RIS317436 Bijlage Jaarrapportage 2022
Tekst van het document
≡►
Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
≡◄►
Colofon Dit is een uitgave van Gemeente Den Haag Bestuursdienst / Dienst Middelen en Control / Treasury en Verbonden Partijen Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag Spui 70, 2511 BT Den Haag
Vormgeving en illustraties Studio Tint, Den Haag December 2023
≡◄►
Inhoud
Inleiding 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
2 14 15
3 16 17 18 19 20 21 22
4
3
4
Vennootschappen
7
Bank Nederlandse Gemeenten N.V. Dunea N.V. Haagse Milieu Services N.V. HTM Personenvervoer N.V. HTM Railinfra B.V. Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quarter B.V. Stadsherstel Den Haag en Omgeving N.V. Starterspanden Den Haag B.V./C.V. Stedin Groep N.V. United Fish Auctions N.V. Grondexploitatiemaatschappij Vroondaal B.V./C.V. Ontwikkelingscombinatie Wateringse Veld B.V./C.V. Wijkontwikkelingsmaatschappij Den Haag Zuidwest B.V.
8 11 15 18 21 23 26 29 32 36 39 42 45
Stichtingen, verenigingen en coöperaties
49
Wigo4IT Holdingfonds Economische Investeringen Den Haag
50 52
Gemeenschappelijke regelingen
56
GGD en Veilig Thuis Haaglanden Omgevingsdienst Haaglanden Bedrijvenschap Harnaschpolder Industrieschap de Plaspoelpolder Metropoolregio Rotterdam-Den Haag Veiligheidsregio Haaglanden Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden
57 60 63 66 69 72 75
Partijen met enkel een bestuurlijk belang
78
Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
≡◄►
Inleiding
Gemeente Den Haag is verbonden aan verschillende publiekrechtelijke en privaatrechtelijke organisaties. Als de gemeente zowel financieel als bestuurlijk participeert in een organisatie dan is er sprake van een verbonden partij (VP). Dit kunnen vennootschappen, gemeenschappelijke regelingen, stichtingen of verenigingen zijn. De verbonden partijen staan op afstand van de gemeente en elk van de verbonden partijen draagt op verschillende wijze bij aan het Haags publiek belang. De gemeente ziet erop toe dat dit publiek belang in de praktijk wordt gerealiseerd. In het Beleidskader verbonden partijen, hierna genoemd Beleidskader VP, staat beschreven op welke wijze de gemeente met haar verbonden partijen omgaat om het publieke belang te borgen. Het meest actuele vastgestelde beleidskader is Beleidskader Verbonden Partijen 2022 (RIS310950). In het Beleidskader VP is, onder meer, opgenomen dat het college elk jaar de raad informeert via een ‘jaarrapportage verbonden partijen’. De jaarrapportage is een aanvulling op de aparte paragraaf ‘verbonden partijen’ in de jaarrekening en de begroting van de gemeente. In de gemeentelijke jaarrekening presenteert het college de voornemens en behaalde resultaten. In de jaarrapportage wordt uitgebreider verslag gedaan over de bedrijfsvoering van de verbonden partijen. De jaarrapportage wordt aan het einde van het kalenderjaar aangeboden aan de raad.
Ten einde van het kalenderjaar kan er pas worden uitgegaan van de vastgestelde jaarcijfers van het betreffende jaar waarop de jaarrapportage betrekking heeft. Ontwikkelingen Op 12 oktober 2023 heeft het college een vernieuwde verantwoordelijkheidsverdeling aangenomen (RIS316773). Voor eenduidige en volledige beheersing van verbonden partijen zijn voor elke verbonden partij twee wethouders verantwoordelijk. Eén wethouder - in veel gevallen de wethouder van Financiën - is aanspreekbaar op de financiële beheersing en het toezicht op verbonden partijen. De andere wethouder – de wethouder die het desbetreffende beleids terrein als portefeuille heeft – is verantwoordelijk voor de inhoudelijke en beleidsbepalende kant van de verbonden partij in kwestie. In de jaarrapportage wordt per betreffende verbonden partij rechtsboven aangegeven welke wethouder het eerste aanspreekpunt is voor de raad per verbonden partij. De gemeente is bij collegebesluit van 7 december 2021 (RIS310840) uitgetreden uit de Wijk ontwikkelingsmaatschappij Stationsbuurt Oude Centrum BV/CV (WOM-SOC). WOM-SOC is met ingang van 20 juni 2022 opgeheven. Sinds jaarrapportage 2020 is de gemeente niet aangesloten bij een nieuwe verbonden partij en is er ook geen opgericht (RIS311587). In overeenstemming met RIS315068 (Afhandeling motie ‘Sta voor het publieke belang’ d.d.
29 augustus 2023), is in het jaarverslag van dit jaar voor elke verbonden partij vastgelegd hoe de gemeente de publieke belangen aanstuurt; gebaseerd op de (statutaire) instrumenten én samengevat volgens de vier hoofdvragen van het Haags Toetsingskader (RIS310950). Bovendien is ook de toezegging aan de raad van 30 maart 2023 met betrekking tot het opvragen van informatie over informatiebeveiliging specifiek opgenomen in deze jaarrapportage.
4
Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
≡◄► De Evaluatie Verbonden Partijen 2022 ‘Sturing werkt’ (RIS313870) is eind 2022 naar de raad verzonden en vastgesteld. Beleidskader Verbonden Partijen 2022 (RIS310950) is door de raad vastgesteld met daarin opgenomen het toetsingskader voor het aangaan, afstoten en evalueren van verbonden partijen. Met deze evaluatie zijn alle verbonden partijen geëvalueerd aan de hand van dit nieuwe beleidskader en het daarin opgenomen toetsingskader. Een van de uitkomsten uit de evaluatie is dat voor een tweetal verbonden partijen nader onderzoek naar continuering van deelname nodig is, te weten United Fish Autions (oftewel UFA) en Stadsherstel; - Het nader onderzoek naar deelname in UFA is afhankelijk van de Havenvisie. Uit de Havenvisie wordt duidelijk wat het publiek belang van UFA als onderdeel van de Scheveningse haven is. Naar verwachting wordt volgend jaar de Havenvisie naar de raad gestuurd (RIS315498). Als duidelijk wordt wat het publiek belang van UFA betreft, kan nader worden onderzocht op welke (alternatieve) wijze het publiek belang van UFA kan worden geborgd; - Vanuit het beleid van de gemeente Den Haag met het uitgangspunt van actief aandeel houderschap heeft de gekozen vorm certificaathouderschap van de gemeente, voor deelname aan Stadsherstel niet de voorkeur.
De mate waarin certificaathouderschap voldoende toereikend blijft om de bijdrage van Stadsherstel aan het Haags publiek belang te kunnen blijven realiseren is – op basis van de evaluatie – niet volledig te staven. Daarom zal nader onderzoek worden gedaan, de uitkomsten zullen met de raad worden gedeeld.
5
Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
≡◄► * Resultaten x € 1.000
Innovation Quarter
United Fish Autions Aandeel
34%
Resultaat*
€ - 337
Aandeel
0,397%
Resulaat*
€ 1.532 Ontwikkelingscombinatie Wateringse Veld Aandeel BV: 50% CV: 49% Resultaat* BV: €-1 CV: €0
Bank Nederlandse Gemeenten Aandeel 2,3% Resultaat*
€ 300
Wijkontwikkelingsmaatschappij Den Haag Zuidwest Aandeel 42% Resultaat*
€ 9.297 Starterspanden Aandeel
BV: 50% CV: 63% Resultaat* BV: €9 CV: € 360 Grondexploitatiemaatschappij Voondaal Aandeel BV: 50% CV: 48% Resultaat* BV: € 64 CV: € 1.857
Stadsherstel Aandeel
21%
Resultaat*
€ 759
100% € 454
Dunea Aandeel
39,34%
Resultaat*
€ 7.132
Aandeel
99,9%
Haagse Milieu Services Aandeel
Resultaat*
€ 1.941
Resultaat*
HTM Personenvervoer
HTM Railinfra
6
Stedin
Aandeel
100%
Aandeel
16,55%
Resultaat*
€0
Resultaat*
€ 43.600
Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
≡◄►
1
Vennootschappen
De gemeente kan met de aanschaf van aandelen participeren in verschillende vormen vennootschappen: een besloten, een naamloze of commanditaire vennootschap. Voor de besloten en naamloze vennootschap wordt de term deelneming gehanteerd. In een deelneming heeft de gemeente zowel een financieel als een bestuurlijk belang. Het bezit van de aandelen is een financieel belang. Het bestuurlijk belang is in de meeste gevallen de rechten in de aandeelhoudersvergaderingen, zoals de mogelijkheid om de statuten aan te passen, jaarstukken goed te keuren of bestuursleden te benoemen. Het precieze mandaat van de gemeente als lid van de aandeelhoudersvergadering is statutair bepaald en afhankelijk van het stemaandeel van de gemeente, en kan per deelneming verschillen. De commanditaire vennootschap is een bijzondere vorm, waar de gemeente als stille vennoot in participeert en via de besloten vennootschap ook een belang heeft in de beherend vennoot (besloten vennootschap). Stille vennoten hebben geen bestuurlijk belang en zijn daarmee in formele zin geen verbonden partij. Maar omdat ze in alle gevallen zijn gekoppeld aan een besloten of naamloze vennootschap zijn ze wel onderdeel van deze rapportage. De gemeente participeert in de volgende vennootschappen: 1 Bank Nederlandse Gemeenten N.V. 2 Dunea N.V. 3 Haagse Milieu Services N.V. 4 HTM Personenvervoer N.V. 5 HTM Railinfra B.V.
