RIS316933 Notulen van de raad van 11 oktober 2023

15

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Het gaat in ieder geval niet over de Kaapstraat, want dat is daarna gebeurd. Er is ook nog zoiets - u kunt mij pakken op zaken - als voortschrijdend inzicht. Misschien is dat in 2018 wel besloten. Ik weet dat zo niet, misschien heeft u me tuk. Maar op een gegeven moment zie je dat het helemaal misgaat in de Kaapstraat. Er is een afsluiting geweest. Er zijn vechtpartijen. Er is chaos. Ondernemers hebben ellende voor de deur. Dan moet je gewoon voortschrijdend inzicht tonen en zeggen: dat gaan we niet doen, we draaien het terug, want die mensen hebben er last van. We kunnen het vanavond samen regelen. Doet u mee? Adeel Mahmood (DENK). In 2017 is hier in de Haagse raad al een debat over gevoerd. Wij, of Islam Democraten, waar ik toen namens spraak, waren heel kritisch op de sterfietsroute et cetera. Die is er nu. Ook de afsluiting kwam ter sprake. Hart voor Den Haag was daar heel erg kritisch op. Vervolgens bent u in 2018 met heel veel zetels in een coalitie gestapt. Waarom heeft u er toen niet voor gekozen, niet de verantwoordelijkheid genomen, terwijl u in 2017 al heel kritisch was en waarschuwingen afgaf voor wat er zou komen, om het uit het akkoord weg te halen? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). U kunt mij over de anderhalf jaar dat ik hier een beetje mede de scepter gezwaaid heb, heel veel dingen kwalijk nemen.

Ik was de woordvoerder Verkeer niet. Het is een heel vage zin die u voorleest: 'in woonwijken'. Ik hoor nergens Kaapstraat. Wij zien nú dat de Kaapstraat er last van heeft. Dan is het gewoon voortschrijdend inzicht. Dan zeg je: dat gaan we niet doen, mensen hebben er problemen mee; vechtpartijen, onrust, niet doen, terugdraaien. We kunnen het vanavond regelen. Nogmaals, doet u mee. De voorzitter. Meneer Mahmood, de laatste keer. Adeel Mahmood (DENK). Ik zal er later in mijn inbreng natuurlijk ook op terugkomen. Maar ik vind het heel goed dat de heer De Mos ook iets heeft als voortschrijdend inzicht. Ik hoop dat hij dat op heel veel dossiers de komende periode zal blijven hebben. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Daar kunt u dan vanavond mee beginnen, want u heeft zich laten aanmeten in het coalitieakkoord dat er camera's komen in plaats van pollertjes. Hartstikke leuk, maar waar is die doorstroming nou? Ga het daar nou eens over hebben. Waar is die doorstroming? Wanneer gaan de wegen weer open, wanneer is de Schilderswijk weer bereikbaar en wanneer kunnen ondernemers in de Schilderswijk weer ondernemen? Als u daaraan meedoet, dan kunt u aan het eind van de avond een grote broek aantrekken. Marieke van Doorn (D66). Ik heb een interruptie op de motie-Kaapstraat die werd ingediend. Ik denk dat de insprekers heel duidelijk hebben gemaakt wat er aan de hand is.

Dit is natuurlijk wel al eerder een onderwerp geweest in een commissiedebat. De wethouder heeft destijds gezegd: we gaan het monitoren en we komen daarop terug. Waarom vertrouwt u daar niet op? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Omdat er nu problemen zijn. Die mensen zitten helemaal niet te wachten op monitoren. Die willen een boterham verdienen. Wat krijgen we nou? Die mensen zitten zwaar in de problemen en zien hun omzet dalen. Dan zegt u: we gaan het even rustig monitoren. Leg dat eens uit als er duizenden euro's per maand minder binnen komen. Dat is toch een heel slecht idee? Dus los het gewoon vanavond op. Marieke van Doorn (D66). Mijn punt is dat het een heel erg gedetailleerde vraag is voor dit debat over een coalitieakkoord op hoofdlijnen. Het is een belangrijk onderwerp. Het is ook goed besproken in de commissie Leefomgeving. Daar heeft de wethouder destijds gezegd hierop terug te komen na een aantal maanden monitoren. Dat zal dus ook gebeuren, denk ik. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Het is toch een beetje gek. Het verhaal van D66 aan deze mensen is: zoek het nog een paar maanden uit, een paar maanden omzetverlies nog, u hoort nog van ons. Dat vinden wij een verkeerd signaal. Ik ben volksvertegenwoordiger. Ik hoor nu de problemen. Die lossen we graag vanavond op. Dat is ombudspolitiek. 16

De voorzitter. Meneer Barker, de vierde interruptie. Robert Barker (PvdD). Ik ben benieuwd of de heer De Mos zich herinnert hoe hij heeft gestemd in 2017 over de afsluiting van de Kaapstraat. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dat zal best een fout geweest zijn. Nogmaals, ik heb het net aan uw collega uitgelegd: er kan altijd voortschrijdend inzicht zijn als je hier van papier een beslissing neemt en je in de uitvoering ziet dat het niet goed gaat. Wij zijn dan heel makkelijk en zeggen: potverdikkie, dat hebben we verkeerd gezien, jongens, we draaien het terug. Dat is wat ik hier vanavond bepleit. Hoe moeilijk is dat? We kunnen allemaal gaan woordneuken en … De voorzitter. Bij wijze van spreken! Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Het is gewoon een normaal woord. Dat schiet toch helemaal niet op? Los problemen gewoon concreet en kordaat op. Daar zijn wij van. Robert Barker (PvdD). Fijn dat de heer De Mos erkent dat hij gedraaid is op dat onderwerp. Maar waar ik dan naar zoek is: waarom heeft hij eerder wel gestemd voor het afsluiten van de Kaapstraat? Dat vraag ik ook in het licht van de motie die tijdens dat debat door Hart voor Den Haag is ingediend om fietsers juist wel welkom te heten in Transvaal. Deze maatregel is juist genomen om de fietsveiligheid te verbeteren.

Dus betekent het dat de heer De Mos nu ook zegt: als Hart voor Den Haag maakten we toentertijd ook de fout om fietsers welkom te heten in Transvaal? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nee, dat kan allemaal samen. U kunt wel zeggen: 'Waarom heeft u vorige week de motie over de WarmtelinQ niet gesteund? U was er als raadslid tegen. U gaat die als wethouder waarschijnlijk aanleggen.' We maken af en toe een draai in de politiek. We zien van dingen: hé, dat doen we niet goed. Wat is het probleem? Wat probeert u duidelijk te maken? Er is nu een probleem. Los het probleem op in plaats van te zeggen: u zei in 2017 dit. Toen zat er waarschijnlijk een commissielid van mij. Die heeft toen wat gezegd. Die heette de fietsers welkom. Nou, inderdaad, die zijn ook welkom in Transvaal. Maar de ondernemers moeten kunnen ondernemen en die vinden dit een heel slecht plan. Dus draai het subiet terug en regel het vanavond. Dat is wat we vragen, niet meer, niet minder. Voorzitter. Wonen. Dit college doet niks om de ongebreidelde bevolkingsgroei het hoofd te bieden. Hele wijken piepen en kraken onder overbewoning. Hilbert Bredemeijer, de leider van LDA, Links Democratisch Appel, stelde in verkiezingstijd dat hij de stad alleen wil laten groeien als voorzieningen meegroeien.

