RIS317721 Notulen van de raad van 30 november 2023

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Er staat gewoon in dit ontwerpbestemmingsplan dat wij vanavond gaan vaststellen dat er betaald parkeren in Oost wordt ingevoerd vanwege die grootschalige bouwontwikkeling. Daarom is hoofdlijn 3 uit de parkeerstrategie van toepassing. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Daar gaat het hele debat over en daar heb ik ook een brief over gestuurd. Er is geen relatie met de kortingsregeling. Daarbij komt dat de kortingsregeling om allerlei redenen niet uitvoerbaar is. Ik kom hier in Q2 verder op terug in de herziene parkeerstrategie, die we juridisch gaan toetsen. De beraadslaging wordt gesloten. Rutger de Ridder (VVD). Ik heb een punt van orde. We gaan zo stemmen over de motie van wantrouwen. Ik had al aangegeven dat mijn fractie nog niet zeker weet wat we gaan doen, dus wij verzoeken om een schorsing van een kwartier. De vergadering wordt van 19.32 uur tot 19.48 uur geschorst. In stemming komt motie K.14 HvDH. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. De fractie van Hart voor Den Haag heeft behoefte aan een hoofdelijke stemming. De voorzitter. Die sta ik toe. Dan gaan we nu over tot de hoofdelijke stemming over de motie van wantrouwen onder K.14 HvDH, te beginnen bij nummer 37. De motie wordt met 9 tegen 33 stemmen verworpen.

Voor de motie hebben gestemd de leden: Sluijs, Verdonk, Bom, Dubbelaar, Guernaoui, Martinez van Andel, Martini, Meinesz en De Mos. Tegen de motie hebben gestemd de leden: De Ridder, Schmeets, Sewtahal, Smit, Thepass, Uduba, Verduin, Ahraui, Arp, Assad, Van Basten Batenburg, Bingöl, Bos, Butt, Çelik, De Vuyst, Van Doorn, Van Esch, Gerritsen, Van den Goorbergh, Groenewold, De Groot, Van der Helm, Hofstra, Holman, Klokkenburg, Kruis, Mahmood, Mekers, Mostert, Noorlander, Partiman en Peeck. De voorzitter. Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. De VVD-fractie heeft tegen de motie van wantrouwen gestemd en ik zal u uitleggen waarom. Wij vinden het echt ongelofelijk ingewikkeld, als wij informatie krijgen van het college en niet zeker weten of de informatie compleet is. Tegelijkertijd heeft de wethouder aangegeven dat hij het beter wil doen, het beter gaat doen, en willen wij hem de komende tijd die kans geven. Maar ik benadruk daar wel bij dat de VVD-fractie de komende tijd die kans geeft. De komende tijd. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik wil ook graag een stemverklaring afleggen. Ik heb de vorige twee moties van wantrouwen wel gesteund en toen hoopte ik ook dat het goed zou komen. Dus ik dacht: als ik die nu niet steun, hoop ik dat het wél goed komt. De andere kant, zeg maar.

Ik wens de wethouder veel succes met het op orde brengen van dit interne proces. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter, geen stemverklaring maar een punt van orde. Zowel bij de heer Kruis als bij de heer De Ridder is de tijd doorgelopen. De heer De Ridder had een uitgebreide stemverklaring, dus dat scheelt toch bijna een minuut.

65

De voorzitter. Dat corrigeren we. We hebben ons even beraden over de orde van de vergadering, want de tijd schrijdt voort. Ik kijk even naar de voorzitter van het presidium. Gaat uw gang, meneer Groenewold. Dennis Groenewold (D66). Ik ben nog in overleg met wat presidiumleden over wat ze van mijn voorstel aan de fractievoorzitters vinden, dus we zijn er nog niet helemaal uit. Mijn voorstel voor nu zou zijn om in ieder geval te beginnen met agendapunt L.

Aan de orde is: L. Voorstel van het college inzake formaliseren uitvoeringskrediet ten behoeve van de verbouwing Noodzetel (RIS317028). De beraadslaging wordt geopend. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Laten we het over wat leuks gaan hebben. Geweldig dat de Noodzetel in gebruik genomen gaat worden en dat we weer broedplaatsen toevoegen aan de stad. Noodzetel lijkt me een toepasselijke naam, want de nood is hoog. Den Haag heeft de afgelopen jaren een groot aantal veelbelovende culturele initiatieven in rook op zien gaan door gebrek aan beschikbare ruimtes voor kunst. De wachtrijen zijn enorm, de doorstroom loopt niet lekker. Kortom, we moeten ons broedplaatsenbeleid eens onder de loep nemen. Vandaar de volgende motie, met als dictum: verzoekt het college het broedplaatsenbeleid te evalueren en daarin mee te nemen hoe om te gaan met het afnemende aantal geschikte (tijdelijke) locaties, welke initiatieven de stad heeft verloren vanwege het verdwijnen van locaties waar broedplaatsen gevestigd zijn, te inventariseren welke broedplaatsen de komende jaren in gevaar komen omdat hun (tijdelijke) locatie gesloopt of herontwikkeld wordt, en of de Broedplaatsmakelaar voldoende is uitgerust om initiatieven in tijdelijke locaties voldoende te ondersteunen. Ik dien de motie in samen met de SP, D66, de PvdA en GroenLinks. De voorzitter.

Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door mevrouw Arp, de heer Van Esch, mevrouw Holman en de heer De Vuyst, wordt de volgende motie (L.1 PvdD) ingediend:

Motie L.1 PvdD Ruimte voor kunst De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 november 2023, ter bespreking van Definitieve gunning ontwikkeling Noodzetel aan de Schedeldoekshaven. Constaterende, dat: • er veel waardevolle Haagse culturele initiatieven verloren gaan, omdat er geen sprake is van doorstroom als initiatieven in een tijdelijke locatie zitten; • de Cultuurvisie 2030 erkent dat huisvesting - ondanks een actief broedplaatsenbeleid - een groot probleem is. Locaties waar gebiedsontwikkeling plaatsvindt, dreigen te verdwijnen. Overwegende, dat: • het nieuwe coalitieakkoord benoemd dat broedplaatsen bijdragen aan de versterking en vernieuwing van de cultuur en kunstsector in Den Haag. • de gemeente broedplaatsen en oefenruimtes voor (pop)muziek een stimulans wil geven; • echter, een groot deel van de Haagse (nieuwe) culturele initiatieven weer uit de stad verdwijnen, omdat zij niet kunnen doorstromen na het verlaten van een tijdelijke locatie; • plannen voor sloop of herontwikkeling er niet van de ene op de andere dag liggen en de gemeente al ver van tevoren kan anticiperen op wijzigingen.

66

Van mening dat, • kunstenaars en artiesten in het informele, alternatieve circuit die veel gebruikmaken van broedplaatsen of tijdelijk leegstaande gebouwen, de kans moeten krijgen door te groeien. Verzoekt het college: • het broedplaatsenbeleid te evalueren en daarin mee te nemen: o hoe om te gaan met het afnemende aantal geschikte (tijdelijke)locaties; o welke initiatieven de stad heeft verloren vanwege het verdwijnen van locaties waar broedplaatsen gevestigd zijn; o te inventariseren welke broedplaatsen de komende jaren in gevaar komen omdat hun (tijdelijke) locatie gesloopt of herontwikkeld wordt; o of de Broedplaatsmakelaar voldoende is uitgerust om initiatieven in tijdelijke locaties voldoende te ondersteunen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. GroenLinks is voorstander van dit extra uitvoeringskrediet. De route met tijdsdruk verdient geen schoonheidsprijs, maar is afdoende uitgelegd. Het is eigenlijk een kwestie waarbij de wethouder zegt: dit is een noodgeval, help me uit de brand. Dat was ook een leuke naam geweest, Noodgeval in plaats van Noodzetel.

