RIS317436 Bijlage Jaarrapportage 2022

Naast de top en subtop zal de focus meer liggen op de overige onderdelen van de organisatie waar relatief weinig vrouwen werken. Maar vooral wil HTM breder kijken naar diversiteit dan alleen gender. Zo is

≡◄►

HTM Personenvervoer N.V.

HTM na de zomer 2022 ook gestart met het organiseren van trainingen voor het bevorderen van diversiteit en inclusie in de gehele organisatie. Tevens heeft HTM vijf zogenaamde themabijeenkomsten georganiseerd voor vrouwen. Tijdens deze bijeenkomsten is met elkaar stilgestaan bij de vraag hoe meer vrouwen geïnteresseerd kunnen worden gemaakt om bij HTM te werken. Zeker in de afdelingen waar weinig vrouwen werken (Uitvoering en Techniek) willen we graag een grotere diversiteit.

Bestuurlijk belang

Financieel belang (x 1.000)

Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.

Ingebracht kapitaal

Financiële positie (x 1.000)

€ 42.091

% aandeel

99,9%

01-01-2022

31-12-2022

Eigen vermogen

€ 91.335

€ 93.277

Vreemd vermogen

€ 452.057

€ 501.188

€ 5.716

€ 1.941

Goedkeuring accountant

Ja

Ja

Uitgekeerd dividend

€0

Resultaat

raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Raad van Bestuur HTM heeft een statutaire directie bestaande uit 2 leden (algemeen directeur en financieel directeur). De leden van de directie worden benoemd door de ­Algemene Vergadering van Aandeelhouders op voordracht van de RvC (artikel 19 Statuten). Raad van Commissarissen HTM heeft een RvC bestaande uit vijf leden. Deze RvCleden worden benoemd door de Algemene Vergadering van ­Aandeelhouders op voordracht van de RvC (artikel 24 Statuten).

Man/vrouw verhouding RvB

2 mannen

RvC

3 mannen 2 vrouwen

Waarvan aan Den Haag

bezoldiging - HTM valt (wettelijk) niet onder de Wet Normering Topinkomens. De huidige Wet Normering Topinkomens (WNT-2) is formeel niet van toepassing op HTM, maar - omdat de aandeelhouders van HTM de WNT-2 wel graag willen volgen en de RvC dit principe vanuit de maatschappelijke positie die HTM inneemt, ondersteunt – past HTM de WNT-2 analoog toe. In dit kader hebben aandeelhouders in mei 2021 het herziene beloningsbeleid 2021 vastgesteld. In dit beloningsbeleid is bepaald dat bestuurders niet meer dan de WNT mogen verdienen. - De bezoldiging van de huidige algemeen directeur is gebaseerd op de eerdere WNT (WNT-1). Dit houdt verband met het feit dat deze als statutair directeur in dienst is getreden vóór de inwerkingtreding van de huidige Wet normering topinkomens (WNT-2), en dat diens bezoldiging is gebaseerd op de destijds geldende WNT-1. Het salarisniveau van de toen geldende WNT-1 ligt hoger dan de huidige WNT-2. Zodra het dienstverband van de huidige algemeen directeur met HTM eindigt, zal de volgende algemeen directeur wel aan de WNT voldoen. De bezoldiging van de financieel directeur is conform WNT-2. - Artikel 29 van de statuten bepaalt dat de bezoldiging van elk lid van de RvC wordt vastgesteld door de Algemene Vergadering (AvA) en dat de RvC zelf daartoe een advies aan de AvA kan uitbrengen.

informatievoorziening Raadsstukken in 2022: geen. De jaarstukken zijn openbaar en te vinden op www.htm.nl/over-htm/onze-organisatie/jaarverslag.

20 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

€0

5

≡◄►

HTM Railinfra B.V.

Deelneming

Programma

Besloten vennootschap

15 - Financiën

toepassing haags toetsingskader Niet van toepassing omdat HTM Railinfra een houdstermaatschappij is voor de infrastructuur van HTM Personenvervoer N.V.

bevoegdheden voor sturing De Jaarrekening en begroting worden goedgekeurd door de Gemeente Den Haag.

informatiebeveiliging HTM Railinfra B.V. heeft geen eigen ICT-systemen, maar maakt gebruik van de systemen van HTM Personenvervoer N.V. waarbij dezelfde informatiebeveiliging van toepassing is.

profiel, ontwikkelingen en vooruitblik

duurzaamheidsdoelstellingen

Profiel HTM Railinfra B.V. is een houdstermaatschappij voor de infrastructuur van HTM Pv, inclusief remises en werkplaatslocaties, en kent behalve de directie geen eigen personeel. De doelstelling van de vennootschap is het separeren van de railinfrastructuur en de daaraan gerelateerde financiering van de overige ovgerelateerde activiteiten. De financieringsstructuur is zodanig dat HTM Railinfra B.V. grotendeels rechtstreeks gefinancierd wordt door de concessieverlener MRDH en dat leningen onder de garantstelling van de gemeente Den Haag of Metropoolregio Rotterdam Den Haag vallen. Voor de financiën van de gemeente is waardebehoud en rendement van het geïnvesteerd vermogen een doelstelling.

HTM Railinfra B.V. heeft geen duurzaamheidsdoelstellingen. De doelstelling van de vennootschap is het separeren van de railinfrastructuur en de daaraan gerelateerde financiering van de overige ov-gerelateerde activiteiten.

Ontwikkelingen De effecten van COVID-19 hebben ook in 2022 nog een significante impact gehad op de financiële prestaties en de financiële positie van HTM Pv. Doordat HTM Railinfra voor het nakomen van haar verplichtingen afhankelijk is van HTM Pv kan dit ook gevolgen hebben voor de financiële positie van HTM Railinfra. De railinfrastructuur van het stadsgebied (binnengebied) wordt voortdurend gemoderniseerd. Dit leidt tot toenemende kosten en investeringen in de railinfrastructuur. Vooruitblik Tegelijk met het door de concessieverlener MRDH gestarte programma Netwerkvisie RandstadRail wordt een deel van de knelpunten in de infrastructuur opgelost. Hiernaast gaat HTM verder met het gereedmaken van de railinfrastructuur voor de bredere stadstrams die over enkele jaren in gebruik zullen worden genomen.

21 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

diversiteit en inclusie Bij HTM Railinfra BV. zijn geen medewerkers in dienst. De doelstelling van de vennootschap is het separeren van de railinfrastructuur en de daaraan gerelateerde financiering van de overige ov-gerelateerde activiteiten. Voor de uitvoering van deze activiteiten is geen personele inzet benodigd.

≡◄►

HTM Railinfra B.V.

Bestuurlijk belang

Financieel belang (x 1.000)

Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.

Ingebracht kapitaal

Financiële positie (x 1.000)

% aandeel

€ 18.000 100%

01-01-2022

31-12-2022

Eigen vermogen

€ 18.000

€ 18.000

Vreemd vermogen

€ 169.759

€ 172.141

Resultaat

€0

€0

Goedkeuring accountant

Ja

Ja

Uitgekeerd dividend

€0

raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Raad van Bestuur HTM Railinfra BV heeft een statutaire directie bestaande uit 2 leden (algemeen directeur en financieel directeur). Dit is dezelfde directie als van HTM Personenvervoer NV. De leden van de directie worden benoemd door de Algemene vergadering van aandeelhouders. Raad van Commissarissen Geen

Man/vrouw verhouding RvB

2 mannen

RvC

N.v.t.

22 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

Waarvan aan Den Haag

€0

bezoldiging - HTM Railinfra B.V. valt niet onder de Wet Normering Topinkomens. - De bestuurders van HTM Railinfra BV. zijn onbezoldigd.

informatievoorziening Raadsstukken in 2022: geen. De jaarstukken zijn openbaar en alleen op te vragen bij de Kamer van Koophandel. HTM Railinfra is een houdstermaatschappij voor de infrastructuur van HTM Pv en kent behalve de directie geen eigen personeel. HTM Railinfra heeft geen eigen website.

6

≡◄► Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quarter B.V.

