RIS317748 Notulen van de raad van 14 december 2023

Ik rond af. Dat in het raadsbesluit staat dat na vaststelling van dit omvangrijke voorstel per collegebesluit elke vier jaar een Uitvoeringsagenda Binnenstad wordt opgesteld waar slechts aan de raad over gerapporteerd wordt, stelt ons weinig gerust. We hadden gehoopt en verwacht dat het dictum aangepast zou worden na onze kritiek hierop. Dat is helaas niet gebeurd. Daarom een amendement dat het college eigenlijk verzoekt - ik zal de toelichting voorlezen - om met het aannemen van dit amendement de Uitvoeringsagenda Binnenstad niet in een collegebesluit te vervatten maar in een raadsvoorstel waardoor de raad meer grip houdt op de feitelijke uitvoering van het Binnenstadsplan 2033. Dit amendement wordt mede ingediend door mevrouw Lotte van Basten Batenburg van de Haagse VVD. Wij zullen ons uiteindelijke oordeel over dit voorstel ook laten afhangen van de steun voor en de appreciaties van onze voorstellen en het amendement. De voorzitter. Door de heer Sluijs, daartoe gesteund door mevrouw Van Basten Batenburg, wordt het volgende amendement (F.E HvDH) voorgesteld:

Amendement F.E HvDH Zeggenschap voor de raad De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 november 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Binnenstadsplan Den Haag 2033 'Een levendige, groene en verbonden Haagse binnenstad' (RIS316359). Besluit in te stemmen met het Binnenstadsplan Den Haag 2033 'Een levendige, groene en verbonden Haagse binnenstad' met dien verstande dat het dictum van het raadsvoorstel als volgt is gewijzigd:

33

Oude tekst: a) - III. elke vier jaar door het college een Uitvoeringsagenda Binnenstad op te stellen inclusief de benodigde middelen en jaarlijks over de voortgang van de binnenstadsontwikkeling en aanpak aan de raad te rapporteren; Nieuwe tekst: a) III. elke vier jaar door het college een Uitvoeringsagenda Binnenstad op te stellen en deze, inclusief de benodigde middelen, aan de raad voor te leggen en jaarlijks over de voortgang van de binnenstadsontwikkeling en -aanpak aan de raad te rapporteren; Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de heer Sluijs worden de volgende moties (F.4 HvDH en F.7 HvDH) ingediend:

Motie F.4 HvDH Chinatown beter op de kaart De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Binnenstadsplan Den Haag 2033 'Een levendige, groene en verbonden Haagse binnenstad'. Constaterende, dat: • Chinatown onlangs negatief in het nieuws kwam door het weghalen van parkeerplaatsen waardoor publiek wegblijft in plaats van aangetrokken wordt (https://www.ad.nl/denhaag/ondernemers-chinatown-pissig-over-verdwenen-parkeerplekken-er-komen-nu-veelminder-mensen-langs~af47f68a/ ). Overwegende, dat: • Chinatown in het Binnenstadsplan 2033 onderdeel is geworden van het ‘sfeergebied’ Oude Centrum; • Chinatown een geheel eigen identiteit heeft die, met gerichte horeca, diverse bijzondere concepten, kwaliteitszaken, betere bebording en aantrekkelijke looproutes, zo versterkt kan worden dat er een aaneengesloten winkel-flaneergebied ontstaat. Van mening, dat: • Chinatown een unieke parel is die opgepoetst moet worden om een echte toeristische trekpleister te kunnen worden. Verzoekt het college: • in de uitvoeringsagenda’s met concrete voorstellen te komen waarmee Chinatown, binnen de eigen unieke identiteit en in samenspraak met alle betrokken partijen in Chinatown, verder versterkt kan worden; • de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

34

Motie F.7 HvDH Wonen niet ten koste van horeca De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Binnenstadsplan Den Haag 2033 'Een levendige, groene en verbonden Haagse binnenstad'. Constaterende, dat: • in het ‘Binnenstadsplan Den Haag 2033’ de ambitie wordt uitgesproken om meer wonen in de binnenstad te faciliteren. Overwegende, dat: • deze ambitie op zichzelf goed is, maar in de uitvoering ook kan schuren met de bestaande en bovenal leidende functies die de binnenstad heeft zoals horeca en uitgaansgelegenheden. Van mening, dat: • de toekomstige bewoners van de binnenstad niet de potentiële klagers over (geluids)overlast van de horeca moeten worden. Verzoekt het college: • duidelijk uit te laten spreken dat op vele plekken in de binnenstad horeca en uitgaansgelegenheden leidend zijn en hier in de uitvoering van haar plannen ook nadrukkelijk rekening mee te houden; • dit te zijner tijd ook aan toekomstige bewoners en/of pandeigenaren te communiceren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Sluijs, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (F.5 HvDH) ingediend:

Motie F.5 HvDH Kiosken terug in Grote Marktstraat De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 december, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Binnenstadsplan Den Haag 2033 'Een levendige, groene en verbonden Haagse binnenstad'. Constaterende, dat: • de kiosken die altijd in de Grote Marktstraat stonden door vele Hagenaars en Hagenezen nog altijd gemist worden. Overwegende, dat: • het toenmalige stadsbestuur aangaf dat de kiosken niet zouden passen bij de ‘internationale allure’ van de nieuwe Grote Marktstraat; • elke zichzelf respecterende binnenstad ter wereld (Barcelona, Parijs, München etc.) juíst kiosken heeft die kleur geven aan de stad. Van mening, dat: • terugkeer van hedendaagse en bij de straat passende kiosken, aansluit bij de ambitie van het ‘Binnenstadsplan Den Haag 2033’ om het Haagse karakter van de stad te willen versterken.

35

Verzoekt het college: • de mogelijkheden voor de terugkeer van (mobiele) kiosken in de Grote Marktstraat te onderzoeken en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Sluijs, daartoe gesteund door mevrouw Van Basten Batenburg, wordt de volgende motie (F.6 HvDH) ingediend:

Motie F.6 HvDH Verbeter leefbaarheid rondom Doubletstraat De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Binnenstadsplan Den Haag 2033 'Een levendige, groene en verbonden Haagse binnenstad'. Constaterende, dat: • het publiek dat op de Doubletstraat afkomt in steeds grotere mate zorgt voor overlast voor bewoners in de directe omgeving van de straat. Overwegende, dat: • de overlast zich uit in geluidsoverlast van klanten die onder invloed zijn van verdovende middelen en/of alcohol, afvaldumping op straat, gescheur in auto’s en straatintimidatie van zowel mannen als vrouwen. Verzoekt het college: • om, in samenspraak met bewoners en betrokken partijen van de Doubletstraat, met voorstellen te komen om de dagelijkse leefbaarheid en veiligheid in de buurt te verbeteren en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Alle kritische vragen heb ik al in de commissie kunnen stellen, bijvoorbeeld hoe dit zich verhoudt tot andere kaders. Die vragen zijn naar tevredenheid beantwoord. We komen bij de uitvoeringsagenda natuurlijk ook nog verder te spreken over de plannen met de binnenstad. Daar heb ik straks nog een kort vraagje over.