De wens van ons en ook van de HSP, die hier vandaag niet bij kan zijn, is dat dit een echte culturele broedplaats wordt die ruimte geeft aan een mooie mix van muziekgenres, in het bijzonder nieuw talent, en dat die toegang krijgen. Dat maakt het tot een echte culturele broedplaats. Dan heb ik over dit ene onderwerp nog wat vragen. Het is goed om te lezen dat er al meerdere gegadigden zijn om gebruik te maken van de studio's. We hebben begrepen uit de stukken dat deze worden beheerd door de Stichting Noodzetel. Bepaalt deze stichting dan ook de huurprijzen van de studio's en oefenruimtes? In hoeverre is deze stichting dan ook gebonden om de studio's beschikbaar te maken voor artiesten met kleine budgetten? En blijft er ruimte over voor tijdelijke huur of gaan grote partijen in een keer alle tijd inplannen? We maken ons er nu nog wat zorgen over dat grote partijen snel de studio's volboeken, waardoor het voor startende kleinere bands moeilijk wordt. Daar is een broedplaats toch juist voor bedoeld, en daarom staan we onder de motie van mevrouw Gerritsen. Kan de wethouder aangeven hoe zij dit ziet en welke mogelijkheden ze ziet om dit aan te passen? We komen later nog in de raad te spreken over de aanmeldprocedure en de tarieven. Lesley Arp (SP). Voorzitter.

Met het oog op de agenda zal ik slechts een motie indienen, met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken hoe de cultuurhistorische waarde van de Noodzetel kan worden beschermd en vastgelegd en in hoeverre delen van het originele interieur kunnen worden behouden, met Monumentenzorg in gesprek te treden over de mogelijkheid om de activiteiten te continueren en digitale en fysieke informatievoorziening over de geschiedenis van de Noodzetel beschikbaar te stellen, en de raad te informeren over de resultaten, gemaakte afspraken en vervolgstappen. De motie wordt mede ingediend door mevrouw Gerritsen van de Partij voor de Dieren. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Gerritsen, wordt de volgende motie (L.2 SP) ingediend:

Motie L.2 SP Bescherm cultuurhistorisch erfgoed Noodzetel De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 november 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake formaliseren uitvoeringskrediet ten behoeve van de verbouwing Noodzetel. 67

Constaterende, dat: • de Noodzetel een stukje geschiedenis toont van de Koude Oorlog in Den Haag en daarmee als Haags erfgoed kan worden gerekend; • het bijzondere karakter van noodzetels is omschreven in het rapport ‘In geval van nood’ van Kees van Leeuwen, in opdracht van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed; • de Noodzetel tot nu toe al opengesteld werd tijdens Haagse Vrijheidsweken, Dag van de Haagse geschiedenis, Bunkerdag en Open Monumentendag. Overwegende, dat: • het nog niet duidelijk is hoe er in de toekomst precies zal worden omgegaan met de cultuurhistorische waarde van de noodzetel en in hoeverre het grotere publiek hier kennis van kan nemen; • niet-monumentale bouwwerken met bijzondere geschiedenis vaak vergeten en ondergewaardeerd worden. Verzoekt het college: • te onderzoeken hoe de cultuurhistorische waarde van de Noodzetel kan worden beschermd en vastgelegd en in hoeverre delen van het originele interieur kunnen worden behouden; • met Monumentenzorg in gesprek te treden over de mogelijkheid om de activiteiten te continueren en digitale en fysieke informatievoorziening over de geschiedenis van de Noodzetel beschikbaar te stellen; • de raad te informeren over de resultaten, gemaakte afspraken en vervolgstappen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter.

Het is een hartstikke mooi voorstel, niet alleen voor kunstenaars en in het bijzonder voor muzikanten, bands, dj's en dat soort mensen, maar ook voor ons eigen gemeentearchief met extra depotruimte. Daar zijn we ook heel erg blij mee. Er zijn twee moties ingediend. De motie van de Partij voor de Dieren vraagt om een evaluatie van het broedplaatsenbeleid. De huidige nota Culturele Broedplaatsen loopt tot en met 2024 en is in 2020 vastgesteld door u. Die wordt het komend jaar geëvalueerd. Het meeste van wat er gevraagd wordt, zal onderdeel zijn van de evaluatie. Waar dat niet specifiek het geval is, nemen we dat mee. We kunnen deze motie dus positief preadviseren. We laten die aan de raad. Ik wil wel even een slag om de arm houden. Van een aantal van de initiatieven die zijn verdwenen, weten we dat die van wat langer geleden zijn en misschien niet allemaal te achterhalen zijn. Maar we zullen een poging wagen. Ik zie de motie als een stimulans en laat die aan de raad. Het college kan zich ook vinden in de motie van de SP. Ik kan er heel veel over zeggen, maar ik omarm 'm van harte. Ik laat 'm aan de raad. Dan de opmerkingen en vragen van de heer De Vuyst. De gemeente, CVDH verhuurt het aan de Stichting Noodzetel.

Zoals u in de brief heeft kunnen lezen, bestaat deze stichting uit een diverse groep van organisatoren, muzikanten en cultureel ondernemers, voortkomend uit Broedplaats Schenk. Die groep gaat het doen. Het idee is om verschillende groepen daarin te kunnen huisvesten, maar ook een aantal ruimten te geven voor de verhuur van een aantal permanente plekken voor makers die daar aan de slag gaan. We stellen een intentieverklaring op. We moeten daar als gemeente wel enige ruimte geven, maar we willen natuurlijk wel dat daar gebeurt wat we voor ogen hebben, namelijk dat het voor een breed scala aan artiesten of kunstenaars, maar ook dat er zo veel mogelijk ruimte is, zowel voor groot als voor klein. Dat is hun bedoeling ook. Ik denk dat die bedoeling zoals in de brief staat ook op de een of andere manier in de intentieverklaring verwoord zal worden. Zo zal het gaan.

68

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat klinkt goed. U komt dus nog terug op de evaluatie van de broedplaatsen. Misschien is dat dan ook een moment om aan de raad te laten weten hoe dat in die intentieverklaring is neergedaald. Wethouder Bruines (D66). Ja, prima. Die moeten we wel sluiten voor het eind van het jaar. Anders komen we volgend jaar in allerlei andere kostensystemen terecht. Er moet nog uitgebreid verbouwd worden en we gaan er nog een keer met elkaar naartoe, dus er komt nog genoeg ruimte om met elkaar wat meer gevoel te krijgen bij wat daar precies gaat gebeuren, meer dan al in de commissievergadering is toegelicht, ook door degenen die dit gaan beheren en exploiteren. Het is volgens mij geheel in lijn met zoals de heer De Vuyst het voor zich ziet. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Ik kijk even met een schuin oog naar de voorzitter van het presidium. Want als ik naar het volgende agendapunt ga, weet ik niet waar we eindigen. Dennis Groenewold (D66).

Ik denk dat ik nu een voorstel kan doen, namelijk om allereerst verder te gaan met agendapunt O over de woonwagenlocatie, dan met agendapunt T over nadeelcompensatie, daarna met agendapunt U over de Wildhoef, agendapunt W over gunning aanbesteding jeugd- en gezinshulp, agendapunt X over renovatie Binnenhof en agendapunt AB over bewonersorganisatie Rivierenbuurt. Ik zou daarna ook nog de agendapunten R en S over jeugdhulp Haaglanden willen behandelen omdat er slechts één amendement is, en daarna verder willen gaan met de gewone agenda. De voorzitter. In de wetenschap dat dat waarschijnlijk niet gaat lukken in de afgesproken tijd. Dennis Groenewold (D66). Dat is de volgorde die we voorstellen. Ik denk dat deze punten vanavond nog moeten kunnen lukken. De voorzitter. In de geest van het fractievoorzittersoverleg. Dennis Groenewold (D66). Ja, dat is de geest, plus de bewonersorganisatie Rivierenbuurt omdat een inspreker al twee keer is geweest. De voorzitter. Ik hoor een wethouder roepen achter mijn rug. Kan het college hier ook nog iets van zeggen? Dan moeten ze dat nu doen of niet, maar niet achter mijn rug, want daar word ik gek van. De raad gaat over de eigen agenda, maar dan horen jullie ook eens hoe het gaat. Wethouder Balster (PvdA). Voor het college is het heel belangrijk dat de structuurvisie Zuidwest vandaag nog behandeld wordt.