Deelneming

Programma

Besloten vennootschap

11 - Economie

profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Het stimuleren van de economische ontwikkeling in de regio Zuid-Holland en hiermee het versterken van de positie en de internationale concurrentiekracht van Zuid-Holland en Nederland. De Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (hierna ROM) Innovation Quarter, gevestigd in Den Haag (WTC), is één van de negen regionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) in Nederland. Deze ROM’s zijn ondernemingen met publieke aandeelhouders (waaronder het Rijk, provincies, grote gemeenten en kennisinstellingen), gericht op het versterken van de economie en werkgelegenheid in een regio. Van origine is het fundament voor een ROM dat deze investeert in innovatieve start-ups en scale-ups daar waar de markt in onvoldoende mate investeert door het hogere risico (‘marktfalen’). ROM’s zijn neutrale spelers in de regio en hebben geen winstoogmerk. Jaarlijks realiseren de ROM’s in Nederland duizenden nieuwe arbeidsplaatsen en miljarden aan investeringen in de regionale economie. Door te innoveren, investeren en internationaliseren zijn de ROM’s belangrijke regionale aanjagers van innovatie- en concurrentiekracht en daarmee een belangrijk economisch stimuleringsinstrument in Nederland.

ROM Innovation Quarter is specifiek voor Zuid-Holland de regionale aanjager van de economie en boekt in het werkveld van acquisitie van bedrijven naar de regio, bevorderen van innovatie en investeringen goede resultaten. Den Haag is hier als grote Zuid-Hollandse gemeente een belangrijke belanghebbende. Ontwikkeling - In 2022 heeft ROM IQ 72 business cases en innovatieprojecten met een investeringsvolume van € 55 miljoen gerealiseerd; - ROM IQ heeft samen met partners onder andere het innovatieprogramma SMITZH succesvol afgerond en de innovattie­ programma’s, Energie & Klimaat, ZorgTech, Maritime Delta, AgriTech succesvol doorgezet en uitgevoerd en het innovatieprogramma Protein Port gelanceerd;

23 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

- ROM IQ heeft een substantiële bijdrage geleverd aan de totstandkoming en uitvoering van diverse voorstellen voor het Nationaal Groeifonds; - ROM IQ assisteerde 51 buitenlandse bedrijven bij de vestiging dan wel uitbreiding in Zuid-Holland. Deze bedrijven verwachten binnen drie jaar bijna € 2,1 miljard te investeren in de regio en ongeveer 2.500 arbeidsplaatsen te creëren; - ROM IQ investeerde in 2022 in 37 vernieuwende snelgroeiende bedrijven vanuit de fondsen (in beheer) IQCapital, UNIIQ, ENERGIIQ en het in 2021 gelanceerde Energietransitiefonds Rotterdam; - ROM IQ ondersteunde de Economic Board Zuid-Holland (BZ) vanuit het EBZ-secretariaat en werkten aan de uitvoering van de regionale Human Capital Agenda met inmiddels meer dan 15 projecten; - Vanaf de zomer van 2022 – na verstrek van de directeur, Rinke Zonneveld – heeft het zittende MT verder gebouwd aan de organisatie. Onder meer is de aandacht uitgegaan naar de integrale samenwerking, verdere professionalisering en de interne processen. Vooruitblik In juni 2023 is het Meerjarenplan 2023-2026 tijdens de AvA ­goedgekeurd. Op dit moment wordt i.s.m. IQ en partners de Meerjarenbegroting 2023-2026 uitgewerkt. Den Haag participeert actief in dit proces. Eind 2022 is de vaststelling in de AvA van IQ.

toepassing haags toetsingskader 1. In hoeverre is er sprake van een Haags publiek belang? ROM IQ is 1 van de 9 regionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) in Nederland. ROM’s zijn ondernemingen met publieke aandeelhouders (waaronder Rijk, provincies, gemeenten en kennisinstellingen) en gericht op het versterken van de economie en werkgelegenheid in een regio. Door deel te nemen in ROM IQ wordt direct bijgedragen aan het versterken van de regionale economie en daarmee van de gemeente Den Haag (o.m. aan­ jagen werkgelegenheid, concurrentiepositie en ondernemers­ klimaat). De activiteiten van ROM IQ sluiten als instrumenten goed aan op de Economische Visie 2030 van Den Haag. En specifiek op de strategische doelen met betrekking tot maatschappelijke opgaven zoals digitalisering, technologische vernieuwing, internationalisering en de zorg om leefomgeving en klimaat. 2. In hoeverre is het publiek belang afdoende te borgen door middel van wet- en regelgeving/vergunningsverlening, ­subsidie, een lening of garantstelling? Er zijn geen andere (regionale) alternatieven voor publiekrechtelijke financiering. ROM IQ vervult hier een unieke taak met een unieke regionale positie. De fondsen van ROM IQ richten zich op diverse voor overheden belangrijke maatschappelijke thema’s en transities waar de markt (nog) niet acteert en waar subsidies niet het juiste instrument zijn.

Periodiek wordt het functioneren van de ROM’s geëvalueerd in opdracht van Ministerie van EZK.

≡◄►

Regionle Ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quater B.V.

Hierbij wordt onder meer rekening gehouden met marktfalen en andere beschikbare publiek- en privaatrechtelijke instrumenten. 3. Is mogelijk/wenselijk om het publieke belang op afstand uit te voeren of is volledige gemeentelijke betrokkenheid noodzakelijk? ROM IQ is voor 100% publiek gefinancierd en draagt bij aan meerdere maatschappelijke thema’s en transitie-opgaven die voor Den Haag belangrijk zijn. De fondsen van ROM IQ investeren daar waar sprake is van marktfalen en een publieke investering noodzakelijk is om ontwikkelingen op gang te brengen. ROM IQ is een neutrale spelers in de regio en heeft geen winstoogmerk. Jaarlijks realiseert ROM IQ - via de fondsen - vele nieuwe arbeidsplaatsen en miljarden aan investeringen in de regionale economie. Door te innoveren, te investeren en te internationaliseren is ROM IQ een belangrijke aanjager van de economie. 4a. In hoeverre zijn publieke taken te borgen door middel van uitbesteding? ROM IQ is met 100% publieke financiering gekapitaliseerd. De publieke financieringstaak van de aandeelhouders (waaronder gemeente Den Haag en Stichting HEID) is hierbij niet uit te besteden aan marktpartijen. ROM IQ investeert alleen in bedrijven of projecten op basis van marktfalen. Veelal financiert ROM IQ bedrijven of projecten waarin (deels) ook een private marktpartij co-financiert.

Deze private cofinanciering vindt dan plaats op transactieniveau. 4b. In hoeverre is het publiek belang te borgen via een ­bestuurlijk en financieel belang in een onafhankelijke rechtspersoon? Via de statuten zijn de belangrijkste waarborgen voor het beschermen van het publieke belang vastgelegd, maar ook via de fondsstrategieën van ROM IQ. Ook het door ROM IQ gehanteerde waardecreatiemodel met impactkader beschermt het publieke belang. Ook door vertegenwoordiging van burgemeester of wethouder Economie in periodieke aandeelhoudersvergaderingen heeft Den Haag invloed. O.m. vaststelling van jaarrekening, meerjarenstrategie, begroting en kapitaalstortingen staan daar op de agenda. Verder wordt het publieke belang bevorderd door ambtelijke deelname aan periodieke stakeholder-overleggen en het proces Meerjarenstrategie 2023-2026.

bevoegdheden voor sturing Instrumenten De Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) en het Stakeholders Overleg (SO) zijn de statutaire instrumenten die beschikbaar zijn. De AvA is een besluitvormend instrument waarbij de wethouder van Financiën bij betrokken/aanwezig is. De SO is een ambtelijk aandeelhouders overleg. Dit overleg of deze overleggen vinden plaats voor een AvA en is een beïnvloedend/voorbereidend instrument.

