten op dit moment niet haalbaar en betaalbaar zijn; • dat belangrijke wetgeving en juridische constructies ontbreken om grootschalige warmtenetten op korte termijn mogelijk te maken; • de begrotingstekst in het hoofdstuk Duurzaamheid nog uitgaat van een situatie waarbij de warmteconcessie in 2024 uitgevoerd en gegund zou zijn; • er in de stad allerlei buurtinitiatieven zijn die zich, soms al jaren, bezig houden met het verduurzamen van hun wijk; • Den Haag veel dezelfde bouw heeft, bijvoorbeeld portieken met vijf á zes woningen.

Overwegende dat: • de tekst in de begroting is ingehaald door het bericht van het college dat de aanleg van grootschalige warmtenetten voor de komende jaren niet haalbaar en betaalbaar zijn; • het niet voor de hand ligt dat er in de komende jaren in Den Haag een grootschalig warmtenet wordt aangelegd; • dat dit voor een nieuwe situatie zorgt waarbij de vraag op tafel ligt hoe we de komende jaren toch de stad kunnen blijven verduurzamen; • er grote kansen liggen om het komende jaar te gebruiken om op een aantal plekken in Den Haag kleinschalige, kopieerbare alternatieven uit te werken die, op het moment dat ze zijn ontwikkeld, snel over een flink deel van de stad kunnen worden uitgerold; • er grote kansen liggen om het komende jaar te gebruiken om aanwezige en nieuwe buurtinitiatieven met extra vaart te begeleiden, ontwikkelen om tot uitvoering te komen; • met deze focusverandering de komende jaren meters gemaakt kunnen worden in het verduurzamen van de stad.

Verzoekt het college: • het komende jaar op een aantal plekken (samen met bewoners) een aantal kleinschalige kopieerbare duurzame alternatieve bronnen te ontwikkelen die bij succes snel over de stad kunnen worden uitgerold; • bestaande en nieuwe buurtinitiatieven met extra vaart te begeleiden en te ontwikkelen; • de raad in het eerste kwartaal van 2024 te informeren hoe het college hiermee aan de slag gaat en dit in 2024 samen met de raad verder uit te werken. En gaat over tot de orde van de dag. 45

Motie VVD.7 particulier huuraanbod: onmisbaar De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende dat: • in 2022 872 particuliere huurwoningen aan huurmarkt zijn onttrokken door verkoop (van verhuurder naar eigenaar bewoner); • door fiscale en bestuurlijke regels van het Rijk en de gemeente deze afname van particulier huurwoningaanbod vlucht neemt. Overwegende dat: • Den Haag kampt met een groot tekort aan woningen; • een onaantrekkelijk verhuurklimaat in de stad leegstand en onevenwichtig woningaanbod in de hand kan werken; • een gezonde particuliere huurmarkt van belang is voor keuzevrijheid van Hagenaars op de woningmarkt. Van mening dat: • goed particulier verhuurderschap verwelkomd, gekoesterd en gestimuleerd moet worden. Verzoekt het college: • een maatregelenpakket te maken om de kleine investeerders in Den Haag te houden en naar Den Haag te halen; • de raad hierover voor de voorjaarsnota 2024 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.8 schouwen schouwen schouwen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende dat: • de gemeente veel herinrichtingen van de buitenruimte uitvoert, waarbij vooraf uitgebreide participatie is over de doelen, wensen en keuzes van een project; • de gemeente bij oplevering van een project een schouw doet met de aannemer als opdrachtgever; • bij deze schouw alleen wordt getoetst of het project conform opdracht en ontwerp is opgeleverd; • een schouw met een meer evaluatief karakter, vanuit de doelstellingen van het project, niet gebeurt. Overwegende dat: • na een herinrichting de dagelijkse gebruikers als eerste door hebben of gekozen oplossingen in de praktijk werken. Verzoekt het college: • 2 maanden na oplevering van een herinrichting standaard een schouw te doen met buurtbewoners en ondernemers om de resultaten van de herinrichting in de praktijk te beoordelen; 46

• •

tijdens deze schouw gezamenlijk met betrokken bewoners en ondernemers eventuele kinderziektes, voortschrijdend inzicht en wenselijke oplossingen in kaart te brengen; en de raad uiterlijk voor de zomer van 2024 een voorstel te doen toekomen voor de implementatie van de evaluatieve schouw in projecten.