Bij die uitvoeringsagenda zullen wij nadrukkelijk aandacht vragen - dat is alvast een aankondiging voor die uitvoeringsagenda - voor het fietsparkeren door bezoekers en bewoners. De afgelopen jaren zijn de mogelijkheden uitgebreid in de binnenstad, bijvoorbeeld met Biesieklettes op het Noordeinde en de Denneweg. Dat zijn mooie ontwikkelingen, maar we zijn er nog niet. Als we meer bezoekers op de fiets willen ontvangen in de binnenstad en ook bewoners willen verleiden om meer de fiets en minder de auto te gebruiken, zullen we het voor hen ook makkelijker en fijner moeten maken om de fiets kwijt te kunnen in de binnenstad. Wij zien daarbij voor ons om ook popupmogelijkheden in bijvoorbeeld leegstaande winkelpanden te benutten of om een deel van de parkeergarages, zoals de Markthof of de Lutherse Burgwal hiervoor geschikt te maken. Wellicht wil het college daar nu op reageren. Anders spreken we elkaar daar verder over in het kader van de uitvoeringsagenda. Daarover heb ik nog een kort vraagje. Die uitvoeringsagenda heet Uitvoeringsagenda 20232026. Het lijkt mij stug dat hij nog dit jaar komt. Moet dat dus niet de Uitvoeringsagenda 2024-2027 worden? Misschien is het nog logischer om er een vijfjarenplan van te maken, zodat met twee vijfjarenplannen de hele termijn van dit Binnenstadsplan gedekt wordt. Met dit gegoochel met cijfers sluit ik af. 36

De voorzitter. Zo kennen we u weer. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Voor ons ligt een mooi visiedocument voor onze binnenstad, het visitekaartje van Den Haag. De ChristenUnie/SGP ziet goede ideeën en ambities, maar mist ook enkele belangrijke zaken. De grootste omissie in dit 174 pagina's tellende plan is het ontbreken van aandacht voor afval. De drieslag schoon, heel en veilig komt meermaals terug, maar er ontbreekt een concrete paragraaf over de afvalproblematiek die bewoners wekelijks ervaren. De straten in het centrum liggen elke dinsdag weer bezaaid met door meeuwen en ratten opengescheurde vuilniszakken. De ChristenUnie/SGP is van mening dat de afvalproblematiek in de binnenstad in 2033 geen plek meer mag hebben en wil dit daarom graag terugzien in dit document. Daartoe dien ik een amendement in met de collega's Van Basten Batenburg, Van Doorn van D66 en Sluijs om dat te regelen. Dat wordt dan het besluit om dictumpunt I, keuze 6 als volgt te wijzigen: een gastvrije binnenstad waar gastvrij en lokaal ondernemerschap wordt gestimuleerd; een schone binnenstad waar de afvalproblematiek voor bewoners en ondernemers is opgelost. Dan de sluiting van de raamprostitutie: slechts één klein weggestopt zinnetje over de Doubletstraat.

Meer is er niet te vinden in het Binnenstadsplan, wat de ChristenUnie/SGP zeer doet, want we kijken reikhalzend uit naar de dag waarop het laatste rode lampje in de treurigste prostitutiestraat van Nederland gedoofd is. We zijn daarom blij met de toezegging van de wethouder om in de eerste maanden van het nieuwe jaar met een plan tot sluiting van de raamprostitutie te komen. Als duwtje in de rug onderstrepen we die ambitie door medeondertekening van het door collega Van Basten Batenburg ingediende amendement. Bij dit Binnenstadsplan zijn veel organisaties en partijen betrokken. Daar zijn we blij mee. In de lijst van betrokken partijen lijken de religieuze en maatschappelijke organisaties echter vergeten te zijn, terwijl de binnenstad het huis is van tientallen religieuze en maatschappelijke organisaties en deze van onschatbare waarde zijn voor bewoners en de functie van de binnenstad als ontmoetingsplek. Daarom een motie met collega Partiman van het CDA. Het dictum luidt: verzoekt het college maatschappelijke en religieuze organisaties in de binnenstad te betrekken bij de uitvoeringsagenda van het Binnenstadsplan 2033. Tot slot het Westeinde. In het Binnenstadsplan neemt het college terecht op dat we aantrekkelijke en uitnodigende entrees naar het centrum moeten ontwikkelen, waarvan het Westeinde vanaf het HMC een belangrijke is.

Op dit moment is het Westeinde zeker geen aantrekkelijke entree. Dagelijks komen fietsers en de zijspiegels van menige auto elkaar hier nog tegen. De ChristenUnie/SGP ziet kansen om van het Westeinde dé binnenstadsentree voor de fietser te maken en dient daarom met collega De Vuyst de volgende motie in: verzoekt het college in de eerstvolgende uitvoeringsagenda plannen op te nemen waarmee de fiets- en wandelveiligheid op het Westeinde bevorderd wordt. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door mevrouw Van Basten Batenburg, de heer Sluijs en mevrouw Van Doorn, wordt het volgende amendement (F.D CU/SGP) voorgesteld:

Amendement F.D CU/SGP Een schone binnenstad De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Binnenstadsplan Den Haag 2033 'Een levendige, groene en verbonden Haagse binnenstad' (RIS 316359), Besluit om dictumpunt I als volgt te wijzigen: 6. Een schone en gastvrije binnenstad: Een schone binnenstad waar de afvalproblematiek voor bewoners en ondernemers is opgelost; een hele, veilige en toegankelijke buitenruimte; werken aan uitnodigende en representatieve entrees in de binnenstad; gastvrij en lokaal ondernemerschap wordt gestimuleerd.

37

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door de heer De Vuyst, wordt de volgende motie (F.8 CU/SGP) ingediend:

Motie F.8 CU/SGP autoluwe binnenstadsentree Westeinde De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Binnenstadsplan Den Haag 2033 'Een levendige, groene en verbonden Haagse binnenstad' (RIS 316359), constaterende, dat: • het Binnenstadsplan de ambitie kent van het Westeinde een dynamische binnenstadsstraat te maken, zodat er ‘een volwaardige en aantrekkelijke entree aan de westkant van de binnenstad’ ontstaat (2 Binnenstadsplan Den Haag 2033 - Een levendige, groene en verbonden Haagse binnenstad printversie-vdapsn2-4712 kleiner (raadsinformatie.nl), p. 130.); • het Binnenstadsplan stelt dat autoverkeer in sfeergebied Westeinde ontmoedigd moet worden en er meer ruimte voor voetganger, fietser en groen moet ontstaan; (2 Binnenstadsplan Den Haag 2033 - Een levendige, groene en verbonden Haagse binnenstad printversievdapsn2-4712 kleiner (raadsinformatie.nl) p.

131) overwegende, dat: • het Westeinde op dit moment gevaarlijke verkeerssituaties voor met name fietsers oplevert; • veel auto's gebruikmaken van deze smalle straat, terwijl met de Prinsegracht een goede alternatieve entree naar de binnenstad beschikbaar is; verzoekt het college: • in de eerstvolgende uitvoeringsagenda plannen op te nemen waarmee de fiets- en wandelveiligheid op het Westeinde bevorderd wordt, en gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door de heer Partiman, wordt de volgende motie (F.9 CU/SGP) ingediend:

Motie F.9 CU/SGP betrek maatschappelijke en religieuze organisaties in de binnenstad De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 december 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Binnenstadsplan Den Haag 2033 'Een levendige, groene en verbonden Haagse binnenstad' (RIS 316359), constaterende, dat: • het Binnenstadsplan 2033 tot stand is gekomen in samenwerking met vele organisaties en partners in de binnenstad; • in de binnenstad van Den Haag tientallen religieuze en maatschappelijke organisaties gehuisvest zijn; overwegende, dat: • het wenselijk is dat ook deze organisaties betrokken worden bij het Binnenstadsplan 2033; • religieuze en maatschappelijke organisaties in de binnenstad vergeten lijken te zijn;

38

verzoekt het college: • maatschappelijke en religieuze organisaties in de binnenstad te betrekken bij de uitvoeringsagenda van het Binnenstadsplan 2033, en gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Ik hou het kort. De binnenstad als huiskamer van Den Haag, dat vind ik een mooi uitgangspunt in dit Binnenstadsplan; een huiskamer waar iedereen zich thuis voelt, of je er nu woont, werkt, onderneemt, komt winkelen, een terrasje pakt of juist geen terrasje wil pakken en geen winkel wil bezoeken maar er gewoon wil zijn, op een bankje wil zitten of op een kleedje in de Paleistuin wil liggen. Het gaat immers om de openbare ruimte voor iedereen. Dat alleen al heeft een belangrijke waarde in zichzelf. Wij kunnen ons vinden in de uitgangspunten in het plan door wat ik zojuist schetste, maar ook omdat de voetganger en natuurlijk de fietser centraal komen te staan en vanwege de vergroening en de aandacht voor klimaatadaptatie, die de komende decennia steeds belangrijker wordt. Maar in een levendige binnenstad wordt ook gewoond. Daarover heb ik nog een vraag. In de commissie gaven we al aan kansen te zien voor meer studentenwoningen boven winkels die nu vaak leegstaan of niet optimaal gebruikt worden. Dat staat ook in het plan.