24 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

Voorbeelden Aanvullende bijstorting ROM Innovation Quarter (RIS310683) Statutenwijziging (RIS310709).

informatiebeveiliging Innovation Quarter besteed aandacht aan informatiebeveiliging voor zowel online als offline werken alsook voor medewerkers en gastgebruikers. De getroffen maatregelen zijn niet alleen voor het jaar 2022: - Opslag van data. Innovation Quarter maakt gebruik van het SharePoint portaal wat alleen toegankelijk is voor eigen medewerkers en is afgeschermd; - Delen van data. Voor het delen van data met externen kan een verzoek worden ingediend bij het IT-department. Medewerkers zijn niet geautoriseerd om zelf externen uit te nodigen. Voor externen wordt NAS gebruikt, op basis van dezelfde eisen als SharePoint. De door IQ gebruikte SaaS platforms worden bij voorkeur via SSO aan interne medewerkers aangeboden. Van leveranciers worden security whitepapers en recente pentestresultaten gevraagd. Het delen van IQ-data via andere dan genoemde eigen platforms is verboden. Hier wordt actief op gecontroleerd. Deelname aan externe storage platforms van derden is toegestaan maar er wordt aan awareness gewerkt op dit vlak; - Beveiliging. IQ-medewerkers hebben een laptop voorzien van actieve virusscanning op alle dataverkeer (ook usb) en versleutelde harde schijven. Alle laptops zijn gekoppeld aan een online monitoringsysteem waarmee op afstand kan worden ingegrepen; - Toegang tot data.

IQ maakt gebruik van een on/offboarding proces voor medewerkers zodat alleen medewerkers met een formeel dienstverband ofwel contractuele overeenkomst toegang hebben tot de IQ-voorzieningen. Toegangsgegevens (rechten, rollen, id’s en wachtwoorden) worden centraal geregistreerd door het IT department in een digital vault; - Fysieke toegang pand. Voor offline toegang tot kantoor maakt IQ gebruik van een poortcontrole systeem. Bezoeker registratie d.m.v. video-opname maakt deel uit van deze controle.

duurzaamheidsdoelstellingen Naast dat duurzaamheid in de missie van IQ benoemd wordt is bij het onderdeel Innoveren een team Duurzaam & Schoon actief, gericht op de energietransitie en de transitie naar een circulaire economie in heel Zuid-Holland. IQ werkt niet specifiek samen met de gemeente Den Haag om duurzaamheidsdoelstellingen te behalen. Voor Investeringen maakt IQ vanaf 2020 gebruik van een beleidsmatig afwegingskader voor het maken van keuzes ten aanzien van het aantrekken van bedrijven. Dit impactkader is gekoppeld aan een aantal Sustainable Development Goals (SDG’s) die voor Zuid-Holland en InnovationQuarter van toepassing zijn. Voorbeeld hierbij is dat de de financial business developers afgelopen jaar een centrale rol vervuld bij het gefinancierd krijgen van duurzaamheidsprojecten en -bedrijven via o.a. subsidies. Zo zijn vier projecten begeleid voor Kansen voor West III en zijn er drie bedrijven succesvol geleid naar het EnergieTransitieBudget (ETB) van de gemeente Rotterdam. Daarnaast hebben de financial business developers geadviseerd over de business case van de projecten ‘Walstroominstallatie voor de

≡◄►

Regionle Ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quater B.V.

Cruise Terminal’ in Rotterdam en ‘Walstroom DFDS Vlaardingen’. In het verleden is het aantrekken van het bedrijf ZeroAvia dat meewerkt aan het verduurzamen van de luchtvaartindustrie een voorbeeld van duurzaam handelen. Samenwerking Gemeente Bovenstaande is voor het gehele werkgebied van IQ van toepassing, waaronder regio Den Haag. Vanwege het bredere mandaat dat betrekking heeft op geheel Zuid-Holland is er geen specifieke koppeling met sec Den Haag.

diversiteit en inclusie Van ROM IQ wordt veel verwacht, zeker ook gezien de complexiteit van het speelveld waarin zij opereren en de ambitieuze doelstellingen. Dit vergt voortdurende aandacht voor organisatieontwikkeling, cultuur, collega’s en interne communicatie. Bij het aannemen van nieuwe medewerkers streeft ROM IQ naar een evenwichtige samenstelling en diversiteit van ons personeelsbestand in termen van leeftijd, man-vrouwverhouding en maatschappelijke afspiegeling. InnovationQuarter wenst een organisatie te zijn waar iedereen zich thuis voelt en zichzelf kan zijn in een inclusief werkklimaat (bron: jaarverslag 2022).

Bestuurlijk belang

Financieel belang (x 1.000)

Wethouder Mobiliteit en Energietransitie vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.

Ingebracht kapitaal

Financiële positie (x 1.000)

€ 500

% aandeel

0,397%

01-01-2022

31-12-2022

Eigen vermogen

€ 46.058

€ 95.384

Vreemd vermogen

€ 25.988

€ 35.355

Resultaat

€ 3.623

€ 1.532

Goedkeuring accountant

Ja

Ja

Uitgekeerd dividend

€0

raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Raad van Bestuur Bestaat uit 1 persoon en wordt aangesteld door de Algemene vergadering van Aandeelhouders. Raad van Commissarissen Bestaat uit 5 personen en wordt aangesteld door de ­Algemene vergadering van Aandeelhouders. In 2022 waren er: 4 uitredingen (1 directeur, 1 directeur ad interim en 2 rvc), 4 intredingen (1 directeur ad interim, 1 directeur en 2 rvc). Verder geen problemen met decharge­ verlening, etc.

Man/vrouw verhouding RvB

1 man

RvC

2 mannen 3 vrouwen

Waarvan aan Den Haag

€0

bezoldiging - De WNT is niet van toepassing, maar verantwoording is op vrijwillige basis toegepast op basis van de volgende van toepassing zijnde regelgeving: Het algemene WNT-maximum. De binnen onze organisatie geïdentificeerde leidinggevende topfunctionarissen met een dienstbetrekking hebben geen dienstbetrekking bij andere WNT-plichtige instelling(en) als leidinggevende topfunctionaris (die zijn aangegaan vanaf van 1 januari 2018). - Deze VP valt niet onder de WNT, de norm wordt vrijwillig toegepast. - In de toelichting op jaarrekening 2022 p.20-p.23 wordt gerapporteerd over de bezoldiging. - De WNT wordt niet overschreden.

informatievoorziening Raadsstukken in 2022: Aanvullende bijstorting ROM Innovation Quarter (RIS310683).

25 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

De jaarstukken zijn openbaar en te vinden op www.innovationquarter.nl/over-innovationquarter/.

7

≡◄► Stadsherstel Den Haag en Omgeving N.V.

Deelneming

Programma

Naamloze vennootschap

15 - Financiën

maatregelen genomen om van energielabel G naar label A+ te gaan. 2022 was een jubileumjaar. Stadsherstel vierde haar 45-jarig bestaan met een lustrumbijeenkomst. Daarnaast zijn er in 2022 publieksgerichte activiteiten zoals rondleidingen, lezingen en webinars georganiseerd. Bij dit maatschappelijk rendement hoort ook het aan de gemeente uitgekeerde dividend ad. 3%. De gemeente is certificaathouder en geen aandeelhouder. Vooruitblik Stadsherstel gaat in de toekomst voor veel meer panden bouwhistorische rapporten laten opstellen, zodat er meer inzicht ontstaat in de cultuurhistorische waarden van hun bezit.

profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Het behouden en restaureren van monumentale panden. Na bouwkundig herstel vindt functieherstel plaats door het monument een passende bestemming te geven. De gerestaureerde panden worden door Stadsherstel marktconform verhuurd en in een enkel geval verkocht. Daarnaast behoort de bevordering van monumentenzorg in het algemeen tot de doelstellingen. Stadsherstel heeft de afgelopen jaren verschillende objecten van cultuurhistorische waarden aangekocht, gerestaureerd en/of herbestemd. Ze hebben niet alleen een lokaal belang maar ook een regionaal Haaglanden) belang. In 2022 werd het 17de-eeuwse koetshuis op het landgoed Sion in Rijswijk aangekocht. Ontwikkeling Naast uitbreiding van de bestaande portefeuille door verwerving is in 2022 sterk ingezet op het versterken van de bestaande portefeuille. Hierbij ligt het accent op duurzaamheidsmaatregelen en behoud van monumentale waarden. In 2022 zijn er meerdere bouwprojecten gestart en afgerond. Daarnaast is er uitgebreid onderzoek gedaan naar de bouwhistorische waarden van panden. Er is bouwhistorisch onderzoek gedaan voor o.a.