We zien dat met de woningnood, personele tekorten bij de politie, het onderwijs en in de zorg, congestie en onder druk staande sociale voorzieningen niet terug in het akkoord. Graag antwoord op de vraag met hoeveel inwoners Den Haag volgens het nieuwe college nog verantwoord kan groeien. De bouwwereld klaagt steen en been, Haagse bureaucratie verlamt broodnodige woningbouwproductie. Uit een onlangs verschenen artikel van PropertyNL blijkt dat Den Haag onderaan de waarderingslijst bungelt als het gaat om het faciliteren van projectontwikkelaars teneinde de woningmarkt aan te jagen. Daarom een motie om bureaucratie tegen te gaan, Onafhankelijk onderzoek functioneren van de Dienst Stedelijke Ontwikkeling: verzoekt het nieuwe college een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de Dienst Stedelijke Ontwikkeling en de raad over de uitkomsten te informeren. Voorzitter. Stadstrots. Daarbij luidt een Haags gezegde: niet vragen wat je stad voor jou kan doen, maar wat jij voor de stad kan doen. Was getekend Lot van Bree, maar goed, dat leg ik nog weleens uit. Hart voor Den Haag stelt voor om een Haags investeringsfonds op te richten waarmee inwoners en bedrijven kunnen investeren in de leefbaarheid en ontwikkeling van de stad.

Het doel is dat zo veel mogelijk stadsgenoten kunnen deelnemen in het fonds door een zo laag mogelijke instapdrempel te hanteren, bij voorkeur al vanaf € 500. Ook is er ruimte voor donaties en nalatenschappen. Uiteraard is er in het investeringsfonds ook ruimte voor weldoeners en grote investeerders, zoals bedrijven en institutionele beleggers. De investeringsopdracht van het fonds is 17

investeren in projecten die de leefbaarheid en de ontwikkeling van Den Haag bevorderen. Ik heb u een uitgebreid voorstel gemaild. Ik heb het hier ook bij mij. Zo zijn wij, voorzitter, een stukje constructiviteit. Ik geef het maar gewoon aan u. We hebben er ook een motie bij. De motie Haags investeringsfonds: verzoekt het nieuwe college het idee van een Haags investeringsfonds uit te werken en de raad voor de begrotingsbehandeling over de uitkomsten te informeren. Bij stadstrots hoort ook het eren van Haagse iconen. Waar blijft in dat kader het Haagse eerbetoon aan Golden Earring, de band die moest stoppen omdat gitarist George Kooymans ongeneeslijk ziek is? Vanaf dat pijnlijke moment pleit het comité Straatnamen voor Popbands voor een Haags standbeeld voor Golden Earring en voor het vernoemen van een plein naar de legendarische band. Maar twee jaar later wil het nog steeds niet lukken om het eerbetoon voor de Haagse grootheid te regelen. Daarom een motie Eerbetoon Golden Earring: verzoekt het nieuwe college om met het comité in gesprek te gaan en de raad voor de begrotingsbehandeling te informeren hoe de Golden Earring het welverdiende eerbetoon krijgt. Dit was het jaar dat Haagse helden ons ook ontvielen. Een van Neerlands bekendste cabaretiers, Paul van Vliet, overleed eind april op 87-jarige leeftijd. Hij was, net als ik, een melancholicus in het diepst van zijn gedachte.

Het leidde tot mooie, herkenbare liedjes, zoals Veilig achterop bij vader op de fiets. Van Vliet werd onder meer bekend met typetjes als Majoor Kees en Haagse Benny. Zo'n held moeten we eren. Motie Paul van Vlietplein: verzoekt het nieuwe college om in overleg met nabestaanden en Van Vliets Theater PePijn te onderzoeken of het plein voor het theater kan worden omgedoopt in het Paul van Vlietplein; daar een standbeeld van Paul van Vliet kan komen; en de raad over de uitkomsten te informeren. Liefst voor de begrotingsbehandeling, gezien de financiën. Een andere Haagse held die ons ontviel was Wim de Bie, mijn grote held. Al jaren wordt erover gesproken om Haagse straatnamen naar typetjes van Van Kooten en de Bie te vernoemen, echter zonder resultaat. De Bie zei daar zelf in 2016 in de Volkskrant over, en ik citeer: 'Als de straatnamen er mochten komen, dan verdienen de grote duo's een naam: Jacobse en Van Es, Koos Koets en Robbie Kerkhof en Gé en Arie Temmes.' Motie Haagse straatnamen vernoemen naar typetjes Van Kooten en De Bie: verzoekt het nieuwe college in overleg met de nabestaanden van Wim de Bie en met Kees van Kooten te bezien of er Haagse straatnamen naar typetjes Van Kooten en De Bie kunnen worden vernoemd; en de raad over de uitkomsten te informeren. Ook hier weer liefst vóór de begrotingsbehandeling. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

Voordat we over die motie gaan stemmen de vraag aan de heer De Mos of er dan ook ruimte is voor een Viezemannensteegje. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik heb inmiddels zulke natte lippen omdat het hier bloedheet is. Ik heb ook al de paaseitjes klaarleggen. Die kunnen we op een of andere plek deponeren, als het aan mij ligt. Het antwoord is dus volmondig ja. Voorzitter. Wat onze stad ook trots maakt, zeker als we nu weer naar de ranglijst kijken, is ADO Den Haag. Het duurt al zoveel jaar. Het was ooit een motie van de PvdA, van de heer Veres. De motie Eindelijk realiseren ADO-voetpad: verzoekt het nieuwe college te vragen het ontbrekende deel van het voetpad tussen Randstadhalterail Forepark en het ADO-stadion éindelijk aan te leggen, zodat zowel fietsers als voetgangers op een veilige manier van en naar het stadion kunnen. En dat ze maar een hoop punten mogen halen. We willen ook nog wat voor de senioren doen.

Een motie Ondersteun stichting Met Senioren naar ADO: constateerde dat de stichting 'Met Senioren naar ADO' vecht tegen de groeiende eenzaamheid onder ouderen en zij dit doet door senioren mee te nemen naar thuiswedstrijden van ADO Den Haag; dat deze stichting volledig afhankelijk is van vrijwilligers en sponsoren en jaarlijks circa € 35.000 tekort komt; verzoekt het nieuwe college in overleg te treden met de stichting 'Met Senioren naar ADO' om te bezien hoe het kan helpen om het tekort te dichten en de raad over de uitkomsten te informeren. Ook hier weer liefst voor de begrotingsbehandeling. Robert Barker (PvdD). Als we dat voetpad zouden aanleggen, zou dat dan ook ten koste mogen gaan van de rijbaan, dus dat we die versmallen?

18

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dat is de uitvoering. Dat lijkt me omdat het een industrieterrein is waar auto's overheen rijden en vrachtwagens, niet handig. Het lijkt me in ieder geval heel fijn dat we het na heel veel jaren dat beloven aan de ADO-supporters - ik zei al dat het een motie was uit 2008, zo veel jaren is het al niet geregeld - het gewoon gaan regelen een keer. Ik hoop op uw steun. Robert Barker (PvdD). De reden dat ik het vraag is dat er natuurlijk niet onbeperkt ruimte is. Je moet dus ergens ruimte ervoor vinden. Waar ziet de heer De Mos ruimte voor dat pad? Ik vind het een goed idee dat er een pad komt. Ik stel voor om die rijbaan dan wat te versmallen. Maar waar ziet de heer De Mos dan die ruimte? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Die rijbaan is al twee keer eenrichtingsverkeer, dus dat versmallen is lastig. Er ligt daar ook nog een grotere strook gras. We kunnen kijken of we daar wat kunnen doen. We kunnen kijken hoe we het moeten doen. Ik ben geen verkeersingenieur. Feit is nu dat iedere wedstrijd van ADO mensen daar met gevaar voor eigen leven over de weg lopen. Daar rijden ook auto's. Het is geen slecht idee. Je kan ook kiezen voor een andere oplossing, maar doe in ieder geval wat. Er gebeurt nu, sinds 2008, niks. Dat is het verzoek. Laat daar deskundigen naar kijken. Ik reken op uw steun voor deze motie. De voorzitter.