Kan de wethouder in de uitvoeringsagenda terugkomen op welke kansen en mogelijkheden er nu concreet zijn om studentenwoningen toe te voegen? Hanneke Schmeets (Partij voor de Dieren). Voorzitter. Voor ons ligt een plan waar mijn fractie grotendeels positief over is, maar met de nodige opmerkingen. Ten eerste zijn wij als fractie van de Partij voor de Dieren natuurlijk blij met de plannen om de binnenstad te vergroenen. In de commissie meldde de wethouder dat zij het grote groen wil laten toenemen; geen plantenbakken aan lantaarnpalen dus, maar meer bomen, bloemen en struiken en het aan elkaar verbinden van groenstroken. Ik zou de wethouder willen vragen om bij het realiseren van die plannen ook natuurorganisaties en ecologen te betrekken. Zo weten we zeker dat bij de groenkeuze rekening wordt gehouden met dieren, insecten en hittebestendigheid. Daarom dien ik de motie Betrek natuurorganisaties en ecologen bij het Binnenstadsplan in, met het verzoek natuurorganisaties en ecologen te betrekken bij de deelplannen die onder het Binnenstadsplan 2033 vallen. Dan de veiligheid van fiets- en looproutes in de drukke binnenstad. Op 5 april van dit jaar nam de raad de motie Spui verkeersveilig voor iedereen aan.

Daarin werd het college verzocht met ervaringsdeskundigen en de stichting Voorall te onderzoeken op welke punten onveiligheid wordt ervaren op de kruising Spui/Grote Marktstraat/Kalvermarkt. Die motie is nog niet afgedaan. Wanneer mogen we de terugkoppeling verwachten? Tot slot ziet onze fractie in het leegstandsbeheer kansen voor de creatieve en culturele sector. Ik dien daarom samen met de VVD en de SP de motie Gebruik lege panden voor cultuur in, met het verzoek te onderzoeken in hoeverre leegstand kan worden ingezet voor het tijdelijk huisvesten van culturele ondernemers en gezelschappen en ook de broedplaatsmakelaar en culturele organisaties zoals CultuurSchakel regelmatig contact te laten hebben met de leegstandsmakelaar. De voorzitter. Door mevrouw Schmeets, daartoe gesteund door mevrouw Arp en mevrouw Van Basten Batenburg, wordt de volgende motie (F.10 PvdD) ingediend:

Motie F.10 PvdD Gebruik lege panden voor cultuur De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Binnenstadsplan Den Haag 2033 'Een levendige, groene en verbonden Haagse binnenstad' (RIS316359).

39

Constaterende, dat: • het aanpakken van leegstand een van de prioriteiten is in het Binnenstadsplan; • bij die aanpak vooral wordt ingezet op het verhuren van de lege panden aan nieuwe winkels; • de cultuursector in Den Haag de afgelopen jaren veel heeft geleden onder het sluiten van diverse broedplaatsen van creativiteit. Overwegende, dat: • lege etalages en winkelpanden zorgen voor verloedering van het straatbeeld; • lege panden op meer manieren kunnen worden ingezet dan alleen het plakken van affiches voor culturele evenementen in etalages; • leegstand kansen biedt als tijdelijke gebruiksruimte voor culturele uitingen, zoals exposities, ateliers, oefenruimte, etc. Verzoekt het college: • te onderzoeken in hoeverre leegstand kan worden ingezet voor het tijdelijk huisvesten van culturele ondernemers en gezelschappen; • ook de broedplaatsmakelaar en culturele organisaties zoals CultuurSchakel regelmatig contact te laten hebben met de leegstandsmakelaar. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Schmeets wordt de volgende motie (F.11 PvdD) ingediend:

Motie F.11 PvdD Natuurorganisaties betrekken bij vergroenen Binnenstad De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 december 2023, ter bespreking van Binnenstadsplan 2033. Overwegende, dat: • bij de ontwikkeling van het Binnenstadsplan 2033 veel stakeholders en belanghebbenden zijn betrokken, zoals onderwijsinstellingen, ondernemersverenigingen, bewonersorganisaties, vastgoedeigenaren, culturele instellingen, HTM, etc.; • het vergroenen van de Binnenstad één van speerpunten is in het plan. Constaterende, dat: • het van belang is dat het ‘nieuwe’ groen van goede kwaliteit is en een bijdrage kan leveren aan de biodiversiteit van Den Haag; • het aan elkaar verbinden van groene gebieden in de Binnenstad specifieke expertise vereist. Verzoekt het college: • natuurorganisaties en ecologen te betrekken bij de deelplannen die onder het Binnenstadsplan 2033 vallen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. Ik moest even mijn administratie ordenen met al die moties, want die gaan al drie vergaderingen mee. Ik moest even checken of ze allemaal nog hetzelfde waren. Dank aan de leden van de raad voor de gemaakte opmerkingen en voor de goede commissievergadering die we hierover gehad hebben.

Ik wil vanaf deze plek ook iedereen bedanken die heeft meegewerkt aan de totstandkoming van dit Binnenstadsplan, want daar zijn we lang mee 40

bezig geweest. Er is een kleine delegatie op de tribune, maar via jullie hartelijk dank aan iedereen. Heel veel mensen hebben meegedacht. Dat heeft geleid tot een plan dat gewoon een breed draagvlak heeft onder bewoners, organisaties en ondernemers in onze binnenstad en, denk en hoop ik, ook buiten onze binnenstad. Toch heeft u terecht allemaal nog uw punten waarvan u zegt: dat mag van ons wel wat sterker of let in het vervolg ook hierop. Ik loop dus graag de amendementen en de moties langs. Ik begin met het amendement Zeggenschap voor de raad van de heer Sluijs. Daar ben ik het nummer van kwijt, want die kreeg ik alleen op mijn mail binnen; ik heb daar geen papieren versie van. Dat amendement gaat over: wordt de uitvoeringsagenda nou vastgesteld door het college of door de raad? Ik vind dat de heer Sluijs daarmee een interessant en ook relevant punt maakt. We hebben, ook gewoon op basis van de Gemeentewet en de dualisering overigens natuurlijk wel afspraken en kaders over wie waarvan is. Deze visie is zeker van de raad. In de uitvoeringsagenda wordt in principe aangegeven welke plannen het college gaat uitwerken. Die plannen worden dan uiteindelijk natuurlijk ook weer aan de raad voorgelegd of worden soms ook aan het college gelaten, afhankelijk van waar het mandaat ligt.

Het kan dus natuurlijk nooit zo zijn dat het college zegt ergens mee aan de slag te gaan omdat dat in de uitvoeringsagenda stond en dat het om die reden niet naar de raad zou gaan. Je kan heel zuiver in die lijn zitten van wie nou waarvan is en die lijn ook goed volhouden. Ik denk dat we de komende tijd ook nog veel met elkaar over dit onderwerp zullen spreken. Ik ben een beetje van die lijn - dat zeg ik maar even, bijna persoonlijk - maar het is natuurlijk zoals de meerderheid van de raad het wil. Dat hebben we ook eerder met andere stukken gedaan. U kunt het mandaat dan altijd naar u toe trekken. Laat ik het zo zeggen: vanzelfsprekend kunnen we dat uitvoeringsplan uitgebreid bespreken in de raad. Als u het met elkaar fijn vindt om ook het besluit te nemen, wie zou het college dan zijn om te zeggen dat dat niet mag? Maar dit raakt wel aan wie nou welke rol heeft in het hele systeem dat we met elkaar en ook via de wet hebben opgetuigd. Het is dus aan u om daar een besluit over te nemen en om uw eigen oordeel over dit amendement te vellen. Het college laat het daarom aan de raad. Dan de overige moties en amendementen die zijn ingebracht en ook nog wat opmerkingen. D66 heeft geen amendement of motie ingediend, maar vroeg nog even aandacht voor Spinoza. Die is belangrijk en inmiddels niet meer weg te denken uit onze binnenstad, ook wat aandacht en plek betreft.

