RIS316933 Notulen van de raad van 11 oktober 2023

heel, nou ja, niet echt open, niet alsof er voor het college, het nieuwe college dat nog moet worden vervolmaakt met twee nieuwe leden, veel ruimte is om dat nog te veranderen. Ik hoop dus, en ik hoop ook dat de heer Barker dat hier eigenlijk bedoelt te zeggen, dat ze er zeker voor open staan om daar nog verandering in aan te brengen als dat nodig is. Dat lijkt me heel mooi. De voorzitter. Meneer Barker, voor de laatste maal nog. Robert Barker (PvdD). Volgens mij is het hele idee van het coalitieakkoord om meer in gesprek te gaan. Ik zou mevrouw Van Basten Batenburg dus ook willen oproepen om met een positieve blik ernaar te kijken. Maar voor een deel zijn het natuurlijk besluiten die al genomen zijn. Het invoeren van de zero-emissiezone in het Centrum, daar is door de VVD toe besloten. Dat vind ik een heel goed plan, maar dan moet er niet gedaan worden alsof het helemaal uit de lucht kwam vallen. Onder het VVD-college is ook besloten om juist die milieuzone aan de kuststrook in gang te zetten. Het is dus juist goed om door te pakken op de goede punten uit het VVD-beleid in het huidige college. Dat is onder andere het invoeren van die zero-emissiezone. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Hier verdraait de heer Barker de feiten. De VVD is zeker niet gestart met een milieuzone aan de kust, absoluut niet. Er is afgesproken een onderzoek te gaan doen.

Van de resultaten is het inkt wel inmiddels droog, maar die hebben nog helemaal niet geleid tot besluitvorming. En voor de binnenstad is ook nog niet besloten over de invoering an sich - dat besluit moet nog worden genomen. Wel over het feit dat die er gaat komen, dat klopt wel, ja. Maar daarvoor is de definitieve besluitvorming nog niet door deze raad heen, tenzij ik mij vergis en onze voorgangers dat gedaan hebben, want ik weet zeker dat dat deze periode niet gebeurd is. De voorzitter. Gaat u verder met uw betoog. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. De raad krijgt de tijd om complexe dossiers te doorgronden en krijgt transparante informatie. Financieel is er orde op zaken gesteld. Geen gatenkaas, maar een begroting die tegen een stootje kan. We maken duidelijke keuzes. Als we de straat opknappen, zorgen we dat we die ook jaar in, jaar uit goed kunnen onderhouden. En als we nieuw structureel beleid maken, dan is daar ook structureel geld voor. De komende jaren zullen wij als Haagse VVD voorstellen doen om dit te bereiken. Om bij te sturen om dit dichterbij te brengen, moet ik misschien zeggen, want als het aan deze coalitie ligt, dan ben ik bang dat het beeld dat ik net schetste, niet is hoe Den Haag er voor zal staan in 2026. In plaats daarvan zal deze coalitie een puinhoop achterlaten.

Want ja, het is inderdaad mooi dat de lasten niet omhooggaan, dat de hondenbelasting wordt afgeschaft, dat er wat geld is voor winkelstraten in Transvaal en de Schilderswijk en een heel klein beetje extra geld voor groen, maar we moeten duimen dat het geld voor groen gaat naar het aanplanten van geldbomen, want die zal deze coalitie wel nodig hebben als ik de financiële paragraaf bekijk. Nur Icar en rovende Roberts presenteren zich als Robin Hood, maar zijn in werkelijkheid eerder de drie zonnekoningen die de gemeentekas zodanig leegroven om cadeaus uit te delen aan hun eigen achterban, dat heel Den Haag er nog jaren last van zal hebben. Als sprinkhanen eten ze de reserves leeg, terwijl de gemeentelijke begroting al aan elkaar hing van tekorten. Of tenminste, dat zei de wethouder Financiën van D66 voor deze zomer nog. De voorzitter. Mevrouw Van Doorn met een interruptie. Marieke van Doorn (D66). Misschien meer een punt van orde, voorzitter. Het ging hier al eerder over typeringen van mensen in deze raadzaal als dieren. Het lijkt me niet helemaal een goed idee om dat op die manier te doen. We hebben namelijk met elkaar afgesproken: we gaan hard op de inhoud, maar niet op de persoon. Ik vraag mevrouw Van Basten Batenburg dus om daar weg van te blijven. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg, u mag daarop reageren.

34

Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ja, wat zal ik zeggen. Waarvan akte, voorzitter. Ik weet niet wat hier … Dit is gewoon een uitdrukking. Als sprinkhanen eet je iets leeg. Dat is een uitdrukking die we gebruiken in de Nederlandse taal. Ik zou niet weten waarom ik die niet kan gebruiken eigenlijk. Dan mogen we ook niet meer muisstil zijn of honger als een paard hebben. Of mag dat dan wel? Marieke van Doorn (D66). Het ging wel degelijk over personen. Daarvan wilde ik aan de orde stellen dat we met elkaar hebben afgesproken, aan het begin van deze vergadering nog, om dat niet te doen. De voorzitter. Eigenlijk is dit ook een punt naar mij en daar wil ik dan wel op reageren. Het is namelijk eerder gewoon wel toegestaan door de voorzitter destijds. Ik heb dus niet ingegrepen omdat ik het gek zou vinden om het eerst wel toe te staan in het debat en nu niet. Daarom heb ik dus niet ingegrepen. Verder is het aan mevrouw Van Basten Batenburg welke woorden zij kiest. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Als er een suggestie was dat ik er individuele personen mee bedoelde, laat ik dat dan nu corrigeren. Het gaat mij om de hele coalitie, die zich als sprinkhanen gedragen. De voorzitter. Gaat u verder. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Die tekorten waar de wethouder Financiën al zijn zorgen over had, worden groter. Excuseer dat ik nu een stukje de financiën induik.

Ik beloof dat ik het kort zal houden, al zal het wel iets langer zijn dan de deugdelijke dekking voor plannen van deze coalitie. Tussen vaagheid en eufemisme valt te ontwaren dat deze coalitie spaarpotjes leeghaalt. Spaarpotjes die we juist aan het vullen waren om nieuwe bijdragen van het Rijk aan te trekken om te kunnen investeren in echte verbeteringen van de stad. Ook doet de coalitie alsof er voordelen komen op jeugdzorg, terwijl de risico's juist onverminderd groot zijn. Tenminste, volgens de laatste informatie die de raad heeft gekregen. Ze besluiten dat financiële risico's minder groot zijn geworden, omdat dat extra dekking oplevert, of zo lijkt het in ieder geval. Nieuwe structurele kosten worden ook gewoon incidenteel gedekt, precies wat we hadden afgesproken niet meer te zullen doen. En als klap op de vuurpijl - hou je vast - gaat de coalitie meer overcommitteren, alsof je dan geen dekking nodig hebt. Dat klinkt toch een beetje alsof je aan het begin van de zomervakantie van je oma een potje geld krijgt voor zes ijsjes, elke week één, je in de eerste week zes ijsjes koopt en daarna ontdekt dat je geld op is. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ja, en dat is precies wat overcommitteren is. Je plant het eerder, zodat je uiteindelijk in je realisatie op honderd procent uitkomt. Ik zie dus niet zo wat daar het probleem van is. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

Het probleem is dat de suggestie wordt gewekt dat het dekking oplevert. Continu wordt de suggestie gewekt in het coalitieakkoord dat je met dingen als het aanpakken van onderbesteding meer dekking hebt voor dingen. Natuurlijk maak je je plannen af. Dat doe je sowieso, of dat nu in jaar één of in jaar twee is. Ik begrijp de financiële systematiek van overcommitteren heel goed. Dat vind ik ook heel verstandig. Maar doe niet alsof je daar meer door kan betalen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nu beginnen we elkaar bijna te begrijpen, want u wekte de suggestie dat het een soort gratis bier met het overcommitteren werd. U kent mij inmiddels al enige tijd in deze raad. Mensen die mij nog langer kennen in deze raad, weten dat dit toevallig een punt is waar ik al vrij lang op zit. Het heeft zeker wel degelijk gevolgen - we duiken nu helemaal de financiële techniek in - voor het feit dat we de afgelopen jaren steeds een overbesteding hadden. Het helpt met realistisch begroten, waar ik dacht dat wij allebei voorstander van waren. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Waar GroenLinks voorstander van is, dat is natuurlijk aan de heer De Vuyst als fractievoorzitter van GroenLinks.