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de VVD worden de volgende moties (VVD.3, VVD.5, VVD.6 en VVD.9) ingediend:

Motie VVD.3 De Kust Gezond De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende dat: • in het kader van het programma De Kust Gezond al jaren wordt gewerkt aan een plan voor de ongelijkvloerse kruising van de Zwolsestraat om de leefbaarheid en bereikbaarheid te verbeteren en zicht op zee mogelijk te maken; • de kosten voor de plannen veel hoger uitpakken dan origineel was voorzien; • het college heeft aangekondigd af te zullen zien van de realisatie van de ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat; • het budget voor de ongelijkvloerse kruising nog geen andere bestemming heeft gekregen. Overwegende dat: • de omwonenden van de Zwolsestraat al jaren rekenen op een verbetering van de leefbaarheid en bereikbaarheid en de realisatie daarvan nu verloren dreigen te zien gaan; • er ook andere kansen zijn om leefbaarheid, bereikbaarheid en het zicht op zee te verbeteren; • er geen andere middelen meer beschikbaar zijn binnen het programma De Kust Gezond om deze doelen te behalen.

Verzoekt het college: • het budget voor de ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat binnen het programma De Kust Gezond te behouden; • met budget nieuwe plannen voor de verbetering van leefbaarheid, bereikbaarheid en zicht op zee op Scheveningen-Bad te bekostigen; • en de raad in het eerste half jaar van 2024 te informeren over de voorgestelde planvorming. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.5 geen onnodig vastgoed De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende dat: • van de verkooptaakstelling vastgoed van € 28,4 mln. tot en met 2022 een verkoopresultaat is gerealiseerd van € 10,275 mln.; • de verdere taakstelling voorlopig is opgeschort omdat het strategisch vastgoedbeleid wordt herijkt.

47

Overwegende dat: • Den Haag kampt met een groot tekort aan woningen, bedrijfsruimte en voorzieningen; • het onnodig in bezit houden van gemeentelijk vastgoed de ontwikkeling van woningen, maatschappelijke voorzieningen of bedrijfsruimte tegenhoudt; • met de opbrengsten van het te verkopen vastgoed waardevolle investeringen kunnen worden gedaan in de stad. Van mening dat: • de gemeente niet onnodig vastgoed in de portefeuille moet houden; • de opbrengsten van de verkoop van gemeentelijk vastgoed moeten worden gebruikt voor het terugbrengen van water, bijvoorbeeld in het Oude Centrum. Verzoekt het college: • de resterende verkooptaakstelling gemeentelijk vastgoed opnieuw tegen het licht te houden en indien nodig bij te stellen; • de raad voor de voorjaarsnota 2024 te informeren over de geactualiseerde verkooptaakstelling vastgoed. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.6 minder inhuur De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende dat: • Den Haag relatief hoge externe inhuur heeft ten opzichte van de totale apparaatslasten; • de doelstelling voor externe inhuur al jaren wordt overschreden. Overwegende dat: • externe inhuur relatief duur is en slecht voor de continuïteit en kennisontwikkeling binnen de gemeente; • externe inhuur wel belangrijk kan zijn ter overbrugging, om pieken in het werk op te vangen en tijdelijk benodigde specialistische kennis in huis te halen. Van mening dat: • het uitganspunt dient te zijn dat zo min mogelijk vaste formatie door externe inhuur wordt gevuld. Verzoekt het college: • een plan uit te werken om externe inhuur op verstandige wijze te verminderen; • en de raad voor de zomer van 2024 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.9 veilig oversteken in 30km-zones De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918).

48

Constaterende dat: • in het beleid staat dat een zebrapad niet mogelijk is in een zone waar de maximumsnelheid 30 kilometer per uur is; • dit is vastgelegd in het Haagse Handboek Openbare Ruimte. Overwegende dat: • CROW onderzoek uitwijst dat zebrapaden moeten worden toegepast op plekke waar veel wordt overgestoken, of waar je wil dat veel mensen oversteken, ongeacht of de maximumsnelheid 30 kilometer per uur is of 50 kilometer per uur. Verzoekt het college: • het mogelijk te maken om ook zebrapaden toe te passen op wegen waar de maximumsnelheid 30 kilometer per uur is; • zo snel mogelijk maar uiterlijk voor de zomer van 2024 het beleid en het Haagse Handboek Openbare Ruimte hierop aan te passen; • en de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Ik kijk naar GroenLinks, meneer De Vuyst. Voor degenen die dat willen: de lunch staat inmiddels klaar. Maarten De Vuyst (GroenLinks). De oproep van de voorzitter is eigenlijk: sla deze over; u kunt rustig gaan. Ik heb mijn moeder meegenomen. Die zit daar op de tribune. Ze zwaait even. (Geroffel op de bankjes) De voorzitter. Wat vindt u ervan, mevrouw De Vuyst? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nee, nee, nee, ik heb de regels uitgelegd: geen blijken van afkeuring of instemming vanaf de tribune.