Ook het college is van mening dat dat belangrijk is. Daarom hebben we altijd een goed contact met de partijen die daarmee bezig zijn. Maar ook vanuit toeristisch oogpunt en vanuit de stad van vrede en recht is dat Spinozaverhaal een mooi element. De VVD heeft het amendement Grachten in ere herstellen ingediend ten behoeve van levendige grachten; dat is amendement F.B VVD. Mevrouw Van Basten Batenburg wil daar terecht nog wat meer aandacht voor. Het staat er natuurlijk in: waar het kan willen we het mogelijk maken om grachten misschien weer open te maken. Door het actief zoeken naar de mogelijkheden op deze manier toe te voegen aan de tekst van het raadsvoorstel wordt dit echter wat hoger op de prioriteitenlijst gezet. Dat zal ook wel de bedoeling zijn, maar ik wil wel het volgende meegeven. Waar de mogelijkheid zich voordoet, zullen we daar zeker naar kijken. Dat is ook de lijn van het Binnenstadsplan, maar we zien natuurlijk ook dat er een grote druk op de openbare ruimte is. We zien daar hele mooie voorbeelden van, maar we zien ook dat het grootschalige ingrepen zijn die uitermate kostbaar zijn.

Dan komen we met elkaar uiteindelijk natuurlijk wel bij de afweging van wat het belangrijkste is om ons geld eraan te besteden: zijn dat de grachten of is dat een ander onderdeel van de binnenstad, bijvoorbeeld De Haagse Lanen of andere elementen? Daarom heeft het college ervoor gekozen om daar gelijkwaardigheid in te brengen, zodat we die afweging kunnen maken bij de uitvoeringsagenda. Als de raad vindt dat er nog een extra prioriteit aan de grachten moet worden gegeven, moet u dit amendement ondersteunen. Het college heeft gekozen voor die gelijkwaardigheid, maar het is uiteindelijk aan de raad om daar een keuze in te maken. Dan de herinnering van de Joodse Buurt. De heer De Vuyst zei terecht dat daar al heel veel voor gebeurt, maar ook hier wordt extra aandacht voor gevraagd vanuit de VVD. Het past wel binnen de aanpak van die sfeergebieden om ook de historische kenmerken van het gebied zichtbaar te maken, niet alleen van de Joodse Buurt maar ook op een heleboel andere aspecten. Ook dat kunnen we aan de raad laten om te kijken of u het belangrijk vindt om voor dit element nog extra aandacht te vragen. Mevrouw Van Basten Batenburg heeft namens de VVD onder F.A VVD het amendement Duidelijkheid voor toekomst Oude Centrum ingediend. Dat raakt de kwestie van de Doubletstraat, waar u net een discussie over had. Het college onderschrijft de opgave rond de Doubletstraat. Die is 41

ook benoemd in het coalitieakkoord en is daarom ook genoemd in het Binnenstadsplan. Een oplossing voor de raamprostitutie en een besluit over hoe we daarmee verdergaan, zijn organisatorisch, juridisch en financieel complex. Dat vraagt echt een eigenstandig proces. Daarom hebben wij ervoor gekozen om in het voorjaar dat gesprek echt goed met elkaar te gaan voeren. Daar zal collega Vavier een voorstel voor doen. Het college vindt het niet wijs om nu in het Binnenstadsplan al direct een deadline voor de Doubletstraat te koppelen aan het Binnenstadsplan, dat echt een strategisch document is, omdat we dan ook echt al een voorschot nemen op de uitkomsten van de discussie die nog moet worden gevoerd én op de praktische mogelijkheden in de komende jaren die daarop zullen volgen. Dus het college ontraadt dit amendement. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Een 'deadline' klinkt alsof in het amendement 'binnen twee jaar' zou staan, maar er staat 'binnen de looptijd van dit Binnenstadsplan'. Als dat al niet de ambitie is, wat is dan de ambitie? Wethouder Bruines (D66). Het college heeft ervoor gekozen om die ambitie juist met de raad te bespreken op het moment dat dat aan de orde is en er een voorstel of in ieder geval een brief ligt en om daar niet in het Binnenstadsplan op vooruit te lopen. De discussie daarover is ook niet in het kader van het Binnenstadsplan gevoerd.

We praten er natuurlijk al jaren over, maar er moet ook een nieuwe stap in worden gezet. Ik denk dat dat ook met de nodige zorgvuldigheid en timing moet. Dat is de reden waarom het college ervoor gekozen heeft om het onderwerp wel te benoemen, maar om het in het Binnenstadsplan verder geen inhoud of timing mee te geven. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik hoor de wethouder eigenlijk twijfel oproepen of dit uiteindelijk wel het doel is. Als dat niet zo is, moet dat ook maar duidelijk blijken. Dan heb ik liever dat we vanavond van het college horen: dit gaan we echt niet doen. Is dat het dan? Wethouder Bruines (D66). Dat is de reden waarom we juist hebben gezegd dat we dit nu niet opnemen, omdat die discussie ten principale echt nog goed met elkaar gevoerd moet worden. Daar wil het college niet in het Binnenstadsplan op vooruitlopen. Dat vonden wij niet de plek daarvoor. Ik herhaal mijzelf, maar dat is de reden waarom het er niet in staat. Wat er verder met de Doubletstraat gaat gebeuren, kan ik vanuit de visie van het Binnenstadsplan niet beantwoorden. Daar zal u de komende tijd met elkaar over in gesprek moeten gaan, ook over de haalbaarheid, wat de wensen zijn en wat de keuzes zijn. Maar wat dat betekent in inhoud en in tijd, is niet in het kader van het Binnenstadsplan aan de orde geweest. Daarom willen we daar in dit kader verder geen opmerking over maken.

Op motie F.1 VVD, de motie Gastvrije binnenstad, ook als je met de auto komt, zal collega Kapteijns straks ingaan, want hij is van het verkeer. Motie F.3 VVD, de motie Maak van de binnenstad geen openluchtmuseum, moet het college ontraden. Die motie gaat over het autoluw of autovrij maken van nieuwe gebieden, tenzij er een aantoonbaar groot draagvlak is. Het college is van mening dat dit maatwerk is en dat dit per gebied verschilt. Bij de verdere planvorming vindt uiteraard participatie plaats en volgt ook nog besluitvorming waarbij de raad natuurlijk ook op de gebruikelijke wijze een rol speelt. Maar het aan de voorkant stellen van de voorwaarde gaat het college te ver. Er is een groot verschil tussen autoluw, autovrij en niet meer bereikbaar zijn. Dat zijn verschillende dingen. In principe is de hele stad bereikbaar, ook met een auto. Ook voor nood- en hulpdiensten is dat natuurlijk belangrijk en ook voor verhuisactiviteiten et cetera, maar dat is weer iets anders dan de auto voor de deur stallen. De discussie hierover en de uitwerking zullen zeker doorgaan, maar stellen dat er alleen over gesproken kan worden als er een aantoonbaar groot draagvlak is onder bewoners en ondernemers, is voor ons op dit moment te beperkend.