6 Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quarter B.V. 7 Stadsherstel Den Haag en Omgeving N.V. 8 Starterspanden Den Haag B.V./C.V. 9 Stedin Holding N.V. 10 United Fish Auctions N.V. 11 Grondexploitatiemaatschappij Vroondaal B.V./C.V. 12 Ontwikkelingscombinatie Wateringse Veld B.V./C.V. 13 Wijkontwikkelingsmaatschappij Den Haag Zuidwest B.V.
7
Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
1
Bank Nederlandse Gemeenten N.V.
Deelneming
Programma
Naamloze vennootschap
15 - Financiën
≡◄►
De cijfers van 2022 laten zien dat BNG Bank er financieel sterk voor staat. De actuele ontwikkelingen in het afgelopen jaar worden niet beschouwd als een bijdrage aan het publieke belang van de verbonden partij. Vooruitblik Een betrouwbare schatting van de nettowinst voor 2023 kan de bank niet maken. BNG Bank stuurt ook in de toekomst actief op het vergroten van de maatschappelijke impact die zij via haar klanten maakt. Zij doet dat aan de hand van vijf Sustainable Development Goals (SDGs) van de VN. De nulmeting op concrete indicatoren gelinkt aan de genoemde vijf SDG’s is begin 2022 op de website gepubliceerd, begin 2023 gevolgd door de eerste reguliere meting. De ambitie van de bank is om in 2023 via haar klanten 10% meer maatschappelijke impact te maken dan in 2021.
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Bank Nederlandse Gemeenten N.V. (BNG) is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Met gespecificeerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Door het publiek aandeelhouderschap kan BNG een sterke kapitaalspositie behouden. Ratingbureaus Fitch, Moody’s en S&P waarderen BNG Bank op het hoogste ratingniveau. De klanten van de BNG zijn organisaties in het publieke domein die via de sterke kapitaalpositie van de BNG kunnen profiteren van aantrekkelijke financiering voor de korte en lange termijn. Bijkomend voordeel is dat het dividend terecht komt bij de publiek aandeelhouders en zo opnieuw geïnvesteerd kan worden in het publiek belang. Ontwikkeling Uit het jaarverslag blijkt dat de bank het jaar 2022 heeft afgesloten met een nettowinst van € 300 mln. ten opzichte van € 236 mln. in 2021. Dit is een 21%-stijging ten opzichte van 2021. Belangrijke oorzaak hiervan is het hogere renteresultaat. Het renteresultaat bedraagt in 2022 € 481 miljoen, een stijging van € 74 miljoen ten opzichte van 2021. Deze stijging is een gevolg van de hogere rente en van de correctie voor een niet toegekende bonus op afgesloten transacties in het kader van Targeted Longer-Term Refinancing Operations (TLTRO).
De TLTRO is een instrument van de ECB om schade aan de economie door de coronacrisis tegen te gaan. Als gevolg van de hogere rente en de ontwikkeling van spreads is ook het resultaat financiële transacties gestegen, van € 100 mln. in 2021 naar € 113 mln. in 2022. In 2022 is de debiteurenvoorziening toegenomen tot € 53 mln., een stijging van € 33 mln. ten opzichte van 2021. Dit komt door de verslechtering van de macro-economische vooruitzichten en door een overlay voor de gezondheidssector. De bedrijfslasten zijn met € 8 mln. gestegen ten opzichte van 2021, tot € 115 mln. Dit komt door de inflatie en investeringen in het kredietproces en de IT-organisatie.
8
Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
toepassing haags toetsingskader 1. In hoeverre is er sprake van een Haags publiek belang? De BNG is de bank voor het publieke domein; bank van en voor overheden en instellingen, en voor het maatschappelijk belang. Met gespecificeerde financiële dienstverlening draagt BNG Bank bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. BNG Bank is landelijk actief, dus ook in Den Haag. Het is in het belang van de gemeente, dat organisaties in het publiek domein hun investeringen kunnen financieren. Zo wordt door kredietverlening aan Haagse woningcorporaties huisvesting van Haagse inwoners verbeterd. Vanwege haar triple A status is BNG Bank in staat om tegen gunstige tarieven funding aan te trekken op de internationale kapitaalmarkten. Ook in tijden van crisis, waarin beleggers op zoek gaan naar veilige belegging. Hierdoor kunnen klanten ook in onzekere tijden op financiering en betalingsverkeer van BNG Bank vertrouwen. Dit levert een hoge mate van zekerheid op voor de gemeente. De gemeente kan in principe altijd geld lenen van BNG Bank. 2. In hoeverre is het publiek belang afdoende te borgen door middel van wet- en regelgeving/vergunningsverlening, subsidie, een lening of garantstelling? De gemeente heeft de mogelijkheid de kapitaalpositie van BNG Bank te versterken via het publiek aandeelhouderschap.
Andere manieren van kapitaal verstrekken aan publieke instellingen waardoor het publieke belang wordt gerealiseerd, zoals bijvoorbeeld een subsidierelatie, zou geen grondslag hebben en zou de gemeente geen inspraak geven. Verder heeft de gemeente geen mogelijkheid om dit publiek belang via wet en regelgeving te realiseren. 3. Is mogelijk/wenselijk om het publieke belang op afstand uit te voeren of is volledige gemeentelijke betrokkenheid noodzakelijk? BNG Bank is opgericht in 1914 en richt zich exclusief op het publieke domein in Nederland. Klanten zijn onder meer gemeenten, woningcorporaties en zorg- en onderwijsinstellingen.
Bank Nederlandse Gemeenten
BNG Bank is gedreven door maatschappelijke impact. Om te zorgen dat klanten maatschappelijke impact kunnen maken, is het essentieel dat BNG Bank als publieke bank haar taken goed uitvoert. 4a. In hoeverre zijn publieke taken te borgen door middel van uitbesteding? De wettelijke taken zijn niet uit te besteden aan een marktpartij. Het is niet mogelijk om gunstige rentetarieven op de markt in te kopen. 4b. In hoeverre is het publiek belang te borgen via een bestuurlijk en financieel belang in een onafhankelijke rechtspersoon? BNG Bank heeft alleen publieke aandeelhouders en heeft enkel klanten in het publiek domein, waarbij het aandeelhouderschap van gemeente Den Haag historisch is ontstaan. De belangen worden gewaarborgd doordat de BNG Bank meldingen doet aan de aandeelhoudende gemeenten over de strategie van de bank. Tevens heeft de gemeente als aandeelhouder inspraak op in de statuten gedefinieerde besluiten. Daarnaast worden leden van de Raad van Commissarissen door de Algemene Vergadering benoemd. Voor de gemeente is het aandeelhouderschap niet cruciaal om de taken van de BNG te kunnen uitvoeren, maar er wordt een (landelijk) publiek belang mee gediend waar de gemeente ook baat bij heeft. Er zijn geen redenen om af te zien van deelname in BNG Bank.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten De AvA stelt de benoeming van de RvC vast. De gemeente kan in gezamenlijkheid met andere aandeelhouders richting de vennootschap optreden. Voorbeelden N.v.t. toepassing in 2022. Enkele jaren geleden hebben de aandeelhouders gezamenlijk een aanpassing van het inkomen van de voorzitter van de Raad van Bestuur bewerkstelligd.