Laatste interruptie van de heer Barker. Robert Barker (PvdD). Voor een deel is het een tweebaansweg. We zouden er ook een 30 kilometerzone van kunnen maken. Dan maken we het een stuk veiliger. Dus ik zoek oplossingen. Ik hoor u vooral het probleem benoemen, dat ik herken, maar ik zoek naar waar u de oplossing ziet. Want ik zie het in het versmallen van de rijbaan en zorgen dat er wat meer ruimte ontstaat voor de voetganger en de fietser. Staat u daar afwijzend tegenover? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik heb u net geantwoord dat het een industriegebied is waar ook gewerkt wordt, waar mensen met de auto komen en waar vrachtauto's rijden. Een keer in de twee weken speelt ADO thuis. Daar moet gewoon een oplossing voor komen. Ik, nogmaals, ben geen verkeersingenieur, maar om daar een 30 kilometerzone van te maken lijkt mij voor een industriegebied wat overdreven. Dus dat delen wij niet. We delen wel dat er veiligheid wordt gecreëerd voor voetgangers. Ik hoop dat u dat meent. Dan komt er een mooi plan van de wethouder. Dan gaat uw fractie - u niet meer, want dan zit u in het college - daar ook over meedenken. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik zie het probleem. U zegt terecht dat het een keer in de twee weken is. De oplossing die nu wordt gekozen, is om dan het fietspad af te zetten en daar de voetgangers overheen te laten gaan.

Dat zou natuurlijk ook een oplossing kunnen zijn. Het gaat om ongeveer vijf uur in de twee weken. U staat wel open voor die creativiteit, neem ik aan, als we deze motie zouden aannemen. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Wat u zegt, is een poosje gebeurd. Dat gebeurt nu niet meer. Ik was vrijdag nog bij ADO en opnieuw - het was trouwens een heerlijk samenzijn - was het daar weer een chaos. Het is daar niet goed geregeld. Ik vraag daarnaar te kijken. Laat de wethouder of het college met een goed voorstel komen. Dan gaan we het voorstel op zijn merites beoordelen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nee, oké, maar dan hoor ik ook dat als deze oplossing, waarvan ik inderdaad dacht dat die in het recente verleden nog gebruikt werd, weer terugkomt, dat dus ook een uitvoering van uw motie is. We zien dus het hele spectrum. U wilt misschien een stuk groen opofferen. Dat zal deze coalitie misschien niet willen. Deze coalitie zal misschien wel terug willen naar tijdelijk een rijbaan afzetten voor fietsers en dan de voetgangers op het fietspad toelaten. Maar dan hebben we nog steeds de motie uitgevoerd? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Als u mij een beetje kent, dan weet u dat we in het verleden hebben gesproken over een mooie wandelpromenade naar het stadion toe, net zoals andere mooie, 19

grote voetbalclubs dat hebben, en het liefst zo veel mogelijk mensen. Tien-, twintigduizend man als we misschien een ring opbouwen; een beetje denken wat kan, een beetje grootstedelijk. Daar past gewoon een mooie promenade bij en dan het liefst aan de lantaarnpalen de vlaggen van die spelers erop. Een beetje zo, weet je wel, een beetje ADO. Kavish Partiman (CDA). Laat ik vooropstellen dat ik het een heel sympathiek voorstel vind. Maar ik hoor de heer De Mos een ding zeggen en ik lees in zijn motie iets anders. Hij zegt namelijk: als het college met een voorstel komt om dit te realiseren, vindt hij het goed. Terwijl in het dictum van zijn motie staat: aanleggen. Dat is wel een probleem. Een voorstel van het college zou ik graag willen steunen. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik hoef meneer Partiman toch niet uit te leggen hoe het werkt? We dienen een motie in en dan komt er altijd een afdoening. In de afdoening staat wat het college met de motie gaat doen. Ik hoop natuurlijk op, tatatata, tromgeroffel en dat er een mooie ADOpromenade ligt. Hopelijk steunt u de motie. De voorzitter. Instemmend getoeter, dat is de nieuwe variant. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ja, tromgeroffel. De voorzitter. Het was geen tromgeroffel, maar goed. Kavish Partiman (CDA). De heer De Mos zit een stuk langer in de raad dan ik, dus ik kan altijd nog wat van hem leren.

Maar wat ik wel weet, is dat als we vragen om een voorstel, er vaak meer opties worden gepresenteerd waar we dan over kunnen spreken. Dan kom je tot een aangenomen raadsvoorstel, waardoor het wordt aangelegd. Hier vraagt hij: leg het aan. Dan is er geen voorstel meer, het wordt gedwongen. Dan vrees ik dat de afdoening gaat zijn: sorry, dat kan niet, we hebben er geen dekking voor. Ik wil dus juist met de heer De Mos meedenken en zeg: vraag om een voorstel, vraag om een onderzoek. Dat kunnen we steunen en dan kunnen we hier een goed gesprek erover voeren om iets te krijgen waar iedereen mee kan leven. We delen namelijk de ambitie. Waarom dan niet die constructieve houding? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nu ga ik u nog wat leren. In de eerste termijn is het altijd zo dat je een plan indient. Wat er dan gebeurt, meestal, is dat er een wethouder komt vertellen: dat plan vind ik zo en past u het nog zo aan en als ik het zo mag interpreteren, dan is het goed. Bent u ook wethouderskandidaat? Dat is natuurlijk nu de vraag. Laat de wethouder eerst eens reageren. Dan kunnen we altijd kijken of we het kunnen aanpassen met een gewijzigde versie. Weet je wel, gewoon een beetje positiviteit. Het is een mooi idee. Ik zie u kijken: dit gaan we steunen. Dat is fijn. Kavish Partiman (CDA).

Juist gezien de afspraken die we in het fractievoorzittersoverleg hebben gemaakt over de reacties van het college in dit debat, dacht ik: laten we het op deze manier proberen te regelen, want meneer De Mos houdt van 'we regelen het'. Dus vandaar, want volgens mij is dit geen debat met het college, het is een debat onderling met elkaar. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik ben toe aan een heerlijk glas koud water, want het is hier bloedheet. Het kan ook aan mij liggen. Ik zit in een midlifecrisis van hier tot bijna de vijftig. Ik zit te zweten als een otter en heb het bloedheet. Op de gang kunnen wij eens overleggen, misschien met de heer De Vuyst erbij, wat we kunnen doen. Dan kan ik in tweede termijn altijd nog iets wijzigen. Open bestuurscultuur, heerlijk hoe dat gaat, top. Voorzitter. Ik kom aan het einde van mijn betoog. Ik begon wat nukkig. Ik hoop ook dat u dat begrijpt in de raad, na vier jaar, en straks nog een maandenlange ellende vanaf maart. Maar ik heb best zin in oppositie voeren. Ik hoop ook dat ik dat met mooie plannen en goede ideeën heb laten zien. Ik wens iedereen heel veel succes en alle wijsheid. Dat we samen deze mooie stad maar vooruit mogen helpen. Dank u wel.

20

Robert Barker (PvdD). Ik hoorde de heer De Mos beginnen met: ik ben positief. Vervolgens uitte hij natuurlijk wel wat kritiek. Ik ben benieuwd wat de heer De Mos goed vindt aan het coalitieakkoord. Wat zijn de goede plannen die hij leest? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik had die vraag natuurlijk een beetje verwacht. Je wordt in het leven, en wen daaraan als wethouder, altijd overreden door een strontkar en nooit door een gouden koets. Dus dat is vast les één van een oud-wethouder. Natuurlijk zitten er mooie elementen in. Maar ik ben als oppositiepartij niet op aard om u dag en nacht complimentjes te lopen geven en schouderklopjes uit te delen. Daar zijn wij niet zo van, van die afdeling. Wij willen graag onze punten erin. Maar ik wil best een paar complimentjes geven, hoor. Ik heb ze opgeschreven. Ik vind het hartstikke leuk dat er in Benoordenhout en Mariahoeve een bibliotheek komt. Er komt een universitaire lerarenopleiding, super. Zuidwest krijgt een havo/vwo-school. Nou, kan ik me ook weer aanmelden. De hondenbelasting wordt afgeschaft, top. Lastenverlichting: ja, die konden al niet omhoog, want de afdeling binnen zonder kloppen was al actief geweest. Die lasten kunnen dus niet veel hoger, maar dat het niet nog verder omhoog gaat, ook goed. Bent u tevreden? De voorzitter. Zegt u via de voorzitter. Dank u wel.