Ik beschouw dit qua spreektijd als een antwoord op een interruptie van de voorzitter. Voorzitter. Ik wil beginnen zoals altijd: 'Ik voel me machteloos. Wat geeft mij nu nog hoop? Ik houd mijn adem in. Is dit een nieuw begin?' Iemand? Goldband, De Wereld. Goldband was de band die ook goed scoorde in de lijst van de collega's Gerritsen en Holman. Het leek me goed om daarmee te beginnen. Een aantal leden van Goldband spraken hier laatst in tijdens een commissiedebat. Het was leuk om hen ook zo eens te horen, niet zingend. Hun nummer De Wereld vertelt voor mij en ook voor mijn fractie hoe een moment van 'nu weet ik het even niet meer' ook kan fungeren als een figuurlijke schop onder je kont om nog harder je best te gaan doen voor onze stad en onze idealen. Een nieuw begin, zoals Goldband zingt. Zo'n moment was 22 november voor ons. De overwinning van extreemrechts bij de verkiezingen geeft ons als GroenLinks energie om te knokken voor wie of wat kwetsbaar is. Het geeft extra motivatie om in onze stad te werken aan een sociaal, groen en inclusief Den Haag. Deze begroting maakt extra geld vrij voor juist die thema's. Het zal u niet verbazen: daar is GroenLinks Den Haag blij mee. O pardon, dit is het antwoord op een interruptie die nog moet komen. Ah, daar is de interruptie. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

Ik doe dat natuurlijk graag als meneer De Vuyst dat graag wil, maar misschien was dit überhaupt de verkeerde inleiding. Ik weet niet waar dit precies over ging. Ik 49

hoor iets over 'extreemrechts'. Ik ken de heer De Vuyst als een heel verbindend persoon, maar nu hoor ik van die polariserende woorden. Waar komt dat nou ineens vandaan? Wat zonde! Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het spijt me enorm dat ik mevrouw Van Basten Batenburg nu al teleurgesteld heb; we hebben het nog niet over de financiën gehad. Ik denk dat ik weer heb gegeven wat mijn fractie voelt bij de uitslag van 22 november, waarbij een partij die diametraal tegenover datgene staat waar wij voor staan, de grootste is geworden. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Op het punt van de begroting en de financiën had de heer De Vuyst mij natuurlijk al teleurgesteld, want als hij als voorzitter van de Rekeningencommissie het geweten was geweest tijdens de coalitieonderhandelingen, had deze begroting er volgens mij niet gelegen. Maar daar komen we straks ongetwijfeld op. We hebben ook de landelijke partijleider van de gecombineerde partij woorden horen spreken. Zou het nou niet verstandig zijn als we proberen om die verdeeldheid wat kleiner te maken en daarmee de mensen die op die partij of op andere partijen gestemd hebben, niet weg te zetten met een labeltje 'extreemrechts'? Want dat kan toch nooit die verbinding verzorgen waar GroenLinks wel naar op zoek is? Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Eerst wil mevrouw Van Basten Batenburg mijn inleiding herschrijven en nu legt zij mij woorden in de mond. Ik heb geen kiezers 'extreemrechts' genoemd. Ik heb wel een partij 'extreemrechts' genoemd. Daar zit voor mij een belangrijk verschil in. Nogmaals, verbinding zeker, maar als een partij diametraal tegenover ons staat, is dat toch lastig verbinden. Dat constateer ik dan toch. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik begrijp een deel van wat de heer De Vuyst zegt, want als partijen ver van je af staan, maakt dat het natuurlijk ingewikkelder. Daar kan je ook gevoelens bij hebben en ze willen andere dingen dan jij, maar is het nou niet juist de taak van ons als politici om te proberen die verschillen te overbruggen? Meneer De Vuyst, volgens mij hebben wij ervaringen met elkaar waaruit blijkt dat we, hoewel standpunten zeer ver uiteen liggen, elkaar zeer goed kunnen vinden in compromissen waar de stad wel verder mee komt. Zou dat dan niet ook hier de taak moeten zijn van een partij als GroenLinks? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik denk dat het ook een taak is voor een partij als GroenLinks om duidelijk te maken waar ze voor staat en wat niet in de comfortzone zit maar echt diametraal ingaat tegen waar wij voor staan. Het verbieden van moskeeën is een van de standpunten van die partij.

