RIS316918 Bijlage 1 Begroting

We willen deze doelen bereiken langs vier wegen: 1. We bieden iedereen een werkkans 2. We versterken de relatie met werkgevers en andere partners 3. We innoveren om werkkansen te vergroten 4. We bieden perspectief voor wie nog niet aan het werk kan (zie product participatie) Het college heeft deze doelen uitgewerkt in het beleidsplan “werk en participatie” zie RIS315004. De komende jaren zullen we dit uit gaan voeren en we zullen de raad halfjaarlijks informeren over de resultaten. Wat gaan we daarvoor doen? Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 62.461 12.406 50.055

1.a Werkgelegenheidsprojecten Wat gaan we daarvoor doen?

78

Een werkkans voor iedereen Inzet voorzieningen Om mensen op de juiste manier te ondersteunen bij hun route naar werk zetten we steeds de best passende voorziening in. Dit palet aan voorzieningen wordt vormgegeven en gemonitord volgens de indeling die de VNG hiervoor heeft ontwikkeld. De voorzieningen die we in 2023 aanbesteden monitoren we volgens gemaakte afspraken. Dat betekent ook dat we stoppen met voorzieningen die niet bijdragen aan het gewenste resultaat (dat kan per voorziening verschillen). Jongerenaanpak We vinden het belangrijk dat iedere jongere, voor wie dit tot de mogelijkheden behoort, het onderwijs verlaat met minstens een startkwalificatie. Dit draagt bij aan het kunnen genereren van een eigen inkomen en duurzame zelfredzaamheid. Het Jongerenpunt070 helpt jongeren van 16 tot 27 jaar bij vragen en met begeleiding aangaande het vinden van een geschikte opleiding of (leer)werk. Er wordt gebruik gemaakt van een integrale intake waarna jongeren worden begeleid door casemanagers voortijdig schoolverlaters, casemanagers arbeidsmarktontwikkeling, consulenten participatie en leerwerkmakelaars. Jongeren kunnen zelf binnenlopen bij Jongerenpunt070. Daarnaast worden jongeren zonder uitkering, schoolinschrijving en voldoende inkomen (wijkgericht) proactief benaderd door het team Jongeren Buiten Beeld.

We hebben in onze jongerenaanpak bijzondere aandacht voor jongeren met een kwetsbare (arbeidsmarkt)positie. Om vooruit te lopen op de wijzigingen in de Participatiewet en de Wet Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC-wet) is eind 2021 gestart met een preventieve aanpak op het ROC Mondriaan. De ambitie is om dit een sluitende aanpak te maken met alle mbo-scholen in arbeidsmarktregio Haaglanden. Ook gaan we de samenloop van dienstverlening vanuit de jeugdzorg en de Participatiewet voor jongeren van 16 tot 27 jaar nader analyseren om de integrale aanpak te versterken. We voeren o.a. een pilot uit om vanuit het Jongerenpunt070 bij te dragen aan het bieden van perspectief aan jongeren die op hun 18e uit de jeugdzorg stromen. Randvoorwaarden voor een duurzame uitstroom Het einddoel is dat mensen aan het werk gaan en blijven. Vooral vanwege dat laatste is het van belang dat ook deze stap goed is geregeld. We maken daarom vooraf goede afspraken met werkgevers over de wederzijdse verwachtingen, ook over de begeleiding die werkgevers zelf inzetten. Als het nodig is, dan leveren we begeleiding op de werkvloer. Dat doen we door de inzet van werkbegeleiders en jobcoaches. Als iemand vanuit de bijstand aan het werk gaat, nemen we door wat de inkomensgevolgen zijn en wat er geregeld moet worden bijv. met betrekking tot toeslagen.

Sterkere relaties met werkgevers en andere partners Vergroten werkkansen Samen met werkgevers zorgen we voor meer werkkansen. Dat doen we door middel van het onder de aandacht brengen van job-carving en job-creatie. Met ondersteuning van het Regionaal Platform Arbeidsmarktbeleid Haaglanden vergroten we het bereik van deze methoden. We zijn in 2023 gestart met het maken van nieuwe afspraken met werkgevers en andere partners. Dat doen we onder andere met de inzet van een door TNO ontwikkeld instrument dat inzicht geeft in factoren die werkgevers beïnvloeden om personen uit kwetsbare groepen in dienst te nemen en te houden. We rapporteren over het verloop en de opbrengsten hiervan. Het aantal werkzoekenden met een arbeidsbeperking en verminderde loonwaarde zal de komende jaren naar verwachting verder toenemen. De inzet van loonkostensubsidie kan het laagdrempeliger maken voor werkgevers om onze kandidaten een passende werkplek te bieden. Om nog succesvoller te zijn, maken we onder meer gebruik van de verruimde wettelijke kaders om ook niet-uitkeringsgerechtigden beter te bereiken en aan werk te helpen met inzet van een loonkostensubsidie. Ook brengen we de forfaitaire loonkostensubsidie meer onder de aandacht van werkgevers. Dit is een eenvoudigere methodiek, waardoor het makkelijker wordt voor werkgevers om mee te doen.