Door de heer De Mos, daartoe gesteund door mevrouw Van Basten Batenburg, wordt de volgende motie (D.1 HvDH) ingediend:

Motie D.1 HvDH Aanstellen meer Haagse fondsenwervers De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672). Constaterende; • dat de zes nu actief zijnde fondsenwervers honderden miljoenen euro’s voor de stad hebben binnengesleept, • dat lobbykampioen Rotterdam ruim drie keer zoveel fondsenwervers inzet om financiële middelen binnen te slepen voor de stad. Verzoekt het nieuwe college; • te onderzoeken of de veelvoud aan Rotterdamse lobbyisten ook meer geld voor de Maasstad ophalen, • het aantal lobbyisten bij meer Rotterdams succes op het niveau van Rotterdam te brengen, ten einde meer fondsen voor de stad Den Haag aan te boren, • om niet zomaar een greep te doen uit het cofinancieringsfonds, maar dit geld te gebruiken om nieuw rijksgeld binnen te halen, • en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Mos, daartoe gesteund door de heer Kruis, worden de volgende moties (D.2 HvDH en D.13 HvDH) ingediend:

Motie D.2 HvDH Dupeer ondernemers niet met emissievrije zones De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672). Gehoord de beraadslaging.

21

Constaterende dat, • er tussen 2025 en 2030 in emissievrije zones worden ingevoerd. Overwegende dat, • dit zeer nadelige gevolgen heeft voor het bedrijfsleven, omdat: o ondernemers steden niet meer in kunnen, o het vervangen van bedrijfsvoertuigen (te) grote investeringen zal vergen van ondernemers, o er te weinig oplaadpunten zijn waar ondernemers hun broodnodige wagenpark kunnen opladen. Constaterende dat, • er een aangenomen Kamermotie ligt die ondernemers de mogelijkheid geeft om een ontheffing voor de zero-emissiezone aan te vragen als zij door een zwaarwegende reden niet over kunnen stappen op emissieloos vervoer (1). Verzoekt het nieuwe college, • de aangenomen Kamermotie uit te voeren en de raad te informeren hoe zij dit gaat doen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie D.13 HvDH Verzoek om Speciale eenheid inzetten voor bestrijden van explosiegeweld De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672). Constaterende dat, • net als in veel andere grote steden er de afgelopen maanden geregeld explosies zijn in Den Haag, • dat deze bomaanslagen, meestal zijn gerelateerd aan (drugs)criminaliteit, • dat het politieapparaat een schreeuwend tekort aan politieagenten heeft. Van mening dat, • het nieuwe gewelddadige fenomeen van explosies keihard moet worden bestreden. Verzoekt het college, • verzoekt het nieuwe college om het rijk te verzoeken om in overleg met politie en defensie een speciale eenheid in het leven te roepen om het explosiegeweld de kop in te drukken en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Mos worden de volgende moties (D.3 HvDH, D.4 HvDH, D.5 HvDH, D.10 HvDH, D.11 HvDH, D.12 HvDH en D.15 HvDH) ingediend:

Motie D.3 HvDH Eerbetoon Golden Earring De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672).

22

Constaterende, • dat het comité Straatnamen voor Popbands al twee jaar probeert een eerbetoon voor de Golden Earring te regelen, • dat geopperd is om het nu nog naamloze plein bij popmuziekcentrum Musicon aan de Soestdijksekade, waarvan de drummer Cesar Zuiderwijk één van de oprichters was, voortaan het Golden Earringplein te noemen, • dat er ook is gesproken over een standbeeld van de Earring in het centrum van de stad en over een grote Jukebox op het plein voor het Centraal Station, waar reizigers met de telefoon via QR-codes alle hits van de Earring, met bijbehorende informatie, kunnen luisteren. Verzoekt het nieuwe college om met het comité in gesprek te gaan en de raad voor begrotingsbehandeling te informeren hoe de Golden Earring het welverdiende eerbetoon krijgt. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie D.4 HvDH Eindelijk realiseren ADO-voetpad De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672). Constaterende, • dat de verkeerssituatie tussen Randstadrailhalte Forepark en het ADO-stadion, vanwege het ontbreken van een voetpad bij een deel van dit gebied, voor zowel voetgangers als fietsers nog steeds onveilig is en al jagen beloofd wordt om deze situatie te verbeteren. Van mening, • dat er na jaren van soebatten over dit onderwerp eindelijk eens een definitieve oplossing moet komen voor deze verkeersonveilige situatie. Verzoekt het nieuwe college het ontbrekende deel van het voetpad tussen Randstadrailhalte Forepark en het ADO-stadion eindelijk aan te leggen, zodat zowel fietsers als voetgangers op een veilige manier van en naar het stadion kunnen. En gaat over tot de orde van de dag,

Motie D.5 HvDH Haagse straatnamen vernoemen naar typetjes Van Kooten en De Bie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672). Constaterende • dat er tevergeefs al jaren wordt gesproken over het vernoemen van straatnamen naar typetjes Van Kooten en De Bie. Van mening dat we Haagse helden moeten eren. Verzoekt het nieuwe college: • in overleg met de nabestaanden van Wim de Bie en met Kees van Kooten te bezien of er Haagse straatnamen naar typetjes Van Kooten en De Bie kunnen worden vernoemd, • en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. 23

Motie D.10 HvDH 'Met Senioren naar ADO' De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672). Constateerde, • dat de stichting 'Met Senioren naar ADO' vecht tegen de groeiende eenzaamheid onder ouderen en zij dit doet door senioren mee te nemen naar thuiswedstrijden van ADO Den Haag, • dat deze stichting volledig afhankelijk is van vrijwilligers en sponsoren en jaarlijks circa € 35.000 tekort komen. Verzoekt het nieuwe college in overleg te treden met de stichting 'Met Senioren naar ADO' om te bezien hoe het kan helpen om het tekort te dichten en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie D.11 HvDH Onafhankelijk onderzoek functioneren van de Dienst Stedelijke Ontwikkeling De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 Constaterende dat, • ontwikkelaars van commercieel vastgoed spreken over een verkokerd beleid, dat zo ambtelijk is gericht op regels dat alle ontwikkelingen in Den Haag een extra risico vormen. Van mening dat, • het niet zo mag zijn dat bureaucratie woningbouw frustreert en zelfs stillegt. Verzoekt het nieuwe college een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de Dienst Stedelijke Ontwikkeling en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie D.12 HvDH Paul van Vlietplein De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672). Constateerde, • dat Paul van Vliet als één van Neerlands bekendste cabaretiers Den Haag op de kaart heeft gezet. Van mening, • dat we Haagse helden moeten eren. Verzoekt het nieuwe college om in overleg met nabestaanden en Van Vliet’s Theater PePijn te onderzoeken: • of het plein voor het theater kan worden omgedoopt in het Paul van Vlietplein, • daar een standbeeld van Paul van Vliet kan komen, • en de raad over te uitkomsten te informeren. 24

En gaat over tot de orde van de dag.