informatiebeveiliging In 2021 is het kader en het beleid van de nieuwe privacy organisatie binnen BNG Bank opgesteld. Verbeteringen met betrekking tot de bescherming van persoonlijke gegevens zijn als onderdeel van de implementatie van de nieuwe privacy organisatie doorgevoerd in 2022. In 2022 hebben zich geen belangrijke incidenten met betrekking tot persoonlijke gegevens en informatiebeveiliging voorgedaan. Om het bewustzijn van medewerkers ten aanzien van informatiebeveiliging te verhogen zijn elk kwartaal phishing tests uitgevoerd en zijn beveiligingsalertheid sessies georganiseerd (incl. serious gaming sessies). De eerste lijn beveiligingsfunctie is in 2022 versterkt. Om het management van beveiligingsrisico’s te versterken worden regelmatig assessments en ethische penetratietesten uitgevoerd. De capaciteit ten aanzien van informatiebeveiliging is in 2022 versterkt en zal verder uitgebreid worden in 2023. Daarnaast wordt de beveiliging van het IT-landschap verder versterkt conform de industriestandaard Critical Security Controls (CIS).
9
≡◄►
N.V.
Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
duurzaamheidsdoelstellingen BNG Bank heeft een eerste meting gedaan van de maatschappelijke impact die de klanten realiseren. Hiervoor zijn concrete en meetbare maatschappelijke doelstellingen geformuleerd die door de klanten op middellange termijn gerealiseerd (moeten) worden. Hiervoor worden gegevens verzameld over bijvoorbeeld vergroening, leefbaarheid van steden, de verduurzaming van onderwijspanden en het energieverbruik van instellingen. Meting van de aan de kredietportefeuille verbonden CO2emissies vond al langer plaats en is nu ook onderdeel geworden van de impactmeting. Vanwege beschikbaarheid van gegevens vindt de rapportage telkens plaats over het jaar dat voorafgaat aan het verslagjaar van de bank. Uit de meting over het jaar 2021 is gebleken dat de CO2-emissies van de kredietportefeuille zijn gedaald ten opzichte van het voorgaande jaar. BNG Bank wil een betekenisvolle bijdrage leveren aan het leefbaar houden van ons klimaat. De bank heeft in 2019 het Nederlands Klimaatakkoord onderschreven. Dat akkoord is in lijn met het wereldwijde Klimaatakkoord van Parijs. Eind 2022 is het Klimaatplan – Going Green gepresenteerd www.bngbank.nl/over-BNG-Bank/Klimaatplan. Hierin geeft de bank aan hoe de uitstoot van de eigen organisatie én de emissies verbonden aan de kredietportefeuille in lijn gebracht gaan worden met de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs.
Samenwerking Gemeente Er is geen sprake van een directe samenwerking met de gemeente.
diversiteit en inclusie BNG Bank stimuleert het aantrekken, behouden en benutten van divers talent en gelooft in de meerwaarde hiervan. BNG Bank wil een organisatie zijn die een werkomgeving biedt waar mensen zich welkom voelen, zichzelf kunnen zijn en gewaardeerd worden om wie ze zijn. Een optimaal team heeft een mix van mannen en vrouwen, verschillende leeftijden en verschillende achtergronden, zowel met betrekking tot etniciteit als wat betreft opleidingen en competenties. Belangrijk deel van de ‘werkgeverspropositie’ van BNG Bank is, dat je bij BNG Bank kunt zijn wie je wilt. BNG Bank waardeert medewerkers als persoon en de bijdragen van medewerkers aan de ambities en doelstellingen. De bank koestert een open blik naar de wereld en staat open voor nieuwe en andere ideeën, waardoor alle medewerkers welkom zijn. BNG Bank voldoet aan haar eigen doelstelling om ten minste 33% mannen en ten minste 33% vrouwen te hebben in de Raad van Commissarissen (RvC) en het Executive Committee. Daarnaast monitort BNG Bank de man/vrouw-verhouding van de medewerkers en specifiek van de leidinggevenden, waarbij de doelstelling is dat er ten minste 40% mannen en ten minste 40% vrouwen in dienst zijn.
In het Klimaatplan kiest BNG Bank ervoor om bij het terugdringen van de CO₂-uitstoot gezamenlijk op te trekken met de grootste vier sectoren waarin de bank actief is: woningcorporaties, gemeenten, zorg en onderwijs. Daarmee is het Klimaatplan een ijkpunt in de relatie tussen BNG Bank en haar klanten.
≡◄►
Bank Nederlandse Gemeenten N.V.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal % aandeel
€ 2.894 2,3%
Financiële positie (x 1.000)
01-01-2022
31-12-2022
Eigen vermogen
€ 5.062.000
€ 4.615.000
Vreemd vermogen
€ 143.988.000
€ 107.459.000
€ 236.000
€ 300.000
Ja
Ja
Resultaat Goedkeuring accountant Uitgekeerd dividend
€ 139.000
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Raad van Bestuur Deze bestaat uit 5 personen en wordt aangesteld door de Algemene vergadering van Aandeelhouders. Raad van Commissarissen Deze bestaat uit 7 personen en wordt aangesteld door de Algemene vergadering van Aandeelhouders.
Man/vrouw verhouding RvB
3 mannen 2 vrouwen
RvC
5 mannen 2 vrouwen
Waarvan aan Den Haag
bezoldiging - In 2016 is het beloningsbeleid voor de BNG gewijzigd en vastgesteld door de aandeelhouders. De onderbouwing van de hoogte van de beloning is gebaseerd op de publieke en private kenmerken van de bank: welk deel is ‘overwegend publiek’ en welk deel is ‘overwegend privaat’. Er is hierbij gekeken naar de omvang, aantal medewerkers, activiteiten en complexiteit van de bank. Op basis van deze weging stelt het Ministerie van Financiën voor een verdeling aan te houden 60 publiek/40 privaat. Voor het publieke deel is de WNT-norm als referentie gebruikt. Voor het private deel wordt (maximaal) de mediaan van een (private) peer group als referentie gebruikt. - Naast de beloning van de RvB wordt ook de beloning van de RvC aangepast. Als uitvloeisel van de financiële crisis wordt de regelgeving voor financiële instellingen strenger en complexer. Het tijdsbeslag van de uitoefening van het toezicht door commissarissen is daardoor toegenomen. - De WNT is niet van toepassing, omdat de bank geen commerciële (concurrerende) marktpartij is. - De bezoldigingen van de RvB leden liggen binnen de normen van de WNT.
informatievoorziening Raadsstukken in 2022: geen/n.v.t. De jaarstukken zijn openbaar en te vinden op www.bng.nl/jaarverslag).
10 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
€ 3.200
2
Dunea N.V.
Deelneming
Programma
Naamloze vennootschap
15 - Financiën
≡◄► water voor de Toekomst’. In dit strategische programma komen alle inspanningen samen die de drinkwatervoorziening van de toekomst veilig moeten stellen: investeringen in het huidige rivier-duinsysteem en voorbereidingen voor investeringen in nieuwe bronnen, het stimuleren van bewust en duurzaam watergebruik en het samenwerken voor schone bronnen. Ook zijn de zorgen over schone drinkwaterbronnen toegenomen. Het rivierwater dat Dunea inneemt voor de productie van drinkwater wordt steeds vuiler. Vooral de concentraties van PFAS in de rivieren baren Dunea zorgen. Omdat industrieën nog steeds PFAS kunnen lozen, wordt Dunea geconfronteerd met omstandigheden die op zijn minst zeer uitdagend zijn. Het dwingt drinkwaterbedrijven om extra zuiveringen te ontwikkelen. Echter betreffen het forever chemicals, die niet volledig verdwijnen. Daarom is het cruciaal dat drinkwaterbronnen veel beter beschermd worden.