Ik zie daar geen mogelijkheid van een verbinding tussen GroenLinks en die partij. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik wil hier toch op aanslaan. Uw partij noemt een andere partij 'extreemrechts'. Dat is nogal wat. Dan denken we vaak aan bruinhemden en de periode '40-'45. Dat zijn dingen die een partij niet doet. Geen enkele partij in Nederland is er voorstander van om de deportaties opnieuw op te starten. Het is dus nogal een framing. Framing is daarin heel gevaarlijk. Dat je ver van een partij af staat, is natuurlijk helemaal prima. Democratie is ook verschillen kenbaar maken, maar wat vindt u ervan dat ook een wethouder van uw partij, die wethouder is van alle Hagenaars, ongeacht de partij, daar zo stellig in is? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik zit nog even te zoeken, want het dualisme vereist dat u dat aan de wethouder vraagt als hij zoiets gezegd heeft en dat hij daar antwoord op geeft. Ik geef een antwoord namens GroenLinks Den Haag. Daar ben ik de fractievoorzitter van. U heeft allerlei associaties genoemd die ik inderdaad niet genoemd heb; dat heeft u goed gehoord. Een extreemrechtse partij is voor mij een partij die bevolkingsgroepen wegzet en als minderwaardig beschouwt, die daar uitspraken over doet die door de rechter worden veroordeeld vanwege haat zaaien en die die uitspraken dan nog niet terugneemt. Ja, dan kom ik bij dat label 'extreemrechts' uit.

50

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik zal de vraag straks aan de wethouder stellen, maar u bent de partij van inclusie en 'samen'. Denkt u dat zulke zware typeringen de maatschappij inclusiever maken en meer samen? Volgens mij kan je elkaar bestrijden op de inhoud zonder dat je deze zware framing nodig hebt. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voor mij was het ook geen framing. Voor mij was het een constatering dat dit een partij is die aan een extreemrechts profiel voldoet. Dus … De voorzitter. De laatste keer, meneer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dan is het nog veel erger dan ik dacht. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik heb al twee mensen teleurgesteld; het gaat hard. Ik ga door met verder teleurstellen. Kavish Partiman (CDA). Ik wil het duidelijk krijgen. Ik ben het helemaal eens met de heer De Vuyst en zijn mensbeeld: delen van onze samenleving uitsluiten, wegzetten als minderwaardig et cetera is gewoon niet goed te praten, is verfoeilijk en moeten we niet willen. Maar tegelijkertijd zijn er ook organisaties die bijvoorbeeld politici uitmaken voor massamoordenaars vanwege steun aan bepaald beleid. Verfoeit u dat ook? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik twijfel er even over, maar de partij waar ik nu naar verwees, heeft mij al een paar keer vergeleken met massamoordenaars. Daar heb ik toen maar heel weinig mensen over gehoord, behalve mezelf. Kavish Partiman (CDA).

Ik kan er wel wat duidelijker over zijn. U verwijst naar de PVV en de uitspraken van de leider van de PVV over bepaalde bevolkingsgroepen in onze samenleving. Die opvatting deel ik met u. Ik verwijs naar bijvoorbeeld Extinction Rebellion, dat aan de andere kant politici uitmaakt voor massamoordenaars vanwege het beleid dat in dit land wordt gevoerd. Daar vind ik ook wat van en dat vind ik ook verfoeilijk. Dat zijn ook dingen die gewoon niet kunnen, want wij maken hier met z'n vijfenveertigen allemaal ook beleid en doen naar eer en geweten wat we kunnen om deze stad vooruit te helpen. Ik ga ervan uit dat dat ook in de rest van het land gebeurt. Als het ene extreme op die manier wordt verfoeid, zou ik het fijn vinden dat dat ook geldt voor het andere extreme, want we moeten uiteindelijk toch op zoek naar die verbinding. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik ken het voorbeeld niet helemaal, maar Extinction Rebellion gaat ervan uit dat we naar extinctie toe gaan. Ik denk dat dat is waarom zij het hebben over een toekomstige massamoord die dreigt te gebeuren en die de mensheid zichzelf aandoet. Het is in die zin een toekomstige massazelfmoord.