We zijn al een aantal maanden later dan gepland. Ik snap dat het een flinke kluif is. Er is ook heel veel voorbereidend werk door iedereen in gestopt. Het zou voor het college wel heel prettig zijn als dat nog lukt. Dennis Groenewold (D66). Ik snap wat de wethouder zegt. Alleen ben ik bang dat we dan vanavond waarschijnlijk niet meer toekomen aan alle andere punten op de agenda. Ik zie het aantal moties dat daar ligt. Ik zie het aantal sprekers die zich daarvoor hebben aangemeld. Ik verwacht dat het een vrij lang debat met de raad gaat worden. Dat is de overweging die wij hebben meegenomen. Uiteraard gaat de raad zelf over zijn agenda. Het is niet aan het presidium om hier een besluit over te nemen; het is een advies van ons. Sebastian Kruis (PVV). Ik heb heel veel begrip voor het standpunt van de wethouder, maar het is ook wel dankzij dit college dat we nu weer in deze situatie verzeild zijn geraakt door de kop Assumburgweg. We moeten als raad niet dubbel gestraft worden, vind ik. Dat is even mijn visie daarop voor zover u daarom vroeg. 69

Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Een meer verhelderende vraag. Het gaat voor mij niet alleen over de structuurvisie, maar ook over het bestemmingsplan SoZa. Volgens mij zijn dat bestemmingsplannen die voor 1 januari door de raad moeten. Als ik kijk naar de raadsagenda, ook voor de 20ste en de 21ste, ben ik wel benieuwd naar een reflectie op hoe dat past in de termijngebondenheid, of dat echt voor 1 januari nog zou moeten en wat dat dan betekent voor de behandeling hier in de raad. De voorzitter. Daar gaan we ons op beraden. Ik snap het als we de andere dingen doen, maar dit kon. We hebben een extra raadsdag. Als wij voorzien dat dat tot meer leidt, dan merken we dat wel, als we het tenminste op halfelf willen houden. Het is dus linksom of rechtsom. We hebben dit ook besproken in het fractievoorzittersoverleg. Dit is dus een gemene deler. Het is zoals het is.

Aan de orde is: O. Voorstel van het college inzake Verplaatsing woonwagenlocatie Energiestraat (RIS316365). De beraadslaging wordt geopend. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Het feit dat de stad van vrede en recht door het College voor de Rechten van de Mens op de vingers is getikt wegens discriminatie is een schandvlek voor de stad en voor ons stadsbestuur. Het is ontzettend belangrijk dat wij als gemeente na jarenlang discriminerend beleid en jarenlange stilstand onze ereschuld richting woonwagenbewoners aflossen. Dat begint met ruimte maken voor nieuwe standplaatsen. Het college zet een goede stap met het voorstel om aan de Henri Faasdreef een woonwagenlocatie te creëren, maar kan ook meer doen om het tekort aan standplaatsen in te lopen. Vandaar dat ik een amendement indien om het perceel waar nu nog zorgwoningen staan conform afspraak vanaf 2025 vrij te geven voor standplaatsen en om de huidige en toekomstige bewoners en belanghebbenden te laten participeren in de verdere invulling van het perceel. Het amendement wordt mede ingediend door de PVV, de Partij voor de Dieren, GroenLinks en de Partij van de Arbeid. Mijn fractie hoopt dat hiermee de verhuizing van de woonwagenlocatie Energiestraat kan worden bespoedigd.

Het is immers niet uit te leggen dat deze bewoners al jaren op een oplossing wachten, terwijl het college al lang geleden heeft erkend dat zij in een onleefbare situatie wonen. Ook bespraken we onlangs de conceptnota woonwagenbeleid. Wat de SP betreft is het belangrijk dat we de komende jaren in de gaten houden of we als gemeente op de goede weg zijn. Daarom dien ik de volgende motie in, met als dictum: verzoekt het college de ontwikkeling van de wachttijden voor een woonwagenstandplaats en specifiek het verschil met de wachttijd voor een sociale huurwoning in Den Haag op te nemen in de jaarlijkse rapportage woonagenda, en daarbij ook te benoemen of er vooruitgang is geboekt in het bieden van een reëel perspectief op het krijgen van een woonwagenstandplaats binnen een redelijke termijn. De motie wordt mede ingediend door de Partij voor de Dieren. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door de heer Kruis, de heer Smit en de heer Thepass, wordt het volgende amendement (O.A SP) voorgesteld:

Amendement O.A SP Extra standplaatsen Henri Faasdreef De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 november 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Verplaatsing woonwagenlocatie Energiestraat.

70

Besluit om het dictum te wijzigen in: I. in te stemmen met aanwijzen van een perceel aan de Henri Faasdreef (gebied tussen nieuwbouw ROC Mondriaan en de tijdelijke flexwoningen) als woonwagenlocatie en aanwijzen van het perceel met de tijdelijke flexwoningen als uitbreidingslocatie van deze woonwagenlocatie, zodra de flexwoningen medio 2025 conform eerder gemaakte afspraken zullen verdwijnen. Eventuele verdere ontwikkelingen op het perceel zullen in samenspraak met (toekomstige) omwonenden en belanghebbenden plaatsvinden. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door de heer Smit, wordt de volgende motie (O.1 SP) ingediend:

Motie O.1 SP Monitor wachttijden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 november 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Verplaatsing woonwagenlocatie Energiestraat. Constaterende, dat: • het College voor de Rechten van de Mens (CvRM) in 2020 een oordeel heeft gegeven in een procedure tegen de gemeente Den Haag: namelijk dat de gemeente het nieuwe woonwagenbeleid vanaf juli 2018 (sinds de publicatie van het Beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsbeleid) niet voldoende heeft vormgegeven; • de aanleiding van dit oordeel o.a. het uitblijven van nieuwe standplaatsen en het grote verschil tussen de wachtlijst voor een sociale huurwoning en de wachtlijst voor een woonwagenstandplaats is; • het CvRM in 2020 concludeerde dat de wachttijd voor een sociale huurwoning ruim 5 jaar bedroeg, terwijl de wachttijd voor een woonwagenstandplaats 18 jaar bedroeg.

(https://www.mensenrechten.nl/actueel/nieuws/2020/12/07/gemeente-den-haag-discrimineertmet- beleidwoonwagenbewoning#:~:text=De%20gemeente%20Den%20Haag%20discrimineert,zaak%20 aangespanne n%20door%20de%20Vereniging.) Overwegende, dat: • het college het voornemen heeft om nieuwe standplaatsen toe te voegen, waarmee de wachtlijst kan worden teruggedrongen; • het belangrijk is om de komende jaren in de gaten te houden of de gemeente op koers is in het terugdringen van de wachtlijst en het zorgen voor een gelijke behandeling van woonwagenbewoners. Verzoekt het college: • de ontwikkeling van de wachttijden voor een woonwagenstandplaats en specifiek het verschil met de wachttijd voor een sociale huurwoning in Den Haag op te nemen in de jaarlijkse rapportage woonagenda; • daarbij ook te benoemen of er vooruitgang is geboekt in het bieden van een reëel perspectief op het krijgen van een woonwagenstandplaats binnen een redelijke termijn. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging.