De VVD is vooral voorstander van een degelijke begroting en van zo begroten dat je ook weet dat je je structurele kosten structureel hebt gedekt, dat je potjes hebt, reserves hebt waar je investeringen uit kan doen die de stad echt vooruithelpen en dat je 35

een cofinancieringsfonds hebt dat je kan gebruiken om nieuwe middelen aan te trekken in plaats van om bestaande tekorten te dekken. En dát is wat er in dit coalitieakkoord staat. De voorzitter. Meneer De Vuyst, voor de laatste maal. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dus als we het even los zien van financiële dekking en overcommitteren, want zo is overcommitteren hier niet bedoeld, dan bent u ook gewoon voorstander van het instrument overcommitteren meer gebruiken? Ik heb dus nog een positief punt van u gehoord over dit coalitieakkoord. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Zeker, ik ben absoluut een voorstander van overcommitteren, net als van onderbesteding voorkomen. Ik stel voor dat we deze discussie verder voortzetten in de Rekeningencommissie, voor ieders welzijn. Robert Barker (PvdD). Mevrouw Van Basten Batenburg heeft het steeds over het financiële beleid dat zou wankelen. Maar kan zij ook reflecteren op de afgelopen decennia VVD-beleid, waardoor de begroting er nu zo voorstaat? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zou heel graag nu een uiteenzetting willen beginnen over hoe wij orde op zaken hebben gesteld in 2010, met een prachtige begroting met heel zinvolle bezuinigingen, waardoor we er zo ongelooflijk goed voor stonden toen wij de coronacrisis ingingen en die hele stad, iedereen die dat nodig had, het ov, de ondernemers, konden helpen.

Ik wil daar heel graag met de heer Barker verder over praten. Wat mij dan wel weer stoort, is dat de heer Barker bij dit coalitieakkoord doet alsof het de schuld is van de VVD. Want laten we ook stellen dat er voor de zomer een financieel uitgangspunt lag voor de lange termijn van € 10,48 mln. negatief in 2027. Met dit coalitieakkoord is dat bijna verdubbeld: € 18,99 mln. Dus ga nou niet doen alsof hier problemen zijn ontstaan door de VVD. Robert Barker (PvdD). Ik wil wel voorbeelden geven. De tramtunnel was VVD-beleid. Dat is enorm uitgelopen. Toen al begon het. Het project Amare was ook van een VVD-college en liep ook alleen maar in geld uit. De Zwolsestraat is gecanceld inderdaad, maar de reden was dat het heel erg uitliep ten opzichte van de voorspellingen van de VVD-wethouder Revis. De Grotiusplaats is ook een voorbeeld van waar het uitliep in kosten en nog steeds uitloopt in kosten. Dat is allemaal onder VVDbewind gebeurd. Ik vind het dus wel een beetje makkelijk om het te gaan hebben over financieel deugdelijk beleid, terwijl de VVD al die financiële problemen mede heeft veroorzaakt. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik vind dat een heel mooi lijstje van punten die de heer Barker daar opsomt, maar laten we ook even denken aan andere punten. Aan de Rotterdamsebaan hebben we geld overgehouden als stad.

De Hubertustunnel hebben we prima binnen tijd en planning weten aan te leggen. We kunnen het lijstje twee kanten op maken, absoluut. Er waren ook punten waar de VVD tegen was in het verleden. Daar mag u mij ook aan herinneren. Dit prachtige stadhuis had hier niet gestaan als het aan de VVD had gelegen, dat klopt. Wat mij betreft, moeten we het hier nu hebben over de begroting die voorligt, over het coalitieakkoord waarop die begroting gebaseerd gaat worden. Daarin zie ik dat deze coalitie het structureel tekort laat oplopen. Wat mij betreft, wat de VVD betreft, dat kunt u terugluisteren in het debat van voor de zomer over de programmarekening, is dat precies het tegenovergestelde van wat je zou moeten doen. De voorzitter. Meneer De Vuyst, heeft u een nieuw onderwerp? Dan is het woord aan u. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Mevrouw Van Basten Batenburg zegt dat deze coalitie het structureel tekort laat oplopen tot € 18 mln. 2 mln. daarvan komt door aangenomen raadsvoorstellen: het voorstel om de raad te versterken en het voorstel om de gemeenteaccountant te versterken. Dan is er een oploop van het IHP, het huisvestingsplan van de drie verschillende sectoren die daaronder vallen, en het Meerjarenprogramma Kunstwerken. Dus dat is toch niet echt 'deze coalitie'? Dit zijn

36

toch gewoon knelpunten die opgelost moeten worden, die zijn voortgekomen uit beleid en beslissingen van deze raad? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik weet dat ik de heer De Vuyst niet hoef te herinneren aan het feit dat de personen die kiezen waar het geld heen gaat, ook kiezen hoe je het betaalt. Dat is dus echt een eigen keuze die deze coalitie aan de onderhandelingstafel heeft gemaakt. Dat zijn niet de keuzes die de VVD zou hebben gemaakt. Maarten De Vuyst (GroenLinks). In het Spaans zou ik zeggen - ik hoop dat meneer Martinez van Andel de uitspraak goed vindt - 'que?'. Sorry, wilt u dat nog een keer herhalen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Er zit eigenlijk geen woord Spaans bij. Het is heel simpel. U heeft zelf besloten als coalitie wat u wilt uitgeven en hoe u dat wilt dekken. U moet nu niet doen alsof de vorige coalitie of deze raad verantwoordelijkheid draagt voor die keuzes. Deze coalitie heeft ervoor gekozen om het ergens in die financiële tabel te verstoppen. Het staat in het financieel kader weggestopt. Als je eroverheen leest, dan denk je dat het misschien een rijksontwikkeling is die van buiten komt of zo. Het is een keuze. En dat mag, om met de burgemeester te spreken, maar daar moet u dan wel ook voor gaan staan. Maarten De Vuyst (GroenLinks). In de Voorjaarsnota was gezegd € 10 mln. In de Voorjaarsnota stond ook al: aangenomen raadsvoorstellen, € 2 mln.

Want die waren al bekend. Dat zijn voorstellen van de raad over de gemeenteaccountant en over het versterken van het hoogste orgaan. Dat was een heel punt en dat staat erin. Dan kunt u toch niet zeggen: dat is de coalitie die dat besluit? Dat is dan toch gewoon door de raad al besloten? Dit is gewoon het uitgangspunt zoals dat in de Voorjaarsnota stond. De voorzitter. Dit was tevens uw derde interruptie, voor de duidelijkheid. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik weet dat de heer De Vuyst het verschil kent tussen intensiveringen en extensivering. Ik weet ook dat hij het verschil kent tussen dekking en geen dekking. In dit geval heeft de coalitie gekozen voor geen dekking. Daarom zit er een gat in de begroting in 2027 van bijna € 20 mln. Als je dat dan hebt besloten met elkaar, ga er dan alsjeblieft op zijn minst voor staan dat je dat hebt gedaan. Neem je verantwoordelijkheid. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg, gaat u verder alstublieft. Lotte van Basten Batenburg (VVD). De slotsom is dat van de gatenkaas van Donner alleen nog maar de gaten over blijven. De kaas heeft deze coalitie gulzig opgepeuzeld. Deze linkse coalitie gaat daarmee haar voorganger uit 86-89 achterna.

Ik ben benieuwd welke van deze linkse wethouders over 23 jaar bij Hart voor Den Haag in de gemeenteraadsfractie zal zitten, maar ik laat het aan de heer Martini om een gokje te wagen! Wat doet het college dan met al dat geld dat ze uitgeven? Symptoombestrijding en symboolpolitiek. Ze helpen mensen niet uit de armoede door ze aan werk te helpen en zelfredzaam te maken. Ze geven ze geld om mee rond te komen. Maar dat helpt ze natuurlijk geen millimeter vooruit. Om een wijsheid van de heer Icar aan te wenden: deze coalitie deelt vissen uit in plaats van hengels. Toch is het erger wat het college niet doet. Want veiligheid krijgt amper de aandacht, terwijl we te maken hebben met een uitbarsting van messengeweld, schietincidenten, drugscriminaliteit, deurbommen, en geweld en overlast door verwarde mensen. Maar deze coalitie steekt de kop in het zand en komt met een fooi. Er gaat ruim drie keer zoveel geld naar de viering van culturele evenementen, niet te verwarren met cultuur, als naar veiligheid. Er gaat bijna twee keer zoveel geld naar gft-inzameling als naar veiligheid. En er wordt bijna net zoveel uitgetrokken voor een contactpersoon voor levensbeschouwelijke organisaties als dat deze coalitie overheeft voor de veiligheid in onze stad.