We geven een extra en gerichte stimulans aan deze ambitie via het programma ‘De stap naar werk met loonkostensubsidie’. We verwachten in deze collegeperiode 1.600 mensen extra met behulp van het instrument loonkostensubsidie de stap naar werk te kunnen laten maken. Extra plaatsingen van mensen op een baan met LKS

2023

2024

2025

2026

Coalitieperiode

200

400

500

500

1.600

Ontwikkelen van mensen Onderdeel van het voorzieningenaanbod (zie hiervoor) zijn doorlopende ontwikkel-/leerlijnen. Dit zijn manieren om mensen (samen met werkgevers) te ontwikkelen en op te leiden in kansrijke sectoren. We 79

verwachten in 2024 nieuwe leerlijnen te hebben ontwikkeld voor de kinderopvangsector en de sector bouw en techniek. Aanvullend hierop ontwikkelen we een voorstel om meer mensen in staat te stellen deel te nemen aan relevante opleidingen in kansrijke sectoren waarbij niet alleen de gemeente, maar ook de werkgever bijdraagt. Dit kan door individuele afspraken met werkgevers, maar we verkennen ook de mogelijkheid om hier een gezamenlijk fonds voor in te richten naar voorbeeld van andere arbeidsmarktregio’s. De resultaten hiervan worden meegenomen in de halfjaarlijkse rapportage van het beleidsplan. Sociaal ondernemerschap Sociaal ondernemers leveren een belangrijke bijdrage aan de werkgelegenheid in de stad. Via Social Impact Lab ondersteunen we daarom ook in 2024 vier sociaal ondernemers die een start willen maken in onze stad. Met het project Baankans spannen sociaal ondernemers zich in om de arbeidsdeelname in de stad te vergroten door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te bereiken die nog niet (goed) in beeld zijn bij de gemeente. Om de producten en diensten van sociaal werkgevers beter voor het voetlicht te brengen werken we aan een digitaal platform dat begin 2024 van start gaat. Zo ondersteunen we bovendien opdrachtnemers van de gemeente Den Haag die via inkoop of samenwerking met sociaal ondernemers invulling willen geven aan hun social-returnverplichting.

We verwachten in 2024 dat de realisatie van social return op peil blijft. Samenwerking in de regio Vanuit het rijk wordt wetgeving voorbereid om dit waar het gaat om een meer samenhangende dienstverlening richting werkzoekenden en werkgevers vorm te geven. Op dit moment heeft de gemeente samen met UWV en regiogemeenten een regionaal werkgeversservicepunt, wordt in het regionaal werkbedrijf breder samengewerkt aan het vergroten van de werkkansen en participeert de gemeente Den Haag al in het regionaal mobiliteitsteam (samen met UWV en sociale partners). De samenwerking wordt in de komende jaren verder doorontwikkeld. Ondanks inspanningen van velen is er sprake van krapte op de arbeidsmarkt, terwijl er tegelijkertijd ook nog mensen langs de kant staan. Het college wil bijdragen aan de het verbeteren en verbreden van de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven in de stad en de arbeidsmarktregio (“Sporen naar een arbeidsmarkt die werkt voor de stad”, RIS314887). Via de gezamenlijke inspanningen van gemeente en partners leveren we ook een bijdrage aan het vergroten van de arbeidsparticipatie van mensen die nu nog niet meedoen. Innovatie Uit onderzoek naar de inzet van re-integratie in de periode 2018-2020 (RIS311549) leren we dat de manier waarop we samenwerken met partners in de stad op een andere manier vormgegeven moet worden.

In 2022 en 2023 hebben we hier met het programma Werken in netwerken en allianties een start gemaakt. De eerste resultaten hiervan zijn al zichtbaar in de manier waarop we in Den Haag Zuidwest samenwerken in de alliantie met woningcorporaties, ROC Mondriaan, werkgevers die in opdracht van de corporaties werken en anderen. De inzet is gericht op langdurige samenwerking aan een gezamenlijke opgave. Voor de komende jaren zetten we meer in op deze vormen van samenwerking. Uitgangspunt is niet het bereiken van een resultaat op de korte termijn maar het verwezenlijken van een opgave op de lange termijn. Dit vraagt om ruimte voor de uitvoering. Cluster participatie 1.a Participatievoorzieningen Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 11.409 5.982 5.426

Wat willen we bereiken? Zo'n 19.000 Hagenaars met een bijstandsuitkering kunnen naar verwachting niet binnen 18 maanden naar werk bemiddeld worden. Een deel van de groep kan echter na extra inspanning alsnog naar werk. Om de stap tussen participatie en re-integratie te verkleinen zetten we voor deze groep specifieke trajecten in, zoals individuele coaching of een maatschappelijk fit-traject. En we zorgen voor een soepeler overgang voor inwoners die zo ver zijn dat ze de stap naar re-integratie kunnen zetten, door bijvoorbeeld reintegratievoorzieningen breder in te zetten, zoals diagnose-instrumenten, taaltrajecten of de werknemerscheque.

80

De mensen die actief zijn op het voor hen maximaal haalbare niveau (bijv. vrijwilligerswerk, mantelzorg of deeltijdwerk) blijven we stimuleren om deel te nemen aan de maatschappij. Door middel van vrijwilligerswerk en empowerment streven we ernaar hen te (blijven) activeren. Op die manier komen Hagenaars die nu wellicht al vele jaren inactief zijn in beweging, bouwen zelfvertrouwen op en gaan van daaruit verder. De groep voor wie actief zijn op dit moment niet haalbaar is bijv. door langdurige ziekte of opname in instelling laten we met rust wat betreft ons participatie- en re-integratie- aanbod. We zorgen dat er voor hen aandacht is vanuit het zorgdomein. In het Beleidsplan Werk en Participatie Den Haag 2023-2026 (RIS315004) geven we invulling aan de ambitie om zo veel mogelijk mensen, die tot de participatiedoelgroep behoren, naar werk te begeleiden en als dat (nog) niet lukt een duurzaam perspectief te bieden. Dit draagt bij aan het tegengaan van kansenongelijkheid en aan een sterke economie. Wat gaan we daarvoor doen? De dienstverlening gaan we komende periode doorontwikkelen op basis van de opgedane kennis en ervaring. Door nauwer en persoonlijker contact streven we ernaar dichter bij de leefwereld van de inwoner te staan en dankzij verbeterde dataontwikkeling komen we met een preventief aanbod.