Prinsegracht 2/Boekhorstraat 1, 2e de Riemerstraat 105A tm 105G, Hogezand 2 tm 24 en de Koeiepanden aan de Prinsegracht 271 t/m 293, Herengracht 16, de Raamstraat 7-13 en Spui 173, Wagenstraat 86,88,90 en 90A en Sint Jacobsstraat 1,3,5,7,9,11,13, Jan Hendrikstraat 17 en 19 en Breedstraat 122-126. Voor Prinsegracht 2 is een plan ontwikkeld ten behoeve van het huisvesten van een grand café op de begane grond. Hierbij wordt een niet-monumentale gevelwijziging uit het verleden ongedaan gemaakt en in het interieur wordt de grandeur van weleer teruggebracht. Bij het complex van het bierdepot De Drie Hoefijzers is voor de stalling een plan ontwikkeld ten behoeve van appartementen. Breedstraat 122A, 124 en 126-zijn gerenoveerd en hierbij zijn

26 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

Net als net als het afgelopen jaar zal Stadsherstel zich richten op onderhoud en verdere verduurzaming van de panden. Hierbij gaat speciale aandacht uit naar de plannen om de midden huur te reguleren. Het effect van dergelijke wetgeving wordt onderzocht. Daarnaast gaat Stadsherstel door met planmatige verwerving en verduurzaming van panden. Tijdens de evaluatie van de verbonden partij Stadsherstel stond de volgende onderzoeksvraag centraal: In hoeverre heeft het deelnemen van de gemeente Den Haag bijgedragen aan en kan het de komende jaren bijdragen aan de borging van het (Haagse) publieke belang? Er is gebleken dat er een nadere analyse nodig is voor o.a. Stadsherstel. Er is aanbevolen te onderzoeken in hoeverre het deelnemen van de gemeente Den Haag in deze verbonden partij moet worden gecontinueerd: Vanuit het beleid van de gemeente Den Haag (uitgangspunt actief aandeelhouderschap) heeft het deelnemen aan Stadsherstel middels certificaathouderschap niet de voorkeur. Door het certificaathouderschap heeft de gemeente geen directe zeggenschap over de vennootschap Stadsherstel. Wel heeft de gemeente statutair de bevoegdheid om een commissaris te benoemen die toezicht houdt op het beleid en de directie adviseert.

De mate waarin certificaathouderschap voldoende toereikend is om de bijdrage van Stadsherstel aan het Haags publiek belang te kunnen blijven realiseren is niet volledig te staven. Daarom wordt nader onderzoek hierover gedaan.

toepassing haags toetsingskader 1. In hoeverre is er sprake van een Haags publiek belang? Net als de gemeente Den Haag streeft Stadsherstel naar herstel en behoud van het historische karakter van Den Haag. Ook zet zij door verschillende andere activiteiten het erfgoed van Den Haag op de kaart. 2. In hoeverre is het publiek belang afdoende te borgen door middel van wet- en regelgeving/vergunningsverlening, ­subsidie, een lening of garantstelling? Deelname aan Stadsherstel is niet het enige instrument om monumenten in stand te kunnen houden. Ook geeft de gemeente via o.m. uitvoering van de Wabo en de Erfgoed-

≡◄►

Stadsherstel Den Haag en Omgeving N.V.

wet invulling aan behoud van cultuurhistorisch erfgoed en beschermde stadsgezichten. Daarnaast heeft de gemeente een eigen subsidieregeling, de Subsidieregeling Monumentenzorg Den Haag 2022. Deze regeling is echter toegespitst op specifieke typen monumenten. Het werk van Stadsherstel is een aanvulling hierop. 3. Is mogelijk/wenselijk om het publieke belang op afstand uit te voeren of is volledige gemeentelijke betrokkenheid noodzakelijk? Een vervolgonderzoek zal moeten uitwijzen in hoeverre ­volledige gemeentelijke betrokkenheid noodzakelijk is. 4a. In hoeverre zijn publieke taken te borgen door middel van uitbesteding?. Bescherming van cultureel-historisch erfgoed (ongeveer 2500 monumenten) is – naast o.m. vergunningverlening, advies en stimulering via een subsidieregeling niet uit te besteden aan andere partijen(ook niet aan Stadsherstel). Echter, Stadsherstel levert in aanvulling op het instrumentarium van de gemeente een waardevolle bijdrage in het behoud en bescherming van ongeveer 50 monumenten in de stad waar zij eigenaar van is. 4b. In hoeverre is het publiek belang te borgen via een ­bestuurlijk en financieel belang in een onafhankelijke rechtspersoon? De constructie van certificaathouders in Stadsherstel is historisch gegroeid en Den Haag bezit vanaf aanvang certificaten.

Aandeelhouder van Stadsherstel is de Stichting Administratiekantoor (STAK), waarin de gemeente het recht heeft een bestuurder te benoemen. Door het certificaathouderschap heeft de gemeente geen directe zeggenschap over de vennootschap Stadsherstel. Een vervolgonderzoek zal moeten uitwijzen in hoeverre de gemeente haar deelname aan Stadsherstel moet continueren.

bevoegdheden voor sturing Instrumenten De gemeente heeft benoemingsrecht voor een RvC lid van Stadsherstel en een bestuurslid in de STAK. Voorbeelden In 2022 hebben er geen benoemingen plaats gevonden.

duurzaamheidsdoelstellingen Stadsherstel staat voor duurzaam monumentenbehoud. Ze s­ treven ernaar om hun voorraad zoveel mogelijk te verduur­ zamen. Het is een ingewikkelde opgave om ook monumentaal vastgoed klimaat neutraal te maken. Toch is het bij diverse projecten gelukt. Bijzondere voorbeelden van de afgelopen jaren zijn: - Schipperplein 2-4 en Duinstraat 21-23: Rijksmonument, voormalige brandweerkazerne / politiebureau. Transformatie naar woningen en kantoorverzamelgebouw. Elk appartement beschikt over een ventilatiewarmtepomp. De daken en binnen muren zijn geïsoleerd. Hierbij is tevens rekening gehouden met moderne technieken rondom duurzaamheid. Zo beschikken de woningen over lage temperatuur vloerverwarming en mechanische ventilatie met warmte terugwinning. De twee

27 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

appartementen op de bovenste verdieping hebben een warmtepomp en zijn gasloos; - Zwetstraat 1/Scheepmakerstraat 30-32: gemeentelijk monument, kantoorvilla Bierdepot De Drie Hoefijzers. Aan de Zwetstraat 5 worden vier appartementen gerealiseerd in de stalling van het voormalige bierdepot van brouwerij De drie hoefijzers. Deze appartementen worden aardgasvrij opgeleverd met een energielabel A. Ook hier bestaat het voornemen om zonnepanelen te plaatsen die kunnen voorzien in de energiebehoefte. En ook hier zal ingezet worden op hergebruik van bestaand materiaal; - Breedstraat 122A, Breedstraat 124 en Breedstraat 126: De appartementen aan de Breedstraat 122A en 124 zijn gerenoveerd en hierbij zijn maatregelen genomen om van energielabel G naar label A/A+ te gaan. Breedstraat 122A is bovendien voorzien van 12 zonnepanelen waarmee alle benodigde energie opgewekt kan worden. Bij de renovatie is sterk ingezet op hergebruik van bestaand materiaal. Bij Breedstraat 126 is isolatieglas geplaatst. Samenwerking Gemeente Om de panden te verduurzamen is er regelmatig vooroverleg met de gemeente. Het betreft vaak beschermde monumenten en deze vragen bij duurzaamheidsvraagstukken vaak om maatwerk.

informatiebeveiliging Cybersecuritybeleid is geformuleerd. We hebben alle bedrijfsgegevens incl. persoonsgegevens op een beveiligde omgeving in de Cloud staan die alleen toegankelijk is voor medewerkers met een wachtwoord en verificatiecode. Per medewerker is bepaald tot welke gegevens toegang is waardoor ook gegevens beter beveiligd zijn. Wachtwoorden staan in een digitale kluis waar alleen directie en 1 ICT-medewerker toegang toe hebben. We hebben de hoogste graad van bescherming en autodetectie op software. Gegevens van huurders worden bewaard c.q. verwijderd conform AVG-beleid.

diversiteit en inclusie Stadsherstel kent 5 pijlers: 1. Werken aan een representatief medewerkersbestand. We zijn dus een organisatie waar alle medewerkers gelijke kansen krijgen voor ontplooiing, ontwikkeling en doorstroming. Streefcijfers zijn in een kleine kennisorganisatie moeilijk hanteerbaar: het gaat bij Stadsherstel om kennis en competentie. 2. Ook bij werven en selecteren. De vacatures staan open voor iedereen waardoor medewerkers en commissarissen met een niet-Nederlandse migratieachtergrond, ouderen/jongeren en mannen/vrouwen/LHBTQ-ers en gehandicapten of zieken allen welkom zijn. 3. Werken aan een sociaal veilige organisatie. Grensoverschrijdend gedrag wordt niet geduld. Er is een vertrouwenspersoon en alle meldingen worden onderzocht. 4. Zorgen dat medewerkers met een al of niet zichtbare handicap en/of chronische ziekte de middelen, faciliteiten en ondersteuning krijgen dat ook zij goed hun werk kunnen doen. 5. Medewerkers gaan op training om te leren omgaan met onderwerpen als inclusie, vooroordelen, uitsluiting en discriminatie.