Ik zie ook nog een ander verschil met het voorbeeld dat u nu probeert aan te halen, namelijk het verschil tussen het ter verantwoording roepen van politici, verkozen personen - om ze nou meteen voor massamoordenaar uit te maken, gaat misschien wat ver - en het wegzetten van een hele bevolkingsgroep, zoals u ook zelf in uw eerste interruptie zei. Dat is het punt waarop ik net die andere partij aangeduid heb. De voorzitter. De laatste keer, meneer Partiman. Kavish Partiman (CDA). Ik vind het jammer dat GroenLinks dit op deze manier aan de ene kant probeert te nuanceren, terwijl het punt aan de andere kant wel terecht wordt benoemd. Politici uitmaken voor massamoordenaars is nogal wat. Dan kunnen we wel zeggen dat ze dat zeggen omdat er in de toekomst wellicht iets gaat gebeuren, maar volgens mij is er een paar duizend jaar geleden ook een meteoriet op de aarde gevallen die de dinosaurussen heeft uitgeroeid. Tenminste, een deel van de wereld gelooft dat en een deel niet; ik weet het niet. Als we het op die manier gaan nuanceren en bagatelliseren, doet dat geen recht aan uitspraken die worden gedaan waardoor u en ik worden uitgemaakt voor massamoordenaars. Ik trek me daar wel wat van aan. Ik zou het fijn vinden om er in deze raad steun voor te vinden dat we ons uitspreken tegen alle extreme opvattingen. 51

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Waar ik mij tegen uitspreek, is het uitsluiten van een complete bevolkingsgroep, ongeacht op welk kenmerk, zoals dat in artikel 1 van de Grondwet staat. Als u dat van mij zou willen horen: ik spreek me ook absoluut uit tegen geweld tegen alle politici, zowel verbaal als fysiek. De voorzitter. We gaan wel langzaam terug naar de begroting. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik hoor de fractievoorzitter van GroenLinks zeggen dat hij een hekel heeft aan partijen die mensen uitsluiten, maar doet hij niet precies datzelfde door op deze manier een groep, een partij en daarmee de kiezers van die partij in een extreemrechtse hoek te schilderen? Dan is hij toch degene die zorgt voor die verwijdering en die uitsluiting? Dat is toch niet inclusief te noemen? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Wij sluiten geen mensen uit. Wij sluiten een partij uit. Daar zit een groot verschil tussen. Het is natuurlijk niet na te gaan wie wel of niet op een partij heeft gestemd. Wij zullen nooit mensen uitsluiten, ongeacht wat ze stemmen. Ik dacht eigenlijk dat ik over het volgende onderwerp meer interrupties zou krijgen. Als u dat broodje wilt, zult u dat dus moeten gaan halen en zult u niet moeten wachten tot het einde. Ik ben er minder blij mee dat ik ieder jaar dat ik meer over onze gemeentefinanciën te weten kom, meer besef dat we een speelbal zijn van het Rijk.

Met de verkiezingsuitslag van 22 november vragen wij ons als GroenLinks af of daar verbetering in gaat komen. Mijn fractie steunt volledig dat dit college ervoor gekozen heeft om de oproep van de VNG uit te voeren en voor de jaren 2026 en 2027 een tekort te laten zien, net zoals honderden gemeenten dat vóór ons gedaan hebben. Wat GroenLinks betreft steunen we als Haagse raad ook de oproep van het Actiecomité Raden in Verzet, begonnen bij onze buren in Zoetermeer, en de Nederlandse Vereniging van Raadsleden. Daarom de motie Zonder geld geen gemeenten, met als dictum: de raad spreekt uit het manifest 'Zonder geld geen gemeenten' te onderschrijven. De motie wordt mede ingediend door de heer Assad. Om maar een voorbeeld te noemen: in het sociale domein leggen we ieder jaar € 26 mln. bij uit de algemene middelen voor het tekort tussen wat we landelijk voor de uitkeringen krijgen en wat we nodig hebben om mensen die er recht op hebben, een broodnodige uitkering te geven. Sinds 2017 sleept onze gemeente de rijksoverheid dan ook met succes voor de rechter. Lesley Arp (SP). Ik heb een vraag over het inzichtelijk maken van de tekorten. Ik volg die lijn en ik denk dat ik de motie die GroenLinks daarover indient, zeker ga steunen.