In alle discussies die er geweest zijn, heb ik overigens wel gemerkt dat juist bij bewoners en ondernemers de algemene opvatting over wat nu vermeld en omschreven staat in het Binnenstadsplan, is dat er een heel groot draagvlak is voor een autoluwere binnenstad. Hoe we dat precies gaan uitwerken, zullen we de komende tijd zien. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik hoor de wethouder nu zeggen dat we geen voorwaarden aan de voorkant moeten stellen, maar wanneer moeten we ze dan stellen? 42

Wethouder Bruines (D66). Het kader dat deze visie meegeeft, is een beweging naar minder auto's in de binnenstad. In welke gebieden we dat doen, hoe dat zich tot elkaar verhoudt en wat dat betekent voor doorstroming en bereikbaarheid, zullen we verder moeten uitwerken. Daar zijn natuurlijk best ideeën over, maar als hier nu wordt gesteld dat dit alleen maar aan de orde kan zijn als je al aan de voorkant een aantoonbaar groot draagvlak hebt, gaat dat voor het college te ver, omdat het draagvlak voor een heel groot stuk in deze binnenstadsvisie zit. Wij willen dat dus niet op deze manier aan de voorkant zo sterk stellen, omdat we ook zien dat daar gewoon nog een hoop discussie over mogelijk is en dat je dat ook in samenhang met verschillende gebieden zal moeten zien. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Volgens mij zegt de wethouder verschillende en ook tegenstrijdige dingen. Aan de ene kant zegt ze dat er heel veel draagvlak is voor het autoluw of autovrij maken van de binnenstad en aan de andere kant zegt ze dat ze die voorwaarde niet vooraf wil opnemen, want dan krijg je … Ik weet eigenlijk niet waarom. Hoe rijmt dat nou? Als er zoveel draagvlak voor is, moet dat op dit moment toch juist heel goed vast te stellen zijn als voorwaarde? Wethouder Bruines (D66). Maar dan is de vraag ook wat deze motie bijdraagt of méér is dan wat al in het Binnenstadsplan staat.

Wat er staat, is dat er een draagvlak is voor een beweging naar autoluw. Er zal samenhang moeten zitten in de uitwerking per straat of per gebied en in de verschillende gebieden ten opzichte van elkaar. Dat zal ook iets moeten zeggen over hoe je verder de bereikbaarheid van de binnenstad vormgeeft. Dat raakt ook aan de openbare ruimte en de inrichting. Het borgen dat bewoners altijd bij hun huis kunnen komen met hun eigen auto en dat daar dan ook een groot draagvlak voor moet zijn, is naar ons gevoel een inperking van het brede draagvlak dat in het stuk staat. De voorzitter. Ten slotte, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ook dit laatste moet de wethouder misschien echt nog een keer uitleggen, want volgens mij betekent wat zij nu zegt niets. Mijn motie vraagt om twee dingen. Aan de ene kant gaat het om ervoor zorgen dat als je kerstinkopen hebt gedaan bij een prachtige winkel in Delft, zoals ik zojuist noemde, die spullen thuis kan afzetten. Dat betekent niet dat je er ook hoeft te parkeren; dat staat niet in deze motie. Verder staat er dat er draagvlak moet zijn voordat je overgaat tot concrete plannen, maar daar moet dit college toch juist vóór zijn? Dat zeg ik ook met dit coalitieakkoord in de hand. Wethouder Bruines (D66). Laat ik het zo zeggen: het college ziet dat dit maatwerk is en dat dit verschilt per gebied.

We zullen natuurlijk per gebied die participatie moeten laten doorvoeren. De garantie dat je met je auto altijd op elke plek in de binnenstad kan komen, kan ik vooraf niet geven, want er komen misschien wel keuzes om bijvoorbeeld meer straten alleen voetgangersgebied te maken. Hoe ga je daar dan mee om? Dit betekent wel dat je moet nadenken over andere modaliteiten om in ieder geval bereikbaar te zijn. Het kan ook betekenen dat er misschien in de ene straat van een gebied iets minder draagvlak is dan in een ander deel van de stad en dat we toch die keuze gaan maken. In de motie wordt aan de voorkant de voorwaarde gesteld dat er aantoonbaar een groot draagvlak moet zijn en ook dat je altijd met je auto voor de deur moet kunnen komen, ook als je daar niet kan parkeren. We zullen nog moeten zien of dat haalbaar is en of dat uiteindelijk ook wenselijk is. Dat heeft te maken met hoe je die verschillende gebieden uiteindelijk op elkaar betrekt en hoe je de totale bereikbaarheid van de totale binnenstad wil vormgeven. Dit is wat het college betreft dus een te grote inperking aan de voorkant, waarbij we er natuurlijk wel van uitgaan dat we een zo groot mogelijk draagvlak willen bereiken door goede plannen te maken.

Motie F.2 VVD, de motie Koop lokaal, ook online, gaat over een actie om minimaal een winkelgebied in de binnenstad te helpen om gezamenlijk online hun producten aan te bieden. Dat onderwerp is ook in coronatijd veel aan de orde geweest. Wij hebben daar toen ook een peiling over gedaan in de binnenstad. Ik weet dat er ook andere steden mee bezig zijn geweest. Er zijn ook een aantal proeven geweest in andere steden. Die proeven zijn eigenlijk allemaal niet echt gelukt, misschien hier en daar iets beter dan in de andere steden. Er was hier in ieder geval geen animo voor. 43

Als daar geen vraag naar is, vind ik het lastig om nu te zeggen dat we dat gaan doen. Laat ik het zo zeggen: als er een vraag komt, willen we natuurlijk meedoen, helpen, ondersteunen en faciliteren, maar ik vind het niet zinnig om een initiatief te gaan doen als daar geen vraag naar is en geen behoefte aan is. We kunnen de vraag nogmaals uitzetten, ook via de BIZ'en: is hier behoefte aan? Als dat zo is, willen we dit graag ondersteunen, maar dat is tot nu toe niet het geval. De eerdere peiling die we gehouden hebben, heeft wat dat betreft niets opgeleverd. Ik zou dus niet weten waarom dat nu wel zo zou zijn. Ik laat de motie aan de raad. U moet het dus maar zeggen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Als de wethouder zegt dat ze dit zou willen bespreken en daar misschien in het uitvoeringsplan of in het voorjaar over zou willen rapporteren, wil ik de motie best aanhouden. Wethouder Bruines (D66). Er zijn natuurlijk ontzettend veel initiatieven te bedenken waarvan wij denken dat de ondernemers die fijn zouden moeten vinden of zo, terwijl die vraag nooit vanuit de ondernemers gekomen is, ook niet bij een eerdere peiling. Ik kan u dus toezeggen om bij een volgend overleg met de BIZ'en in de binnenstad nog eens aan de orde te stellen of dit iets is wat zij graag willen. Daar kan ik u dan het antwoord op terugkoppelen; dat kan ik zeker doen.

Dan moeten we kijken wat u nu met de motie doet. Er is nog motie F.6 HvDH van de heer Sluijs, de motie Verbeter leefbaarheid rond de Doubletstraat. Die gaat eigenlijk over het verbeteren van de leefbaarheid en de veiligheid in de buurt. Het college weet dat de druk op dat deel van de stad groot is. Dat is ook de reden waarom in die buurt rondom de Doubletstraat op dit moment al intensief - in ieder geval intensiever dan in andere delen van de binnenstad - wordt ingezet op schoonmaak, handhaving en surveillance. Er wordt dagelijks schoongemaakt, er wordt meer gesurveilleerd dan op andere plekken en er wordt ook direct op meldingen gereageerd. Het stadsdeel heeft veel overleg met de bewonersorganisatie en ook met de bewoners in het gebied. Ook wordt er gehoor gegeven aan ideeën van bewoners die tot verbetering kunnen leiden, bijvoorbeeld vergroening en geveltuinen. Er zijn ook een aantal kleine ideeën tot mij gekomen. Er wordt dus wel intensiever op dat gebied ingezet dan op andere delen in de binnenstad. Dat neemt natuurlijk niet weg dat het een gebied is waar een hoge druk op zit. Mocht dit nog verder geïntensiveerd moeten worden, dan betekent dat wel dat er keuzes moeten worden gemaakt over de inzet van onder andere politie, handhaving en alle andere diensten die we daar leveren. Dat geef ik graag even mee.