Door de inzet van drempelloze dienstverlening helpen we de inwoner sneller en beter met het juiste aanbod. Om de dienstverlening voor de participatiedeelnemers te innoveren is er een Gelijkwaardig Meedoen lab. Het lab heeft als doel door innovatie de dienstverlening te verbeteren en grotere groepen te kunnen helpen door een groepsgerichte aanpak. De pilot instapeconomie biedt mogelijkheden voor inwoners met een bijstandsuitkering. Er zijn laagdrempelige taken in de wijk uit te voeren die maatschappelijke waarde toevoegen aan de wijk maar die niet rendabel zijn om uit te voeren vanuit regulier werk. Anderzijds zijn er inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt die aan de slag willen. We gaan de bestaande pilot uitbreiden met extra deelnemers en nieuwe pilotlocaties. Inburgering De Haagse inburgering is ingericht met het doel om alle Haagse inburgeringsplichtige nieuwkomers volwaardig te laten meedoen in de samenleving. Om dit te realiseren leren Haagse inburgeraars de Nederlandse taal op het voor hen hoogst haalbare niveau binnen de gestelde wettelijke termijn, participeren zij zo snel mogelijk en duurzaam naar vermogen, hebben zij voldoende kennis van de Nederlandse maatschappij om volwaardig mee te kunnen doen en werken zij toe naar een zo hoog mogelijke mate van zelfredzaamheid.

De programmatische aanpak waarmee de implementatie van de nieuwe wet is voorbereid, zetten we door voor de verdere implementatie en doorontwikkeling van het stelsel. Om inburgeraars zo snel mogelijk hun weg te laten vinden in de Haagse samenleving organiseert de gemeente een warme overdracht en een brede intake. We stellen samen met de inburgeraar een persoonlijk Plan Inburgering en Participatie op en zorgen dat de inburgeraar zo snel mogelijk de taal leert en zo snel mogelijk gaat werken dan wel participeren. Daarnaast heeft de gemeente de taak om de inburgeraar financieel te ontzorgen en ten slotte heeft de gemeente Vluchtelingenwerk gevraagd om de maatschappelijke begeleiding te verzorgen. We zetten in op duale trajecten gericht op inburgering en participatie vanaf de start. Tijdens het inburgeringsproces is uitstroom naar werk in alle stappen mogelijk. We werken daarnaast aan mogelijkheden om de aan Den Haag gekoppelde statushouders reeds voordat ze worden gehuisvest aan het werk te helpen. De instroom van te huisvesten asielstatushouders fluctueert. Dat heeft ook zijn weerslag op de te verwachten aantallen inburgeringsplichtigen. Dit aantal was in 2023 aanzienlijk hoger dan verwacht. We houden voor 2024 rekening met een opgave die vergelijkbaar is met die van 2023.

We hebben daarnaast verschillende taken in de inburgering van gezins- en overige migranten (hierna gezinsmigranten). We verwachten voor deze groep een opgave van ongeveer 1300. We verkennen de mogelijkheden in hoeverre belemmeringen die het volgen van scholing en werk voor vluchtelingen en asielzoekers in de weg staan, kunnen worden weggenomen. We gaan (vrouwelijke) gezinsmigranten de dienstverlening aanbieden die we momenteel ook aan statushouders bieden en we starten een pilot om hen een duaal inburgeringsaanbod te doen.

81

De dekking voor de uitvoering van de Wet inburgering 2021 komt vanuit het structurele budget dat door het Rijk beschikbaar is gesteld. De gemeente is daarnaast verantwoordelijk voor de ondersteuning aan inburgeraars die onder de oude inburgeringsstelsels (Wi2007 en Wi2013) vallen. Het gaat voor Wi2013 om extra begeleiding en een aanbod gericht op het behalen van het inburgeringsexamen. Voor de ondersteuning aan oude inburgeraars onder Wi2013 zijn door het Rijk extra middelen beschikbaar gesteld. Dak & Thuisloosheid Het aantal dak- en thuisloze mensen is de afgelopen 10 jaar in Nederland meer dan verdubbeld. De dienstverlening voor deze doelgroep is gericht op het voorkomen en stoppen van dakloosheid of om deze zo snel mogelijk te beëindigen, rekening houdend met de verschillende routes waarlangs burgers dakloos worden. Door het verdrag van Lissabon heeft Nederland als doel gesteld dat er in 2030 geen mensen zonder dat zij dat willen dakloos zijn en op straat leven. Deze doelstelling is ook het vertrekpunt van het beleidskader aanpak dakloosheid. De intensiteit van de dienstverlening in de eerste fase van dakloosheid en het voorkomen daarvan, wordt vergroot (moment dat zelfredzaamheid nog relatief groot is).