Erger, de coalitie stort extra overlast en onveiligheid over de stad uit door opvangvoorzieningen enorm uit te breiden zonder geld uit te trekken om de overlast die daardoor ontstaat, te kunnen aanpakken. 37

Adeel Mahmood (DENK). Ik vraag me af wat de VVD vindt van het feit dat er in 2022 extra geld is gereserveerd voor veiligheid, geld dat nog steeds erin zit. Was dat volgens de VVD te weinig? Had u daar misschien te slecht over onderhandeld? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Als de heer Mahmood mij dat vraagt, dan zeg ik: ja, absoluut was dat te weinig. Ik denk niet dat we er slecht over hadden onderhandeld, want anders hadden de lasten nog meer omhoog gemoeten en de lastenverhoging die wij konden dragen, had echt wel de grens bereikt. Adeel Mahmood (DENK). Bent u ook bereid, zoals ik het ook zie, om dat geld van veiligheid in samenhang te zien met wat er al gereserveerd is in 2022? Want dat is wel het complete plaatje. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Nou nee, ik ben bereid om naar buiten te kijken en te kijken naar wat er nodig is, en op basis daarvan voorstellen te doen om de stad die wij willen zien als VVD, een stukje dichterbij te brengen. Daar kan de heer Mahmood mij altijd op aanspreken en ook aan houden. Dan beloof ik hem ook, als hij mee wil werken, dat ik heel graag samen die voorstellen met hem doe. Dan hoop ik ook dat hij het steunt als we daar dekking voor nodig hebben bij de begroting. De voorzitter. Meneer Mahmood, voor de laatste maal. Adeel Mahmood (DENK). Daar kan ik zeker positief op antwoorden.

Natuurlijk werken we heel graag samen, vooral op dit dossier, want wij kennen en delen de zorgen ook. Als er signalen zijn vanuit de burgemeester dat hij extra geld nodig heeft, dan kijken we daar zeker - ik denk dat de rest van de partijen dat ook wel willen - met een open blik naar. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik ben in ieder geval heel blij dat DENK daarvoor openstaat als de burgemeester het zegt. Ik moet hem wel teleurstellen als hij denkt dat wij blind achter de burgemeester en zijn wensen aanlopen, want wij hebben zelf nog weleens een apart idee als VVD. Ook al omdat het niet altijd zijn portefeuille betreft, natuurlijk. Want laten we wel wezen: we hebben ook echt meer handhavers nodig en die vallen onder een wethouder. De voorzitter. Gaat u verder, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. En dan komt de veiligheid er nog beter vanaf dan ons economisch verdienvermogen. Het worden gure economische tijden. De coalitie zegt te investeren in grote opgaven, maar het gezond maken van onze economie en onze ondernemers hoort daar blijkbaar niet bij. Sterker, daar wordt geld vandaan gehaald. We hadden het net al even over de Zwolsestraat en de ongelijkvloerse kruising, maar ik ben ook erg benieuwd wat er gebeurd is met de investering in de Internationale Zone. Die heb ik in ieder geval niet zien terugkomen in dit akkoord.

Als nekslag voor al onze ondernemers voert dit college per 2026 een extra zero-emissiezone in. Ik kijk de heer Barker aan: extra. Zogenaamd langs de kust, maar in werkelijkheid tot ver van waar je de zee kan ruiken. Terwijl we zeker weten dat het geen probleem oplost - immers, meeuwenpoep zorgt al voor meer stikstofdepositie in de duinen dan ons verkeer - besluit de coalitie ondernemers te overvallen met een zero-emissiezone. Ze lappen voor het gemak ook de afspraken uit het Klimaatakkoord, die ik al eerder aanhaalde in een interruptiedebatje, voor vroegtijdige aankondiging aan de laars. Dit wordt het Spuiforum van dit college. Voorzitter. Dan - want als het gaat om de stad, hoor je niet met jezelf te beginnen - een moment van reflectie. Onze democratie is meer dan alleen het tellen van stemmen. Het is net als met geld. Je kan het wel bijdrukken, maar het is niks waard als mensen er geen vertrouwen in hebben. De Haagse VVD heeft hoge verwachtingen van de aanschuivende wethouders, de aanschuivende partijen als het gaat om de bestuurscultuur. Zij spraken de afgelopen maanden en jaren grote woorden over dualisme, transparantie, zorgvuldige besluitvorming. De voortekenen in dit college zijn zorgelijk. Er zijn geen concrete afspraken, er zijn wel slechte voorbeelden. Zoals het meer dan dubbele lekken van het coalitieakkoord.

Zoals het dichtgemetselde politiek wensdenken en voorgekookte besluitvorming 38

over de milieuzone. Daarom zijn wij ongerust. We lezen wel dat de coalitie iets wil doen, maar ze weten duidelijk niet hoe. Maar wees niet bevreesd, wij weten dat wel. Ik schetste aan het begin hoe de Haagse VVD wil dat de stad erbij komt te liggen. De komende jaren kunt u veel voorstellen van ons verwachten om dat beeld dichterbij te brengen. Mijn fractie rekent dan op uw brede steun. Vanavond alvast twee moties. De motie Geen hoorzitting bij benoeming politieke ambtsdragers spreekt uit per direct te stoppen met de al dan niet openbare hoorzitting bij benoemingen van een of meerdere personen door de raad; en verzoekt het presidium het Reglement van orde voor vergaderingen en overige werkzaamheden van de raad hierop aan te passen. Deze is meeondertekend door Arp van de SP en De Mos van Hart voor Den Haag. Janneke Holman (PvdA). Ik vind het instrument hoorzitting ook een beetje mwah, maar ik kan me voorstellen dat het wel nuttig is, bijvoorbeeld als er wethouders helemaal van buitenaf komen. We kunnen even de tijd nemen om te kijken wat we hier mee willen, want laten we hopen dat we pas over tweeënhalf weer in de situatie komen dat er nieuwe wethouders komen. Wat vindt mevrouw Van Basten Batenburg ervan dat we even de tijd nemen om te kijken wat we hiermee doen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dank voor die vraag.

Ik kan daardoor meteen wat licht werpen op een 'van mening dat' in de motie die ik net heb voorgelezen. Dat is namelijk de mening dat 'het presidium alternatief kan bezien of een transparante, commissiebrede portefeuille-inhoudelijke kennismaking met een nieuwe wethouder, naar voorbeeld van de Eerste Kamer, in een behoefte bij de raad kan voorzien'. Volgens mij is dat een meer gepaste vorm om daadwerkelijk kennis te maken en iemand op zijn portefeuille te kunnen bevragen hoe hij erin zit. De fractie van de VVD vraagt zich af waarom we een hoorzitting zouden doen voor een beëdiging als we weten dat er geen enkele optie is dat er tegengestemd gaat worden door coalitiepartijen, aangezien de namen al gedrukt staan in het coalitieakkoord. Dat vindt mijn fractie echt een poppenkast waarmee we zo snel mogelijk moeten stoppen. Janneke Holman (PvdA). Dank voor de toelichting, ook een interessant idee. Ik durf eerlijk gezegd niet helemaal te zeggen of we vanuit de PvdA hier vanavond definitief een streep onder zetten of voor de motie stemmen, maar ik ben zeker bereid om in de toekomst te gaan kijken hoe we inderdaad tot iets anders kunnen komen voor de hoorzitting of een alternatieve vorm daarvoor. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dank u wel.