Het college moet deze motie op dit moment ontraden, omdat daar eigenlijk al stappen in gezet zijn. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Als ik de wethouder zo hoor, is er eigenlijk niet zo heel veel aan de hand. Ik vraag me af of de wethouder de brief van de bewonersorganisatie gelezen heeft. Wethouder Bruines (D66). Ja, en het college is zich ook zeker bewust van de zorgen die er zijn en van de overlast die ervaren wordt. Maar ik geef aan dat er op dit gebied wel al een extra inzet wordt gepleegd. Dat is ook wat er gevraagd wordt. Het wordt al gedaan. We moeten dus ontraden om het nog verder te gaan intensiveren. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Die inzet is dus overduidelijk niet voldoende. Dat is het hele probleem. Wethouder Bruines (D66). Zoals het in een heleboel delen van de stad allemaal nog beter en nog meer kan, maar voor dit deel wordt het al intensiever gedaan dan op andere plekken. Dat wil ik graag meegeven. Als we het nog intensiever moeten doen, gaat dat ook nog verder ten koste van andere delen van de stad. Dat acht het college niet verantwoord. Dat is wat ik hierover kan zeggen. De voorzitter. Ten slotte, meneer Sluijs. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Ik vind dit een hele teleurstellende boodschap voor de bewoners daar. Die zijn echt wanhopig en hebben een noodkreet geuit. Ik vind het jammer dat dit de reactie is

44

van het college, dat de uitgestoken hand niet wordt aangenomen en dat het gesprek met de bewoners niet aangegaan wordt. Dat vind ik jammer. Wethouder Bruines (D66). Daar hoor ik geen vraag in. Ik heb uitgelegd dat er wel degelijk aandacht is, meer aandacht dan in andere delen van de stad. Het college begrijpt ook dat daarmee niet alle problemen zijn opgelost. In motie F.7 HvDH, de motie Wonen niet ten koste van horeca, vraagt de heer Sluijs om duidelijk uit te spreken dat op vele plekken in de binnenstad horeca- en uitgaansgelegenheden leidend zijn. Dat doen we ook in het Binnenstadsplan. Zeker voor de uitgaanskernen staat er dat in die gebieden de horecafunctie dominant is ten opzichte van de woonfunctie. Ook in de Nachtvisie die u binnenkort zult krijgen, zullen daar opmerkingen over gemaakt worden. Dat gaat onder andere over de informatieplicht vooraf en ook over de vraag of je in echte uitgaansgebieden de woonfunctie wellicht moet ontmoedigen. Dat is misschien ook een oplossing, maar dat is een langjarig traject. Daar moeten we nog verder over spreken, vooral gericht op de uitgaanskernen, niet op de hele binnenstad. Wat het college betreft kan deze motie dus aan de raad worden gelaten en adviseren we positief. Dan vraagt de heer Sluijs of Chinatown beter op de kaart kan.

Dat is ook een onderwerp in het Binnenstadsplan; er zijn meerdere onderwerpen genoemd in het Binnenstadsplan waar we aandacht aan moeten geven. Mevrouw Van Basten Batenburg had het over de Joodse Buurt en de heer Sluijs had het over Chinatown. Prima, het is in lijn met zowel de toeristische visie zoals we die hebben als de aanpak van de sfeergebieden. Dit is dus eigenlijk in lijn met wat in het Binnenstadsplan staat. Deze motie kan aan de raad worden gelaten. Dan de kiosken; dit is niet de eerste keer dat we daarover spreken. Dat betreft motie F.5 HvDH. U zult niet verbaasd zijn dat het antwoord van het college hetzelfde is als het eerdere antwoord. Binnen het vastgestelde beleid - de nota Markten, Straathandel en Kiosken - is de Grote Marktstraat geen aangewezen locatie voor ambulante handel. Dit is overigens ook niet naar boven gekomen in alle gesprekken die we met toch ontzettend veel mensen gevoerd hebben in de binnenstad ter voorbereiding van het Binnenstadsplan. Daar komt nog bij dat de keuze gemaakt is - een democratisch besluit in 2014 - dat de ruimte zo open mogelijk moet blijven, zodat zo veel mogelijk bezoekers ongehinderd en overzichtelijk kunnen bewegen door de straat. Het college ziet geen aanleiding om op die besluiten en die inzet terug te komen, hoewel er natuurlijk veel gesproken wordt over de Grote Marktstraat. Maar dat gaat vooral ook over de fietsen en zo.

Dus de motie wordt ontraden. Ook op amendement F.D CU/SGP van mevrouw Klokkenburg, het amendement over de schone, gastvrije binnenstad en lokaal ondernemerschap, zal door de heer Kapteijns worden ingegaan. Motie F.9 CU/SGP, de motie Betrek maatschappelijke en religieuze organisaties in de binnenstad, is ook van mevrouw Klokkenburg. Vooraf wil ik graag aangeven dat in de verschillende fases natuurlijk altijd verschillende partijen aan bod kunnen zijn om betrokken te worden. Per gebied, per plan, per fase kan dat verschillend zijn. We zoeken er ook altijd de partijen bij. Ook bij de participatie over het Binnenstadsplan is in onze ogen niemand vergeten, maar natuurlijk is het zo dat ook maatschappelijke en religieuze organisaties bij de uitwerkingsplannen aan bod moeten komen, net als natuurorganisaties; dat zeg ik gelijk maar tegen mevrouw Schmeets. Dat dat belangrijk is, zullen wij goed in ons hoofd houden, zeker waar dit expliciet aan de orde is, maar we zullen hen ook gewoon standaard uitnodigen voor de wat bredere algemene onderwerpen. Die motie is dus aan de raad. Motie F.11 PvdD gaat over het betrekken van natuurorganisaties bij het vergroenen van de binnenstad. We gaan inderdaad in de volgende fase aan de slag met de uitwerking, waaronder het integrale buitenruimteplan.

Uiteraard zullen de natuurorganisaties, de groenorganisaties en wie er allemaal actief zijn op dat gebied, daarbij worden betrokken. Deze motie krijgt dus een positief preadvies aan de raad. Motie F.10 PvdD gaat over het gebruik van lege panden voor cultuur. Dat onderwerp komt vaak langs en is ook relevant. We hebben een taskforce leegstand winkelgebieden in de binnenstad. Daar zitten naast de gemeente vastgoedeigenaren en ondernemers in. Als er leegstand is, wordt altijd gekeken naar wat er is, maar ook naar initiatieven die zich melden om zich te vestigen in leegstand. Daarbij spelen een aantal dingen een rol. Het moet passend zijn. De eigenaar moet het natuurlijk ook willen. Er zal ook altijd een huurprijs aan zitten die betaald moet worden. Het komt soms voor dat het lukt met cultuur. Soms is het ook met andere pop-ups. Er zijn ook een aantal fietsenstallingen; dat zeg 45

ik ook gelijk maar even. Die zien we al meer in de binnenstad en dat is hartstikke fijn. Er zijn ook heel veel fietsen. Het is niet altijd pop-up, maar ze blijven in ieder geval ook vaker gevestigd in voorheen leegstaande winkelpanden. Dat is hartstikke goed, want daarmee hou je de openbare ruimte goed toegankelijk. De leegstandsmakelaar kan ook contact hebben met de genoemde organisaties. Die zijn er en daar zullen we ook mee doorgaan. Ik heb volgens mij gisteren of vanmorgen - het was vanmorgen - in de commissie toegezegd dat we de broedplaatsmakelaar actief zullen betrekken bij de leegstandsmakelaar. Als die elkaar nog niet kennen, zorgen we ervoor dat dat gebeurt. Ook motie F.8 CU/SGP, de motie Autoluwe binnenstadsentree Westeinde, gaat naar collega Kapteijns. Ik heb hiermee gereageerd op alle moties en amendementen. Ik kijk nog heel even of er nog een losse vraag was. Volgens mij was er nog eentje. Mevrouw Holman vroeg of de kansen voor studentenwoningen in de binnenstad kunnen worden meegenomen bij de volgende uitvoeringsagenda. Ja, dat is akkoord. We zullen kijken wat we daarmee kunnen doen. De motie Verkeersdrukte, waar de Partij voor de Dieren nog naar vraagt, gaat ook naar de heer Kapteijns. De voorzitter. We gaan gauw door naar de tweede maar ook laatste wethouder bij dit onderwerp. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter.