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Dunea heeft als statutaire doelstelling: a. Het voorzien in de behoeften aan drinkwater en industrie water binnen het distributiegebied, alsmede het voorzien in de behoeften aan drinkwater en gros en industriewater buiten het distributiegebied; alles met inachtneming van de eisen van verantwoord natuurbeheer van het aan de zorgen van de vennootschap toevertrouwd duingebied; b. Het verantwoord natuurbeheer van het aan de zorgen van de vennootschap toevertrouwd duingebied, een en ander met inachtneming van de eisen van verantwoorde waterwinning; c. Het beheren van andere onderdelen van de waterketen zoals riolering en afvalwaterzuivering zowel binnen als buiten het distributiegebied. Op dit moment richten de activiteiten van Dunea zich op ad a. en ad b. en zijn er geen activiteiten op ad. C. Het openbaar belang betreft drinkwatervoorziening en natuurbeheer. Burgers en bedrijven worden door Dunea voorzien van veilig drinkwater tegen minimale kosten. Daarnaast beheert Dunea met het haar toevertrouwde duingebied een voor de gemeente belangrijk natuurgebied dat onderdeel is van Nationaal Park Hollandse Duinen. Ontwikkeling In 2022 kreeg Dunea te maken met toegenomen kosten voor de productie van drinkwater, onder andere door gestegen prijzen voor energie en grondstoffen. Dit zorgde voor een forse stijging van het drinkwatertarief.
Tegelijkertijd heeft de hoge gasprijs een sterk effect gehad op de afzet van drinkwater: Dunea zette in 2022 bijna 2 procent (1,4 miljard liter) minder drinkwater af dan het jaar ervoor, voornamelijk doordat er minder lang of minder vaak gebruik werd gemaakt van de douche. Op de langere termijn zijn er, mede door bevolkingsgroei, juist zorgen over een dreigend drinkwatertekort. Derhalve heeft Dunea in 2022 de versnelling ingezet op haar strategie ‘Drink-
11 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
Ondanks deze ontwikkelingen heeft Dunea in 2022 ruim 78 miljoen m3 drinkwater geproduceerd. Daarnaast is er geïnvesteerd in natuur, biodiversiteit en veiligheid in de circa 2.400 hectare natuur van haar duingebieden. Vooruitblik Met de ruim 1,3 miljoen mensen in haar afzetgebied en een bevolkingsprognose die groeit, staat Dunea voor de grote opgave om zeven miljoen kubieke meter water extra te maken voor 2030. Een klein deel daarvan heeft zij al gerealiseerd, nu resteren nog de moeilijkste projecten. Echter is het groene licht van de provincie het grote struikelpunt voor de benodigde vergunningen voor de extra waterproductie. Dunea wil als waterbedrijf minimaal vijf procent operationele reserves aanhouden om schommelingen, zoals in lange droge zomerperiodes, te kunnen opvangen. Het doel is om dit uit te breiden tot tien procent, maar in 2022 namen de reserves af, waarbij de verwachting is dat de reserves voor 2023 verder afnemen tot rond de drie procent. Dunea is in gesprek met de provincie en andere stakeholders over haar groeiende zorg dat er misschien al in 2023 tijdelijk onvoldoende water is.
toepassing haags toetsingskader 1. In hoeverre is er sprake van een Haags publiek belang? Kwalitatief goed en betaalbaar drinkwater voor de Haagse inwoners en beheer van natuur op Haags grondgebied zijn directe Haagse belangen die worden gediend met aandeel houderschap in Dunea. 2. In hoeverre is het publiek belang afdoende te borgen door middel van wet- en regelgeving/vergunningsverlening, subsidie, een lening of garantstelling? Gelet op de Drinkwaterwet dienen de aandelen van een drinkwaterbedrijf in handen te zijn van een publiekrechtelijk rechtspersoon. Die verplichting wordt enkel met aandeelhouderschap ingevuld. Voor het natuurbeheer is het aandeelhouderschap een aanvulling op publiekrechtelijke instrumenten als de vaststelling van het bestemmingsplan en vergunningsverlening.
≡◄►
Dunea N.V.
3. Is mogelijk/wenselijk om het publieke belang op afstand uit te voeren of is volledige gemeentelijke betrokkenheid noodzakelijk? Zowel de drinkwatervoorziening als het natuurbeheer zijn aan te merken als publiek belang. Hier zijn geen einddata voor voorzien. De huidige organisatievorm is nog steeds de meest geschikte vorm als wordt gekeken naar de positionering en gestelde doelen van Dunea en de gemeente Den Haag. Mede doordat de Drinkwaterwet is ingericht op aandeelhouderschap van overheden. 4a. In hoeverre zijn publieke taken te borgen door middel van uitbesteding? Gelet op de al genoemde Drinkwaterwet dienen de aandelen van een drinkwaterbedrijf in handen te zijn van een publiekrechtelijk rechtspersoon. Uitbesteding is daarmee geen optie. 4b. In hoeverre is het publiek belang te borgen via een bestuurlijk en financieel belang in een onafhankelijke rechtspersoon? Net als de afgelopen 150 jaar draagt aandeelhouderschap in Dunea ook de komende jaren bij aan de borging van de Haags publiek belangen drinkwatervoorziening en natuurbeheer. Via aandeelhouderschap blijft de gemeente actief sturen op kwalitatief en betaalbaar drinkwater voor Haagse inwoners. De AvA van Dunea, waar de gemeente onderdeel van uitmaakt, heeft verschillende bevoegdheden die kunnen worden ingezet bij het beschermen van het publiek belang.
Het meerjarenplan en de meerjarenbegroting, de jaarbegroting, de drinkwater- en aansluittarieven en de leverantie- en aansluitvoorwaarden dienen te worden voorgelegd aan de aandeelhouders. Ook benoemen de aandeelhouders de leden van de Raad van Commissarissen en kan de AvA aanwijzingen geven aan de directie betreffende de algemene lijnen van het te volgen financiële, sociale en economische beleid en van het personeelsbeleid.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten De AvA van Dunea, waar de gemeente onderdeel van uitmaakt, heeft verschillende bevoegdheden die kunnen worden ingezet bij het beschermen van het publiek belang. Het meerjarenplan en de meerjarenbegroting, de jaarbegroting, de drinkwater- en aansluittarieven en de leverantie- en aansluitvoorwaarden dienen te worden voorgelegd aan de aandeelhouders. Ook benoemen de aandeelhouders de leden van de Raad van Commissarissen. Voorbeelden In 2022 heeft de AvA van Dunea de Begroting 2023 en de Meerjarenbegroting 2023 – 2027 en de Tarievenregeling 2023 goedgekeurd. Daarnaast heeft de AvA de jaarrekening 2021 van Dunea N.V. vastgesteld en décharge verleend aan de directie en RvC over het gevoerde beleid en toezicht over 2021.
informatiebeveiliging Dunea heeft volop aandacht besteed aan een veilige werkomgeving en in het bijzonder het doen van veiligheidsmeldingen, opleidingen op het gebied van veiligheid en het signaleren van risico’s tijdens het werk. Specifieke aandacht voor veiligheid was er in november 2022, de voor de gelegenheid uitgeroepen Maand van de Veiligheid. Tijdens verschillende activiteiten was er aandacht voor fysieke sociale en digitale veiligheid. De Maand van de Veiligheid is afgesloten met een audit door de VCA (Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers) met een positief eindoordeel: Dunea heeft de VCA**-certificering behaald. In de aanloop naar deze certificering hebben het veiligheidsmanagementsysteem en het veiligheidsbewustzijn een krachtige impuls gekregen. Cybersecurity was altijd al belangrijk voor Dunea, maar het belang neemt toe. Mede doordat er ook steeds meer wordt gevraagd vanuit wetgeving wordt steeds meer gevraagd, waaronder aan NIB2 (wetgeving vanuit de Eu gericht op verbeteren cybersecurity) en de Wet Open Overheid. Bij Dunea wordt op meerdere manieren geanticipeerd. Zowel op het gebied van preventieve maatregelen als op het gebied van detectie, monitoring & respons en repressie & herstel. Dunea heeft haar capaciteit voor cybersecurity in 2022 uitgebreid.