Motie D.15 HvDH Haags Investeringsfonds De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672). Verzoekt het nieuwe College het idee van een Haags Investeringsfonds uit te werken en de raad voor de begrotingsbehandeling over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Mos, daartoe gesteund door mevrouw Van Basten Batenburg, mevrouw Arp, mevrouw Klokkenburg en de heer Kruis, wordt de volgende motie (D.6 HvDH) ingediend:

Motie D.6 HvDH Handhaaf eindelijk op misstanden op bedrijventerrein ZKD De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672). Constaterende, • dat op het bedrijventerrein ZKD sprake van straatraces, afvaldumping, weesauto’s, illegale prostitutie, drugsgebruik en ondermijning, • dat ondernemers radeloos zijn omdat hun herhaaldelijke verzoeken om verwijdering van autowrakken niet worden gehonoreerd en dat De Mos Meldt in samenwerking met ZKD, tevergeefs, al meer dan 130 dagen vraagt om het verwijderen van de meer dan 120 wrakken. Verzoekt het nieuwe college om in samenwerking met ZKD actief te handhaven op de door het bedrijventerrein geconstateerde misstanden en de raad elk kwartaal te rapporteren over de vorderingen hieromtrent. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Mos, daartoe gesteund door mevrouw Van Basten Batenburg en de heer Kruis, wordt de volgende motie (D.7 HvDH) ingediend:

Motie D.7 HvDH Investeren in bedrijventerrein ZKD De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672). Constaterende, • dat op bedrijventerrein 300.000 vierkante meter extra bedrijfsruimte kan worden gerealiseerd, hetgeen het aantal banen aldaar met 50%, (lees 4.500 banen) doet toenemen, • dat uit de beantwoording op raadsvragen (RIS315692) blijkt dat de urgentie om bedrijventerrein ZKD als de banenmotor voor werkzoekenden uit het aangrenzende armlastige Zuidwest te maken, daar het vooralsnog weigert werk te maken van het verstrekken van vergunningen en het vrijspelen van financiële middelen, bijvoorbeeld via een deel van de vrijkomende Regiodeal miljoenen. 25

Verzoekt het nieuwe college in het Uitvoeringsprogramma Bedrijfsruimte te komen met een investeringsprogramma bedrijventerrein ZKD en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Mos, daartoe gesteund door mevrouw Van Basten Batenburg, mevrouw Klokkenburg en de heer Kruis, wordt de volgende motie (D.8 HvDH) ingediend:

Motie D.8 HvDH Kom met meer investeringen op portefeuille veiligheid De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672). Constaterende, • dat Den Haag kwetsbaar is voor zware criminelen en dat de onderwereld steeds meer grip krijgt op onze samenleving, • dat de Inspectie Justitie en Veiligheid is tot de conclusie gekomen dat de opsporing van criminelen hapert, wijkagenten nauwelijks aan hun werk toekomen en speciale afdelingen onvoldoende werken. Verzoekt het nieuwe college om voor de komende Begrotingsbehandeling, in samenwerking met de driehoek, te komen met een betere investeringsagenda veiligheid en de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Mos, daartoe gesteund door de heer Kruis en mevrouw Van Basten Batenburg, worden de volgende moties (D.9 HvDH en D.14 HvDH) ingediend:

Motie D.9 HvDH Maak einde aan doodlopende Kaapstraat De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672). Constaterende dat, • sinds de gemeente de Kaapstraatstraat zonder overleg doodlopend heeft gemaakt, het elke dag chaos voor de deur van ondernemers is en er veel klanten blijven wegblijven, • de gemeente de Kaapstraat heeft afgesloten zonder een officieel verkeersbesluit te nemen, hetgeen wél had gemoeten. Van mening dat, • het niet de bedoeling is dat ondernemingen, die van belang zijn voor de sociale cohesie in de wijk, niet mogen doodbloeden (hetgeen nu wél het geval is). Verzoekt het nieuwe college om de genomen verkeersmaatregel subiet terug te draaien en de doorstroming in de Kaapstraat te herstellen. En gaat over tot de orde van de dag.

26

Motie D.14 HvDH Wegafsluitingen Schilderswijk snel terugdraaien? Denk het wél! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023 - 2026 (RIS316672). Constaterende dat • door de afsluiting van de Hoefkade de Schilderswijk muurvast staat en er op meerdere plekken in de stad lange files staan, • de bewoners en ondernemers in de Schilderswijk helemaal niks opschieten met het feit dat de pollers mogelijk vervangen worden door camera's, omdat ze blijvend geconfronteerd worden door afsluitingen die hun wijk helemaal op slot zetten, • naast omrijdende bewoners, ook ondernemers hard worden getroffen door de afsluiting van de Hoefkade. Verzoekt het nieuwe college de afsluiting van de Hoefkade terug te draaien en de doorstroming van autoverkeer in de Schilderswijk te herstellen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Marieke van Doorn (D66). Voorzitter. Aan alle zittende wethouders en de kandidaat-wethouders: heel veel succes met het uitvoeren van het Haags akkoord 2023-2026. De D66-fractie zal u scherp controleren op de uitvoering ervan. Voorzitter. Ik sta hier met gepaste trots. Gepast, want het is het tweede akkoord in deze periode en dat dat nodig was, geeft de inwoners van deze stad niet meteen vertrouwen.

Maar toch trots, omdat we erin geslaagd zijn om met deze brede coalitie van zes partijen in recordtijd een sterk hoofdlijnenakkoord uit te onderhandelen. Dat is gelukt door het verantwoordelijkheidsgevoel en de wil om er samen uit te komen, waar ik de medeonderhandelaars erg dankbaar voor ben. Toen de nood hoog was, hebben we samen een pad gevonden waar weinig mensen van tevoren aan hadden gedacht. Maar het is ook gelukt omdat we de door de raad vastgestelde begroting van 2023 als uitgangspunt voor de onderhandelingen gebruikten. We hadden een kader en we hoefden daarom niet vanaf nul te beginnen. Dit nieuwe akkoord is hier een aanvulling op. Zo continueren we bestuurlijke keuzes - een kwestie van goed bestuur - maar hebben we toch ruimte voor nieuwe beleidskeuzes. Anders gezegd, we wilden met het politieke geharrewar in deze raadzaal de stad zo min mogelijk tot last zijn. En we wilden van de citroenen die we kregen toen de vorige coalitie werd opgeblazen, een frisse limonade maken. Waar we zeker ook trots op zijn, is dat er in deze nieuwe samenstelling ook ambitieuze stappen mogelijk zijn. Grote stappen op het gebied van het aanpakken van klimaatverandering en het vergroenen van Den Haag, met bijvoorbeeld het actieprogramma hittestress, zodat elke buurt niet alleen mooi groen is, zoals Transvaal met het Wijkpark Transvaal, maar onze hele stad beter is beschermd tegen hitte.

Grote stappen op het gebied van kansengelijkheid met het docentenfonds om het lerarentekort aan te pakken en investeringen in de bibliotheek, zodat jong en oud altijd kunnen blijven leren. Grote stappen op het gebied van democratie en rechtsstaat met de uitbreiding van de prioritaire gebieden en de winkelstratenaanpak tegen criminele ondermijning, gemeentelijke contactpunten in elke wijk en een vrouwenrechtswinkel, zodat de gemeente er is voor iedereen. Daarnaast blijven we bouwen om de woningcrisis tegen te gaan, zodat iedereen de kans heeft om een passende woning te vinden. We blijven ruim baan geven aan de fiets, de voetganger en het ov, zodat iedereen veilig en gemakkelijk door de stad kan. Kavish Partiman (CDA). Vergeet mevrouw Van Doorn de auto niet in deze rij?

27

Marieke van Doorn (D66). Iedereen moet op zijn eigen manier door de stad kunnen. Wij zijn als D66 ontzettend blij met alle investeringen in de fiets, het ov en de voetgangers. Kavish Partiman (CDA). Daar zijn we ook blij mee. We zijn ook blij om in de mobiliteitsparagraaf te lezen dat de auto ook nog wel een plek heeft in deze stad. Het zou toch wel fijn zijn om dat ook te horen van de fractievoorzitter van de grootste coalitiepartij. Marieke van Doorn (D66). Dat hoort u mij ook niet ontkennen. Sebastian Kruis (PVV). Ik wil graag eerst mevrouw Van Doorn complimenteren met haar kledingkeuze vandaag. Ik had haar eigenlijk in een hijab verwacht. Dan valt dit toch mee. De voorzitter. Kom op! Wat heeft dit nou voor zin? Hou op daarmee! Gaat uw gang, meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Als dit elke keer de teneur wordt als ik wat vraag, dan zit ik daar niet echt op te wachten. Dat terzijde. Mijn vraag aan mevrouw Van Doorn is wat haar zo aanspreekt in haar nieuwe coalitiepartner DENK. Marieke van Doorn (D66). Dank, voorzitter, dat u even ingreep op deze op de vrouw gespeelde opmerking. Voor de voorzitter aanwezig was, zei de plaatsvervangend voorzitter daar wat over: we kunnen hard zijn op de inhoud, maar spelen niet op de persoon. Dat hebben we ook met elkaar afgesproken in de raadsconferentie, waar iedereen bij was. Het lijkt me fijn als we ons daar dan ook aan houden.