≡◄►

Stadsherstel Den Haag en Omgeving N.V.

Bestuurlijk belang

Financieel belang (x 1.000)

Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder

Ingebracht kapitaal

Financiële positie (x 1.000)

% aandeel

€ 3.674 79.655 certificaten, omgerekend ruim 21% aandeel

01-01-2022

31-12-2022

Eigen vermogen

€ 24.554

€ 24.863

Vreemd vermogen

€ 23.496

€ 22.852

Resultaat

€ 1.129

€ 759

Ja

Ja

Goedkeuring accountant Uitgekeerd dividend

€ 557

raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Raad van Bestuur Deze bestaat uit 1 persoon en wordt aangesteld door de RvC. Raad van Commissarissen Deze bestaat uit 8 personen en wordt aangesteld door de Stichting Administratiekantoor N.V. Stadsherstel Den Haag en Omgeving (STAK). De RvC overweegt om het totaal aantal RvC leden te verlagen in 2023. Een nieuw lid van de STAK dient nog benoemd te worden.

Man/vrouw verhouding RvB

1 vrouw

RvC

5 mannen 3 vrouwen

28 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

Waarvan aan Den Haag

€ 110

bezoldiging - De STAK bepaalt de hoogte van de bezoldiging van bestuurs- en RvC-leden. - De WNT is niet van toepassing op de verbonden partij. - De bezoldiging van de directeur ligt binnen de WNT-norm. De RvC functies zijn onbezoldigd.

informatievoorziening Raadsstukken in 2022: n.v.t. De jaarstukken zijn openbaar en te vinden op stadshersteldenhaag.nl/over-ons/downloads/.

8

Starterspanden Den Haag B.V./C.V.

Deelneming

Programma

Besloten vennootschap/ Commanditaire vennootschap

11 - Economie

profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Transformatie van het gebouw De Schilde/The New Farm tot een bedrijfsverzamelgebouw voor Stadslandbouw, Duurzaamheid en Innovatie. De verbonden partij Starterspanden C.V. is verantwoordelijk voor de transformatie van het pand. Het beheer en dagelijks bestuur ligt in handen van Starterspanden Den Haag B.V Starterspanden levert een belangrijke bijdrage aan de realisatie van de gemeentelijke beleidskaders op het terrein van kleinschalige bedrijfsruimte, en met name op het gebied van duurzaamheid en innovatie met maatschappelijke meerwaarde. Deze vraag blijft ook in de toekomst bestaan en wordt door Starterspanden Den Haag in voorzien. Ontwikkeling Eind 2022 was de bezettingsgraad ca. 90%. De verbouwing van de tweede en derde etage zijn gedurende 2022 aan de orde geweest. De stap naar 100% bezetting van het gebouw en een positieve exploitatie van het gebouw ligt de komende periode binnen bereik. Voor de aankomende jaren heeft Starterspanden Den Haag C.V. een Meerjarenplan 2022-2026 opgesteld (RIS312161). In het Meerjarenplan wordt bekeken of en hoe het concept zoals toegepast door Starterspanden Den Haag C.V. ook in de toekomst het beste ten dienste kan komen aan de wijken en aan de stad. De beheerder van het gebouw, directie Starterspanden Den Haag B.V.

heeft ook in 2022 strategisch gehandeld door binnen de kaders van de Bedrijfshuisvestingsstrategie Den Haag (RIS303177) aan te sluiten op de vestigingsbehoefte van kleinschalige maakbedrijf actief binnen de thema’s voedsel, duurzaamheid, circulaire economie en sociale innovatie. Door gericht aan te sluiten op deze vraag en actief op zoek te gaan naar geschikte nieuwe huurders heeft de bezettingsgraad van het pand zich positief ontwikkeld.

29 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

≡◄►

Vooruitblik De huidige strategie (inzet op verbreding van het thema stadslandbouw naar voedselproductie; nadruk op duurzaamheid/ circulaire economie en actieve werving van huurders) werpt zijn vruchten af en komt tegemoet aan de vraag naar kleinschalige bedrijfshuisvesting in Den Haag. Voor het midden termijn is de stap naar een groei tot 100% bezetting van het gebouw (thans ca. 80%) en een positieve huurexploitatie de komende periode binnen bereik, en vraagt om een slimme voortzetting van deze koers en beheerstrategie. De belangrijkste doelstellingen en ontwikkelingen van The New Farm voor 2022-2023 zijn: Realiseren box-in-box bedrijfsruimtes op 2e en 3e verdieping; verbeteren van de energieprestaties en klimaat van het gebouw (2022-2024); het lanceren van een nieuwe website en bijbehorende sociale media kanalen; het realiseren van nieuwe en aantrekkelijke entrees voor het gebouw; planvorming t.b.v. kruisbestuiving /community building en de The New Farm als verbinder van de buurt; planvorming en uitvoering nieuwe invulling van de dak-kas (2022-2024); onderzoek naar verdere efficiency en toekomstbestendige beheersorganisatie; verdere verkenning toekomststrategie- en visie Starterspanden Den Haag C.V.

Voor de middellange termijn is een effectief scenario daartoe een mogelijke uitbreiding van het succesvolle concept naar andere geschikte gebouwen en een verbreding van de pandenportefeuille van Starterspanden Den Haag CV. Deze mogelijkheden voor de langere termijn worden nader verkend en onderzocht.

toepassing haags toetsingskader 1. In hoeverre is er sprake van een Haags publiek belang? Kenmerkend voor een stedelijke economie is de dynamiek van kleinschalige wijk- en buurteconomieën, lokale bedrijvigheid en werkgelegenheid. Deze lokale bedrijven vervullen niet alleen een belangrijke economische, maar ook een belangrijke maatschappelijke functie. Mede door de druk op de woningmarkt is het huidig aanbod van bedrijfsruimte in het stedelijk gebied van Den Haag laag. Hierdoor biedt de stad weinig ruimte voor kleinschalige bedrijvigheid en is de ongewenste tendens zichtbaar van bedrijven die uit de stad wegtrekken. In de Economische visie van Den Haag wordt dan ook ingezet op het creëren van bedrijfsruimte in de wijk. Het bedrijfsverzamelpand De Schilde/The New Farm speelt hierin een belangrijke rol. Het pand is gelegen in de Haagse wijk ‘Groente- en fruitmarkt’ (stadsdeel Centrum). Het gebied is vooral belangrijk voor lokale traditionele bedrijven en stadsgeoriënteerde werkgelegenheid. De Schilde/The New Farm heeft de mogelijkheid en de potentie om bedrijvigheid in het centrum te behouden en aan te trekken. Starterspanden Den Haag B.V./C.V. weet met haar bedrijfsstrategie deze potentie ten volste te benutten. In oktober 2019 is de Bedrijfshuisvestingstrategie (RIS303177) vastgesteld door de Raad.