Ook is het security awareness platform vernieuwd en besteed Dunea steeds meer aandacht aan awareness-gerichte activiteiten. Daarnaast brengt Dunea steeds meer applicaties naar de cloud. Zo stond 2022 in het teken van een vooronderzoek naar de cloudmigratie van het Enterprise Resource Planning softwaresysteem (ERP-systeem). In 2023 gaat Dunea starten met de migratie van het ERP-systeem, hetgeen de komende twee jaar een groot beslag legt op de organisatie. Verder onderzoekt Dunea verantwoord gebruik van nieuwe toepassingen, zoals ChatGPT. Hierbij wordt gekeken naar de mogelijkheden en de impact van deze nieuwe technologie, waarbij Dunea de risico’s en mitigerende maatregelen integraal meeneemt.
duurzaamheidsdoelstellingen De werkzaamheden, producten en dienstverlening van Dunea raken direct en indirect aan alle Sustainable Development Goals (SDG’s). De SDG’s zijn een middel om aan te geven aan welke SDG’s een onderneming de grootste bijdrage levert (of beoogt te leveren). Dunea kiest ervoor om de focus te leggen op de vier SDG’s waar de organisatie het meeste verschil kan maken: Schoon water en sanitair (SDG 6), leven op het land (SDG 15), goede gezondheid en welzijn (SDG 3) én klimaatactie( SDG 13). SDG 6 (schoon water en sanitair) & SDG 15 (leven op het land) horen bij de kerntaak van Dunea. SDG 3 (goede gezondheid en welzijn) is een afgeleide van gezond drinkwater en recreatie in de natuur en de impact die dat op de mens heeft en een koersdoel van Dunea. En SDG 13 (klimaatactie) ziet Dunea als een urgente mondiale uitdaging inclusief bijbehorende wetgeving (Klimaatakkoord) en de verregaande invloed die deze ontwikkeling heeft op de bedrijfsvoering van Dunea. Ook streeft Dunea naar een zo efficiënt mogelijk energie- en grondstoffengebruik, het terugbrengen van (in)directe CO2emissies en het minimaliseren van vervuiling. Dit doet Dunea
12 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
≡◄►
Dunea N.V.
door zich onder meer te richten op een klimaat neutrale bedrijfs voering en het stimuleren van aquathermie in de energie transitie. Eind 2022 was 29% van het wagenpark van Dunea elektrisch (2021: 28%). Voor 2023 ligt de doelstelling op 40%. Ook is Dunea in 2022 gestart met het verder uitwerken van haar energiestrategie, met als doel elektriciteitsbesparing, aardgas besparing, eigen opwek van groene elektriciteit en het slim inkopen van groene energie. Zo heeft Dunea in 2022 een 100% inkoop van groene windenergie uit Nederland gerealiseerd. Tevens heeft Dunea voortgang geboekt met het plaatsen van zonnepanelen voor de eigen opwek van energie. Eind 2022 zijn alle beoogde 168 zonnepanelen op het hoofdkantoor in Zoetermeer geplaatst, met een verwachte jaaropbrengst van 53 MWh. Medio 2023 moet de uitbreiding van de zonnepanelen op de langzame zandfilters van pompstation Scheveningen gereed zijn. Het gaat om in totaal 3.900 panelen met een verwachte jaaropbrengst van 1.100 MWh. Door verhoogde poederkooldoseringen om PFAS uit het drinkwater te zuiveren, is de emissie in scope 3 (indirecte CO2-uitstoot veroorzaakt door bronnen niet in het bezit van Dunea) gestegen t.o.v. 2021. Dunea onderzoekt duurzame oplossingen om het PFAS-houdende poederkoolslib af te voeren.
Verder heeft Dunea verder gewerkt aan de implementatie van Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), zijnde een richtlijn van de Europse Unie die bedrijven vanaf 2024 verplicht te rapporteren over de impact van hun activiteiten op mens en milieu. In 2023 is een projectteam gevormd om de vereisten vanuit CSRD gestructureerd te implementeren en te integreren in de bestaande processen en bedrijfsvoering.
diversiteit en inclusie Dunea heeft diversiteit en inclusie in 2022 nog concreter vormgegeven met een voorstel voor een nieuwe visie en beleid. Deze is begin 2023 vastgesteld. In het beleid zitten twee speerpunten: het aantrekken en behouden van vrouwen in de techniek en het aantrekken en behouden van mensen met een niet-westerse etnisch-culturele achtergrond. Dunea is ook aan de slag met het vergroten van de bewustwording op het gebied van diversiteit en inclusie. Dit alles krijgt vorm in beleid, het ontwikkelen van vaardigheden en gedrag, en inrichting van werving en selectie. Op deze manier hopen we meer diversiteit te creëren en zo ook beter vacatures in te vullen en het (blijven) werken bij Dunea aantrekkelijker te maken. Dunea zet (al jaren) verschillende factoren in om discriminatie in het totale recruitmentproces tegen te gaan, dus zowel in de werving als bij de selectie van kandidaten. Dunea streeft een evenwichtige verdeling na van mannen en vrouwen binnen de directie, het managementteam en de Raad van Commissarissen. Diversiteit in leeftijd, geslacht, kennis en competenties is een belangrijk selectiecriterium bij de (her)benoeming van nieuwe leden van de directie en de Raad van Commissarissen. Deze criteria zijn vastgelegd in het reglement en de profielschets van de Raad van Commissarissen.
Samenwerking Gemeente Dunea heeft in 2022 op verschillende projecten samengewerkt met de gemeente Den Haag t.b.v. duurzaamheid, bijvoorbeeld: · Samenwerking in Nationaal Park Hollandse Duinen; · Aanleg, beheer en onderhoud van openbare tapkranen; · Opsporen en verwijderen van loden leidingen; · Samenwerking op het gebied van schuldhulpverlening; · Samen met de gemeente Den Haag hebben we onderzocht welke opties er zijn voor het inzetten van TED (thermische energie uit drinkwater/aquathermie) in de Haagse Binckhorst, met EnergieRijk Den Haag (ERDH) en met de partners van Warm in de Wijk in de Vruchtenbuurt (gemeente Den Haag, NetVerder en de coöperatie duurzame Vruchtenbuurt).
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal
€ 7.132
% aandeel
39,34%
Financiële positie (x 1.000)
01-01-2022
31-12-2022
Eigen vermogen
€ 245.294
€ 251.601
Vreemd vermogen
€ 361.748
€ 365.246
€ 8.541
€ 6.307
Ja
Ja
Resultaat 2022 Goedkeuring accountant Uitgekeerd dividend
N.v.t.
13 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
Waarvan aan Den Haag
N.v.t.
≡◄►
Dunea N.V.
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Raad van Bestuur Dunea heeft een directie, die bestaat uit 1 persoon. De directie wordt benoemd door de AvA op voordracht van de RvC. Raad van Commissarissen De Raad van Commissarissen bestaat uit 6 personen en houdt toezicht op de directie. De leden van de RvC worden benoemd door de AvA op voordracht van de RvC. De RvC kiest uit zijn midden een president-commissaris, die de vergaderingen voorzit. In 2022 is mevrouw Van der Rest herbenoemd tot lid van de RvC voor een periode van 4 jaar en de heer Pijper is benoemd tot lid van de RvC voor een periode van 4 jaar.
Man/vrouw verhouding RvB
1 man
RvC
3 mannen 2 vrouwen
14 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
bezoldiging - De bezoldiging van de directie wordt vastgesteld door de RvC, de AvA stelt te voeren beleid inzake bezoldiging vast. De bezoldiging van de RvC wordt bepaald door de AvA. - Dunea valt onder de Wet Normering topinkomens. - De normen uit de WNT worden niet overschreden.
informatievoorziening Raadsstukken in 2022: geen. De jaarstukken zijn openbaar en te vinden op jaarverslag-dunea.nl.
3
Haagse Milieu Services N.V.
Deelneming
Programma
Naamloze vennootschap
15 - Financiën
≡◄►
beëindigen (RIS315192). In de tussentijd blijft de SOK in werking en zal het primaire proces gewoon doorgaan. De gemeente, HMS en Renewi zien er gezamenlijk op toe dat dit gebeurt. In 2022 heeft HMS ongeveer 149.729 ton ongescheiden en, om en nabij, 71.361 ton gescheiden afval ingezameld. Vanaf het eerste kwartaal van 2022 worden de verzamel containers voor restafval in de gehele stad dynamisch ingezameld. De eerdere inschatting dat er met gebruik van de sensoren 30% minder ledigingen hoeven plaats te vinden ten opzichte van het eerdere statische inzamelen, lijkt waarheid te zijn geworden en neigt op sommige weken zelfs naar de 40% te gaan.