De groep die langdurig afhankelijk is van een daklozenuitkering, wordt door een speciaal team langdurig extra ondersteund en met iedereen die dak- of thuisloos is geworden, wordt een plan van aanpak gemaakt. In het kader van bestaanszekerheid en preventie hebben we de intentie om in 2024 verder te gaan met de preventieve projecten die eerder met incidentele middelen vanuit het Rijk zijn gestart. Het gaat om de VerhuisboxPlus, het jongerenbriefadres, de jongerenregisseurs, de daklozenperspectiefaanpak, de begeleiding naar werk en het stabiel inkomen voor dak- en thuisloze jongeren. Cluster sociale werkvoorziening Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 53.412 12.203

1.b Sociale werkvoorziening Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 41.209

Wat willen we bereiken? We willen zoveel mogelijk mensen met een arbeidsbeperking zo gewoon mogelijk laten deelnemen aan de arbeidsmarkt. Voor wie de reguliere arbeidsmarkt (nog) een stap te ver is, is er de sociale werkvoorziening. De sociale werkvoorziening bestaat uit 3 groepen mensen, de voormalige regeling wet sociale werkvoorziening (WSW), het beschut werken en de banenafspraak. Voor ieder van deze groepen geldt een eigen CAO. Het gaat hier voornamelijk om mensen die werkzaamheden verrichten zoals inpak- en productiewerkzaamheden of in de groenvoorziening en de schoonmaak werkzaam zijn. In de sociale werkvoorziening werken in 2024 ongeveer 1.400 mensen verdeeld over WSW, beschut en banenafspraak. Wat gaan we daarvoor doen? Sociale werkvoorziening De Wet sociale werkvoorziening (WSW) is bedoeld voor mensen die door een lichamelijke, psychische of verstandelijke beperking niet onder normale omstandigheden kunnen werken. Sinds 1 januari 2015 kunnen er geen nieuwe mensen meer instromen in de WSW. Gezien de vergrijzing verwachten wij de komende jaren een verdere uitstroom uit de sociale werkvoorziening. De productiviteit en de omzet nemen hierdoor af. De verwachte uitstroom is circa 100 medewerkers (75 fte) per jaar. Deze uitstroom verloopt sneller dan verwacht.

Niet alleen gaan er mensen met pensioen, ook stoppen mensen eerder om gezondheidsredenen of omdat men gebruik maakt van de mogelijkheid om eerder te stoppen. Beschut werken Mensen met een arbeidsbeperking hebben doorgaans veel begeleiding of aanpassing van de werkplek nodig. Gemeenten moeten deze mensen een betaalde baan bieden in een aangepaste omgeving: beschut werk. Het rijk bepaalt jaarlijks een target voor de gemeenten voor het bieden van beschut werkplekken. Bekostiging van de begeleiding is gekoppeld aan deze target. Het Rijk bepaalt jaarlijks in december bij ministeriële regeling het aantal ten minste te realiseren dienstbetrekkingen beschut werk per gemeente voor het komende jaar. Voor de gemeente Den Haag is dit in 2023 285 werkplekken. Sommige gemeenten kiezen ervoor een wachtlijst te hanteren bij het behalen van de doelstelling. Den Haag hanteert geen wachtlijst en biedt vanaf de start al ruimschoots meer beschut plekken aan dan de target 2023 (totaal 334 ten tijde van schrijven). De instroom betreft vooral jongeren vanuit het Praktijkonderwijs en het Voortgezet Speciaal Onderwijs. Banenafspraak 82

Medewerkers die voor een banenafspraakplek in aanmerking komen hebben een hoger arbeidsvermogen dan beschut medewerkers. Deze mensen krijgen een indicatie en worden opgenomen in het doelgroepenregister. Zij werken onder meer bij diensten van gemeente Den Haag of worden gedetacheerd bij werkgevers in de regio Haaglanden. In het kader van de landelijke doelstelling banenafspraak (125.000 banen per 2026 waarvan 25.000 voor de overheid) stelt Den Haag 107 banenafspraak plekken beschikbaar. Deze plekken zullen worden ingevuld in het kader van sociaal werkgeverschap, waarbij de insteek is om vanuit Den Haag Werkt zoveel mogelijk duurzame banen te creëren. Behoud werkgelegenheid In 2017 is door de Haagse gemeenteraad een motie aangenomen om de wegvallende arbeidsplaatsen op te vullen met medewerkers banenafspraak, teneinde geen werkgelegenheid voor deze doelgroep verloren te laten gaan. De uitvoering hiervan wordt bemoeilijkt doordat de sociale omgeving veranderd is, de opdracht vanuit de Participatiewet meer op ontwikkeling naar buiten ligt. De nieuwe instroom medewerkers heeft minder capaciteit dan de vertrekkende (WSW) medewerkers die jaren achtereen hetzelfde werk hebben uitgevoerd. Er is bij de nieuwe instroom vaak sprake van meervoudige problematiek, en een grotere begeleidingsvraag bij werkgevers (waaronder gemeente Den Haag zelf).

Inclusief en sociaal werkgeverschap is noodzakelijk om deze mensen zinvol te laten participeren maar vraagt meer van alle betrokkenen. Van sociale werkvoorziening naar ontwikkelcentrum Landelijk is de wens uitgesproken de bestaande sociale infrastructuur en dienstverlening van de oude sociale werkvoorziening om te vormen tot ontwikkelcentrum, waar mensen niet hun hele leven werkzaam blijven maar ontwikkeld worden met als doel uit te stromen naar de arbeidsmarkt. Deze transformatie gaat zeer geleidelijk. Het rijk heeft op voorhand geen middelen beschikbaar gesteld om deze transitie door te voeren. Dat betekent concreet dat er kaders moeten worden verbonden aan het transitieproces. Een mogelijke manier om hier invulling aan te geven is door gebruik te maken van de bestaande expertise van de organisatie van Den Haag Werkt door bijvoorbeeld ten tijde van lage instroom in de bijstand inzet te plegen op het ontwikkelcentrum. Jongeren met een beschutwerkindicatie, die instromen vanuit Praktijkonderwijs of Voortgezet Speciaal Onderwijs vormen gezien hun leeftijd en ontwikkelpotentieel een kansrijke groep voor uiteindelijke plaatsing op een banenafspraak of reguliere werkplek. Daarvoor zijn beschutte werkplekken nodig bij sociaal ondernemers. Samen met deze sociaal ondernemers werken wij aan het creëren van beschutte werkplekken extern.