Een kort intermezzo om de goede samenwerking binnen het college en de integraliteit van dit Binnenstadsplan te laten zien. De vraag van mevrouw Schmeets ging over de motie Spui verkeersveilig voor iedereen. Die had al afgedaan moeten zijn, maar het antwoord komt in januari naar uw raad toe. Amendement F.D CU/SGP, het amendement Een schone binnenstad, kan het college aan de raad laten. Dit is een belangrijk onderwerp. We werken ook hard aan de afvalproblematiek en de afvaloverlast in de binnenstad. Deze toevoeging zorgt ervoor dat we dit ook concreet vastleggen. Dat is een mooi haakje om hier ook in de uitvoeringsagenda aandacht voor te hebben. Ik wil hierbij wel opmerken dat 'oplossen' een vrij sterk woord is. Ik beschouw het als een extra aansporing. Wat mij betreft hoeven we ook niet te wachten tot 2033, want dat mag ook eerder. Als we het amendement zo kunnen uitleggen, kan ik het dus aan de raad laten. Dan motie F.1 VVD, de motie Gastvrije binnenstad, ook als je met de auto komt. Den Haag is goed bedeeld met bezoekersparkeergarages. Die zijn er bijvoorbeeld onder de Grote Marktstraat, maar ook op veel meer plekken. Zoals mevrouw Bruines al aangaf, zijn we wel van plan om meer in te zetten op vergroenen omdat de voetganger meer prioriteit gaat krijgen. Dat betekent dat de auto een stapje terug moet gaan doen.

Dat zou iets kunnen gaan betekenen voor de parkeergarages die niet direct vanaf het hoofdwegennet ontsloten zijn, maar die wat meer in het centrum liggen. Daar gaan we natuurlijk wel naar kijken. Dat komt ook een beetje voort uit de sessies die we hebben met de partners van deze parkeergarages, want veel garages zijn niet in het bezit van de gemeente. Ook zij zijn aan het kijken hoe zij deze parkeergarages in de toekomst strategisch kunnen inzetten, ook voor andere mogelijkheden dan bezoekersparkeren. Een goed voorbeeld is de Amsterdamse Veerkade. Daar is door Q-Park samen met Shell een mobiliteitshub in de parkeergarage gemaakt. Dat zijn ontwikkelingen die natuurlijk ook gaande zijn, maar met de context dat er voldoende parkeerplekken over moeten blijven. Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat de motie in die zin overbodig is. De vraag is natuurlijk ook een beetje wat 'voldoende' is. Ik kan de motie ook aan de raad laten, met deze uitleg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zou deze motie heel graag niet hebben ingediend, maar juist omdat ik in de commissievergadering geen duidelijk antwoord kreeg op de vraag of er in die parkeergarages echt voldoende parkeerplekken voor bezoekers zouden blijven, heb ik de motie toch ingediend. Als de wethouder nu klip-en-klaar zegt 'dat gaan we sowieso garanderen', hoeft de motie natuurlijk niet in stemming te komen.

Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Deze handreiking pak ik natuurlijk graag aan, met daarbij wel de kanttekening dat 'voldoende' natuurlijk een begrip is waar we in de loop van de jaren het gesprek over gaan voeren. Maar het kan niet zo zijn dat de capaciteit van de parkeergarages daar leidend in gaat zijn. Dat is onderdeel van de bredere mobiliteitstransitie. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik beraad me nog even met de mede-indieners. 46

Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Dan ben ik bij motie F.8 CU/SGP, de motie Autoluwe binnenstadsentree Westeinde. Ik denk dat veel mensen weten dat het Westeinde een van de oudste en ook smalste straten van Den Haag is. Vaak gaan auto's en fietsers daar niet goed samen. Deze straat is ook een belangrijke entree voor de binnenstad, juist ook voor fietsers. In lijn met het mobiliteitsbeleid willen we meer ruimte gaan geven aan langzaam verkeer, zeker op dit soort belangrijke verbindingen. Het Westeinde zou dus een goed voorbeeld kunnen zijn van hoe we daar in de uitvoeringsagenda maar ook gewoon in de mobiliteitsagenda mee aan de slag kunnen. Er is nu geen budget voor; dat zeg ik er meteen maar even bij, maar we kunnen dit meenemen als concreet voorbeeld waarmee we concreet aan de slag zouden kunnen om de fiets- en wandelveiligheid te bevorderen. Het college kan deze motie aan de raad laten. De voorzitter. Er is geen behoefte aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Later vanavond of vannacht gaan we over de voorstellen stemmen. Voordat we naar het volgende agendapunt gaan, schors ik de vergadering voor twee minuten. De vergadering wordt van 21.09 uur tot 21.11 uur geschorst.

Aan de orde is: G. Gewijzigd voorstel van het college inzake Ontwerp Structuurvisie Den Haag Zuidwest 2040; Groen, stedelijk en vitaal Zuidwest (RIS315261). De beraadslaging wordt geopend. Lesley Arp (SP). Voorzitter. We bespreken vandaag een visie voor Zuidwest, die er eigenlijk al een aantal jaren geleden had moeten liggen toen het college grootscheepse sloop/nieuwbouwplannen voor Bouwlust en Vrederust door de raad heeft geloodst. Het is immers niet meer dan logisch dat je voor zo'n ingrijpend besluit eerst naar het grotere plaatje kijkt. Nu stellen we een visiedocument vast terwijl we in feite al op een rijdende trein zitten. Dat voelt onlogisch. Daarom vindt de SP het belangrijk dat in de deelplannen die nog gaan komen, duidelijk wordt onderbouwd waarom de ene buurt vier keer zoveel inwoners krijgt en de andere twee keer zoveel. De gemeente moet hier een goed onderbouwd verhaal bij hebben en niet enkel leunen op de logica van projectontwikkelaars. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college in de nog op te stellen deelplannen duidelijk te motiveren waarom er voor een bepaald verdichtingspercentage is gekozen, hoe eventuele verschillen met omliggende wijken te verklaren zijn en hoe dit zich verhoudt tot de verdichtingsopgave voor heel Zuidwest. Deze motie wordt mede ingediend door de heer Smit van de Partij voor de Dieren.