Dan mijn tweede motie, de motie Zorgvuldige besluitvorming: spreekt uit dat het nieuwe college prioriteit moet geven aan zorgvuldige en weloverwogen besluitvorming en Hagenaars en Haagse ondernemers mogelijkheid tot inspraak moet geven bij ingrijpende veranderingen in hun buurt en in de stad. Dan echt als allerlaatste wens ik de hele nieuwe coalitie heel veel succes samen. De voorzitter. Door mevrouw Van Basten Batenburg, daartoe gesteund door mevrouw Arp en de heer De Mos, wordt de volgende motie (D.16 VVD) ingediend:

Motie D.16 VVD geen hoorzitting bij benoeming politieke ambtsdragers De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023-2026. Constaterende dat: • het stadsbestuur in onze lokale democratie in dienst staat van de stad; • de stad niets heeft aan hoorzittingen van wethouderskandidaten, als de kandidaat niet serieus wordt getoetst.

39

Overwegende dat: • hoorzittingen van beoogd wethouders in de Haagse raad geen materiële betekenis hebben, omdat er maar één kandidaat wordt voorgedragen en hierover vooraf coalitieafspraken zijn gemaakt. Van mening dat: • de hoorzittingen alleen van waarde zijn als een kandidaat serieus kan worden getoetst op geschiktheid en derhalve ook coalitiepartijen open staan om een voorgedragen kandidaat af te wijzen; • het presidium alternatief kan bezien of een transparante, commissiebrede portefeuilleinhoudelijke kennismaking met een nieuwe wethouder, naar voorbeeld van de Eerste Kamer, in een behoefte bij de raad kan voorzien. Spreekt uit: • per direct te stoppen met de al dan niet openbare hoorzitting bij benoemingen van een of meerdere personen door de raad. Verzoekt het presidium: • het Reglement van Orde voor vergaderingen en overige werkzaamheden van de raad hierop aan te passen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Basten Batenburg wordt de volgende motie (D.17 VVD) ingediend:

Motie D.17 VVD zorgvuldige besluitvorming De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023-2026. Constaterende dat: • de coalitie inzet op betere besluitvorming en op betere betrokkenheid van inwoners; • de coalitie participatie bij belangrijke beleidsbeslissingen wil bevorderen, zodat de stem van de inwoners wordt gehoord. Overwegende dat: • zorgvuldige en transparante besluitvorming leidt tot betere besluiten; • goede besluitvorming onmogelijk is als er onvoldoende oog is voor uitvoerbaarheid, haalbaarheid en de praktische consequenties van beslissingen. Van mening dat: • bij goed bestuur en een betrouwbare overheid hoort dat de gemeente Hagenaars en Haagse ondernemers open en eerlijk informeert en betrekt door inspraak te organiseren. Spreekt uit dat: • het nieuwe college prioriteit moet geven aan zorgvuldige en weloverwogen besluitvorming en Hagenaars en Haagse ondernemers mogelijkheid tot inspraak moet geven bij ingrijpende veranderingen in hun buurt en in de stad. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. 40

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Na een zomer van verkenningen en een kleine maand onderhandelen, spreken we vandaag over het Haags akkoord. Een groen, sociaal en inclusief akkoord waarmee we vol inzetten op het aanpakken van ongelijkheid in de stad en het helpen van kwetsbare stadsgenoten. Dat we samen met D66, de Partij voor de Dieren, de Partij van de Arbeid, het CDA en DENK vorige week dit akkoord hebben kunnen presenteren, hebben we onder andere te danken aan de fijne en effectieve begeleiding van de heer Arie Slob. Vanaf deze plek nogmaals: Arie, bedankt! Maar ook de ambtelijke ondersteuning enorm bedankt, weer; dag en nacht doorgewerkt, er zijn foto's van. Heel veel bedankt; ze zitten gedeeltelijk daar. Tot slot ook dank aan alle partijen die de moeite hebben genomen om input te leveren tijdens het proces. Ook dat is enorm gewaardeerd. De tweede reden dat we vandaag over een mooi akkoord kunnen debatteren, is dat alle partijen aan tafel een grote verantwoordelijkheid voelden om er samen uit te komen en dat snel te doen. Dat we als onderhandelende partijen die verantwoordelijkheid voelden en snelheid maakten, is ook goed als je kijkt naar onze stad. We zien dat onze inwoners voor grote uitdagingen staan. De klimaatcrisis vraagt om een sociale en rechtvaardige aanpak.

Dat betekent verder vaart maken met de energietransitie, het isoleren van huizen en het klimaatbestendig maken van onze stad, juist bij die mensen die het niet op eigen kracht voor elkaar krijgen. Ook onze natuur en dieren verdienen het om extra beschermd te worden. GroenLinks is blij dat we in dit akkoord investeren in ons groen, een belangrijk wapen tegen hittestress. Mevrouw Van Doorn noemde dit ook al. We zetten in dit akkoord dan ook in op de vergroening van onze meest versteende wijken, zoals Duindorp, de Rivierenbuurt, Transvaal en de Schilderswijk. Ook gaan we, om het Rutteaans te zeggen, versnellen met vertragen. Het terugbrengen van de maximale snelheid voor verkeer in het Centrum en woonwijken naar 30 km/uur betekent een groenere, schonere en veiligere leefomgeving voor onze inwoners. GroenLinks staat voor een sociale stad waar we oog hebben voor iedere Hagenaar en Hagenees. Want nu maakt de plek waar je wieg staat namelijk nog het grote verschil voor de kansen in je leven; de credits gaan de ChristenUnie, die dit ook meegaven aan de onderhandelende partijen. Dit akkoord staat vol met sociale plannen om de kansenongelijkheid in onze stad verder af te bouwen. Om maar een paar dingen te noemen: we zetten in op meer sociale huurwoningen op het zand en daarmee pakken we een belangrijke bron van segregatie aan. Lesley Arp (SP).

Ik heb afgelopen weekend met veel belangstelling naar Spuigasten geluisterd. Daar was GroenLinks-collega Vavier te horen. Zij gaf aan dat een van de pijnpunten van het akkoord, of dingen die ze wel hadden willen realiseren maar niet hebben gedaan, de verhoging van het percentage sociale woningbouw is. Ik was wel benieuwd waar dat precies aan ligt. Maarten De Vuyst (GroenLinks). We hadden daar - in alle openheid, ik hoop dat de elf collegaonderhandelaars het oké vinden dat ik die openheid geef - verschillende gedachten over, maar er waren ook verschillende punten van vertrek. Aan de ene kant zitten we natuurlijk al met een hele opgave die we in een aantal grote gebiedsontwikkelingen proberen vorm te geven. Die zijn geënt op de 30%. Om daarin te gaan schuiven … Collega De Mos had het er al over dat PropertyNL zei dat we bij ontwikkelaars niet meer zo'n populaire stad zijn. Dat was aan de ene kant een argument dat ingebracht werd in de discussie. Aan de andere kant werd ingebracht: Zuid-Holland wil naar 40%, moeten we daar niet naartoe? We waren dus wel op zoek naar wat kan. We constateerden dat waar het eigenlijk om ging is dat het verschil in woningaanbod op zand en veen ook voor een groot deel segregatie in stand houdt. Onze focus ligt daar dus op. Het staat er niet veel harder dan dat ik het net zei.