Voor medewerkers waar dit echt geen passende plekken zijn is er een basisvoorziening die ook dienstdoet als terugvalbasis voor mensen waarbij een externe plaatsing afloopt of tegenzit. Cluster inkomen 2. Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 445.148 390.995 54.153

Wat willen we bereiken? Inkomensondersteuning helpt burgers bij het realiseren van financiële bestaanszekerheid als zij dat niet zelf kunnen. De gemeente draagt bij aan een stabiel en voorspelbaar inkomen voor burgers zodat zij mee kunnen doen in de samenleving. Daarbij zijn de speerpunten: • • •

Iedereen in Den Haag met recht op een bijstandsuitkering, moet van dat recht gebruik kunnen maken. Wie een bijstandsuitkering aanvraagt, kan rekenen op een toegankelijk aanvraagproces en tijdige afhandeling van de aanvraag. We zetten in op maatwerk om onze inwoners maximaal te ondersteunen. We zorgen voor rechtmatigheid van de bijstand en zetten in op het voorkomen van fraude. De uitvoering van de Participatiewet gebeurt volgens menselijke maat.

Ontwikkelingen Het Centraal Planbureau gaat uit van een stijging van het aantal bijstandsuitkeringen in 2024 door een afzwakkende conjunctuur. Ten slotte blijft de gemeente Den Haag te maken te hebben met een tekort op het door het Rijk verstrekte BUIG-budget. Ook in 2024 blijven we waar nodig bezwaar maken en/of gaan we in beroep tegen de beslissingen van het Rijk zolang het Rijk geen afdoende Buig- financiering ter beschikking stelt. Toekomstige ontwikkelingen Participatiewet Demissionair minister Schouten heeft wijzigingen aangekondigd in de Participatiewet, het traject ‘Participatiewet in balans'. Het vertrouwen in de burger, de menselijke maat en verplichtingen die begrijpelijk en in verhouding staan worden de uitgangspunten van de aanpassingen in de Participatiewet. 83

Deze wijzigingen gaan niet in voor 2025, waarbij nu nog onduidelijk is welke voorgestelde wijzigingen doorgevoerd gaan worden en wat dit gaat betekenen. Door maatregelen als gevolg van het traject «Participatiewet in balans» wordt het landelijke macrobudget in 2024 met € 21,9 miljoen naar boven bijgesteld oplopend tot € 45,4 miljoen in 2027. Deze maatregelen hebben als doel de balans terug te brengen in de Participatiewet met vertrouwen als uitgangspunt. De menselijke maat staat hierbij voorop. Daarom lopen we waar mogelijk voorruit op de wetswijziging ‘Participatiewet in balans’ en maken we gebruik van de beleidsvrijheid die de gemeente heeft. Wat gaan we daarvoor doen? We handelen ca. 7.000 aanvragen af, verstrekken 23.000 uitkeringen, verwerken ongeveer 67.000 poststukken en 190.000 wijzigingen en beheren € 130 mln. aan vorderingen. Naast het verstrekken van uitkeringen levensonderhoud verstrekken we bedrijfskredieten aan ondernemers, waarvoor levensvatbaarheidsonderzoeken worden uitgevoerd. Binnen het programma ‘ondernemend uit de bijstand’ bieden we Haagse burgers de mogelijkheid om een onderneming te starten in combinatie met een Participatiewet uitkering en begeleiden we dit proces. Om de rechtmatigheid te borgen worden jaarlijks circa 1.400 fraudemeldingen onderzocht. In plaats van wantrouwen moet vertrouwen van de gemeente in bijstandsgerechtigden centraal staan.

We kijken of de werkwijze voor de aanpak van bijstandsfraude nog past bij dat principe en welke aanpassingen dit vraagt We verbeteren de toegankelijkheid door het aanvraagproces te vereenvoudigen en beter gebruik te maken van digitale mogelijkheden. Om een stabiel en voorspelbaar inkomen te waarborgen maken we het verrekenen van inkomsten efficiënter en eenvoudiger voor burgers. We bieden een aantal burgers die de uitkering verlaten nazorg waardoor ze een goede financiële start maken en wordt voorkomen dat onnodig schulden ontstaan. Om dit te realiseren is extra een investering 1,4 miljoen in de ICT opgenomen. We voeren 2.500 ‘Klant in beeld’ gesprekken met als doel inwoners te spreken over hun inkomstensituatie en met elkaar te kijken of er sprake is van een stabiel en voorspelbaar inkomen en of er sprake is van schulden waar ondersteuning in kan worden geboden. Daarnaast hebben deze gesprekken tot doel om te beoordelen in hoeverre er kans is om participatie of re-integratietrajecten in te zetten en de rechtmatigheid van de uitkering te beoordelen. Cluster Armoede & Schulden 3.a Bijzondere hulpverlening huisvesting Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 121 0 121

3.a Gemeentelijk minimabeleid Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 57.949 3.175 54.774

3.b Advies, informatie en sociaal juridische diensten Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 8.993 0 8.993