Anders weet ik werkelijk niet wat we bij die raadsconferenties zitten te doen. Wat me ontzettend aanspreekt aan DENK, zijn sowieso de mensen, die nu weg zijn. O, ze zijn snel gevlucht! Ze zijn misschien bescheiden en willen geen complimentjes. Ik vind het heel erg mooi hoe we ook met hen in bijvoorbeeld de bibliotheek in Transvaal laatst het coalitieakkoord hebben kunnen presenteren om echt die coalitie van zand en veen te zijn. Ik zie heel erg uit naar de samenwerking. Sebastian Kruis (PVV). Het is natuurlijk niet zo dat als je als D66'er een keertje in een andere wijk komt, je dan gelijk een kloof hebt overbrugd. Ik snap dat mevrouw Van Doorn denkt dat het zo makkelijk gaat, dat zien we ook terug in de straten, maar zo werkt het natuurlijk niet. Maar mijn punt is dat ik vaak het idee heb dat de links-progressieve idealen van mevrouw Van Doorn niet per se matchen met die van de islam, waar DENK natuurlijk op gebaseerd is. Hoe ziet mevrouw Van Doorn dat? Hoe denkt zij met DENK Den Haag te veranderen in een soort wokeparadijs? Marieke van Doorn (D66). Deze vraagstelling en redenering kan ik niet eens volgen. Ik vind het dus ook heel moeilijk om hier een antwoord op te formuleren, sorry. De voorzitter. Laatste keer, meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV).

Ik denk ook dat het antwoord niet te formuleren is, want het is natuurlijk onnavolgbaar dat je als links-progressieve partij met een op de islam geïnspireerde partij samen in een coalitie gaat zitten. Ik denk dat mevrouw Van Doorn er binnenkort wel achter gaat komen, als ze mijn vragen niet snapt, waarom dit zo problematisch is. De voorzitter. Dan zet mevrouw Van Doorn haar betoog voort. Marieke van Doorn (D66). Wij hebben natuurlijk naar de oppositie geluisterd als onderhandelaars. Dat blijven we ook doen. We hebben alle fracties gevraagd om input. We hebben die serieus meegenomen in het akkoord. Ik hoop dat u dat terugziet. Bijvoorbeeld de 30 km/uurnorm in woonwijken, het stoppen met eerdere plannen voor de Mient, of meer actie tegen kinderarmoede; punten die de HSP ons hebben meegegeven. Het is niet alles wat u ons had meegegeven, maar dit lijstje is ook niet een eindpunt, maar een begin, wat ons betreft. Of dat we de OZB niet verhogen en de hondenbelasting afschaffen - de heer De Mos zei het net al; dat er extra geld komt voor veiligheid en schoon, heel en groen; dat er meer ruimte en aandacht 28

komt voor ondernemers en winkelstraten; dat we de doorstroming in de Schilderswijk verbeteren; en dat we bewoners meer inspraak geven, ook bij moeilijke beslissingen. En, last but not least, werd er gevraagd om een hoofdlijnenakkoord door Hart voor Den Haag en de VVD samen. Dat hebben we over kunnen nemen. We verbreden de toegang tot de Ooievaarspas, er komt gratis ov voor kinderen en we gaan het verschil tussen hofstad- en residentiekwaliteit tegen het licht houden; punten die we hebben meegekregen van de SP. Het aanpakken van armoede en kinderarmoede en de investeringen in onderwijs zorgen voor meer bestaanszekerheid en kansengelijkheid; punten die de ChristenUnie/SGP ons had meegegeven. Er komt zelfs een gemeentelijk contactpersoon voor levensbeschouwelijke organisaties en het initiatief voor een kerkverzamelgebouw blijven we ondersteunen. Wie had dat gedacht te horen van een D66'er? Bijna alle partijen hadden in hun input aandacht voor de bestuurscultuur, en terecht. Dualisme, het eerder betrekken van de raad bij de besluitvorming en betere betrokkenheid van bewoners staan daarom allemaal in het akkoord. Maar een goede bestuurscultuur is niet alleen het bestuur van de stad. Het is ook de cultuur in deze raad. We moeten als raad meer met elkaar samenwerken in plaats van elkaar tegenwerken.

In de raadsconferentie hoorde ik onze raad opvallend harmonieus spreken - ik had het er net al over - over hoe de omgangsvormen beter kunnen. Laten we dat serieus oppakken. D66 hecht enorm veel waarde aan meer democratische controle door de raad. Daar hoort wat ons betreft ook een sterke, inhoudelijke hoorzitting bij. Wij moeten toegeven dat de hoorzitting van vorige week dat niet was. Daarom hebben wij een motie Evalueer hoorzittingen, met het dictum: verzoekt het presidium de hoorzittingen die tot dusver te hebben plaatsgevonden te evalueren, en wanneer in de raad de breed gedragen wens bestaat deze voort te zetten, een voorstel te maken om de hoorzittingen zo in te richten dat ze meer waarde hebben voor het politieke debat, de informatiepositie van de raad en de betrokkenheid van de stad bij het benoemen van nieuwe wethouders. Concluderend. We moeten met elkaar de kaders stellen, het college controleren en alle inwoners vertegenwoordigen. D66 heeft de hand uitgestoken en blijft die hand uitsteken. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Dank namens mijn fractie dat er input geleverd kon worden. Ik denk wel dat er verschillend wordt gedacht over hoe die is meegenomen. Ik was ook wel verbaasd om te lezen dat er gratis ov komt voor alle kinderen in Den Haag en dat ook D66 daarvoor tekent.

Want ik ken u eigenlijk ook als een partij die meer kiest voor sterke schouders, zware lasten. Waarom staat D66 dan vol achter het draaien van een pilot van € 5,5 mln. voor gratis ov voor kinderen? Marieke van Doorn (D66). Dank voor deze vraag. We vinden het heel belangrijk dat kinderen op jonge leeftijd kennismaken met het ov, zodat ze ook later als volwassenen het ov als volwaardige mogelijkheid zien om zich door de stad te bewegen. Dat is één. Die kinderen nemen natuurlijk ook weer betalende ouders mee het ov in, kan je je zo voorstellen. Het ov is sinds corona nog niet op een honderd procent bezettingsgraad. Daarom vinden we deze pilot ontzettend interessant. Maar we zullen ook heel scherp kijken naar de indicatoren waardoor die pilot geslaagd is of niet. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Dank voor deze nadere uitleg. Ik denk inderdaad dat het goed is als kinderen kennismaken met het ov, maar kinderen van ouders die prima verdienen worden ook wel meegenomen in het ov, maar dan betalend. Waarom heeft u niet gekozen voor een veel langere periode? Ik wijs op kinderen die een Ooievaarspas hebben. Zo zou je een veel langere periode de kinderen kunnen bereiken die het daadwerkelijk niet kunnen betalen. Marieke van Doorn (D66). We vinden het belangrijk dat ook gezinnen met kinderen die auto laten staan.

Als dit als gratis mogelijkheid voor de kinderen wordt aangeboden, kan het een extra prikkel zijn voor gezinnen met kinderen om een keer niet met die auto door de stad te gaan rijden, maar lekker in het ov te gaan zitten. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Klokkenburg.