De aanleiding hiervoor was het tekort aan bedrijfsruimte, het incourante aanbod en de veroudering van bedrijventerreinen. In de afgelopen twee jaar is er op een aantal dossiers de nodige

≡◄►

Starterspanden Den Haag B.V./C.V.

voortgang geboekt op het gebied van bedrijfshuisvesting en vernieuwing en verduurzaming van bedrijventerreinen. The New Farm/De Schilde is daar een van. 2. In hoeverre is het publiek belang afdoende te borgen door middel van wet- en regelgeving/vergunningsverlening, ­subsidie, een lening of garantstelling? Het college heeft in 2016 besloten om het gebouw De Schilde/ The New Farm aan de Televisiestraat 2-4 te transformeren tot een bedrijfsverzamelgebouw voor Stadslandbouw, Duurzaamheid en Innovatie. De directie van Starterspanden Den Haag opereert binnen dit kader. Starterspanden Den Haag is onderdeel van het instrumentarium van de gemeente Den Haag in het kader van de uitvoering van het gemeentelijk duurzaamheids- en economisch beleid. Starterspanden Den Haag is eveneens een uitvoeringsinstrument van de gemeente voor de transformatie van De Schilde naar een bedrijfsverzamelgebouw voor met name duurzaamheid en innovatie, wat in goede samenspraak gebeurt met samenwerkingspartner Fonds voor Ruimte en Economie (Fonds FRED).

bereiken van de doelstellingen. Daarnaast houdt de gemeente grip door middel van subsidievoorwaarden die gelden voor belangrijke aanpassingen aan het gebouw (RIS309451). Hiernaast stuurt de gemeente als aandeelhouder actief op de belangrijke financiële producten zoals de begroting, de jaarrekening en het meerjarenplan. Dat gebeurt door mee te beslissen als vennoot en als aandeelhouder binnen de Algemene vergadering van Aandeelhouders en de vergadering van de Raad van Vennoten.

bevoegdheden voor sturing Instrumenten In goede samenspraak met samenwerkingspartner Fonds voor Ruimte en Economie stuurt de gemeente als aandeelhouder en als vennoot van Starterspanden Den Haag B.V./C.V. actief op het bereiken van de doelstellingen. Daarnaast houdt de gemeente grip door middel van subsidievoorwaarden die gelden voor belangrijke aanpassingen aan het gebouw (RIS309451).

Starterspanden Den Haag C.V. is verantwoordelijk voor de transformatie van het gebouw. Het samenspel - tussen de gemeente als aandeelhouder/vennoot, samenwerkingspartner/mede aandeelhouder/vennoot Fonds FRED en de directie van beherend vennoot Starterspanden Den Haag - blijkt een duurzame en vruchtbare samenwerking voor de stad Den Haag.

Hiernaast stuurt de gemeente als aandeelhouder actief op de belangrijke financiële producten zoals de begroting, de jaarrekening en het meerjarenplan. Dat gebeurt door mee te beslissen als vennoot en als aandeelhouder binnen de Algemene vergadering van Aandeelhouders en de vergadering van de Raad van Vennoten.

3. Is mogelijk/wenselijk om het publieke belang op afstand uit te voeren of is volledige gemeentelijke betrokkenheid noodzakelijk? Starterspanden Den Haag levert een belangrijke bijdrage aan de realisatie van de gemeentelijke beleidskaders op het terrein van kleinschalige bedrijfsruimte, en met name op het gebied van duurzaamheid en innovatie met maatschappelijke meerwaarde. Door middel van de uitvoering van het meerjarenplan 2022-2026 wordt deze lijn voortgezet en wordt de volledige potentie van het gebouw De Schilde/The New Farm benut. Het samenspel tussen de gemeente als aandeelhouder/ vennoot/samenwerkingspartner Fonds voor Ruimte en Economie en de directie blijkt een duurzame en vruchtbare samenwerking voor de stad Den Haag.

Voorbeelden Niet openbaar o.b.v. de Wet open overheid.

4a. In hoeverre zijn publieke taken te borgen door middel van uitbesteding? Uitbesteding aan marktpartijen in de plaats van deelname in de verbonden partij is niet opportuun. Zoals hiervoor aangegeven, blijkt het samenspel tussen de gemeente als aandeelhouder/vennoot/ samenwerkingspartner Fonds voor Ruimte en Economie en de directie, een duurzame en vruchtbare samenwerking voor de stad Den Haag. Starterspanden Den Haag levert een belangrijke bijdrage aan de realisatie van de gemeentelijke beleidskaders op het terrein van kleinschalige bedrijfsruimte, en met name op het gebied van duurzaamheid en innovatie met maatschappelijke meerwaarde. Deze vraag blijft ook in de toekomst bestaan en wordt Starterspanden Den Haag in voorzien. 4b. In hoeverre is het publiek belang te borgen via een ­bestuurlijk en financieel belang in een onafhankelijke rechtspersoon? In goede samenspraak met samenwerkingspartner Fonds voor Ruimte en Economie stuurt de gemeente als aandeelhouder en als vennoot van Starterspanden Den Haag B.V./C.V. actief op het

30 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

informatiebeveiliging Binnen Starterspanden Den Haag CV/BV werkt het team volledig digitaal. Digitale informatie wordt opgeslagen binnen de Microsoft Onedrive omgeving. Alleen teamleden van The New Farm hebben toegang tot Onedrive met een gebruikersnaam en wachtwoord. Fysieke informatie (het archief) heeft Starterspanden in het pand opgeslagen in een archiefruimte die afgesloten is met een tagslot.

duurzaamheidsdoelstellingen Veel productiebedrijven in De Schilde/The New Farm maken gebruik van circulaire of innovatieve productieprocessen. Innovaties leiden hierbij tot nieuwe kennis, nieuwe banen en leertrajecten. De hedendaagse én toekomstige focus op duurzaamheid en circulariteit maakt deze invulling van het gebouw dan ook toekomstbestendig. Door in te blijven zetten op een verrijkende samenstelling van ondernemers; onderlinge kruisbestuiving en synergie, wil De Schilde/The New Farm een bruisende plek zijn in de stad waar wordt voorgelopen op een duurzame toekomst met sociale meerwaarde voor de omliggende wijken en de stad. Starterspanden Den Haag draagt hiermee ook bij aan de duurzaamheidsdoelstelling Economie en Nieuwe Banen uit de Nota Duurzaamheid Samenwerking Gemeente De gemeente stuurt als aandeelhouder en als vennoot op de strategische keuzes van de B.V.

≡◄►

Starterspanden Den Haag B.V./C.V.

diversiteit en inclusie Starterspanden huisvest ondernemingen die werkgelegenheid bieden aan mensen uit omliggende wijken met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Bestuurlijk belang

Financieel belang (x 1.000)

Wethouder Energietransitie vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.

Ingebracht kapitaal

€ 1.464 Lening € 829

% aandeel

Financiële positie (x 1.000)

BV: 50% CV:63%

01-01-2022

31-12-2022

Eigen vermogen

BV: € 35 CV: € 890

BV: € 44 CV: € 1.250

Vreemd vermogen

BV: € 3 CV: € 5.076

BV: € 4 CV: € 4.827

BV: € 16 CV: € 360

BV: € 9 CV: € 360

Ja

Ja

Resultaat Goedkeuring accountant: Uitgekeerd dividend

N.v.t.

raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Raad van Bestuur Bestaat uit 1 persoon en wordt aangesteld door de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA) en de Raad van ­Vennoten (RVV). Raad van Commissarissen N.v.t. Per 1 januari 2023 werd de positie van de heer R. (Roderik) Wuite als statutair directeur van Starterspanden Den Haag B.V. tot en met 31 december 2023 verlengd.

Man/vrouw verhouding RvB

1 man

RvC

N.v.t.

31 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

Waarvan aan Den Haag

N.v.t.

bezoldiging - De bezoldiging wordt door de AVA / RVV bepaald. - De WNT-norm is van toepassing.

informatievoorziening Raadsstukken in 2022: geen. De jaarstukken 2021 van de BV zijn openbaar en alleen op te vragen bij de Kamer van Koophandel. De jaarstukken van de CV zijn niet openbaar op basis van de WOO. De jaarrekening van de CV bevat bedrijfsinformatie over onder meer de waarde van het pand en om deze reden niet openbaar.

9

Stedin Groep N.V.