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Haagse Milieu Services N.V. (hierna HMS) voert meerdere wettelijke taken van de gemeente Den Haag in de openbare ruimte uit. De met afstand grootste taak is de inzameling van het huishoudelijk afval van alle inwoners van Den Haag. De gemeente Den Haag is naast 100% aandeelhouder ook opdrachtgever van HMS. Belangrijke waarden in de taakuitvoering zijn een efficiënte bedrijfsvoering, een goede dienstverlening, een schone stad en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Aanverwante wettelijke taken die bij HMS belegd zijn, naast de afvalinzameling, zijn de plaagdierenbestrijding, de gladheidsbestrijding en de afvoer en opslag van inboedels na huisuitzettingen door gerechtsdeurwaarders. De inzameling van huishoudelijk afval, de plaagdierenbestrijding en de gladheidsbestrijding zijn wettelijke gemeentelijke taken die hun basis vinden in Wet Milieubeheer en lokaal zijn vertaald in onder meer de Afvalstoffenverordening. De gemeentelijke zorgplicht voor volksgezondheid, duurzaamheid en leefbaarheid in het beheer van de openbare ruimte liggen ten grondslag aan deze taken. De inzameling van huishoudelijk afval, de plaagdierenbestrijding en de gladheidsbestrijding zijn wettelijke gemeentelijke taken die hun basis vinden in Wet Milieubeheer en lokaal zijn vertaald in onder meer de Afvalstoffenverordening.
De gemeentelijke zorgplicht voor volksgezondheid, duurzaamheid en leefbaarheid in het beheer van de openbare ruimte liggen ten grondslag aan deze taken. Ontwikkeling Het management van HMS is bij Renewi Overheidsdiensten B.V. (Renewi) belegd. De afspraken hierover zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst (SOK) en is destijds met NV Afvalverwerking Rijnmond (AVR) overeengekomen. Elke vijf jaar wordt de SOK geëvalueerd, voor het laatst in 2016. In de evaluatie die in 2021 is gestart, wordt breed gekeken naar de toekomst van de samenwerking tussen de gemeente Den Haag en Renewi. De evaluatie is in 2022 afgerond en het college heeft op 20 december 2022 het voornemen uitgesproken om de SOK te 15 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
Een tweede project dat gestart is in 2021 en een doorloop heeft gehad in 2022, is het meldingen systeem. Sinds de oprichting van HMS in 1999, hebben HMS en de gemeente het doel om ICT-systemen te koppelen, zodat meldingen van bewoners rechtstreeks digitaal bij HMS binnen kunnen komen. Het handmatig invoeren van klachten door de planning, het verspreiden onder de juiste secties en het uitprinten van meldingen en weer digitaal invoeren door teamleiders is hiermee verleden tijd. Dankzij de koppeling komen meldingen automatisch bij de juiste afdeling terecht. In 2022 heeft het systeem nog een tweede release gekregen waarmee het systeem verder verfijnd is. In 2022 heeft HMS in totaal circa 221 duizend ton afval en grondstoffen ingezameld. Hiervoor zijn dagelijks circa 79 voertuigen in bedrijf. Alle processen vanaf het ophalen van afval tot en met het moment dat wij ons ontdoen van de afval- en monostromen (grondstoffen) en alles daartussen, beschouwt HMS als haar primaire taak. Hiermee draagt HMS bij aan een opgeruimde, schone en leefbare stad en hiermee wordt dus het publieke belang gediend. Vooruitblik Er is gestart met de voorbereidende werkzaamheden om de carport met zonnepanelen te gaan plaatsen. De verwachting is dat deze in het tweede kwartaal van 2023 operationeel is. Zoals hiervoor genoemd heeft het college het voornemen uitgesproken om de SOK te beëindigen (RIS315192).
In 2023 zijn er gesprekken tussen Renewi en de gemeente Den Haag over de beëindigingsovereenkomst en de voorwaarden hiervan. De afspraken die worden gemaakt zien onder andere op de (I) bedrijfsvoering, (II) monostromen en (III) financiën.
toepassing haags toetsingskader 1. In hoeverre is er sprake van een Haags publiek belang? HMS voert meerdere wettelijke taken van de gemeente Den Haag in de openbare ruimte uit. De met afstand grootste taak is de inzameling van het huishoudelijk afval van alle inwoners van Den Haag. Andere belangrijke taken zijn de gladheidsbestrijding en de ongediertebestrijding in de openbare ruimte. Dat doet HMS op een wijze die bijdraagt aan de gemeentelijke doelstellingen op het terrein van volksgezondheid, duurzaamheid en leefbaarheid in het beheer van de openbare ruimte in de stad.
Haagse Milieu Services N.V.
2. In hoeverre is het publiek belang afdoende te borgen door middel van wet- en regelgeving/vergunningsverlening, subsidie, een lening of garantstelling? Niet mogelijk, omdat de gemeente wettelijk verantwoordelijk is voor de afvalinzameling. Daarnaast zorgen eventuele bestuurlijke instrumenten niet voor de feitelijke inzameling van (huishoudelijk) afval. 3. Is mogelijk/wenselijk om het publieke belang op afstand uit te voeren of is volledige gemeentelijke betrokkenheid noodzakelijk? Tot 1998 was de uitvoering van de taken die nu bij HMS liggen belegd bij de gemeentelijke reinigingsdienst. Toen is wegens efficiencyvoordelen besloten tot verzelfstandiging. In de jaren na oprichting zijn die efficiencyvoordelen aantoonbaar gehaald. In de latere jaren wordt elke vijf jaar door middel van een evaluatie van de Samenwerkingsovereenkomst gestuurd op behoud van deze efficiencyvoordelen. Daarom is de huidige keuze voor een aparte NV te verkiezen boven het alternatief van de terugkeer naar een gemeentelijke dienst. 4a. In hoeverre zijn publieke taken te borgen door middel van uitbesteding? Dit is praktisch niet mogelijk. De complexiteit van de stad maakt het noodzakelijk dat de inzameldienst volledig bekend is met de infrastructuur en de kenmerken van de stad. Periodieke wisseling van inzameldienst bij uitbesteding is zeer ongewenst. 4b.
In hoeverre is het publiek belang te borgen via een bestuurlijk en financieel belang in een onafhankelijke rechtspersoon? Deze deelneming bestaat sinds 1998 en nog steeds beschikken zij over de specialistische kennis om deze taken efficiënt uit te voeren. Bovendien krijgt de gemeente via het aandeelhouderschap in deze verbonden partij inzicht in de meerjarige strategie en financiële resultaten en risico’s. Er zijn geen veranderde omstandigheden die reden geven tot herziening van de positie van verbonden partij.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten De gemeente heeft als enig aandeelhouder een goede informatiepositie over de financiële status en de risico’s van de onder neming. De gemeente kan daarnaast als (vrijwel) enig opdrachtgever goed sturen op de taakinhoud van HMS. Hierbij valt te denken aan onder andere het goedkeuren van de jaarrekening, begroting en strategie- en meerjarenplannen. Voorbeelden Vorig jaar heeft de gemeente Den Haag als enig aandeelhouder akkoord gegeven op een pilot van een jaar met 2 elektrisch aangedreven voertuigen (inclusief bijbehorende laadinstallatie).
duurzaamheidsdoelstellingen CO2 Duurzaamheid is belangrijk voor HMS en HMS draagt actief bij aan het verminderen van de CO2 uitstoot in de leefomgeving. Door afvalstromen gescheiden in te zamelen (monostromen) of
16 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
≡◄► na te scheiden (grofvuil en PMD) worden grondstoffen teruggewonnen en CO2-uitstoot vermeden. In 2022 is er 25.197 ton aan grondstoffen herwonnen en 18.951 ton aan CO2 bespaard door de diverse afvalstromen gescheiden in te zamelen (monostromen) en na te scheiden (grofvuil en PMD),20.260 ton aan CO2 vermeden. Vanaf 2018 adopteert HMS het gelijke aantal appelbomen als voertuigen welke HMS dagelijks inzet om de stad schoon te houden. Hiermee wordt een deel van de CO2 uitstoot die door HMS wordt uitgestoten gecompenseerd. Ook heeft HMS, net als in voorgaande jaren, in de maand mei een actie gehouden op de afvalbrengstations. Als een bezoeker het afval goed scheidde dan kreeg hij/zij een perenboompje. Hiermee beloont HMS de bezoekers voor hun inspanning om afval goed te scheiden en zal de perenboom de komende jaren CO2 opnemen. Zonnepanelen In 2021 heeft HMS 202 zonnepanelen erbij geplaatst. In totaal zijn er nu op de Plutostraat 800 zonnepanelen geplaatst. Deze zijn voor het eerst in 2022 allemaal in gebruik genomen. Het elektriciteitsverbruik (de hoeveelheid elektriciteit wat geleverd is via het net) is afgenomen ten opzichte van de voorgaande jaren.