29

Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Kan mevrouw Van Doorn ook aangeven, toezeggen hoe ze daarin de pilot goed gaat volgen en hoe we dat goed kunnen monitoren? Marieke van Doorn (D66). Wat voor ons bij de uitvoering ontzettend belangrijk zal zijn, is dat deze pilot er niet voor zorgt dat kinderen niet meer gaan fietsen. Dat vinden wij namelijk ook een belangrijk vervoersmiddel. Als dus blijkt dat alle kinderen ineens niet meer fietsen maar alleen maar in de bus of de tram zitten, dan is de pilot wat ons betreft niet per se geslaagd. De voorzitter. Door mevrouw Van Doorn wordt de volgende motie (D.18 D66) ingediend:

Motie D.18 D66 Evalueer hoorzittingen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 oktober 2023, ter bespreking van het Haags coalitieakkoord 2023-2026 (RIS316672). Constaterende dat: • er binnen de gemeenteraad een sterke wens is om de informatiepositie van de raad, het dualisme en de participatie te vergroten; • hoewel de meest recente wethouders eerder raadsleden waren, het vaak genoeg voorkomt dat wethouders buitenstaanders zijn die niet persoonlijk bekend zijn in de raad; • de motie om hoorzittingen in te voeren unanieme steun kreeg in de raad. Overwegende dat: • de afgelopen hoorzittingen op een manier werden gevoerd die weinig toevoegde aan de kennispositie van de raad; • een openbare hoorzitting desondanks wel een belangrijke bijdrage kan leveren aan de raadsleden om bij stemming over de benoeming van wethouders een afgewogen beslissing te nemen, zeker als de kandidaat een relatief onbekende is voor de raad; • ook inwoners van de stad door deze openbare hoorzitting kennis kunnen maken met kandidaten, waardoor de transparantie wordt vergroot; • er al goede ervaringen zijn op gemeentelijk (Amsterdam en Schiedam) en Europees niveau (Europees Parlement) om kandidaten te horen over achtergrond, invulling van de portefeuille en eventuele nevenfuncties.

Verzoekt het presidium: • de hoorzittingen die tot dusver te hebben plaatsgevonden te evalueren, en • wanneer in de raad de breed gedragen wens bestaat deze voort te zetten een voorstel te maken om de hoorzittingen zo in te richten dat ze meer waarde hebben voor het politieke debat, de informatiepositie van de raad en de betrokkenheid van de stad bij het benoemen van nieuwe wethouders. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. Een nieuwe tijd breekt aan in Den Haag. Als je je voordeur uitloopt, is je straat schoon en heel, je wijk is veilig en groen, je woont fijn in een buurt en je hebt geen last van de gemeente. Maar als je die nodig hebt, dan is ze er wel snel voor je. Ondernemers in onze winkelstraten hebben weer vertrouwen in de toekomst. Winkelstraten zoals de Piet Heinstraat en de Keizerstraat liggen er mooi bij, zijn netjes en goed bereikbaar. Mensen komen er graag, omdat het er gezellig is. De Haagse Markt bruist weer en trekt mensen uit heel Nederland, omdat de markt door de gemeente enthousiast in de etalage wordt gezet. Scheveningen Bad is de plaats om te zijn,

30

waar altijd wat te doen is, het hele jaar door, waar het veilig is en geen bendeoorlogen meer worden uitgevochten. Ondernemers hoeven zich geen zorgen meer te maken over hun bevoorrading, want de gemeente heeft oog voor wat wel en niet kan en helpt bij verduurzaming, in plaats van ondernemers in regeltjes te verstrikken. Als ze de gemeente nodig hebben, worden ondernemers snel en goed geholpen. Bij ingewikkelde vragen, zoals over nadeelcompensatie of standplaatsvergunningen, komt er gewoon iemand bij je langs. Als er nieuwe regels worden ingevoerd, weten ondernemers dat het wel goed zit, omdat er een grondige mkb-toets is gedaan. Grotere bedrijven en organisaties vestigen zich ook graag in Den Haag, omdat het goed samenwerken is met de gemeente en omdat Den Haag goed bereikbaar is en nog beter bereikbaar wordt. Hagenaars weten dat ze snel en gemakkelijk van hun huis naar werk, de sport of vrienden in een ander stadsdeel kunnen. Of ze nu met de fiets, met het openbaar vervoer of met de auto gaan. Ze sturen met gerust hart hun kinderen op de fiets naar de training of naar school, omdat ze weten dat de route veilig is en goed verlicht. De Teldersweg wordt ondertunneld, van Madurodam tot aan het Kunstmuseum. Hierdoor wordt eindelijk het groen daar aan elkaar verbonden en komt er ruimte voor uitbreiding van het economische cluster in de Internationale Zone.

En de eerste schop is al in de grond voor de ondertunneling van de Zevensprong, waardoor het irritantste kruispunt van Nederland binnenkort niet meer in Den Haag ligt. En de gemeente is er voor iedereen. Ook mensen met middeninkomens krijgen hulp om hun huis te verduurzamen. Woningcorporaties kunnen hun eigen broek ophouden, en daar houden we ze ook aan. Er zijn geen schimmelwoningen meer. Door deze aanpak van makkelijk maken en een helpende hand bieden wordt Den Haag steeds duurzamer, maar wel zo dat mensen het kunnen meemaken. Wel groen, niet gek. Als je een nieuwe woning zoekt, dan kan je die ook krijgen, omdat er genoeg gebouwd wordt en omdat de opvang van allerlei doelgroepen niet concurreert met gewone woningzoekenden. En als je de gemeente echt nodig hebt, dan is ze er ook voor je. Mensen die aan het werk kunnen, worden aan het werk geholpen. De gemeente behandelt mensen niet als zielig, maar gaat uit van hun kracht. De gemeente ziet wat mensen wel kunnen en stimuleert hen om het beste uit zichzelf te halen, oud en jong, en werkt daarvoor samen met ondernemers. Op straat gaan we ook normaal met elkaar om. We kunnen elkaar aanspreken en anders zijn er voldoende handhavers die dat doen, omdat ze in Den Haag leuk werk hebben en een goed salaris krijgen. De gemeente geeft ruimte, maar stelt grenzen.

We gaan als stad van vrede en recht ook trots voor onze normen en waarden staan. We betuigen onze steun en tonen solidariteit wanneer weerzinwekkende terroristische misdaden worden gepleegd. Kavish Partiman (CDA). Een prachtige opsomming van dingen, maar ik ben even zoekende: zijn dit de dingen die de VVD in de afgelopen decennia voor elkaar heeft gekregen in deze stad? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik denk dat de heer Partiman net zo goed als ik weet dat wat ik net omschrijf, helaas niet is hoe Den Haag er nu voor staat. Het is wel waar wij naartoe willen. Voorzitter: de heer Groenewold. Kavish Partiman (CDA). Dat is ook wat het CDA op een heleboel van die punten wil. Toch heeft de VVD ervoor gekozen om weg te lopen, terwijl u deze punten kon realiseren. Ik hoor een heleboel punten die zelfs in het vorige akkoord hebben gestaan, waar de wethouder, die ook lijsttrekker was van de VVD, voor verantwoordelijk was. Het is dus toch wel een beetje een rare opsomming. Of zie ik dat verkeerd? Lotte van Basten Batenburg (VVD). De heer Partiman weet heel goed dat hij dat verkeerd ziet, inderdaad ja. Want de heer Partiman schetst hier dat wij zouden zijn weggelopen voor verantwoordelijkheid. Het tegenovergestelde is waar. Wij hebben onze verantwoordelijkheid genomen voor wat er democratisch juist is, daar zijn wij voor gaan staan en daar hebben wij onze rug recht

31

gehouden, omdat wij niet aan het pluche vast zijn geplakt als A12-blokkeerders. Dat is dan een beetje wat ik bij het CDA voor me zie. De voorzitter. Meneer Partiman, voor de laatste maal. Kavish Partiman (CDA). Volgens mij is dat een referentie naar iets waar wij beiden tegen zijn, maar tot mijn verbazing werkelijk onze landelijke partijen beide voor hebben gestemd gisteren. Dus die gaat niet op wat mij betreft. Maar nogmaals, die opsomming, prachtige punten, dus ik hoop ook dat ik dan de VVD aan mijn zijde kan vinden in de komende tweeënhalf jaar om een hele hoop van deze mooie punten met elkaar te gaan verwezenlijken. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Als ook maar een van de dingen die ik net gezegd heb, waar zou worden met het coalitieakkoord dat er nu ligt … Ik weet dat de heer Partiman door zijn interrupties heen is, maar ik zou hem eigenlijk willen vragen om één ding te noemen van wat ik net gezegd heb, dat hij denkt dat deze coalitie gaat realiseren. De voorzitter. Dat is een persoonlijk feit. U wordt gevraagd naar iets, dan mag u daarop reageren, meneer Partiman, als u dat wenst. Kavish Partiman (CDA). De mkb-toets die wij gaan invoeren bij de zero-emissiezone is al een van de dingen. Maar in het huidige akkoord staan ook een heleboel dingen uit het vorige akkoord die gewoon voortgezet worden. Ik noem de woningbouwplannen die er in staan.