Mevrouw Arp, als dat uw volgende interruptie is, dan zeg ik daarop alvast: ja, daar heeft u gelijk in. We proberen dat te doen. Daarbij was een idee van een andere partij om bijvoorbeeld de norm voor projecten die moeten voldoen aan het percentage van 30 voor sociale woningbouw, naar beneden te brengen. Dat staat er, geloof ik, met het woord 'onderzoeken', als dat uw derde interruptie was. Lesley Arp (SP). De heer De Vuyst kan mijn gedachten lezen. Ik dacht inderdaad: wat een wollig verhaal. In het coalitieakkoord staan natuurlijk ook allemaal onderzoekjes. Ik ben bang dat als deze termijn afgelopen is, we wat onderzoekjes hebben en nog steeds geen beleid. Maar de heer De Vuyst noemde eerder dat er al lopende plannen zijn. Maar dat is toch heel simpel te ondervangen door te

41

zeggen: de lopende plannen vallen onder de oude Woonagenda, straks komt er een nieuwe en dan gaat bijvoorbeeld 40% in. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Je kan wel zien dat mevrouw Arp tegenwoordig onderhandelingservaring heeft, want dat punt is ook ingebracht. Toen ontstond er een discussie. Wanneer is iets een nieuw plan? Wanneer is iets een lopend plan? Is dat bij het begin van een idee voor een plan? We probeerden tegelijkertijd vaart te maken, mevrouw Arp. Het is ook meerdere keren gezegd: dit is een akkoord voor de komende tweeënhalf jaar. Iedere maand dat je er langer over doet, gaat weer van die tweeënhalf jaar af. De voorzitter. Mevrouw Arp, voor de laatste maal. Lesley Arp (SP). Ik ben bijna blij dat ik niet aan die tafel heb gezeten, want ik had er hoofdpijn van gekregen, als ik het zo hoor. Maar wat ik me oprecht afvraag, is het volgende. Steden als Utrecht en Amsterdam hebben ongeveer vergelijkbare coalitiesamenstellingen: in Utrecht de ChristenUnie en links en in Amsterdam wat grote en links-progressieve partijen. Daar hebben ze al jaren die 40%. Wat zit er nou hier in het grondwater bij die partijen dat die andere partijen die zeggen progressief te zijn, er niet aan willen? Kijk, het CDA, dat snap ik. Die willen middenhuur en koop. Maar die hebben drie zetels in deze coalitie. Maarten De Vuyst (GroenLinks). En ook die drie zetels waren mij heel lief.

Dat wil ik ook maar gezegd hebben tegen mevrouw Arp. Om heel eerlijk te zijn, kan ik u niet helemaal zeggen wat er daar in het grondwater zit en of dat op het zand iets anders is dan in het veen. Dit is waar we nu op uitkwamen in alle afwegingen die we moesten maken. Dat geeft u natuurlijk gewoon genoeg voer richting 2026 om de campagne alvast op te enten. Voorzitter. De doelgroep die de Ooievaarspas kan aanvragen, gaat van 130% naar 150% van het sociaal minimum. Er komen nieuwe bibliotheken in Mariahoeve en Benoordenhout en de tijdelijke bibliotheek in Moerwijk wordt permanent. We kijken naar of onderzoeken een bibliotheek in Spoorwijk. We bouwen meer huizen voor dakloze mensen, statushouders en mensen uit zorginstellingen. Een eigen huis, een plek onder de zon, zoals een zekere volkszanger zou zingen. Deze coalitie is samengesteld uit partijen met achterbannen in alle delen van de stad. De coalitie wil zich dan ook, samen met de gehele raad, hardmaken voor een inclusieve stad. Iedereen moet de kans hebben om mee te doen aan deze Haagse samenleving. In dit akkoord hebben we daarom afgesproken om vluchtelingen meer mogelijkheden te bieden om te werken, we zetten in op cultuursensitieve zorg en er komt een vrouwenrechtswinkel.

Maar, anderen hebben het ook al gezegd, we staan met elkaar ook voor een andere uitdaging: het verbeteren van het politieke klimaat, de bestuurscultuur, ook in deze gemeenteraad. GroenLinks blijft, net als bij het opstellen van dit akkoord, de oppositiepartijen graag betrekken. U mag de GroenLinks-fractie eraan houden dat we onze open houding richting alle raadspartijen voortzetten. We hopen die open houding ook weer terug te zien bij alle fracties, om zo onze bestuurscultuur gezamenlijk te verbeteren en zo de stad effectief te dienen. Om met bijna oud-fractievoorzitter van DENK, de heer Icar, te spreken: it takes two to tango. Sebastian Kruis (PVV). Wellicht herinner ik het mij verkeerd, maar volgens mij was de PVV al uitgesloten voor de verkiezingen. Hoe past dat binnen de nieuwe bestuurscultuur waar mevrouw of meneer - meneer of mevrouw maakt natuurlijk niet uit bij GroenLinks - De Vuyst het over heeft? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik wil niet met de PVV in een coalitie. Dat heeft de heer Kruis goed geconstateerd. Dat is iets anders dan dat hij in hier in deze raad een van mijn 44 collega's is. Volgens mij zijn er punten waar ook de heer Kruis zich voor hard heeft gemaakt, ook in dit coalitieakkoord, zelfs zonder dat hij de inbreng geleverd heeft. De voorzitter. Meneer Kruis, met een vervolgvraag.

42

Sebastian Kruis (PVV). Maar dan moet meneer De Vuyst niet net doen alsof het een nieuwe bestuurscultuur is voor een inclusieve stad, want als je bij voorbaat een kiezersgroep gewoon volledig uitsluit, dan is het geen nieuwe bestuurscultuur en dan is het geen inclusie maar is dat alleen links wonderland waar alleen maar dezelfde mening gehoord mag worden ofwel de linkse 'echo chamber' waarvan bij voorbaat een grote groep is uitgesloten. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik vraag mij nu toch af of de heer Kruis en ik dezelfde definitie van bestuurscultuur hebben. Bestuurscultuur wil niet zeggen dat ik het hier met iedereen eens moet zijn. Daar wordt het ten eerste heel saai van en ten tweede: dat is niet zo. Bestuurscultuur gaat wel over hoe we elkaar hier bejegenen. De voorzitter. Meneer Kruis, voor de laatste maal. Sebastian Kruis (PVV). Dat zal allemaal wel maar als je zegt 'we staan open voor iedereen maar niet voor die partij' dan is dat niet voor alles en iedereen, maar dan is het voor alles en iedereen maar behalve de mensen die GroenLinks niet wil. Maar kom dan bij mij niet aan met dat het allemaal zo open is en zo voor alles en iedereen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Volgens mij kunnen de heer Kruis en ik elkaar er prima in vinden dat we niet met elkaar willen besturen. Dat is iets anders dan dat we misschien gezamenlijk wel de bestuurscultuur zouden willen aanpakken.

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik haak hier toch wel op aan, want ik ben het wel eens met wat de heer Kruis zegt. U heeft het over 'inclusie' en 'samen', maar u stelt iedere keer als het op 'samen' aankomt, dat toetreding van Hart voor Den Haag in de coalitie onbespreekbaar is. Een citaatje uit de Volkskrant: 'Het was voor ons al een hele draai om met De Mos in gesprek te gaan.' Dat is nou niet echt inclusief om gewoon een gesprek met elkaar aan te gaan. Dat was voor u al moeilijk. Dus welke open bestuurscultuur is hier dan, als een gesprek al moeilijk is? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Een gesprek an sich was niet zo moeilijk, maar een gesprek waarin het ook zou gaan over collegedeelname, daar zaten wij anders in. U heeft het betreurd dat wij er op dat moment niet voor open stonden dat u zich aansloot bij onze coalitie. Ik heb het betreurd dat u niet wilde aanschuiven bij de vier overgebleven partijen. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Maar dan draait u het toch een beetje om. Gedurende twee maanden na 21 april, de datum van de vrijspraak, heeft Hart voor Den Haag voorgesteld om samen te werken. Een letterlijke quote van mij was toen: 'Ik ben ervan overtuigd dat er een weg gevonden kan worden, ook met PvdA en GroenLinks.' En dan blijft het na 21 april twee maanden kil en hard. Geen zakendoen, geen toetreding, geen toenadering, deur dicht.