3.b Financiele hulpverlening Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 4.088 520 3.568

3.b Kredietfaciliteiten GKB Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 1.645 4.928 -3.283

3.b Schuldhulpverlening Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 19.179 234 18.945

84

Wat willen we bereiken? Het Rijk is verantwoordelijk voor het inkomensbeleid. Op basis van de Minima Effect Rapportage van het NIBUD en uit gesprekken met inwoners blijkt keer op keer dat het bestaansminimum voor veel inwoners onvoldoende is om te voorzien in de dagelijkse kosten van bestaan. In Den Haag hebben 52.000 huishoudens een laag inkomen (tot 130% WML) (CBS, 2022) en ongeveer 13% van de Haagse inwoners hebben problematische schulden (CBS, 2021). Dit zijn Hagenaars met geldzorgen en geldproblemen. Daarnaast maakt het college, mede door gestegen kosten van het bestaan, zich zorgen om de ca. 8.000 huishoudens met een inkomen tussen 130-150% van het sociaal minimum (5000 huishoudens hiervan zijn huishoudens met kinderen). Dit zijn vaak werkenden of zzp’ers. Om deze uitdagingen tegemoet te treden zorgt het college met de Haagse voorzieningen voor armoede en schulden dat de basis op orde is en er perspectief is op een bestaan zonder geldzorgen en geldproblemen. Wat gaan we daarvoor doen? Ter bestrijding van armoede en het voorkomen van schulden heeft de gemeente specifieke voorzieningen zoals de Ooievaarspas die al meer dan 30 jaar een begrip is, een collectieve zorgverzekering en de bijzondere bijstand als vangnet voor noodgevallen. De Ooievaarspas verruimen we naar 150% van het wettelijk sociaal minimum.

Ook wordt binnen de Ooievaars de maximale vergoeding voor contributies opgehoogd van €330 naar €450 zodat hogere kosten worden gedekt. We hebben specifiek aandacht voor de kansengelijkheid voor met name kinderen en jongeren. Samen met Stichting Leergeld Den Haag verstrekken we jaarlijks aan bijna alle 19.000 kinderen met een Ooievaarspas verschillende gebruiksgoederen zoals schoolspullen, fietsen en winterkleding. Op deze manier zorgen we er als gemeente voor dat kinderen een zorgeloze start kunnen maken en geen kansenongelijkheid ervaren door een slechtere financiële positie in het huishouden waarin ze opgroeien ten opzichte van andere leeftijdsgenoten. Ook is er specifiek aandacht voor inwoners met een laag inkomen en een huisdier. Er komt een vouchersysteem voor kosten van de dierenarts. Maar goede voorzieningen moeten ook goed gebruikt worden. We zien dat bij bepaalde groepen inwoners het gebruik van ondersteuning achterblijft. Daarom wil de gemeente deze periode het bereik van de armoedevoorzieningen vergroten van ca. 80% (CBS, 2022) naar 85% 1. Het succes van de uitvoering van de energietoeslag (ca. 99% bereik) laat zien dat een groter bereik mogelijk is. De komende periode willen we het volgende realiseren: 1. Aanbod verbeteren, bekendheid vergroten Om meer mensen te bereiken is een aantrekkelijk, begrijpelijk en toegankelijk aanbod van hulp en dienstverlening nodig.

De komende periode voeren we verbeteringen door: • Meer uniformiteit in regelgeving en samenhang tussen de verschillende voorzieningen (beleidsaanpassingen) • Aansluiten bij behoeften van specifieke doelgroepen • Vereenvoudigen van de aanvraagprocessen • Verbeteren online vindbaarheid en • Makkelijke koppeling naar andere voorzieningen (o.a. door ICT verbeteringen) • Rekening houden met laaggeletterden en anderstaligen (aanpassingen in communicatie). Hiermee proberen we het bereik van onze armoederegelingen te vergroten. Voor de meeste inwoners bieden onze generieke regelingen voldoende ondersteuning. Wanneer dit niet het geval is, biedt de gemeente maatwerk aan (circa € 0,1 miljoen maatwerkbudget). 2. Doelgroep eerder en beter in beeld Om mensen te bereiken moet je met ze in contact komen. Op basis van vroegsignalering van betalingsachterstanden bij vaste lasten leveranciers kunnen we ervoor zorgen dat geldzorgen geen geldproblemen worden. Het komend jaar verwachten we zo minimaal 2.000 inwoners te bereiken die een hulpaanbod accepteren. Incidenteel stellen we middelen beschikbaar voor vroegsignalering. Sommige inwoners moeten via een andere weg bij ons in beeld komen. Omdat ze net nieuw in Den Haag zijn, omdat ze de taal onvoldoende spreken of omdat ze de gemeente (nog) niet vertrouwen.

Daarom werken we samen met bestaande en nieuwe subsidiepartners in de stad (bijvoorbeeld de Voedselbank, Quiet, STEK, Schuldhulpmaatje) om deze inwoners te vinden en toegang tot onze voorzieningen te bieden.