Maar had mevrouw Van Basten Batenburg niet gewoon een punt toen ze aangaf dat die tekorten niet alleen de tekorten zijn die we anticiperen vanuit het Gemeentefonds, maar ook andere dingen, zoals volgens mij extra geld voor de raad? Is dat dan niet een beetje ondeugdelijk? Maarten De Vuyst (GroenLinks). In zekere zin heeft u gelijk: het tekort dat wij krijgen van het Rijk, is veel groter dan de € 15 mln. die we bij de Voorjaarsnota aangegeven hebben. We hebben een tekort op de jeugd en, zoals ik al aangaf, een tekort op de bijstand van € 26 mln. Daar riep de VNG niet toe op; de VNG riep op om dat ravijn te laten zien. Daar zit inderdaad een kleine vervuiling, volgens mij onder meer door aangenomen moties over ondersteuning voor het hoogste orgaan van de stad en over iets uit het IHP. Dat is iets wat we in oktober of november als raadsvoorstel hebben goedgekeurd, volgens mij om de Hubertustunnel mogelijk te maken. Er zit dus een extra vervuiling in, als dat is wat u aan mij vraagt. Voorzitter: de heer Groenewold. Lesley Arp (SP). Goed en fijn dat dat wordt erkend door GroenLinks, want het werd voor mijn gevoel een beetje neergezet alsof dit alleen en puur een exercitie was om te laten zien wat de tekorten zijn. Maar was het dan niet ook gewoon netjes geweest als het college die vervuiling op een fatsoenlijke manier had gedekt?

52

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nu twijfel ik, want ik heb het over het meerjarenbeleidsplan voor de kunst. Daarbij hebben we een besluit naar voren getrokken. Dat is dat besluit van het IHP. Ik vraag de wethouder Financiën dus hoe dat precies zit, want het zou kunnen dat ik er net naast zit. Dat sluit ik niet uit. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik kan dit niet helemaal laten lopen, want ik hoor meneer De Vuyst nu wat goochelen met woorden en dekkingsbronnen. Hij pakt nu de begroting erbij. Ik zal dus een extra lange interruptie doen, zodat hij het kan opzoeken. Mevrouw Arp zegt natuurlijk terecht dat het wel zo kan zijn dat de raad daartoe een voorstel heeft aangenomen en dat het college zegt dat dat bij de raad zelf vandaan komt, maar dat ontslaat het college en de raad toch niet van het feit dat zij een sluitende begroting moeten vaststellen? Dat vraag ik aan de heer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). U bedoelt met 'een sluitende begroting' toch het grote punt en niet het kleine? Anders geef ik u het verkeerde antwoord. Ik zie u knikken. Weet u wie volgens mij niet ontslagen mag worden van de verplichting om fatsoenlijk geld te geven voor de taken die we moeten uitvoeren? Het Rijk. Dát vind ik en dat staat nog wel even bovenaan.

Wij worden net als alle andere gemeenten gedwongen - ook door de toezichthouder, zoals u ook zei - om een begroting sluitend te maken, maar intussen zeggen zowel het IPO, dus het verbond van de toezichthouders op de gemeentelijke begrotingen, als de VNG en honderden gemeenten: dit gaat niet meer. Daarover gaat ook het manifest van Raden in Verzet. Lotte van Basten Batenburg (VVD). De heer De Vuyst duikt. Dat vind ik jammer, want dat is helemaal niet nodig. Er ligt absoluut een VNG-advies dat zegt: maak het tekort dat komt door die korting op het Gemeentefonds inzichtelijk. Dat hadden we kunnen doen. Dan had u mij aan uw zijde gevonden; dat zeg ik dan tegen het college. Tegelijkertijd worden er keuzes gemaakt die niet worden gedekt. Als het op deze manier werkt, zou ik vandaag mijn amendementen kunnen aanpassen en zou ik kunnen zeggen dat ik die laat dekken door het structureel tekort te verhogen. Was de heer De Vuyst daar dan mee akkoord gegaan? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het is goed dat u mij daarop wijst, want u haalt € 100.000 weg bij het hoofdstuk Financiën. Dat amendement van u vond ik een beetje daarop lijken. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg, voor de laatste maal. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dit is een interruptie op mij in de spreektijd van de heer De Vuyst; dat is wel heel innovatief. Daar hou ik wel weer van.