Ja, dan moet u niet verwachten dat wij stonden te trappelen toen u vroeg én u waarschijnlijk bang was om uw baantje te verliezen in het college, om ineens wel mee te doen, terwijl de VVD de enige was die recht wilde doen aan de verkiezingsuitslag en aan de volledige vrijspraak. U gaf niet thuis. Dus kom bij mij dan niet aan met woorden als 'inclusie', 'samen voor iedereen' en 'we zijn in ieder stadsdeel vertegenwoordigd'. In Escamp hebben wij meer dan 24% van de stemmen gehaald. Dan komt er heel lang niks en dan komt DENK een keer kijken met 10%. Dus welke achterban vertegenwoordigt u daar? Maarten De Vuyst (GroenLinks). En kom erbij niet mee aan dat ik u uitsluit als u eerst zegt wel met de PvdA in een coalitie te kunnen en u daarna zegt dat u absoluut niet met de PvdA in een coalitie kunt omdat de VVD daar niet bij is. Dan is het toch wel een beetje 'de pot verwijt de ketel'. De voorzitter. Meneer De Mos, voor de laatste keer. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nou haalt de heer De Vuyst toch wat malle strapatsen uit. Na 21 april hebben we meerdere debatten gevoerd. Er zijn nota bene twee verkenners aangesteld. Twee maanden lang, tevergeefs. We kunnen de avond van 29 juni terugkijken; ik heb u toen bijna gesmeekt 43

om samen te werken. Twee maanden lang was het spugen op de uitgestoken hand. En toen eenmaal het college viel en de meerderheid in paniek was, mochten we aanschuiven. Maar als u in de yoghurt spuugt, moet u van mij niet verwachten dat ik die opeet. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik ben een beetje afgeleid door de yoghurtvergelijking van de heer De Mos. Ik heb het echter wel anders ervaren. Het is een beetje hetzelfde als met de heer Kruis. Het is niet omdat we niet willen werken aan een nieuwe bestuurscultuur of niet willen samenwerken maar omdat we met elkaar in een coalitie moesten. Dat was voor GroenLinks niet aantrekkelijk. Not at all! Dus daar hebben we klare wijn over proberen te schenken voor 29 juni, op 29 juni en daarna. Voorzitter. Ik ben gekomen aan het eind van mijn bijdrage. De voorzitter. Dan is er toch nog een interruptie van meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Ik wil nog wel even opmerken dat ik de achterban van GroenLinks en de partij GroenLinks niet op voorhand uitsluit. Ik kijk de heer De Vuyst ook gewoon in de ogen. Ik kijk helemaal niet neer op mensen van GroenLinks. Ik zie ze gewoon als gelijken. Dus ik wil niet hier het beeld hebben dat ik GroenLinks uit zou sluiten. De voorzitter. Dan is dat bij dezen helder. Meneer De Vuyst, wilt u daarop nog reageren? Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Ja, maar ik hoor daar niet in dat hij met GroenLinks zou gaan besturen. En dat was de opmerking die ik eerder maakte. Het lijkt mij ook zeer onwaarschijnlijk dat de PVV en GroenLinks elkaar … De voorzitter. Maar op dit punt heeft de heer Kruis al drie interrupties gehad. Dit is hetzelfde onderwerp als waar het net over ging. Dat ga ik liever niet toestaan. Hij heeft het punt nu gemaakt met een vierde interruptie. Mevrouw Van Basten Batenburg heeft nog een interruptie. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik hoorde GroenLinks al zeggen dat deze coalitie gaat voor betere betrokkenheid van inwoners, wat ik ook zag staan in het coalitieakkoord. Dat vinden wij heel mooi en daar zijn we ook heel erg voor. Een goed punt om op te schrijven. Ik zoek nog wel naar hoe dat dan concreet wordt en of dat dan voor GroenLinks ook geldt als het gaat om het openen van een opvanglocatie in de buurt, in de zin dat mensen dan vooraf ook die betrokkenheid kunnen ervaren wat betreft deze coalitie. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Als u vraagt dat ze daarover goed en op tijd geïnformeerd moeten worden, ben ik dat met u eens. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Geïnformeerd. Dat klinkt inderdaad alsof ze een brief in de brievenbus moeten krijgen.

En dat is dan voor de heer De Vuyst voldoende betrokkenheid van inwoners? Het is namelijk wel goed om even te weten hoe deze coalitie daarnaar kijkt en te weten wat voor ruimte inwoners dan krijgen om iets te kunnen veranderen in beleid. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik neem aan dat u hier niet gaat voorstellen dat we daar een referendum over gaan houden. Ik ken u namelijk niet als voorstander van referenda. Dus het is inderdaad niet het plan een referendum erover te houden. Dat je mensen erover informeert, dat ze daarover inspraak kunnen doen et cetera lijkt mij prima om te doen. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg, laatste maal. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik ben wel heel blij. Ik krijg hier een sprankje hoop door. Ik hoor de heer De Vuyst zeggen: inspraak doen. Dat is nou precies waarover wij de komende tijd met voorstellen zullen komen. Ik hoop dat de heer De Vuyst vandaag zal stemmen voor mijn motie over zorgvuldige besluitvorming. Dan ga ik ervan uit dat ik ook zijn steun kan verwachten voor ons initiatiefvoorstel. 44

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ho, ho, wacht even. Nog voor ik een initiatiefvoorstel heb gezien, rekenen op mijn steun, dat hoort dus ook niet bij de nieuwe bestuurscultuur, zou ik gezegd willen hebben. We zullen alle voorstellen op hun merites beoordelen. We hebben geschetst dat we grote problemen hebben in de stad Den Haag. Grote problemen vragen ook om duidelijke keuzes. Daar hoort ook bij dat je de bewoners netjes daarbij meeneemt. Dan probeer ik hiermee mijn bijdrage nog eens af te sluiten. De voorzitter. Dank u wel, dat is hiermee dan gelukt. Ik wijs de raad erop dat het inmiddels 22.00 uur is. We hebben vier partijen van de twaalf aan het woord gehad, oftewel we zijn op een derde. Aan het begin hebben we gezegd dat we proberen voor 23.00 uur de wethouders te beëdigen. Nou, dat lijkt me een vrij lastige zaak te worden. Dus ik doe een beroep op u om goed na te denken welke interrupties u pleegt, want ik vind het wel belangrijk dat we dit debat gewoon goed voeren. Dus ik ga ook niet heel erg proberen te sturen daarin, maar ik wilde u deze kleine winstwaarschuwing toch even meegeven. Dat gezegd hebbende gaan we snel verder. Het woord is aan mevrouw Faïd van de Haagse Stadspartij. Fatima Faïd (HSP). Beste voorzitter, beste collega’s. Voor de vierde keer in vijf jaar mogen we een reactie geven op een coalitieakkoord. Dat is best wel veel.

Dit akkoord is wat ons betreft beter dan het vorige. De scherpere randjes zijn eraf. Zo is de kapvergunning in de achtertuin weer terug van geweest, wordt er onderzoek gedaan naar renovatie Weigeliaplein en staat er in het akkoord dat de natuur leidend wordt bij de strandnota. Toch zien we ook dat de onderhandelingen zonder de VVD een beetje onwennig moeten zijn geweest want veel VVD-beleid wordt gehandhaafd. Grote plannen voor de woningbouw, het CID en Zuidwest worden niet aangepast. Of moet ik zeggen: zijn nog niet aangepast? Dus ik zou zeggen: coalitie, doe je best! De plannen in het akkoord zijn ambitieus, maar nergens wordt echt goed uitgelegd hoe het nieuwe college daar wil komen. Hoe ga je dat allemaal in twee jaar tijd doen met een gedegen participatieproces? Eindelijk zijn de plannen voor de Mient definitief de prullenbak ingegaan. Weer zo’n lichtpuntje uit het akkoord. We hebben de bewoners van de Mient altijd gesteund in hun strijd voor een beter plan. Is dit een voorbode voor een coalitie die gaat luisteren naar de inwoners van Den Haag? Dan zou je tot verrassende en betere plannen kunnen komen die ook nog eens zonder juridisch gekissebis kunnen worden uitgevoerd. Ook op het gebied van onderwijs zijn de plannen ambitieus maar wat ons betreft niet concreet genoeg uitgewerkt. Voor onze fractie is de aanpak van ongelijkheid in het onderwijs van groot belang.

Dus de plannen tegen stagediscriminatie en onderadvisering zullen we met grote interesse tegemoetzien. Net als de uitnodiging voor de feestelijke start van het schooljaar 2024-2025 op de havo/vwo-school in Zuidwest. Extra geld voor vergroening en verbetering van de oude wijken vinden wij meer dan terecht. We gaan ervan uit dat dit, gezien de Mient, ook in goed overleg en met betrokkenheid van bewoners wordt uitgevoerd. Ook kan hier de invoering van 30 km/u veel slachtoffers schelen. Voor ons kan die invoering niet snel genoeg gaan, want elk slachtoffer is er een te veel. Wij kijken dan ook met graagte uit naar de exacte plannen. Helaas zien we ook schaduwkanten in het akkoord. Het is uiterst pijnlijk om te zien dat deze coalitie nog steeds van plan lijkt te zijn raamsekswerk te sluiten. Ramen geven de sekswerker de beste kans om controle te hebben over het hoe, wanneer en hoeveel. Gezien de nieuwe verhoudingen in de coalitie, met een uitgesproken voorstander van raamsekswerk, hadden wij een duidelijk ander standpunt verwacht. Dat de coalitie het Haagse Stembusakkoord Anti-Racisme als uitgangspunt neemt voor het beleid is wat ons betreft een goed begin, maar het halve werk. Want ook hier missen we urgentie en uitwerking. Het is onze vrees dat het, zoals bij de vorige vier coalities, bij goede bedoelingen blijft. Een andere schaduwkant is kunst en cultuur.