71

Peter Mekers (D66). Voorzitter. Als Den Haag hebben we een ereschuld richting de woonwagenbewoners. We hebben al heel lang geen ruimte voor hen gereserveerd. Daarom is het goed dat er nu een locatie is gevonden waar dat wel mogelijk lijkt. Het amendement van de SP ziet ook op een invulling van een tweede fase. Daar hebben we nog wel wat vraagtekens bij, waar ik ook graag een reactie van het college op zou willen. We willen ook zorgvuldig met de buurt omgaan, die we hebben toegezegd om hen mee te nemen in een visie op wat er nog nodig is en wat daar moet gebeuren. Ik ben heel benieuwd hoe het college daarover denkt. Dat zullen we dan ook meenemen in onze afweging of we het amendement zullen steunen of niet, want daar zijn we op dit moment eerlijk gezegd nog niet uit. Lesley Arp (SP). De heer Mekers geeft aan dat hij nog een reactie van het college wil. Ik vind het ook erg vervelend dat de situatie is ontstaan dat bewoners dachten dat ze zouden kunnen participeren als het gaat over dit gebied. Dat vind ik natuurlijk een hele vervelende situatie. Tegelijkertijd hebben we het debat over woonwagens gehad en de ambitie van het college gehoord om 80 plekken te realiseren. Helaas kon D66 niet bij die vergadering zijn, maar we weten op basis van vertrouwelijke stukken dat het een hele puzzel gaat worden.

Is het dan niet verstandiger, gegeven het feit dat we die rechtszaak aan onze broek hebben en dat we al op de vingers zijn getikt, om nu alvast af te spreken dat we dat doen op een locatie waar het kan - ook qua zaken als ecologie lijkt het me vrij eenvoudig om het op deze locatie te doen - zodat we niet later mogelijk in de knel komen met andere locaties en dan die belofte van 80 plekken niet kunnen inlossen? Peter Mekers (D66). Dank voor deze vraag. Die overweging nemen wij mee, maar ook de toezeggingen die gedaan zijn. Ik ben benieuwd wanneer het terrein daadwerkelijk beschikbaar komt. We hebben iets gehoord over WarmtelinQ wel of niet. Op welke termijn zou er toch nog een vorm van participatie en visievorming kunnen plaatsvinden? Er is ook in die buurt een tekort aan bijvoorbeeld culturele voorzieningen. Het is wel fijn als we zicht hebben op wat we willen met die buurt, waar dit ook in zou kunnen passen. Die afweging willen we graag maken voordat we straks gaan stemmen. Lesley Arp (SP). Ik snap ook dat er andere behoeften zijn in de buurt. Tegelijkertijd hebben we te maken met een discriminatiezaak. Het zou mij een lief ding waard zijn als we zo snel mogelijk proberen die schuld in te lossen. Ik denk dat dat in het belang is van iedereen.

Het college heeft gezegd er later naar te willen kijken, maar we weten ook uit het woonwagendossier dat als er bijvoorbeeld een locatie wordt aangewezen en we daar een tijdje over gaan nadenken, vervolgens andere belangen de boel gaan doorkruisen. Ik kan geen voorbeelden noemen, want het is allemaal geheim. Maar ik denk dat iedereen die het dossier kent weet wat ik bedoel. Peter Mekers (D66). Dank voor die overweging. Daar zitten wij inderdaad ook mee. Ik ben er niet op uit om hier minder plaatsen voor elkaar te krijgen, maar wel om te kijken wat er nodig is in de buurt en hoe we het dan realiseren. Ik wil graag weten hoe we die hele puzzel gaan leggen. Hij is nog niet gelegd, maar we moeten dat wel meewegen voordat we nu alles vastleggen. Sebastian Kruis (PVV). Ik zie de worsteling bij de heer Mekers en ik leef intens mee. Dat mag hij best weten. Maar ik vind het wel frappant. We hebben een duidelijke veroordeling van Den Haag op het gebied van discriminatie van woonwagenbewoners. Ik snap dus niet dat wanneer we dat eindelijk kunnen oplossen, ik een soort terughoudendheid zie bij D66 om dat op te lossen. Ik zie nog het opgestoken vingertje vorige week van uw partijleider: discriminatie. Maar nu we een oplossing voorhanden hebben om deze mensen te helpen, staat meneer Mekers een beetje te worstelen met participatie.

Snapt de heer Mekers dat ik dat niet snap? Peter Mekers (D66). Dank voor deze vraag. Ik kan die vraag met ja en nee beantwoorden. Op enig moment vragen bepaalde partijen hier om participatie voordat er iets gebeurt in een buurt en op andere momenten vragen ze om een besluit te nemen zonder die participatie zorgvuldig mee te nemen. Dat ligt kennelijk aan het onderwerp waarop we participatie wel of niet belangrijk vinden. Ik worstel daar in dit geval toch echt mee. We hebben inderdaad een afspraak of een richting om 80 plekken te creëren. Dat is heel lastig in onze stad, en dit zou een hele goede mogelijkheid daarvoor zijn. Maar ik 72

wil wel dat ook de buurt goed kan aanhaken, zodat er niet ontzettende weerstand gaat ontstaan, welk besluit we ook nemen. Zij hebben ook iets te zeggen over wat er in hun buurt gebeurt. Dat wil wat mij betreft niet zeggen dat zij een locatie kunnen blokkeren, maar we moeten wel kijken welke wensen er zijn en hoe we daaraan tegemoet kunnen komen. Sebastian Kruis (PVV). Ik snap dat inderdaad, maar de heer Mekers is toch ook bekend met de situatie aan de Energiestraat? Dan snapt hij toch ook de urgentie? Uiteindelijk worden de bewoners ook meegenomen, juist door de toevoeging in het amendement van mevrouw Arp om in overleg met de buurt invulling te geven aan een bepaald deel van de kavel. Dan is dat toch ook de oplossing voor de worsteling van de heer Mekers? Peter Mekers (D66). Dank voor de richtingen die de heer Kruis aangeeft. We nemen het inderdaad mee in onze overwegingen. Het hangt ook een beetje van dit debat af waar we uiteindelijk gaan uitkomen, dus ik kijk met interesse naar wat mijn collega's nog gaan inbrengen. Robin Smit (PvdD). Ik ben wel benieuwd hoe D66 de uitspraak van het College voor de Rechten van de Mens uitlegt versus het herstellen van het vertrouwen van alle inwoners van Den Haag, dus ook de woonwagenbewoners, in relatie tot de inspreker van de bewonersorganisatie Leidschenveen die we hebben gehoord.

Ik denk toch dat we als raad ook moeten kijken: er zijn best veel dingen beloofd aan meerdere partijen. Zou het niet juist goed zijn om het vertrouwen te herstellen en, als we opvolging geven aan de uitspraak van het College voor de Rechten van de Mens, de hand uit te steken naar de gemeenschap van de woonwagenbewoners? Peter Mekers (D66). Dank voor deze vraag. Het is een ingewikkelde vraag; ik probeer 'm goed te interpreteren. Natuurlijk willen we een hand uitsteken en willen we een plek vinden voor de woonwagenbewoners waar ze naartoe kunnen verhuizen en waar ook uitbreiding mogelijk is. Dat neemt niet weg dat als je een locatie hebt gevonden, je nog steeds de omgeving moet meenemen en de afweging moet maken wat er nog meer nodig is in de omgeving en hoe je de ruimte gebruikt. Zijn er daar nog andere locaties in de buurt die bijvoorbeeld in de sfeer van de culturele voorzieningen iets kunnen bijdragen? Dat willen we graag besproken hebben. Ik hoor graag van het college of dat bijvoorbeeld naast elkaar kan bestaan. Dat is iets wat we meenemen, maar ik ben zeker niet tegen het vestigen van een woonwagenlocatie hier of eventueel zelfs een tweede fase. Maar ik vind participatie erg belangrijk: wat is er nodig voor de buurt en hoe passen we die puzzel daar? De voorzitter. Meneer Smit, laatste keer. Robin Smit (PvdD).