Verder hoopt het college dat de stadsvernieuwing in Zuidwest in combinatie met een nationaal programma met zich mee zal brengen dat bewoners gezonder en gelukkiger worden, maar dit gaat niet van vandaag op morgen. Het is niet onwaarschijnlijk dat bewoners in het begin vooral te maken hebben met stress en overlast en juist vertrouwde gezichten zullen zien vertrekken. Het is dus heel belangrijk dat we als raad oog houden voor de dagelijkse realiteit. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college tot en met 2040 eens per vier jaar met een rapportage inzichtelijk te maken wat de impact van de aanpak van Zuidwest is op de kwaliteit van leven in het gebied, hierbij in ieder geval aandacht te besteden aan veranderingen ten aanzien van armoede, gezondheid, sociale cohesie en ervaren stress ten gevolge van de aanpak onder bewoners en ten behoeve van deze rapportages eerst een nulmeting te doen. Deze motie wordt mede ingediend door mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP en de heer Smit van de Partij voor de Dieren. Ten slotte moet het doel van de 10.000 extra woningen wat de SP betreft niet heilig zijn. Er liggen nu al plannen voor 7.000 woningen, maar als de komende jaren blijkt dat de bijbehorende plannen voor beter ov en betere voorzieningen niet van de grond komen, moet de raad op de rem 47

kunnen trappen. Daarom dien ik het amendement Noodrem voor de raad in. Vanwege de lengte lees ik alleen de cruciale zin voor: op het moment dat het voorzieningenprogramma geen gelijke tred houdt met het woningbouwprogramma kan de gemeenteraad 'pas op de plaats maken' alvorens het college ruimte verleent voor toevoeging van meer woningen. Dit amendement wordt mede ingediend door de ChristenUnie/SGP, de Partij voor de Dieren, het CDA, de VVD en de Partij van de Arbeid. Ten slotte steunt mijn fractie een aantal voorstellen van de ChristenUnie/SGP en ook van andere fracties, maar onder andere de stemmingsuitslag over het amendement over betaalbare en toegankelijke parkeerplekken zal bepalend zijn voor onze stemming over het voorstel. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg, de heer Smit, mevrouw De Groot en de heer Uduba, wordt het volgende amendement (G.A SP) voorgesteld:

Amendement G.A SP Noodrem voor de raad De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 december 2023, ter bespreking van het Gewijzigd Voorstel van het college inzake Ontwerp Structuurvisie Den Haag Zuidwest 2040; Groen, stedelijk en vitaal Zuidwest (RIS315261). Besluit om dictumpunt I.c. te wijzigen in: c. het toevoegen van circa 10.000 woningen met het daarbij behorende voorzieningenprogramma en het programma aan economische functies en de volgende uitwerkingsprincipes: o Het voorzieningenprogramma houdt gelijke tred met het woningbouwprogramma. o Voor de behoefte aan extra sportvelden (georganiseerde sport) geldt het compensatieregime volgens IHP Sport (RIS311895) om de sportbehoefte te kunnen faciliteren. o Het woningbouwprogramma voor nieuwe plannen wordt ontwikkeld ten minste conform de betaalbaarheidsnormen uit het Haags Akkoord 2023-2026 voor nieuwbouw (netto toevoegingen) wordt de norm gehanteerd van minimaal 30% sociale huur door een toegelaten instelling (TI) en 25% middeldure huur en 25% betaalbare koop. Bij sloop van woningen komt hetzelfde aantal sociale huur (TI) terug. Voor nieuwe plannen zal de nog op te stellen Woonvisie leidend worden wat betreft het woonprogramma. Een nieuw project wordt ter instemming (PUK) of vaststelling ((gebieds-) NVU) aan de Raad aangeboden.

o Op basis van de toegezegde monitor, waaruit de voortgang van het voorzieningenprogramma en de noodzakelijke investering in het ov blijkt, kan de gemeenteraad jaarlijks bij de voortgangsrapportage, de voortgang van het voorzieningenprogramma en het woningbouwprogramma monitoren. Op het moment dat het voorzieningenprogramma geen gelijke tred houdt met het woningbouwprogramma kan de gemeenteraad “pas op de plaats maken” alvorens het college ruimte verleent voor toevoeging van meer woningen.

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg en de heer Smit, wordt de volgende motie (G.1 SP) ingediend:

Motie G.1 SP Meet sociale doelen Structuurvisie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 december 2023, ter bespreking van Gewijzigd Voorstel van het college inzake Ontwerp Structuurvisie Den Haag Zuidwest 2040; Groen, stedelijk en vitaal Zuidwest (RIS315261).

48

Constaterende, dat: • in Zuidwest veel gaat veranderen ten gevolge van de Structuurvisie en het Nationaal Programma; • de commissie MER heeft geadviseerd duidelijk te maken hoe de sociale doelen voor Zuidwest samenhangen met de ruimtelijke aanpassingen. Overwegende, dat: • het college stelt dat de ruimtelijke aanpak van Zuidwest ten dienste zal staan van de sociale doelen van het college, maar dit vooral een wens is en nog geen garantie; • het daarom belangrijk is dat de raad in de gaten houdt of de sociale doelen ook daadwerkelijk gehaald worden. Verzoekt het college: • tot en met 2040 eens per vier jaar met een rapportage inzichtelijk te maken wat de impact van de aanpak van Zuidwest is op de kwaliteit van leven in het gebied; • hierbij in ieder geval aandacht te besteden aan veranderingen ten aanzien van armoede, gezondheid, sociale cohesie en ervaren stress ten gevolge van de aanpak onder bewoners; • ten behoeve van deze rapportages eerst een nulmeting te doen. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door de heer Smit, wordt de volgende motie (G.2 SP) ingediend:

Motie G.2 SP Waak voor hapsnap verdichting De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 december 2023, ter bespreking van Gewijzigd Voorstel van het college inzake Ontwerp Structuurvisie Den Haag Zuidwest 2040; Groen, stedelijk en vitaal Zuidwest (RIS315261). Constaterende, dat: • het college het voornemen heeft om 10.000 woningen toe te voegen in Zuidwest; • de planvorming van een deel van deze bouwopgave al vergevorderd is: denk aan de projecten Dreven-Gaarden-Zichten en de Venen; • er hierdoor bijvoorbeeld al een voornemen bestaat om de Zichten met 421% te verdichten, de Gaarden met 273% en de Dreven met 249% voordat de raad überhaupt over een visie voor heel Zuidwest heeft kunnen spreken. Overwegende, dat: • de toevoeging van woningen in wijken in samenhang moet gaan met een goede analyse van bijvoorbeeld de gevolgen voor het groen en voorzieningen; • het feit dat er al grote bouwplannen in gang zijn gezet voor de totstandkoming van de Structuurvisie het risico met zich meebrengt dat de verdichting van Zuidwest in de eerste fase vooral marktgestuurd, onevenwichtig en zonder duidelijke visie plaatsvindt.

Verzoekt het college: • in de nog op te stellen deelplannen duidelijk te motiveren waarom er voor een bepaald verdichtingspercentage is gekozen, hoe eventuele verschillen met omliggende wijken te verklaren zijn en hoe dit zich verhoudt tot de verdichtingsopgave voor heel Zuidwest. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Vandaag bespreken we dan eindelijk de Structuurvisie Zuidwest. In alle extra commissievergaderingen die hieraan voorafgingen, heeft het CDA tig keer gehamerd op het voorzieningenniveau. Dat moeten we in Zuidwest gewoon goed regelen, want we zien vaak dat 49

voorzieningen pas later komen, terwijl er nu al een tekort is aan huisartsen, kinderopvang en scholen. Daarom lanceerde het CDA onlangs met het CDA Leidschendam-Voorburg het meldpunt Wonen zonder Wachttijd. Daaruit komt duidelijk naar voren dat er nu een tekort is aan heel veel voorzieningen en dat we, als er nog woningen bij komen, er heel goed voor moeten zorgen dat ook die noodzakelijke voorzieningen erbij komen. We willen immers bouwen aan een stad waar het gewoon fijn samenleven is: niet alleen stenen stapelen, maar een fijne plek creëren waar we ons thuis voelen en omzien naar elkaar. Door inzet van het CDA is de afspraak wederom in het coalitieakkoord gekomen om altijd genoeg voorzieningen te realiseren bij de groei van de stad. Na vele pogingen en meerdere commissievergaderingen is het nu iets beter geregeld in de structuurvisie, maar nog niet genoeg voor het CDA. Daarom hebben wij twee amendementen. Het eerste amendement, het amendement Vergeet nooit de voorzieningen, regelt om per project concreet te maken waar de ruimte gereserveerd wordt voor de benodigde voorzieningen. Het amendement wordt mede ingediend door de heer Uduba van de VVD, mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP en de heer Smit van de Partij voor de Dieren.