Er komt geld bij, maar niet zo veel als de sector zelf heeft aangegeven nodig te hebben voor een gezond en aantrekkelijk kunstklimaat. Ook zien we dat het geld met name naar de mainstream gaat. Dat kan wat ons betreft beter naar tegen- en 45

subculturen gaan die door het huidige beleid dreigen te verdwijnen, zoals - ja, daar is die weer - de Samenscholing al eerder ten onder ging. Als het aan de nieuwe coalitie ligt blijft de vrijplaats een uitgestorven diersoort in de vierde stad van Nederland. Al met al lijkt het akkoord iets meer naar links opgeschoven, dat kunnen wij waarderen. Maar dat moet zich nog wel bewijzen in de uitwerking van alle plannen. En daar zal onze fractie kritisch naar kijken. Tot slot: mijn fractie wenst de coalitie veel succes en wijsheid in de komende twee jaar. De voorzitter. Dan u wel. De volgende spreker is de heer Barker namens de Partij voor de Dieren. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Voorzitter. Ik sta hier met gemengde gevoelens. Van trots, omdat we een diepgroen coalitieakkoord hebben kunnen presenteren, maar ook van een beetje ongemak. Ongemak over dat dit de laatste optie was om tot een coalitie te komen en ongemak over het feit dat deze formatie zo lek was als een mandje. Ik denk dat de afgelopen jaren één van de vreemdste en heftigste periodes zijn geweest om Haags raadslid te zijn. In een korte tijd hebben we te maken gehad met verschillende crises en coalities. Ik hoop dat de gifbeker leeg aan het raken is, zodat we een stap vooruit kunnen zetten. En ik denk dat we met dit akkoord en de gedeelde wens om de bestuurscultuur te veranderen ook een stap vooruit kúnnen zetten.

We hebben hier ook goede gesprekken over gevoerd tijdens de verkenning, de onderhandelingen en de raadsconferentie. En dit is wat mij betreft ook de kern. Het is van belang dat partijen met elkaar in gesprek gaan en werken aan een beter functionerend stadsbestuur. Wij zijn hier in elk geval toe bereid. Toen de vraag kwam om te gaan spreken over de vorming van een nieuw stadsbestuur hebben we ook deze bereidheid getoond. We zijn daarbij blij dat vele oppositiepartijen inbreng hebben geleverd voor het coalitieakkoord. Want in het akkoord zijn zaken terug te lezen, bijvoorbeeld gratis ov voor kinderen, het afschaffen van de hondenbelasting, het eerder beschikbaar stellen van de Ooievaarspas, het aanpakken van erfpachtproblemen en het Weigeliaplein, allemaal zaken die ook door oppositiepartijen zijn aangedragen. We danken daarom ook de verschillende partijen voor het inbrengen van deze onderwerpen. Wij willen de komende tijd ook blijven werken aan een stadsbestuur waarin er ruimte is voor álle raadsleden om hun kaderstellende, volksvertegenwoordigende en controlerende rol te vervullen. Dan het akkoord zelf. We zijn trots dat we in recordtempo dit diepgroene akkoord hebben kunnen presenteren. Als Partij voor de Dieren zetten we de historische stap om voor het eerst in een G4-stad te gaan besturen. De voorzitter. En op dat punt dacht de heer Kruis: ik heb een vraag.

Sebastian Kruis (PVV). Ik vroeg mij af, omdat het allemaal in een recordtempo tot stand is gekomen, of de heer Barker was vergeten om nog aan het akkoord toe te voegen dat halalvlees wordt verboden in alle gemeentelijke panden en bij alle gemeentelijke evenementen. Robert Barker (PvdD). Allereerst is het vooral een landelijk punt, onverdoofd slachten. De Partij voor de Dieren heeft al een keer een initiatiefvoorstel daarover ingediend dat helaas toen in de Eerste Kamer niet is doorgegaan. Vervolgens is er weer een voorstel gekomen om het probleem landelijk aan te pakken. In het coalitieakkoord staat ook heel duidelijk dat er een voedselvisie komt, en daar hoort dat gesprek dan ook bij. We hebben geprobeerd op hoofdlijnen te spreken en over zaken waarop je als gemeente invloed kan uitoefenen, wat tot dit akkoord heeft geleid. Sebastian Kruis (PVV). Als je uit het grote dierenbos komt en je wethouder Dierenwelzijn wordt, lijkt het mij dat je dan als wethouder namens de Partij voor de Dieren er ook als eerste voor zorgt dat dit type vlees niet meer wordt uitgeserveerd in de gemeentelijke instellingen en bij gemeentelijke evenementen. Robert Barker (PvdD). Ik denk dat het goed is dat u dit debat over dit onderwerp op een later moment hebt in de raad, maar over dierenwelzijn hebben we heel veel goede afspraken gemaakt. Zo 46

gaan we voorlichting geven over het dierenleed dat met hengelen gepaard gaat en gaan we de dierenwelzijnsorganisaties meer en beter ondersteunen. Dat zijn ook allemaal punten die we eerder hebben ingebracht. Er is ook heel veel budget voor beschikbaar. Wat u nu noemt, is een specifiek punt waarbij ik verwijs naar de voedselvisie, waarvan duidelijk is wat daarvan de uitgangspunten zijn, bijvoorbeeld dat er meer plantaardig wordt gegeten. Plantaardig eten is sowieso halal en heeft sowieso niks met vlees te maken. De voorzitter. Meneer Kruis, voor de laatste maal. Sebastian Kruis (PVV). Mag ik dit antwoord van aankomend wethouder Barker dan zo interpreteren, dat er geen voedselvisie komt waar dit punt niet in is opgenomen? Er zal dus geen sprake zijn van halal geslacht vlees in gemeentelijke instellingen en bij gemeentelijke evenementen? Robert Barker (PvdD). Nee, ik ben nog geen wethouder, maar ik zou zeggen: doe een voorstel op dat gebied als de heer Kruis dat zou wensen. Dan is het uiteindelijk aan de raad om daar keuzes in te maken. In het coalitieakkoord staat het in elk geval niet, maar we zijn trots op heel veel punten die er wel in staan om de stad diervriendelijker te maken. Voorzitter. Dat is ook waarom we deze stap zetten. De voorzitter. Voordat u deze stap zet, heeft de heer De Mos een vraag. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Die gaat over het hertenkamp.

Nou is er tot onze vreugde vorige week een motie aangenomen om die mooie hertenkampen in het Zuiderpark en de Koekamp voor de stad Den Haag te behouden. Morgen gaat de heer Barker als wethouder beginnen. Heel veel succes, maar wanneer mogen we de brief richting de minister verwachten om de hertenkampen voor Den Haag te behouden? Robert Barker (PvdD). Ik sta hier niet als wethouder, dus kan ik er nu niks over zeggen. Uiteindelijk is het aan het college om een besluit te nemen over hoe om te gaan met de motie. Het zou heel gek zijn als ik nu die rol zou pakken en ik u iets toe zou zeggen, terwijl ik helemaal geen wethouder ben. De voorzitter. Ik moet de heer Barker daar wel gelijk in geven. U stelt uw vragen aan de heer Barker, vertegenwoordiger van de Partij voor de Dieren. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nou, dat is me wat. Hij staat in het akkoord al afgedrukt als wethouder. Ik zei ook dat hij morgen gaat beginnen. Dus dat zei ik er duidelijk bij. Maar dan aan de onderhandelaar de heer Barker de vraag. Morgen gaat u waarschijnlijk beginnen als wethouder, maar wat vindt er als onderhandelaar van? Gaat u die brief versturen? Heeft u er al zin in om die hertenkampen voor Den Haag te behouden? Ik hoor graag uw inzet daarbij. De voorzitter. Dit is in feite dezelfde vraag stellen en ik denk niet dat de heer Barker daar antwoord op gaat geven.