De Partij voor de Dieren vindt participatie ook heel erg belangrijk, maar ziet ook dat we eigenlijk met de rug tegen de muur staan. Om het vertrouwen te herstellen moet de eerste stap echt vanuit de gemeente komen. Zou het niet juist een goed gebaar zijn dat we als gemeente nu deze stap zetten? We betreuren het dat de participatie dan niet de hoofdprijs gaat verdienen, maar het is echt nodig om beterschap te beloven. Peter Mekers (D66). Ook dank voor deze vraag. Het blijft een worsteling en een afweging. We zijn zeker niet tegen het vinden van een locatie en ook niet tegen deze locatie, maar we zijn er nog niet helemaal uit. Daarover ga ik straks met mijn fractie overleggen. Vincent Thepass (GroenLinks). Hoe vindt D66 dat de participatie vanuit de woonwagenbewoners in de afgelopen jaren is gegaan? Peter Mekers (D66). Tot voor kort onvoldoende. Vincent Thepass (GroenLinks). Daar is GroenLinks het helemaal mee eens. Dat is voor ons wel een heel belangrijk punt. Het achterliggende doel van participatie is natuurlijk dat je contact hebt met bewoners, dat je belangen in beeld brengt en dat zij ook weten wat ze aan de gemeente hebben. Volgens mij hebben we hier ook te maken met een probleem dat is ontstaan omdat we de participatie 73

daar niet goed geregeld hadden. Moeten we niet juist in het belang van de participatie dit voorstel gaan realiseren? Peter Mekers (D66). Dank voor deze vraag. Participatie beter realiseren, daar kan ik alleen maar voor zijn. Maar ik zou eigenlijk het liefst naar een oplossing willen waarbij de omwonenden en de woonwagenbewoners samen mee kunnen praten en samen tot een oplossing kunnen komen, zodat er niet letterlijk twee kampen met belangen tegenover elkaar komen te staan, maar zodat je gezamenlijk tot een oplossing komt. Dat is onder tijdsdruk lastig, maar misschien wel mogelijk. Dat gaan we dan zien en horen. De voorzitter. Meneer Thepass, laatste keer. Vincent Thepass (GroenLinks). In een ideale situatie had GroenLinks dat ook graag gezien, maar dit duurt al heel lang. Dit duurt al jaren. Het vertrouwen in de gemeente is al heel laag. Juist in het belang van dat vertrouwen en ook het vertrouwen in het participatieproces vanuit de woonwagenbewoners zou ik de fractie van D66 toch willen oproepen om voor te stemmen, juist vanwege de waarde van participatie, die we allebei onderstrepen. Peter Mekers (D66). Dank voor deze oproep. Wij zullen het meenemen in ons overleg en we hopen een goed besluit te nemen. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik wil graag eerst de heer Mekers bedanken voor het bedanken voor de gestelde vragen.

Dat was heel netjes en eloquent van hem, zoals we de heer Mekers ook kennen. Ik wil ook graag stilstaan bij het feit dat dit dossier al zo verschrikkelijk lang loopt dat ik ontzettend blij ben dat het vandaag eindelijk tot een einde lijkt te komen. Er zijn heel veel mensen heel erg lang bij betrokken geweest. Ik ben Lesley Arp zeer erkentelijk dat zij een opening bij het linkerdeel van de gemeenteraad heeft geforceerd. Ik ben ook Arjen Dubbelaar zeer erkentelijk voor het altijd bieden van een luisterend oor en natuurlijk ook een hoop gezelligheid tijdens al onze gesprekken over dit dossier, want we hebben soms best wel even geworsteld met hoe we dit moeten oplossen. Ik reken op een goede stemmingsuitslag, maar ook de burgemeester wil ik alvast bedanken voor het gegeven dat ook hij zich echt hard heeft gemaakt voor de bewoners aan de Energiestraat. Dat wil ik ook niet onbenoemd laten. Ik hoop dat D66 straks nog bijtrekt en voorstemt. U hoorde de heer Thepass. We hebben echt een ereschuld aan deze mensen in te lossen. Ik hoop niet dat uitgerekend D66 vanavond niet thuis geeft. Zo ken ik D66 ook niet, dus ik reken erop dat het goed komt. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. Iedereen die iets toevoegt aan Den Haag moet in Den Haag zijn thuis kunnen vinden. Wij moeten overlast en onveiligheid voorkomen of oplossen.

Bij de Energiestraat hebben we veel te lang gedaan alsof er niets aan de hand is, alsof er geen onveiligheid was en alsof we het niet op kunnen lossen. Als VVD'er voel ik me daar deels verantwoordelijk voor. We hadden meer kunnen doen en meer moeten doen. We begrijpen dat de voorgestelde plek aan de Henri Faasdreef niet ideaal wordt gevonden door de mensen van het woonwagenkamp, maar het is in ieder geval een nieuwe plek. Ik begrijp dat het uitbreiden van deze locatie, waartoe het amendement van mevrouw Arp oproept, zodat hier meer woonwagens kunnen staan voor de bewoners van de Energiestraat een middel kan zijn om deze locatie iets meer acceptabel voor hen te maken, niet omdat er dan per se mensen van de Energiestraat of hun kinderen of familie daar kunnen wonen, maar wel omdat het een iets grotere plek is. De VVD vindt dan ook dat we nu iets meer moeten toestaan dan we van plan waren. Deze mensen verdienen dat. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik schaam me kapot voor het beleid van mijn voorgangers op dit dossier, als ik zie hoe er in de afgelopen decennia in onze stad met woonwagenbewoners is omgegaan. Ik vind dat echt heel erg. Ik ken meneer Coret inmiddels al een jaartje of twintig alweer, in een andere relatie dan hier, maar ik vind het echt niet normaal. Hart voor Den Haag gaat dit raadsvoorstel steunen.

Ik wil nog wel even benadrukken dat dit een verplaatsing is. Er wordt hier geen enkele plek extra gerealiseerd. We gaan een aantal bewoners van de Energiestraat 74

verplaatsen naar de Henri Faasdreef. Het is een feit dat daar extra plekken moeten komen, en daar is mijn fractie een voorstander van. Dat moet wel zo snel mogelijk gebeuren. Lesley Arp (SP). Een feitelijk punt ter aanvulling. Als het amendement wordt aangenomen, dan worden er toch wel extra plekken gerealiseerd? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dat is helemaal correct. Een goed amendement, overigens misschien een klein beetje overbodig na de brief die we van de week hebben gekregen. Lesley Arp (SP). Dat is natuurlijk ontzettend flauw, want wat hebben we vandaag geleerd? Als het niet in een dictum staat, dan kan je er niet op vertrouwen dat het gaat gebeuren. Ik ga dus ervan uit dat het amendement het gewoon gaat halen. Vincent Thepass (GroenLinks). Voorzitter. Voor Sinti, Roma en andere woonwagenbewoners is het wonen in een woonwagen een recht, niet alleen omdat zij dezelfde woonrechten hebben als wij allemaal, maar ook omdat hun culturele rechten jarenlang onder druk hebben gestaan. Dat zeg ik niet alleen zelf, maar het College voor de Rechten van de Mens oordeelde in 2021 dat het uitsterfbeleid dat wij in Den Haag hanteren discriminatoir is en dat de gemeente woonwagens juist wel moet faciliteren. De bewoners van de Energiestraat hebben de gevolgen daarvan persoonlijk ondervonden. Juist daarom is mijn fractie zo blij dat er nu eindelijk een verandering is.

We hebben niet alleen een alternatieve plek voor ze gevonden, maar ook een permanente plek. Wat GroenLinks betreft gaan we doorpakken, gaan we niet alleen kijken hoe we deze bewoners van de Energiestraat aan een andere plek helpen, maar gaan we als gemeente werk maken van het bredere commitment om meer staanplaatsen voor woonwagens in Den Haag te realiseren. Wat ons betreft is de Henri Faasdreef een prachtige plek om uit te breiden. Wij staan dan ook onder het amendement van de SP. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Dit gaat de kortste maidenspeech ooit worden, want na alle woorden van de collega's kan ik me daar eigenlijk alleen maar bij aansluiten. Het is goed dat we na jaren de ereschuld kunnen gaan inlossen. Dit is natuurlijk maar een begin. Er is nog meer nodig en daarom steunen we het amendement van de SP. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Met het raadsvoorstel Henri Faasdreef zetten we een eerste stap in een mogelijkheid tot verplaatsing van de bewoners van de Energiestraat en in ieder geval een beperkte toevoeging aan het aantal standplaatsen van twee tot tien. Er ligt op dit moment ook een amendement voor de Socialistische Partij om vooruitlopend op het vertrek van de flexwoningen, gepland eind 2025, te kiezen voor verdere uitbreiding. In het debat zojuist werd wel duidelijk dat dat een dilemma is.