Pilot verduurzaming wagenpark Eind 2019 hebben gemeente en HMS het landelijke convenant Duurzame Voertuigen en Brandstoffen in de Reinigingsbranche (RIS 302032) getekend en zich daarmee gecommitteerd aan het streven naar gebruik van volledig emissie loze voertuigen in 2030. HMS wil de volgende stap in de elektrificatie van het wagenpark maken door twee elektrische vrachtvoertuigen als proef mee te laten draaien in de bedrijfsvoering en de benodigde laadinfrastructuur aan te leggen. De vrachtvoertuigen zullen gedurende een jaar meedraaien als aanvulling op het wagenpark dat nodig is voor een normale bedrijfsvoering van HMS. Overige acties In 2022 zijn er diverse acties ondernomen om het energieverbruik verder te laten afnemen. Zo is er een warmtepomp geplaatst. De warmtepomp zal water verwarmen zodat er minder warmte nodig is van de stadsverwarming. De warmtepomp is begin oktober operationeel geworden en daarmee is het gewenste effect (minder warmteverbruik) nog niet terug te zien in de jaarcijfers. Ook is de biovergister geplaatst. Omdat de biovergister eind 2022 is geleverd zal deze in het eerste kwartaal van 2023 operationeel worden. Hierdoor zal HMS zal afvalstoffen gaan verwerken. Er is gestart met de voorbereidende werkzaamheden om de carport met zonnepanelen te gaan plaatsen. De verwachting is dat deze in het tweede kwartaal van 2023 operationeel is.
Samenwerking Gemeente De pilot verduurzaming wagenpark van HMS wordt gefinancierd uit de bestemmingsreserve Energietransitie (Enecogelden). Het college heeft in 2022 goedkeuring gegeven voor het bestellen van twee elektrische voertuigen als pilot. De pilot kent een doorlooptijd in 2023 en 2024 vanwege vertraging met de levering van de voertuigen.
≡◄►
Haagse Milieuservices N.V.
informatiebeveiliging
diversiteit en inclusie
Alle procedures en controles worden jaarlijks door middel van een IT-audit getoetst. In het kader van deze audit worden tevens toeleveranciers beoordeeld door middel van ISAE 3402 certificering. In 2022 zijn door HMS de volgende extra maatregelen getroffen om de systemen nog beter te beveiligen: - Een volledige systeem hardening; - Een netwerk segmentatie waarbij IoT verbindingen op een aparte VLAN zijn geplaatst.
HMS is een getoetst sociaal inclusieve werkgever. HMS heeft wederom een verlenging van het PSO Certificaat gekregen, met een score trede 3 (hoogste trede).
Hiernaast zijn de standaardprocedures gevolgd en bewaakt, waaronder onder andere: - DDoS protection; - Awareness training voor alle medewerkers; - Mimecast tegen phishing.
HMS stelt mensen met afstand tot de arbeidsmarkt in de gelegenheid om weer deel te nemen aan het arbeidsproces. In 2022 had HMS 10 medewerkers in dienst die vallen onder de PSO. Met Olympia uitzendbureau en de Gemeente Den Haag zijn afspraken gemaakt om uitzendkrachten met afstand tot de arbeidsmarkt een kans te bieden om terug te keren in het arbeidsproces. Dit heeft geresulteerd in acht kandidaten die geplaatst zijn bij HMS in 2022.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal
Financiële positie (x 1.000)
€ 454
% aandeel
100% en 1 prioriteitsaandeel
01-01-2022
31-12-2022
€ 454
€ 454
Vreemd vermogen
€ 17.633*
€ 25.570*
Resultaat
€ 4.200*
€ 4.294*
Eigen vermogen
Goedkeuring accountant Uitgekeerd dividend
Nee, omdat jaarrekening 2021 , nog niet is vastgesteld, is het beginpunt onduidelijk. €0*
Waarvan aan Den Haag
€ 0*
*NB: De cijfers over 2021 en 2022 zijn onder voorbehoud; de jaarrekening 2021 en 2022 zijn nog niet vastgesteld.
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Raad van Bestuur Bestaat uit 1 persoon. HMS heeft 1 directeur die in dienst is van Renewi. In de samenwerkingsovereenkomst (SOK) is bepaald dat Renewi Overheidsdiensten statutair directeur is en zij leveren hiervoor de natuurlijke persoon. Raad van Commissarissen HMS had in 2022 de RvC bestaande uit 3 personen, die door de Algemene vergadering van Aandeelhouders worden benoemd. Er is nog geen decharge verleend aan het bestuur, vanwege de nog niet vastgestelde jaarrekening. .
Man/vrouw verhouding Directie
1 man
RvC
1 man 2 vrouwen 17 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
bezoldiging - HMS valt niet onder de Wet Normering Topinkomens (WNT), omdat HMS een commercieel bedrijf in dito omgeving is. - De directeur is in dienst van Renewi. - De bezoldiging van de RvC-leden wordt vastgesteld door de AvA.
informatievoorziening Raadstukken in 2022: geen. Vanaf het jaarverslag 2021 zal HMS de jaarstukken ook op de website www.nvhms.nl/ plaatsen. Zodra de jaarverslagen (2021 en 2022) vastgesteld zijn, worden deze geplaatst.
4
HTM Personenvervoer N.V.
Deelneming
Programma
Naamloze vennootschap
15 - Financiën
≡◄►
Vooruitblik Eind 2022 heeft de aanbesteding van nieuwe trams plaats gevonden en in 2023 de aanbesteding van de nieuwe elektrisch aangedreven busvloot. Ten behoeve van de instroom van deze nieuwe trams en busvloot staat HTM voor grote uitdagingen, zoals het voorzien van een nieuwe remise, de aanpassingen aan de railinfrastructuur (vanwege bredere trams) en stallingen ten behoeve van deze voertuigen. Daarnaast is er in 2023 de verdere uitrol van het programma OV-Betalen (gestart in 2022), waarmee reizigers in het openbaar vervoer kunnen betalen met hun bankpas en creditcard.
toepassing haags toetsingskader
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel De gemeente is bij notariële akte de dato 14 oktober 2020 houder geworden van -op een in handen van MRDH aandeel na – alle aandelen van HTM Personenvervoer N.V. (RIS 306092). HTM Personenvervoer N.V. verzorgt een betrouwbaar, veilig en optimaal uitgevoerd (bereikbaar, tijdig) openbaar vervoer met een hoge kwaliteitsbeoordeling door de reiziger. HTM speelt een dragende rol voor de grootste vervoerstromen binnen de stad en biedt ruimte aan de groei van Den Haag. Ontwikkelingen Ondanks de gevolgen van het coronavirus die in 2022 nog merkbaar waren, de strijd in Oekraïne met de sterke stijging van de energieprijzen als gevolg, de toenemende inflatie, de krapte op de arbeidsmarkt en het maar langzame herstel van het aantal reizigers, heeft HTM ervoor kunnen zorgen dat de dienstverlening aan de reizigers in 2022 vrijwel geheel intact is gebleven. De financiële gevolgen konden mede dankzij de voortzetting van de steun van het Rijk adequaat worden opgevangen, en HTM heeft haar medewerkers vanuit goed werkgeverschap mogelijkheden geboden om eventuele financiële tegenvallers op te vangen. Begin 2022 heeft de aanbestedingsprocedure voor de nieuwe stadstrams (NST-2) plaatsgevonden. Op 16 december 2022 is het contract getekend met het Zwitserse bedrijf Stadler voor de levering van 50 en additioneel 6 voertuigen van het type ‘Tina’.
In de zomer van 2022 de aanbesteding voor de vervanging van de gehele busvloot door emissieloze, elektrisch aangedreven voertuigen. Eind 2022 introduceerde HTM de mogelijkheid tot betalen met een bankpas en creditcard en er werden voorbereidingen getroffen voor de verbouwing van de remise Harstenhoekplein, de aanleg van de nieuwe remise op het GAVI-terrein nabij het Prins Clausplein en de verhuizing van het infrabedrijf naar een nieuwe locatie in de Binckhorst. HTM scoorde in 2022 een 8 in de jaarlijkse klantenbarometer en was daarmee opnieuw de beste stadsvervoerder van ons land.