1

Dit percentage betreft het aantal huishoudens van de 50.000 dat gebruik maakt van 1 of meer armoedevoorzieningen 85

We verstevigen de zichtbaarheid en bereikbaarheid in de stad via de Helpdesk Geldzaken en sociaal raadslieden. Daarmee bieden we advies op maat via een laagdrempelige voorziening in een vertrouwde omgeving. We verwachten langs deze twee wegen circa 16.000 gesprekken per jaar te voeren. Inwoners die als gevolg van betalingsachterstanden hun huis dreigen te worden uitgezet, weten we steeds beter te bereiken en te helpen, waardoor uitzetting in veruit de meeste gevallen kan worden voorkomen. Dat doen we samen met onze maatschappelijke partners in de stad. De daadwerkelijke huisuitzettingen zijn daardoor in de afgelopen jaren gedaald naar 20 per jaar. We zetten deze aanpak ook de komende jaren door. 3. Geldzorgen wegnemen en (financiële) zelfredzaamheid vergroten Geldzorgen en geldproblemen hebben een negatieve invloed op zowel de fysieke als mentale gezondheid. Voor het welzijn en de zelfredzaamheid van onze inwoners is het daarom van belang dat schuldenzorgen worden weggenomen. Wij begeleiden inwoners met schulden bij het aflossen ervan (700 schuldregelingen) en vergroten de financiële zelfredzaamheid onder andere door het aanbieden van 1.500 financiële cursussen. We geven meer prioriteit aan het voorkomen en oplossen van schulden. Vooral bij jongeren met kleine schulden die nu buiten beeld blijven bij vroegsignalering, terwijl hun schulden snel kunnen oplopen.

We betrekken hierbij jongeren en partners in de stad. Wie tijdelijk geld nodig heeft, kan terecht voor een belening bij het Pandhuis. Dagelijks ontvangen wij hier 100 tot 150 mensen. Inwoners die een lening nodig hebben voor hun huis of om schulden af te lossen kunnen terecht bij de Gemeentelijke Krediet Bank (GKB). Onder voorwaarden kan de GKB wel leningen verstrekken wanneer gewone banken dit niet doen. Met deze inzet wil de gemeente inwoners met geldzorgen of -problemen weer perspectief geven. Het uiteindelijke doel is dat zij zich (op termijn) financieel beter kunnen redden en de gemeentelijke voorzieningen weten te vinden wanneer dat nodig is. Kinderopvang Kinderopvang is voor ouders met een bijstandsuitkering een belangrijk instrument om hun weg naar werk te vinden en een randvoorwaarde voor de arbeidsparticipatie. Ouders krijgen de ruimte om te participeren in de samenleving en kinderen krijgen een goede start in de kinderopvang. Hoewel het grote personeelstekort met enorme wachtlijsten als gevolg en de verhoogde uurtarieven (boven de wettelijke maximum uurprijs) een landelijk probleem is, willen we als gemeente -in afwachting van de landelijke inzetdeze knelpunten (lokaal) alvast het hoofd bieden.

Ten aanzien van de verhoogde uurtarieven die momenteel boven het wettelijk maximum liggen gaan we een financiële tegemoetkoming verstrekken ten behoeve van de eigen bijdrage, zodat het voor inwoners (weer) mogelijk wordt om deel te nemen aan een werktraject. Kinderopvang is immers een belangrijke randvoorwaarde voor de arbeidsparticipatie van ouders. 3.a Kinderopvang ivm sociaal/medische indicatie Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 1.641 90 1.551

Programma Maatwerk & Regie Om inwoners in één keer goed te helpen brengt het programma - samen met de organisatie en samenwerkingspartners – een beweging op gang om te (h)erkennen dat maatwerk leveren en regievoeren nodig is en om het toepassen ervan makkelijker te maken. Daarnaast werken we aan sturing en het inrichten van organisatorische randvoorwaarden/wegnemen van organisatorische belemmeringen. Het programma werkt dienst- en domein overstijgend. Wat doet de gemeente in 2024? • We zorgen voor het breder toepassen van de Doorbraakmethode in de organisatie en daarbuiten in samenhang met het Doorbraaklab. We realiseren ten minste 300 doorbraken. En er sluiten ten minste 15 nieuwe doorbraakcoaches aan bij het Doorbraaklab. • Door te reflecteren op het herkennen, het afwegen en het toepassen van maatwerk zorgen we voor een lerende organisatie. Zo maken we mogelijke drempels in benodigde randvoorwaarden, procedures en/of beleid zichtbaar en lossen we deze waar mogelijk op. • We bouwen meer ervaring op met Alledaags Maatwerk, o.a. via de geleerde lessen uit de pilots met maatwerkverbinders in uitvoerende teams. • We toetsen de principes van Alledaags Maatwerk in de praktijk binnen het Gezinsgericht Werken in het Centrum. Dat doen we in samenhang met Toekomstperspectief Jeugd en Gezinshulp. • We breiden het leer- en ontwikkelaanbod uit.

Voor de ruim 250 uitvoerend professionals die de masterclass al gevolgd hebben bieden we verdiepende modules aan. We ontwikkelen nieuw aanbod voor leidinggevenden en aanbod gericht op alledaags maatwerk. 86

Financiële overzichten

Lasten (incl. reserves) Lasten Vastgestelde begroting 2023-2026

2024

2025

699.778

661.989

666.013

660.647

0

815

1.011

0

0

0

700.593 663.000

666.013

660.647

0

Reeds goedgekeurde mutaties* Subtotaal actuele begroting 2023-2026

bedragen x € 1.000 2026 2027

2023

Budgettair kader

0

0

0

0

0

Aanvullende budgettaire ruimte

0

0

0

0

0

Inzet budgettaire ruimte

0

2.100

1.900

2.100

1.300

28.184

946

-8.418

-9.430

642.412

728.777 666.046

659.495

653.317

643.712

Overige (neutrale) mutaties Lasten Ontwerpbegroting 2024-2027 *RIS313771 Uitvoeringsnota 2022