Eerder heeft het college in antwoord op schriftelijke vragen van D66 aangegeven voor de gebiedsontwikkeling in Leidschenveen, het bredere perspectief - de bewonersorganisatie heeft daar net ook aandacht voor gevraagd in de inspraak - het gesprek met de buurt nadrukkelijk aan te gaan. Dat is ook de weg die we normaal gesproken kiezen. Anderzijds doet zich hier de mogelijkheid voor om te kiezen voor standplaatsen, in ieder geval de eerste fase en later de tweede fase. Met dit amendement zou dit in een versnelling komen, al hebben we ook nog tijd om het participatieproces te doorlopen. Dit is ook voor het college een dilemma. Het college heeft een grote ambitie geformuleerd in het nieuwe woonwagenbeleid. U komt daar later weer opnieuw over te spreken als we het participatietraject hebben afgerond. We maken daar tempo in. Mevrouw Arp heeft gelijk: het wordt echt een puzzel om tot die uitbreiding van het aantal standplaatsen te komen die we met elkaar willen, zoals alle ruimtelijke ontwikkelingen in onze stad een puzzel zijn. Dat gezegd hebbende laat ik het oordeel over het amendement aan uw raad en om de afweging te maken tussen echt starten met heel zorgvuldige participatie en het besluit later nemen of nu kiezen voor de invulling zoals door de SP is voorgesteld. Peter Mekers (D66). Dank voor deze toelichting.

Kan de wethouder kort toelichten hoe er participatie kan plaatsvinden als dit amendement wordt aangenomen? Hoe ziet hij dat voor zich?

75

Wethouder Balster (PvdA). Neutraal verwoord betekent de keuze voor het amendement dat de participatie over wat er op die locatie gaat gebeuren natuurlijk niet meer aan de orde is. Daarmee kiezen we er definitief voor om de kavel, inclusief waar nu de flexwoningen staan, te gebruiken voor woonwagenstandplaatsen. Dat wil niet zeggen dat de participatie niet breder in het gebied kan plaatsvinden over hoe we dat op een goede manier gaan inrichten en wat er in de directe en de iets grotere omgeving te doen staat, want er zijn nog een aantal andere ontwikkelingen. Dat gesprek gaan we in dat geval uiteraard heel zorgvuldig aan. Maar nogmaals, ik leg het hier open aan uw raad voor. Lesley Arp (SP). Fijn dat de wethouder aangeeft dat de raad vandaag een keuze moet maken. Tegelijkertijd heeft de heer Thepass al aangegeven dat de participatie van de woonwagenbewoners natuurlijk niet echt een schoonheidsprijs verdient. Ik hoop echt op verbetering daarin. We hebben te maken met een vrij stevige en pijnlijke uitspraak over ons verleden. Ik weet dat het misschien oneerlijk is dat ik de wethouder vraag om toch even die twee dilemma's te wegen, maar vindt hij niet ook dat het verleden en het inlossen van die ereschuld heel zwaar wegen en dat je dan soms moeilijke beslissingen moet nemen? Wethouder Balster (PvdA). Dit heeft ons natuurlijk ook bewogen om tot de locatie Henri Faasdreef te komen.

Ik heb uw steun heel erg gevoeld in de commissie die we over het woonwagenbeleid hebben gehad om op zoek te gaan naar verdere uitbreidingslocaties en nieuwe locaties, want dat is nodig. U heeft die ambitie net herhaald. We hebben daarin een stevige inhaalslag met elkaar te maken. Ik kan me heel goed voorstellen dat u dat meeweegt. Tegelijkertijd hebben we ook het participatieproces netjes te doorlopen. Het is op dit moment even een dilemma dat ik bij uw raad leg. Het is toch nog even goed om te benadrukken dat de bewoners van de Energiestraat hebben aangegeven ook heel serieus te willen kijken naar de mogelijkheden op de GAVI-kavel. Dat gaan we ook nog doorlopen, maar we gaan in ieder geval de woonwagenstandplaats aan de Henri Faasdreef inrichten als het raadsvoorstel wordt aangenomen. Tot slot. Er ligt een motie van mevrouw Arp, die eigenlijk al vooruitloopt op de discussie over het woonwagenbeleid. Ik snap het verzoek dat daarin wordt gedaan, al kan ik alvast aangeven dat de vergelijking tussen de wachtlijst voor sociale huur en voor woonwagenstandplaatsen best een ingewikkelde zal zijn. Ik vraag u om deze motie even aan te houden tot het moment dat we straks spreken over de definitieve visie op het woonwagenbeleid om dan - dan zal ik daar ook de nodige woorden aan wijden in de visie - de afweging te maken hoe we gaan monitoren en hoe die wachtlijst zich ontwikkelt.

Lesley Arp (SP). Ik snap dat de wethouder zegt dat het ingewikkeld is. Tegelijkertijd maakt het College voor de Rechten van de Mens wel die vergelijking. Daarom heb ik dit ook in de motie gezet. Wanneer is dan het moment dat we daarover gaan beslissen? Is dat bij de Woonagenda? Wethouder Balster (PvdA). Het beleidskader woonwagenbeleid wordt straks onderdeel van de Woonagenda. Ik denk dat de Woonagenda er iets eerder zal zijn, want we willen de participatie met de woonwagenbewoners heel zorgvuldig en goed doen. Daarbij zal dit ongetwijfeld ook ter sprake komen. Ik vind het belangrijk om dat gesprek goed met elkaar te kunnen voeren. In ieder geval komen we uiterlijk in Q2 bij u terug met het definitieve woonwagenbeleid en zullen we met elkaar het gesprek daarover in de raadscommissie en daarna in de raad voeren, want het wordt een raadsvoorstel. Lesley Arp (SP). Dan wil ik de motie nog wel even aanhouden. De voorzitter. Aangezien motie O.1 SP is aangehouden, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan straks hierover besluiten.

76

Aan de orde is: T.

Nadeelcompensatie (RIS317015 en RIS317210).

De voorzitter. Ik kijk naar de sprekerslijst en begin met meneer Van den Goorbergh van de VVD. Het is zijn maidenspeech. De beraadslaging wordt geopend. Martin van den Goorbergh (VVD). Voorzitter. Hier sta ik dan, terug op mijn geboortegrond, samen met mijn vrouw Monique en onze drie dochters, drie schoonzoons en vijf kleinkinderen. Na 35 jaar wonen in Flevoland, rust, regelmaat en ruimte zijn we nu alweer vijf jaar terug op het mooie Scheveningen en mag ik deel uitmaken van deze gemeenteraad. Ik heb een vrij gemêleerde achtergrond. Ik begon als beroepsmilitair en ben daarna, na tien jaar dat met heel veel plezier te hebben gedaan, inclusief een uitzending naar Libanon voor UNIFIL, het bedrijfsleven in gegaan. In het bedrijfsleven heb ik naast mijn eigen bedrijven in verschillende functies mogen werken en mensen en bedrijven beter kunnen maken. Dit heb ik altijd gedaan met zowel oog voor de mensen als voor de organisatie. De afgelopen vijftien jaar heb ik als commercieel directeur samen met onze 75 franchisenemers bij Kenneth Smit dagelijks in het mkb mensen en organisaties helpen veranderen en oplossingsgericht leren denken en handelen. Nu mag ik in deze raad namens de VVD de portefeuille economie en mkb behartigen.