Deelneming

Programma

Naamloze vennootschap

15 - Financiën

≡◄► halve verkennen Stedin en de AHC eerst gezamenlijk in hoeverre de behoefte kan worden ingevuld door toetreding van nieuwe aandeelhouders, zijnde de niet-aandeelhoudende gemeenten en provincies in het verzorgingsgebied en het Rijk, waarbij het Rijk reeds € 500 mln. heeft gereserveerd ter versterking van het kapitaal van Stedin.(RIS312030, RIS312846 en RIS314452). Met de kapitaalstorting van in totaal € 200 mln. in 2021, is de toegang tot de kapitaalmarkt tegen acceptabele kosten voor de korte termijn behouden gebleven (tot 2023). Mede hierdoor heeft Stedin in november 2021 met succes een groene obligatie uitgegeven van in totaal € 500 mln. tegen een rentecoupon van 0%. De opbrengst van de uitgifte wordt aangewend voor een brede reeks duurzame projecten zoals het aansluiten van nieuwe windmolens en zonneparken aan de netten van Stedin.

profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Stedin is regionaal netbeheerder voor gas en elektriciteit in Zuid-Holland, Zeeland, Utrecht, regio Amstelland, Kennemerland en Noordoost Friesland. Het doel van Stedin is het verzorgen van veilig en betrouwbaar transport van gas en elektriciteit naar huishoudens en bedrijven en het beheer, aanleggen, aansluiten en toekomstbestendig maken van de elektriciteits- en gasnetten, waarbij deze betaalbaar en betrouwbaar moet blijven. Het publiek belang is het veilig aansluiten, beheer, aanleggen, toekomstbestendig maken van elektriciteits- en gasnetten en verzorgen van betrouwbaar transport van gas en elektriciteit naar huishoudens en bedrijven. Voor de financiën van de gemeente is waardebehoud en rendement van het geïnvesteerd vermogen een doelstelling. Ontwikkeling De energietransitie in Nederland vereist substantiële investeringen in het verzorgingsgebied van Stedin. De tarieven die Stedin bij haar klanten in rekening mag brengen worden gereguleerd door de Autoriteit Consument en Markt (hierna ACM). Door de methodiek die de ACM toepast (namelijk terugkijkend bij groeiende investeringen) kunnen de nodige investeringen niet direct aan klanten worden doorberekend. Dit is een van de oorzaken die steeds meer druk legt op het financiële profiel en de bedrijfsresultaten van Stedin en heeft invloed op toekomstige dividenduitkeringen.

Voor Stedin is het van belang om tegen acceptabele kosten toegang te hebben tot de kapitaalmarkt zodat zij de maatschappelijke taak van een betrouwbare energievergoeding tegen acceptabele kosten kan blijven waarmaken. Dit heeft in 2021 geleid tot een versterking van het eigen vermogen van Stedin door de huidige aandeelhouders met een bedrag van € 200 mln. ter invulling van de kapitaalbehoefte voor de korte termijn. Vervolgens heeft Stedin op basis van het nieuwe Methodebesluit van de ACM voor de periode 2022 – 2026 haar kapitaalsvraag voor de lange termijn (tot 2029) herijkt voor een totaalbedrag van afgerond € 1,8 miljard. Het realiseren van de energietransitie is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle overheden. Der-

32 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

Vooruitblik In 2023 zijn de gesprekken tussen het Rijk en de AHC geïntensiveerd na het boekenonderzoek en waarderingsproces van Stedin. Er is nu een overeenkomst (‘onderhandelaarsakkoord’) waarbij de prijs, dividendbeleid en de governance (onderlinge zeggenschap en bevoegdheden tussen aandeelhouders en vennootschap) belangrijke onderwerpen zijn. Ten behoeve van besluitvorming inzake dit onderhandelingsakkoord, wordt er op de AvA van 8 december 2023 gestemd door de aandeelhoudende gemeenten. Het Rijk en de Gemeente Den Haag zijn akkoord gegaan met de conceptvoorwaarden. Indien de AvA instemt met het onderhandelingsakkoord wordt aansluitend de toetreding van het Rijk en bijbehorende kapitaalsversterking geeffectueerd (RIS315567 en RIS316591).

toepassing haags toetsingskader 1. In hoeverre is er sprake van een Haags publiek belang? Stedin beheert het energie- en gasnet binnen Den Haag. Als netbeheerder heeft Stedin de taak een veilig, betrouwbare en betaalbare energievoorziening te realiseren. Op basis van Europese richtlijnen en in nationale wet- en regelgeving betreft dit een publieke taak. Daarnaast zijn de rol en taken van Stedin randvoorwaardelijk voor een succesvolle energietransitie. 2. In hoeverre is het publiek belang afdoende te borgen door middel van wet- en regelgeving/vergunningsverlening, ­subsidie, een lening of garantstelling? Op grond van de wetgeving is Stedin de enige partij die binnen het verzorgingsgebied de regionale gas en elektriciteitsnetten mag beheren. Daarnaast moet Stedin op basis van diezelfde wetgevingen in publieke handen blijven. Doordat de werkzaamheden van Stedin voortkomen uit een wettelijke taak, zijn zij verplicht om deze taken uit te voeren. 3. Is mogelijk/wenselijk om het publieke belang op afstand uit te voeren of is volledige gemeentelijke betrokkenheid noodzakelijk? Doordat de werkzaamheden van Stedin voortkomen uit een wettelijke taak, zijn zij verplicht om deze taken uit te voeren. Middels het aandeelhouderschap in deze verbonden partij krijgt de gemeente inzicht in de meerjarige strategie en de jaarlijkse financiële prognoses van Stedin, alsmede het risicomanagement

≡◄►

Stedin Groep N.V.

van Stedin. Tevens krijgt de gemeente via deze rol grip op en inzicht in de werkzaamheden van Stedin die niet de wettelijke taak behoren, zoals warmte en waterstof, maar die wel bijdragen aan het publieke belang (energietransitie). Deze taken kunnen financiële impact hebben en daardoor mogelijk risico vormen voor de wettelijke taak. Deze grip behoudt de gemeente niet met het inzetten van andere publiekrechtelijke instrumenten. 4a. In hoeverre zijn publieke taken te borgen door middel van uitbesteding? De door Stedin uitgevoerde werkzaamheden vinden (grotendeels) hun oorsprong in wettelijke taken die niet uitbesteed mogen worden aan marktpartijen. 4b. In hoeverre is het publiek belang te borgen via een ­bestuurlijk en financieel belang in een onafhankelijke rechtspersoon? Omdat het publieke aandeelhouderschap van netbeheerders in de wet is verankerd, is de huidige organisatievorm nog steeds de meest geschikte vorm als wordt gekeken naar de positionering en gestelde doelen van Stedin en de gemeente Den Haag.

bevoegdheden voor sturing Instrumenten De aandeelhouders van Stedin zijn 42 gemeenten, waarvan de gemeenten Den Haag (16,55%), gemeente Rotterdam (31,69%) en Dordrecht (9,05%) de grootsten zijn. Als aandeelhouder van de deelneming kan de gemeente sturen op de strategie van de deelneming en hiermee specifiek rekening houden met het publieke belang. Daarbij is het belangrijk aan te tekenen dat sturing vanuit aandeelhouderschap, sturing op hoofdlijnen en op afstand betekent. Concreet betekent dit dat het bestuur van de deelneming verantwoordelijk is voor de dagelijkse bedrijfsvoering en dit dus expliciet niet de verantwoordelijkheid én de mogelijkheid is van de gemeente als aandeelhouder. Aan de goedkeuring van de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA) zijn onder meer onderworpen: - Besluiten omtrent een belangrijke verandering van de identiteit of het karakter van Stedin; - Besluiten omtrent (des)investeringen in het gereguleerde domein (wettelijke verplicht) boven een bedrag van € 100 miljoen euro; - Besluiten tot de overname van een andere regionale netbeheerder; - Het Meerjaren Strategisch Plan (5 jaar) en bijbehorende mid term review (na 2,5 jaar); - Vaststelling van de jaarrekening en het verlenen van decharge aan de raad van bestuur raad van commissarissen.

Voorbeelden In 2022 is het Meerjaren Strategisch Plan voor de periode van 2023-2027 voorgelegd aan de AvA voor goedkeuring. De nieuwe strategie richt zich op: Bouwen, Benutten en Beheren. Hierbij is aandacht voor het verder mogelijk maken van de energietransitie, aandacht voor de aangescherpte doelen vanuit landelijk en Europees klimaatbeleid, het blijven borgen van de leveringszekerheid, de uitdagingen rondom netcapaciteit en voldoende gekwalificeerd personeel (RIS312030).