En dat hoeft ook niet, want hij staat hier als woordvoerder van de Partij voor de Dieren en niet als toekomstig wethouder. Robert Barker (PvdD). Dat klopt helemaal. Ik kan wel zeggen wat het standpunt van de Partij voor de Dieren is maar ik kan niet zeggen wat het standpunt van het college is, omdat ik geen wethouder ben en ik het er überhaupt niet met collegeleden over heb gehad wat er met die brief gaat gebeuren. Dus het lijkt mij ook heel onzuiver om er nu opeens uit de losse pols iets over te gaan roepen. De voorzitter. Meneer De Mos, voor de laatste maal. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik maak toch wel bezwaar, want ik heb helemaal niet gezegd dat hij wethouder is op dit moment. Ik heb gezegd dat hij morgen wethouder is; dat staat aangekondigd. Ik verzin het niet, dat staat echt in dit boekje. En dan mag ik toch een vraag stellen aan iemand die er zin in heeft en die beoogd wethouder is, of hij die aangenomen motie gaat uitvoeren, 47

waarvan wordt gezegd dat hij de portefeuillehouder is? En met 'hij' bedoel ik dan de onderhandelaar van de Partij voor de Dieren die nu nog fractievoorzitter van die partij is. Gewoon een klip-en-klaar antwoord. Wanneer gaan we rock-'n-rollen? De voorzitter. Nee, dat zijn echt twee verschillende petten daarin, meneer De Mos. Dit zou eventueel een vraag kunnen zijn geweest bij de hoorzitting maar niet nu aan de heer Barker die hier staat als de fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren, maar ik geef de heer Barker de gelegenheid om te reageren. Robert Barker (PvdD). Het is overigens überhaupt nog niet gezegd dat ik morgen wethouder ben. Dat is pas het geval als de raad ermee instemt. Dan zou ik wethouder zijn en dan zou u mij direct kunnen ondervragen over dit punt. Sebastian Kruis (PVV). Ik ga in ieder geval wel op de heer Barker stemmen want ik heb heel veel vertrouwen in hem, maar dat weet hij zelf ook wel. Ik merk wel dat de heer Barker hier als een bronstig hert de loftrompet staat te steken over dit akkoord, wat blijkbaar wel kan omdat het over het coalitieakkoord gaat, maar dat als er een keertje een moeilijke vraag wordt gesteld, hij opeens 'pas morgen wethouder is'. Dat maakt het debat wel lastig; dat snapt u natuurlijk ook wel, voorzitter. De voorzitter.

Ik snap dat, maar dat is wel de vorm waar wij als raad voor hebben gekozen, namelijk om de heer Barker hier nu het woord te laten voeren namens zijn partij en ook als een van de onderhandelaars. Daar kunt u hem op bevragen, niet op wat hij gaat doen als hij vanavond of wellicht morgen wordt beëdigd als wethouder. Dat zijn vragen die dan gesteld moeten worden. Dat is de procedure zoals we die hebben afgesproken met elkaar en die ik hier handhaaf. Sebastian Kruis (PVV). Maar ik heb nooit iets gehoord over deze organisatiestructuur. Ik had dan liever gehad dat ze eerst geïnstalleerd waren en dat daarna het debat was gevoerd. Nu wordt net gedaan alsof ik dit allemaal heb bedacht, maar dat is natuurlijk niet zo. De voorzitter. Dit is in het fractievoorzittersoverleg volgens mij besproken. Het woord is aan de heer Barker. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Wij zijn blij met dit diepgroene akkoord. Het is voor de Partij voor de Dieren een grote stap om voor de eerste keer een G4-stad mede te besturen. Deze stap zetten we omdat we zien dat we hiermee de stad diervriendelijker, duurzamer, groener en rechtvaardiger kunnen maken. Dus daar leveren we graag een bijdrage aan. Ik noem een aantal van de diverse groene en progressieve plannen waar we blij mee zijn. We gaan flink investeren in de natuur en wijzen natuurgebieden aan.

Bij Natura 2000-gebieden heeft de natuur, ook op het strand, het primaat. We gaan de zero-emissiezone invoeren om de natuur te beschermen en voeren gratis ov voor kinderen in om het ov te stimuleren. We gaan ook flink investeren in dierenwelzijn en stellen het dier centraal, bijvoorbeeld rond het hengelen en stadsboerderijen. We gaan meer sturen op het klimaat met duidelijke doelen en harde prestatieafspraken. Ook gaan we dierenartskosten voor minima ondersteunen, investeren we in lokale culturele instellingen om te voorkomen dat ze verdwijnen en steunen we werkende armen extra met een bredere Ooievaarspas. Ik kan veel meer maatregelen noemen die we nemen die bijdragen aan een betere wereld, maar ik zou het hierbij willen laten. Voorzitter. Voor ons is het akkoord een groene stap vooruit. Met dit akkoord, dat we in rap tempo hebben gesloten, zijn we er echter nog niet. De komende tijd moeten we hiermee samen aan de slag en laten we dat dan ook gewoon doen. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Er zijn nog wel drie mensen die u een vraag willen stellen. Allereerst mevrouw Van Basten Batenburg namens de VVD. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik vroeg mij af of de heer Barker nog weet wanneer wij als raad de structuurvisie Zuidwest hebben vastgesteld. 48

Robert Barker (PvdD). Nog niet. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat is dan wel bijzonder want in het coalitieakkoord lees ik: wij voeren de structuurvisie Zuidwest uit. Het is toch wel bijzonder dat als die nog niet bestaat, er wordt afgesproken om die uit te voeren. Dat strookt voor mij ook niet helemaal met hoe de heer Barker zich de afgelopen jaren zeer kundig heeft ingezet voor zorgvuldige besluitvorming en een transparante en open bestuurscultuur. Je zou dan dus ook verwachten dat de Partij voor de Dieren zich in een onderhandeling niet committeert aan een structuurvisie die nog niet eens is vastgesteld. Wat als daarin komt te staan dat we ruim baan maken voor de auto? Robert Barker (PvdD). Dat laatste zou sowieso een slecht idee zijn. Dus daarom ben ik blij met de invoering van die 30 km/u-zones om het wat veiliger te maken. De VVD-fractie moet dat stuk maar lezen zodra het is vastgesteld, maar het is inderdaad ook geen blanco vel papier, er moet in de raad een akkoord over worden gegeven. Dat is van belang bij die structuurvisie. Het tweede punt dat ik wil maken, is dat dit exact dezelfde tekst is als die van het vorige coalitieakkoord waar de VVD onder stond. Toen was die ook nog niet vastgesteld. We hebben gedacht: de intentie is om een structuurvisie te hebben en om daar dan vervolgens op door te pakken.

Dat betekent gewoon dus nog een debat in de raad met naar ik aanneem moties en amendementen, waar we dan vervolgens over gaan stemmen. Als die visie dan uiteindelijk is vastgesteld, gaan we die uitvoeren. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg, voor de laatste maal. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dan constateer ik dus wel dat de Partij voor de Dieren die heel erg kritisch was over de plannen voor Zuidwest, haar handtekening heeft gezet dat, wat er ook in komt te staan, ze ervoor gaat stemmen. Dat is wat ik dan moet constateren op basis van dit coalitieakkoord. Dan zou ik de woorden van de heer Barker zelf in herinnering willen roepen: is dit dan zo'n compromis dat eigenlijk vooral gekocht is door cadeautjes uit te delen? Die laatste woorden zijn van de heer Barker uit september 2022. Robert Barker (PvdD). Deze analyse raakt kant noch wal. Ten eerste moet de tekst uit het coalitieakkoord absoluut niet zo worden gelezen. Er moet op een gegeven moment een structuurvisie worden vastgesteld maar dat betekent niet dat wat er nu ligt sowieso wordt aangenomen. Dat is aan de raad. Maar als die wordt vastgesteld, gaan we die gewoon uitvoeren. Het is hetzelfde als hoe ik de formulering in het akkoord van de VVD las. Ik hoop dat u die toen ook zo las, want ik neem aan dat u op dat moment er ook voorstander van was dat de raad een bepaalde mate van besluitvorming heeft.