Dat hebben we met elkaar afgesproken. Ik noem de financiële kaders die erin staan of veiligheid. Dat zijn dingen die wij gewoon met elkaar hebben afgesproken. Het zijn dus een hele hoop goede plannen, die we met elkaar hebben gemaakt in 2022 en die voortgang hebben. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik constateer dat het CDA misschien ook de rug recht had moeten houden, dat we daadwerkelijk samen door hadden kunnen gaan en dat we die uitgestoken hand van Richard de Mos aan hadden kunnen nemen. Dan hadden we al die plannen samen kunnen uitvoeren. De heer Partiman weet donders goed dat in dit coalitieakkoord, dit nieuwe akkoord heel veel goede plannen en investeringen zijn teruggedraaid. Dat is niet de keuze van de VVD. Wij zijn niet weggelopen. Wij stonden ervoor open om te gaan praten. Er is maar een partij die een keuze heeft gemaakt om dat niet te willen doen en dat is D66. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dus dit zijn allemaal dingen die u graag had willen realiseren en die gerealiseerd worden. Ik mis in dat overzicht de onderdoorgang Zwolsestraat. Ik was wel benieuwd of die verderop nog komt. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Jazeker. Ik vind het ongelooflijk zonde dat die niet doorgaat. Dat plan was erg belangrijk voor de leefbaarheid in dat stukje Scheveningen, waar ook veel van de partijen die in de huidige coalitie zitten, heel trots op waren, kan ik me herinneren.

Ik weet een prachtig filmpje van Omroep West waarin Tom de Bruijn, de toenmalige wethouder van D66, aanprijst hoe fantastisch het gaat worden als die ongelijkvloerse kruising er eenmaal ligt; hetzelfde van Karsten Klein in hetzelfde filmpje. Het is echt het terugkijken waard, goede journalistiek van onze lokale omroep. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat is wel vijf colleges geleden, Tom de Bruijn, en de heer Klein ook, denk ik. Toen werden de kosten nog geraamd op € 10 mln. Inmiddels was dat € 51 mln. en had wethouder Mulder gezegd dat het nog meer werd en dat het daarom in overweging ging. Dus ik was wel benieuwd of u coûte que coûte nog altijd voor die Zwolsestraat zou gaan. Lotte van Basten Batenburg (VVD). We zullen het nooit weten, want deze coalitie heeft er een streep doorgezet zonder daar ook maar één moment met de bewoners in de omgeving over te praten, terwijl zij al jaren rekenen op die investering. Dus wat mij betreft is er absoluut een heel, heel grote fout gemaakt door deze coalitie om daar zomaar een streep doorheen te zetten. Ik ben ook heel 32

benieuwd wat GroenLinks dan te zeggen heeft tegen de mensen die dit zo ongelooflijk belangrijk vinden voor de leefbaarheid in dat gebied. De voorzitter. Meneer De Vuyst, voor de laatste maal. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voor de rest vond ik het wel een heel mooie, lange opsomming van allemaal dingen die nog niet geregeld en gerealiseerd zijn. Dan vraag ik me toch af: is dit ook eigenlijk niet uw eigen evaluatie van 34 jaar bestuur door de VVD en wat er allemaal niet gelukt is? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Misschien wordt hier een ideologisch verschil tussen GroenLinks en de VVD zichtbaar. Wij zijn geen partij die geloven in een utopie die ooit af is. Dit is een samenleving. Daar blijf je continu dingen in moeten doen. Wij als VVD gaan mee met onze tijd. We zijn heel graag bereid om dan iedere keer weer ook een beetje bij te draaien als dat nodig is en te blijven werken aan een betere stad. De voorzitter. Gaat u verder, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dank u wel, want ik was nog lang niet klaar met die hele lange opsomming. De gemeente werkt weer voor de stad en niet voor de gemeente. Juist als het college grote, ingrijpende en moeilijke beslissingen wil nemen, krijgen inwoners echte inspraak. Ze kunnen hun zorgen, wensen en kritiek inbrengen. En het college neemt die zorgen, wensen en kritiek ook serieus.

Het weegt ze mee voordat een goed gemotiveerd besluit wordt genomen, ook als er weinig tijd is en ook als het moeilijke discussies oproept. Als mensen een mooi idee hebben voor hun buurt, zoals de vergroening van de Prins Mauritslaan, dan kijkt de gemeente hoe dat wél kan worden gerealiseerd of hoe ze hun doel of zorgen op een andere manier kan helpen aanpakken, in plaats van dat ze redeneren of opsommen wat er niet mogelijk is. Robert Barker (PvdD). Ik hoor mevrouw Van Basten Batenburg veel punten noemen uit het VVDverkiezingsprogramma. Tegelijkertijd hoor ik ook veel punten waar ik het mee eens ben en die ook in het coalitieakkoord staan. Ziet mevrouw Van Basten Batenburg ook die positieve punten? Bijvoorbeeld over het betrekken van inwoners staat er gewoon in dat we juist willen dat inwoners kunnen meedenken, hun mogelijkheden van invloed vergroten en eerder betrekken bij plannen. Er wordt ook flink geïnvesteerd in winkelstraten, iets wat u ook noemde. Ik ben benieuwd of mevrouw Van Basten Batenburg ook deze positieve punten ziet. Veel van de punten die genoemd worden, zijn ook in het coalitieakkoord geland. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zie zeker wat positieve punten en daar ga ik straks ook echt op in, absoluut. Ik geef graag complimenten als die verdiend worden. Waar ik nog wat zorgen over heb, is die ruimte voor inspraak die de heer Barker noemt.

Dat gaat dan met name op punten - daar kom ik straks ook nog even op - zoals zo'n milieuzone. Want ik zie, als ik die afspraak lees in dat coalitieakkoord, toch … - ik wilde eigenlijk een woord zeggen dat ik hier ook niet hoor te zeggen, maar - verdraaid weinig ruimte voor inspraak van ondernemers in Den Haag. Robert Barker (PvdD). Om op dat punt door te gaan: ook daar is juist die inspraak. Want er wordt natuurlijk in gesprek gegaan, maar er wordt ook zo'n mkb-toets ingevoerd. Het is dus wel geregeld. Maar ik probeerde het breder te pakken. Heel veel van de punten die u noemde in uw opsomming, zijn terug te vinden. Misschien kunt u duiden van welke punten in uw opsomming u blij bent om ze terug te lezen in het coalitieakkoord, waarop we echt die stap vooruitzetten? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik hoor de heer Barker hier toch wel een zorgelijke fout maken als hij denkt dat een mkb-toets hetzelfde is als inspraak. Dat is natuurlijk echt iets anders, echt iets héél anders. Het is ook heel belangrijk dat het allebei gebeurt. Inspraak over de invoering van een milieuzone waarvan vaststaat dat die er komt, waar die komt en wanneer die er komt, dat voelt toch 33