Mijn doel in deze periode is dat ik er voor de ondernemers ben als luisterend oor, tevens dat ik naast hen wil staan om mee te denken hoe zaken wél zouden kunnen, maar ook waar nodig achter ze zal staan als zaken niet zo lopen als het zou moeten. In het kader van voor, naast en achter wil ik graag mijn eerste inbreng en moties in deze raad indienen. Ten eerste dank aan de insprekers van vanmiddag op dit onderwerp en aan de wethouder voor de beantwoording via de brieven van 12 oktober, 7 november en 28 november om ons over de voortgang te berichten. Dit dossier loopt al een tijd en is door mijn voorganger, de heer Roep, samen met de heer Sluijs van Hart voor Den Haag bespreekbaar gemaakt. De wethouder heeft nu al meerdere keren excuus gemaakt voor de problemen in de uitvoering en gezegd dat ze er dagelijks mee bezig is en was om dit te verbeteren. We zijn echter al dertien maanden hiermee bezig. Als we kijken naar de langere termijn, zien wij een paar mooie stappen waarbij in de nieuwe nadeelcompensatieregeling een aantal zaken goed geregeld lijkt te gaan worden. Wij wachten dan ook met interesse op de daadwerkelijke regeling in Q1. Voor de korte termijn lopen wij - dat is ook net gebleken uit de bijdragen van insprekers - tegen een nog steeds niet lekker lopende uitvoering aan.

Het zou toch verschrikkelijk jammer zijn dat als wij dadelijk een goede regeling gaan krijgen, deze gefrustreerd wordt door een haperende uitvoering en dat wij dus een kans hebben laten liggen om het nu goed te regelen. In de vorige behandeling is door de wethouder ook beloofd hier snel stappen in te zetten. Wat wij nu echter zien, kijkende naar de beantwoording in de brief van 28 november, is dat er al die tijd sprake is geweest van een verkeerde voorstelling van zaken waar het de termijn van acht weken betrof. Zelfs de verlenging met nog acht weken lijkt in de opgestelde tijdlijn niet haalbaar. In het meest gunstige geval kom je op twintig weken en twee dagen voordat je je geld mag verwachten als ondernemer. Maar de praktijk laat nu zien, wat we vanmiddag ook van de expert hebben gehoord, dat zelfs die periode bij lange na niet wordt gehaald. Wel zijn we blij met deze tijdlijn. Wij willen de wethouder verzoeken zo snel mogelijk een tijdlijn te laten maken van de offerteaanvragen, zodat die ook een reële indicatie naar de ondernemers zal geven. Graag een toezegging in dezen van de wethouder. Tevens is het voor ondernemers nog steeds niet duidelijk welke gegevens moeten worden aangeleverd en waarom. Dit zorgt voor veel frustratie en zelfs het op pauze zetten van de procedure.

Graag ook de toezegging van de wethouder over snelle betaling aan de ondernemer van Old Fashion die hier vanmiddag heeft ingesproken en heel blij was met de uitslag die hij vanmorgen had gekregen. Dit heeft wel een reden, want als dit niet snel genoeg gebeurt, hebben we het medicijn 77

gevonden, maar is de patiënt overleden. Want zo nijpend is het op dit moment voor hem als ondernemer. Graag wil ik de volgende moties indienen, die mede zijn ondertekend door de heer Sluijs van Hart voor Den Haag. De eerste motie is Compenseer schade waar deze geleden wordt: verzoekt het college in principe dírect te stoppen met het toepassen van de concernbepaling bij de beoordeling van aanvragen voor nadeelcompensatie en over te gaan op een beoordeling die rekening houdt met de specifieke situatie van individuele vestigingen of bedrijven en deze wijziging duidelijk en transparant op te nemen in de beleidsregel nadeelcompensatie; de raad zo spoedig mogelijk te informeren over de voortgang en implementatie van deze nieuwe benadering. De volgende motie, Transparant aan de voorkant, is meeondertekend door de heer Sluijs van Hart voor Den Haag en de heer Sewtahal van de PvdA: verzoekt het college op de website en in de communicatie duidelijk aan te geven welke informatie ondernemers moeten aanleveren met een korte uitleg waarom, om zo de procedure efficiënter en zonder frustratie bij alle betrokken partijen te laten plaatsvinden; de raad zo spoedig mogelijk te informeren over de voortgang en implementatie van deze verbetering in de informatievoorziening aan ondernemers. De voorzitter. Gefeliciteerd met uw maidenspeech. (Geroffel op de tafels) De voorzitter.

Door de heer Van den Goorbergh, daartoe gesteund door de heer Sluijs, wordt de volgende motie (T.1 VVD) ingediend:

Motie T.1 VVD Compenseer schade waar deze geleden wordt De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 november 2023, ter bespreking van Nadeelcompensatie (RIS317015). Constaterende dat: • de gemeente en het ingeschakelde externe bureau zich beroepen op een concernbenadering bij de beoordeling van nadeelcompensatieaanvragen; • hierover in de beleidsregel nadeelcompensatie geen specifieke bepalingen zijn opgenomen. Overwegende dat: • deze benadering er in de praktijk toe kan leiden dat ondernemers met meerdere bedrijven of vestigingen genoodzaakt zijn om schade, veroorzaakt door werkzaamheden van de gemeente, alsnog zelf te compenseren met de opbrengsten vanuit andere bedrijven of vestigingen. Van mening dat: • ondernemers wiens vestiging/bedrijf onevenredige schade lijd(t/en) door toedoen van gemeentelijke werkzaamheden recht hebben op proportionele compensatie, ongeacht de structuur van hun onderneming. Verzoekt het college: • in principe te stoppen met het toepassen van de concernbepaling bij de beoordeling van aanvragen voor nadeelcompensatie en over te gaan op een beoordeling die rekening houdt met de specifieke situatie van individuele vestigingen of bedrijven en deze wijziging duidelijk en transparant op te nemen in de beleidsregel nadeelcompensatie; • de raad zo spoedig mogelijk te informeren over de voortgang en implementatie van deze nieuwe benadering.

En gaat over tot de orde van de dag.

78

De voorzitter. Door de heer Van den Goorbergh wordt de volgende motie (T.2 VVD) ingediend:

Motie T.2 VVD Transparant aan de voorkant De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 november 2023, ter bespreking van Nadeelcompensatie (RIS317015). Constaterende dat: • de gemeente en het ingeschakelde externe bureau voor de behandeling van nadeelcompensatieaanvragen informatie van ondernemers nodig hebben. Overwegende dat: • er op dit moment geen duidelijk overzicht van de aan te leveren documenten en gegevens op de gemeentelijke website staat waardoor het voor ondernemers van te voren niet duidelijk is welke informatie met welke reden moet worden aangeleverd; • een goede informatievoorziening de efficientie van het beoordelingsproces van aanvragen ten goede komt, omdat ondernemers beter weten waar zij aan toe zijn en sneller de benodigde informatie kunnen aanleveren. Verzoekt het college: • op de website en in de communicatie duidelijk aan te geven welke informatie ondernemers moeten aanleveren met een korte uitleg waarom, om zo de procedure efficiënter en zonder frustratie bij alle betrokken partijen te laten plaatsvinden; • de raad zo spoedig mogelijk te informeren over de voortgang en implementatie van deze verbetering in de informatievoorziening aan ondernemers. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Voorzitter: de heer Groenewold. De voorzitter. Het woord is aan de heer Kruis.

Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik wil eigenlijk alleen meneer Van den Goorbergh feliciteren met zijn maidenspeech. Dat mag niet meer vanaf mijn eigen plek. De voorzitter. Dat is waar. Het is ook nog extra kracht bijgezet op deze manier! Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Een goede nadeelcompensatieregeling is voor mij als oud-ondernemer een van de redenen geweest om de politiek in te gaan. Want het raakt me als hardwerkende mensen volledig buiten hun schuld om en door toedoen van een onbetrouwbare gemeente op omvallen staan of al omgevallen zijn. En niet alleen de ondernemers in deze stad hebben de nodige hobbels en kuilen te trotseren, ook voor de wethouder is dit dossier een weg vol valkuilen gebleken. Al maanden belooft de wethouder beterschap en al net zolang komt er niets van terecht, al haar sorry's ten spijt. Toegezegde termijnen worden niet gehaald. Van de 50 aanvragen zijn er drie toegekend, twee afgewezen, 21 in behandeling en 24 in afwachting van aanvullende documenten. Procedures lopen niet goed. Ondernemers krijgen pas na vijftien weken bericht dat er stukken ontbreken en de doorlooptijd van het hele dossier dus nog veel langer in beslag neemt.