33 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

informatiebeveiliging Stedin voldeed ook in 2022 aantoonbaar aan de normen en richtlijnen op het gebied van veiligheid, arbeidsomstandigheden, milieuzorg, kwaliteitsmanagement, assetmanagement, informatiebeveiliging en crisismanagement. Waarbij Stedin in 2022 het certificaat voor Business Continuity Management Systeem heeft behaald (ISO 22301). Onderdeel van de Gedragscode van Stedin is zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens, in lijn met de Algemene Verordening Gegevensbescherming, zo zijn er privacy coördinatoren, is er een privacy jurist én een Functionaris Gegevensbescherming. Stedin Holding N.V. is in 2022 gehercertificeerd voor trede 4 van de Veiligheidsladder. Ook heeft Stedin in 2022 ruime aandacht besteed aan het veiligheidsbewustzijn door onze medewerkers regelmatig te trainen. De ketenpartners van Stedin spelen een belangrijke rol op het gebied van veiligheid. Zo is gekwalificeerd personeel vastgelegd in Bedrijfsvoering Electra (BVE) en Bedrijfsvoering Gas (BVG). Verder is de houding en gedrag gekoppeld aan kwaliteit en veiligheid een speerpunt, waaronder een ‘start-werk-bespreking, waarbij het werk, de bijzonderheden en de risico’s van het werk met de hele ploeg besproken.

duurzaamheidsdoelstellingen De duurzaamheidsstrategie van Stedin is erop gericht om in 2030 een klimaat neutrale, circulaire, (bio)diverse en inclusieve organisatie te zijn. Daarbij willen zij hun positieve impact op mens en milieu vergroten en tegelijkertijd de negatieve impact van hun bedrijfsvoering minimaliseren. Daarbij is het terugdringen van de impact van gasnetverliezen één van de grote uitdagingen. In 2022 is een reductie CO2-uitstoot gerealiseerd van -48% (target -36%), vergroening van de netverliezen elektriciteit van 100% (target 100%) en circulariteit van inkoop primaire assets van 40% (target 36%). Daarnaast streeft Stedin ernaar om in 2030 al hun bedrijfsbussen volledig geëlektrificeerd te hebben. In 2022 waren 83% van de 764 personenauto’s elektrisch (2021: 73%). Door de leveringsproblemen binnen de automobielindustrie is dit percentage lager dan voorzien. Zonder de leveringsproblemen was dit percentage op 91% uitgekomen. De verwachting is dat dit gedurende 2023 zal worden ingelopen. Ook zijn 210 elektrische bedrijfsvoertuigen besteld waarvan er 43 zijn geleverd in 2022. Voor de duurzaamheidsambitie van de gemeente zijn de rol en taken van Stedin randvoorwaardelijk voor een succesvolle energietransitie. De elektrificatie van auto’s, het geleidelijk afstappen van gas en het decentraal opwekken van energie via o.a.

zonnepanelen vragen een flinke uitbreiding van het elektriciteitsnet. Samenwerking Gemeente Stedin heeft een cruciale rol in de energietransitie. Bijna overal is uiteindelijk een verzwaring van het elektriciteitsnet nodig. Dit, zodat warmtepompen, zonnepanelen en/of oplaadpunten voor elektrische mobiliteit gerealiseerd kunnen blijven worden. De groei van het elektriciteitsgebruik vraagt daarnaast om meer transformatorstations. Stedin en de gemeente Den Haag werken

≡◄►

Stedin Groep N.V.

samen om dit goed te laten verlopen. Stedin is betrokken bij de transitievisie warmte als overlegpartner en als ontwikkelaar van één van de rekensystemen die gebruikt zijn in de analyse die de basis van de Transitievisie Warmte vormen. Stedin heeft netimpact analyses uitgevoerd voor de zoekgebieden voor zon en wind in de Regionale Energie Strategie (RES), en op basis daarvan adviezen gegeven over de haalbaarheid van het benutten van die zoekgebieden. Bij de uitrol van de openbare laadinfrastructuur wordt door team Den Haag elektrisch goed operationeel samengewerkt met S ­ tedin om de benodigde netaansluitingen gerealiseerd te krijgen. Door het Expertisecentrum Digitale Innovatie & Smart Cities en de Innovatieafdeling van Stedin is er een samenwerking rondom Living Lab Scheveningen. Hier wordt geëxperimenteerd met zogenaamde slimme elektriciteitsnetten, waarbij nieuwe functionaliteiten rondom het afstemmen van vraag en aanbod van energie getest worden om uiteindelijk de impact van elektrificatie op het publieke te minimaliseren, waardoor er meer duurzame lokale opwek aangesloten kan worden. Bij deze activiteiten is ook een technische analyse op wijkniveau uitgevoerd voor Scheveningen om het pad naar klimaatneutraliteit verder in te kleuren, waarbij Stedin ondersteunend is geweest.

diversiteit en inclusie Stedin zet alles op alles om de goede mensen aan te trekken en ze een mooi perspectief binnen Stedin te bieden en vitaal te houden. Met veel inzet, een aantrekkelijke arbeidsmarktcampagne en focus op ontwikkeling weten zij medewerkers te binden en te behouden. Tevens heeft Stedin het afgelopen jaar meer ingezet op doorstroom; een belangrijke pijler in het behoud van mensen. Hiermee bieden zij het personeel de kans om zich te blijven ontwikkelen. Op basis van de ontwikkelingen en prognoses heeft Stedin een strategisch personeelsplan waarmee ze vijf jaar vooruitkijken en goed kunnen anticiperen op de vraag van de toekomst. Daaruit bleek dat zonder aanvullende maatregelen in 2026 een tekort van 570 FTE zou ontstaan aan monteurs. Derhalve heeft Stedin begin dit jaar de wervingscapaciteit aanzienlijk vergroot, haar opleidingscapaciteit verdubbeld, een wervingsplan gemaakt om onder meer nieuwe doelgroepen aan te spreken zoals zij-instromers en samenwerkingsverbanden opgezet met externe partijen zoals ROC’s. Als gevolg hiervan hebben ze in 2022 2,5 x zoveel vacatures ingevuld als in 2021 (2022: 1.021 vacatures ingevuld). De Bedrijfsschool van Stedin neemt een cruciale plek in bij het zorgen voor de juiste technische mensen op de juiste plek. Velen hebben door de Bedrijfsschool de afgelopen jaren een stabiele maatschappelijke positie verworven.

Met de Bedrijfsschool zorgt Stedin we voor een solide instroom van nieuwe medewerkers en doorstroom van collega’s. Bij de nieuwe instroom investeert we nadrukkelijk in verschillende doelgroepen, zoals MBO-leerlingen (BBL-trajecten) en jongeren (BOL-trajecten), maar ook in mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, participatiemedewerkers en nieuwkomers.

Bestuurlijk belang

Financieel belang (x 1.000)

Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.

Ingebracht kapitaal

€ 22.689

% aandeel

16,55%

Financiële positie (x 1.000)

01-01-2022

31-12-2022

Eigen vermogen

€ 3.270.000

€ 3.342.000

Vreemd vermogen

€ 4.912.000

€ 5.178.000

€ 21.000

€ 43.600

Ja

Ja

Resultaat Goedkeuring accountant Uitgekeerd dividend

€ 15.600

34 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

Waarvan aan Den Haag

€ 2.080

≡◄►

Stedin Groep N.V.

raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Raad van Bestuur Bestaat uit 4 personen en wordt aangesteld door de Raad van Commissarissen. Raad van Commissarissen Bestaat uit 5 personen en wordt aangesteld door de ­Algemene vergadering van Aandeelhouders. In 2022 is Annie Krist is per 16 februari herbenoemd tot lid van de raad van commissarissen en is Hanne Buis per 23 september herbenoemd tot lid van de raad van commissarissen.

Man/vrouw verhouding RvB RvC

3 mannen 1 vrouw 3 mannen 2 vrouwen

35 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022

bezoldiging - De RvC bepaalt het salaris van de RvB aan de hand van beleid vastgesteld door de AvA. - De WNT-norm is van toepassing. - Nee de WNT-normen zijn niet overschreden en er zijn geen uitzonderingen van toepassing.

informatievoorzienin Raadsstukken in 2022: - RIS312030 Brief maart 2022 van de Aandeelhouderscommissie Stedin Groep aangaande de lange termijn financiering. - RIS312846 Brief juli 2022 van de Aandeelhouderscommissie Stedin Groep aangaande de lange termijn financiering. - RIS314452 Brief december 2022 van de Aandeelhouders­ commissie Stedin Groep aangaande de lange termijn financiering. De jaarstukken zijn openbaar en te vinden op jaarverslag.stedingroep.nl/2022.