18 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
1. In hoeverre is er sprake van een Haags publiek belang? Gemeente Den Haag hecht grote waarde aan goede railinfra structuur, bereikbaarheid van de stad en personenvervoer voor haar inwoners. De gemeente wil ervoor zorgen dat de stad de komende decennia bereikbaar, leefbaar en verkeersveilig voor bewoners, ondernemers en bezoekers blijft. Het OV, en hiermee HTM, speelt een dragende rol voor de grootste vervoerstromen binnen de stad en biedt ruimte aan de groei van Den Haag. 2. In hoeverre is het publiek belang afdoende te borgen door middel van wet- en regelgeving/vergunningsverlening, subsidie, een lening of garantstelling? Er zijn geen andere publiekrechtelijke instrumenten inzetbaar. De komende jaren komen er tienduizenden woningen en banen in Den Haag bij. Ook het toerisme in Den Haag groeit sterk. En dit allemaal binnen de grenzen van de huidige stad. Het gevolg van dit alles is een grote toename van het aantal verplaatsingen. Het huidige mobiliteitssysteem is hier niet op berekend. HTM speelt een belangrijke rol in de Haagse mobiliteitstransitie. 3. Is mogelijk/wenselijk om het publieke belang op afstand uit te voeren of is volledige gemeentelijke betrokkenheid noodzakelijk? Het OV speelt een grote rol bij de Schaalsprong OV als onderdeel van de mobiliteitstransitie (RIS303479), die noodzakelijk is door en voor de groei van Den Haag.
De gemeente beschikt momenteel niet over de expertise en capaciteit om deze publieke taak intern te waarborgen. Door het op afstand plaatsen en grip te houden op (financiële) gezondheid, strategie en doelstellingen kan deze publieke taak op afstand worden uitgevoerd. 4a. In hoeverre zijn publieke taken te borgen door middel van uitbesteding? Bij eventuele uitbesteding van deze taak aan een marktpartij zou de gemeente de grip op (financiële) gezondheid, strategie en doelstellingen verliezen. Daarnaast beschikt een externe partij niet over de benodigde deskundigheid, m.n. waar het gaat om railvervoer en kennis van de stad, met mogelijke veiligheidsrisico’s tot gevolg. Een andere reden om niet uit te besteden is de fysieke verwevenheid van de railinfra met de overige stedelijke infrastructuur.
≡◄►
HTM Personenvervoer N.V.
4b. In hoeverre is het publiek belang te borgen via een bestuurlijk en financieel belang in een onafhankelijke rechtspersoon? Door het aandeelhouderschap in HTM houdt de gemeente grip op de gezondheid van HTM en kan de gemeente hiermee de continuïteit en de doelstelling van de gemeente - goede railinfrastructuur, bereikbaarheid van de stad en personenvervoer voor haar inwoners - waarborgen.
de lopende initiatieven binnen de organisatie, en tegelijk houvast bieden voor nieuw te vormen speerpunten.
bevoegdheden voor sturing
informatiebeveiliging
Instrumenten De gemeente is houder van -op een in handen van MRDH zijnde aandeel na – alle aandelen van HTM Personenvervoer N.V.. Aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders dient ter goedkeuring te worden voorgelegd onder meer de volgende besluiten (artikel 22 en 33 Statuten): - Investeringen, die meer bedragen dan € 10.000.000; - De vaststelling van het jaarplan en de meerjarenplan en strategie van de vennootschap; - Omtrent een belangrijke verandering van de identiteit van de vennootschap of de onderneming, waaronder bijvoorbeeld begrepen de overdracht van de onderneming of vrijwel de gehele onderneming aan een derde; - De vaststelling van de jaarrekening van de vennootschap.
Privacy In 2022 lag de nadruk met name op de audit Wet Politie Gegevens (WPG) en de bescherming van deze gevoelige persoonsgegevens. HTM heeft interne assesments gehouden op de personeelsdata en de bevindingen hierover ter verbetering gerapporteerd aan het management. Voorts heeft HTM een aantal Privacy Assesments uitgevoerd op het nieuwe werkterrein van het (landelijke) project OV Betalen, d.w.z. in- en uitchecken met bankpas en creditcard.
De gemeente kan als aandeelhouder sturen op de strategie van de onderneming en hierbij rekening houden met het gemeentelijke publieke belang. Deze sturing kan alleen op hoofdlijnen en op afstand, aangezien het bestuur verantwoordelijk is voor de bedrijfsvoering van de onderneming. Voorbeelden In 2022 is onder meer aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders ter goedkeuring voorgelegd het besluit van de directie m.b.t. de aanschaf van 56 nieuwe stadstrams (NST-2). De aanschaf van deze trams ter vervanging van de huidige trams past in de strategische plannen van zowel de gemeente Den Haag, de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag als HTM. De keuze voor bredere stadstrams, vastgelegd in de zgn. Topeisen, is in het voorjaar van 2019 gemaakt door MRDH na bespreking in onder andere de gemeenteraad in december 2018 (RIS300911 en RIS301360).
duurzaamheidsdoelstellingen In 2022 is een inventarisatie gemaakt van de lopende duurzaamheidsprojecten die bij HTM gaande zijn. De meeste daarvan zijn ‘bottom-up’ geïnitieerd vanuit de verschillende bedrijfsonderdelen. Te denken valt aan energiebesparingsmaatregelen, de plaatsing van zonnepanelen op daken en de aanleg van Zonnepark ’t Oor langs het tracé van RandstadRail, maar ook het gebruik van bijzondere lichtarmaturen. Omdat bovenliggend duurzaamheidsbeleid nog ontbrak is in 2022 een aanvang gemaakt met de discussie over de daarvoor geldende strategische uitgangspunten. Deze discussie tussen RvC en bestuur is vervolgens in 2023 verder gevoerd in het Directieteam, met als oogmerk te komen tot concrete en meetbare duurzaamheidsdoelstellingen. Het duurzaamheidsbeleid zal ruimte laten voor voortzetting van
19 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2022
Bij de opzet van de strategische uitgangspunten rond duurzaamheidsbeleid vormden de bestaande ambities van de belangrijkste stakeholders, waaronder de Gemeente en de Metropoolregio, het kader. Er wordt uitdrukkelijk naar gestreefd de ambities en doelstellingen van HTM in lijn te laten zijn met deze kaders.
Security HTM werkt conform ISO27001-certificering op het terrein van Informatiebeveiliging. Alle beveiligingsmaatregelen die voortkomen uit ons beleid worden structureel getoetst in het kader van de Internal Audit ten behoeve van ISO27001. HTM werkte in 2022 aan een update van het Informatiebeveiligingsbeleid, dat in 2023 is vastgesteld. Ook in 2022 is aandacht besteed aan het behalen van het PCIDSS Level 1-certificaat ten behoeve van de bescherming van de betaalgegevens van de reizigers. Het certificaat is in 2023 behaald.
diversiteit en inclusie Met ingang van 1 januari 2022 is de Wet Ingroeiquotum en Streefcijfers in werking getreden in verband met het evenwichtiger maken van de verhouding tussen het aantal mannen en vrouwen in de top van grote vennootschappen. HTM streeft een evenwichtige v erdeling na van mannen en vrouwen binnen het bestuur, het Directieteam en de Raad van Commissarissen. Het Directieteam heeft daarom in maart 2022 besloten tot het streefcijfer van minimaal een derde aan vrouwen in de top van de onderneming. Als top van de onderneming is aangemerkt de Raad van Commissarissen en het Directieteam. Op dit moment voldoet HTM met 29% vrouwen vrijwel aan dit streefcijfer. Het streefcijfer van minimaal een derde aan vrouwen geldt eveneens voor de subtop, zijnde de managementteams binnen de onderneming. HTM voldoet hiermee aan de voorwaarde van de wet met betrekking tot het stellen van passende en voldoende ambitieuze diversiteitsdoelen. De streefcijfers zullen worden vastgelegd in de desbetreffende interne reglementen en profielschetsen. De wijze waarop HTM de gestelde streefcijfers wil realiseren wordt momenteel nader uitgewerkt; inmiddels zijn de streefcijfers toegepast bij de werving en benoeming van twee nieuwe commissarissen, en zullen zij ook bij toekomstige benoemingsprocedures worden toegepast.