Heel gek, want de raad was toch toegezegd dat ondernemers actief geholpen zouden worden bij het aanleveren van de benodigde informatie alvorens dossiers in behandeling genomen zouden worden? Het vertrouwen dat deze wethouder het probleem binnen afzienbare tijd gaat oplossen, is bij Hart voor Den Haag tot het minimum gedaald. Dat neemt niet weg dat wij de wethouder en vooral de 79

ondernemers wel willen helpen. In aanloop naar de aangepaste Beleidsregel nadeelcompensatie wil Hart voor Den Haag dan ook voorstellen om voor de aanvragen die nu lopen en als daar behoefte aan is bij de ondernemer, gebruik te maken van een bevoorschotting en de definitieve toekenning te zijner tijd te toetsen aan de nieuwe beleidsregel. Daarom een motie: verzoekt het college om op korte termijn, in aanloop naar de nieuwe beleidsregel, voor de aanvragen van nadeelcompensatie die nu lopen en die daar behoefte aan hebben, na een (lichte) toets te komen met een (vorm van een) voorschot en de definitieve toekenning daarvan te zijner tijd te toetsen aan de nieuw vast te stellen beleidsregel; dit voorschot niet van invloed te laten zijn op de lopende aanvraag maar wel in mindering te brengen op de uiteindelijke toegekende nadeelcompensatie. Deze is mede ingediend door de heer Van den Goorbergh van de VVD en meeondertekend door de heer Sewtahal van de PvdA. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik heb hier met de heer Sluijs over van gedachten gewisseld in de commissie. Ik lees 'een vorm van' een voorschot. Het huidige voorschot heeft een hoogte van 70 of 80%, staat me bij. Dat is best hoog. Het is ook best een risico, horen we van ondernemers, als je dat aanvraagt.

Kan het ook zijn dat 'een vorm van' een voorschot een veel lager percentage is van het totaal geschatte gedrag? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). We hebben de inspreker, de heer Neuféglise, vandaag gehoord. Die gaf aan dat de Middenboulevard bijvoorbeeld een bevoorschottingsregeling heeft van 50% van de veronderstelde schade, en dat op basis van 20% van de veronderstelde omzetdaling. Dat zou een voorbeeld zijn waar nu al mee gewerkt wordt en waarvan ik zomaar zou denken dat dat een oplossing kan zijn of een uitvoering kan zijn van deze motie. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Daar kan ik me ook iets bij voorstellen, want er zit ook een andere kant aan: dat je een voorschot geeft en dat daarna weer moet intrekken. Dat leidt ook weer tot teleurstelling. Bij de afhandeling van deze motie, als die aangenomen wordt, kan de wethouder dus wel degelijk op iets anders uitkomen dan die 80 of 70%, hoor ik. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Ja, dat kan zeker. Dat is inderdaad ook de reden geweest dat ik in de motie 'een vorm van' heb gezet. Ik wil dat ook even graag aan de wethouder overlaten en aan de mensen die daar binnen de afdelingen verstand van hebben.

Maar het voorbeeld dat ik net aanhaalde zou misschien een mogelijkheid zijn waarmee we goed uit de voeten kunnen en waarmee in ieder geval die ondernemers naar hun schuldeisers, de Belastingdienst bijvoorbeeld, kunnen laten zien dat er iets in het vat zit en iets aankomt. Daarmee kunnen de ondernemers op de been gehouden worden. Dat is ook de titel van de motie. Voorzitter. Ik rond af. Deze korte, harde klap is voor Hart voor Den Haag cruciaal. Indien de wethouder dit afwijst, er niet mee uit de voeten zou kunnen of niet zou willen, dan dien ik in tweede termijn een motie van treurnis in. De voorzitter. Door de heer Sluijs wordt de volgende motie (T.3 HvDH) ingediend:

Motie T.3 HvDH Hou ondernemers overeind met voorschot De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 30 november 2023, ter bespreking van afronding debat Nadeelcompensatie; Constaterende, dat: • er sinds het commissiedebat van 23 augustus jl. maar weinig, van de toen beloofde, voortgang te merken is (van de 50 aanvragen zijn er 3 toegekend, 2 afgewezen, 21 in behandeling bij het schadebureau en 24 in afwachting van aanvullende documenten). Overwegende, dat: • de procedures problematisch verlopen; 80

• • •

ondernemers pas na 15 weken bericht kregen dat er stukken ontbreken en de doorlooptijd van het hele dossier dus nog veel langer in beslag neemt; dit een wonderlijke gang van zaken is, aangezien de raad was toegezegd dat ondernemers actief geholpen zouden worden bij het aanleveren van de benodigde informatie alvorens een dossier in behandeling genomen zou worden; er in het eerste kwartaal van 2024 een aangepaste beleidsregel nadeelcompensatie vastgesteld gaat worden waarin de input van de ingediende moties, expert opinions en de praktijkervaringen van andere gemeenten is verzameld en verwerkt.

Van mening, dat: • Haagse ondernemers die, volledig buiten hun schuld om grote financiële schade hebben geleden en daardoor in hun voortbestaan bedreigd worden of zelfs al omgevallen zijn, niet de dupe mogen worden van stroperige procedures; • ondernemers al veel te lang aan het lijntje gehouden worden en recht hebben op duidelijkheid. Verzoekt het college: • om op korte termijn, in aanloop naar de nieuwe beleidsregel, voor de aanvragen van nadeelcompensatie die nu lopen en die daar behoefte aan hebben na een (lichte) toets, te komen met een (vorm van een) voorschot en de definitieve toekenning daarvan ter zijner tijd te toetsen aan de nieuw vast te stellen beleidsregel; • dit voorschot niet van invloed te laten zijn op de lopende aanvraag maar wel in mindering te brengen op de uiteindelijke toegekende nadeelcompensatie. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Allereerst wil ik de heer Van den Goorbergh van harte feliciteren met zijn maidenspeech. Ik hoorde een herkenbaar en helder VVD-geluid. Goed dat dat er weer is. Ik heb verdeeldheid in de VVD-fractie gezaaid; mijn avond is weer goed! Goed dat er een instrument is om ondernemers die getroffen worden door werkzaamheden die buiten het normale liggen, te compenseren.

Ook dank voor de aanvullende informatie die we gekregen hebben. Mijn fractie maakt zich toch nog steeds wel wat zorgen over de snelheid in dit proces. In totaal kan het proces makkelijk 22 weken duren; ik kwam tot dezelfde rekensom als de heer Van den Goorbergh. Soms zal dit niet anders kunnen. Maar bij werkzaamheden die aangekondigd zijn en langer duren dan zes maanden zou ik toch graag zien dat we proactiever zijn en kijken of we tussentijds kunnen beginnen met een voorschot. Wellicht dat het voorstel van de heer Sluijs daar in voorziet. Zo niet, dan is dit iets waar de wethouder nog naar zou kunnen kijken bij het beleidskader dat er aankomt. Mairan Sewtahal (PvdA). Voorzitter. Voor de vijfde keer wil ik mijn felicitaties overbrengen aan mijn collega Ahraui. Ook felicitaties aan de heer Van den Goorbergh voor zijn maidenspeech. Voorzitter. De laatste rapportage schept meer duidelijkheid over het proces van de nadeelcompensatie. Fijn om te zien dat het OndernemersPortaal flink wordt verstevigd om de aanvragen aan te kunnen. De wethouder schiep ook meer duidelijkheid in de vorige commissie, met name over waarom zij niet direct over kan gaan tot een voorschotbetaling: zonder goede onderbouwing en aangeleverde jaarcijfers kan je moeilijk tot een oordeel komen. Dat is zeer begrijpelijk. Tegelijkertijd laat het proces te lang op zich wachten.