Baten (incl. reserves) Baten Vastgestelde begroting 2023-2026

2024

2025

467.071

437.616

441.184

435.434

0

0

0

0

0

0

467.071

437.616

441.184

435.434

0

0

0

0

0

0

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

0

0

0

0

0

3.750

-17.082

-24.007

-24.007

402.552

480.821

430.534

427.177

421.427

412.552

Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2023-2026 Budgettair kader Aanvullende budgettaire ruimte Inzet budgettaire ruimte Overige (neutrale) mutaties Baten Ontwerpbegroting 2024-2027

bedragen x € 1.000 2026 2027

2023

bedragen x € 1.000 Beginsald Toevoeginge Onttrekkinge Eindsald o 2024 n n o 2024

Reserve Bestemmingsreserve Vernieuwing ICT werk, inkomen en armoede Bestemmingsreserve Armoede, Inkomen en Werk Bestemmingsreserve met LKS meer mensen aan het werk

2.960

0

2.900

60

17.855 0 2.625 15.230 32.250 0 11.250 21.000 53.066 0 16.775 36.291 Tevens zijn een aantal bestaande reserves aangepast en wordt € 12 mln. aan incidentele middelen toegevoegd aan de reserve "armoede, inkomen en werk". bedragen x € 1.000 Investeringen

Dak Haeghe Groep Luchtbehandelingsinstallatie Totaal

Totaal

Begroting 2024 en verder Nog te Bijdragen Aandeel Investerings- Jaar van realiseren Waarvan derden/ gemeente bedrag oplevering vanaf in 2024 voorz. in 2024 2024 130 2029 130 0 0 0 4.421 2025 2.875 2.787 0 2.787 4.551 3.005 2.787 0 2.787

87

Indicatoren Prestatieindicatoren

Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2018 2022 2023 2024 2025 2026 2027

Het aantal personen waarvan re-integratie heeft geleid tot een beëindigde uitkering. Het aantal personen dat uitstroomt en binnen een jaar weer in de bijstand komt

3119

2072

2.200 a 2.400

2.200 a 2.400

2.200 a 2.400

2.200 a 2.400

2.200 a 2.400

476

265

375

375

375

375

375

Kengetallen

Actuele peildatum

Het bijstandsvolume als percentage van de huishoudens in Den Haag Percentage huishoudens/mensen met inkomen van 110% van het Wettelijk sociaal minimum (Wsm).

Waarde

nov-22

8,5%

31-12-2018

10,0%

Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Actuele Waarde peildatum

Kinderen in uitkeringsgezin

% kinderen tot 18 jaar

2021

10,0%

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking

2022

67,4

Werkloze jongeren

% 16 t/m 22 jarigen

2021

2,0%

Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 10.000 inwoners

2021

855

Lopend re-integratievoorzieningen

Aantal per 10.000 inwoners van 15 - 64 jaar

2021

481,4

88

2.8 Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid Portefeuillehouders: Hilbert Bredemeijer, Mariëlle Vavier en Martijn Balster

Beoogd maatschappelijk effect: wat willen we bereiken? Wij willen dat iedereen in Den Haag een gelijke de startpositie heeft. Er zijn nog teveel inwoners die te maken met uitsluiting, discriminatie en (gezondheids)achterstanden. Met dit programma: • Willen we de kansenongelijkheid verminderen, inclusie bevorderen en zorgen dat iedereen naar vermogen mee kan doen aan de Haagse samenleving. Bewoners dragen daarin zelf de verantwoordelijkheid. Mensen die niet volledig kunnen meedoen, kunnen rekenen op passende ondersteuning. Toegankelijkheid en betaalbaarheid is hierbij een belangrijk uitgangspunt. • Versterken we de sociale basis van inwoners waarmee we zorgen dat er een betere aansluiting is op de behoefte van de (kwetsbare) inwoner in een veranderende samenleving en complexe problemen in samenhang wordt aangepakt. Dit doen we samen met inwoners en formele en informele organisaties in de stad, wijken en buurten. De sociale basis is het geheel van organisaties, diensten, voorzieningen en betrekkingen die het mogelijk maken dat mensen in redelijkheid in sociale verbanden (buurten, groepen, netwerken, gezinnen) samen kunnen leven en kunnen participeren in de samenleving’ (Sprinkhuizen en Engersen, 1998). Oftewel, een sociale basis bestaat uit alle inwoners, organisaties en netwerken die zich inzetten voor een veilige, gezonde en fijne plek om met elkaar samen te leven.

De sociale basis zorgt ervoor dat mensen mee kunnen doen en brengt mensen bij elkaar. De sociale basis bestaat uit 3 verschillende lagen die elkaar overlappen. De versterking van de sociale basis bestaat voornamelijk uit het integraal samenwerken, faciliteren, stimuleren en ondersteunen.

Persoonlijk sociale basis-Faciliteren van ideeën, initiatieven van inwoners om het sociaal netwerk te versterken Gemeenschappelijke sociale basis -Stimuleren door waarderen Institutionele sociale basis -Ondersteunen van inwoners door collectieve/vrij toegankelijke voorzieningen en professionals

•

• •

De grote gezondheidsverschillen in Den Haag hangen sterk samen met bestaansonzekerheid, stress of te weinig beweging. Om dit aan te pakken, is in samenwerking met inwoners en organisaties de Haagse Preventieaanpak opgesteld. Het gaat hierbij om een integrale aanpak op het gebied van gezondheid, werk, inkomen en armoede, de rookvrije generatie, sport, jeugdhulp, onderwijs en taal. Ook vanuit het Rijk wordt de komende jaren fors ingezet op preventie, het organiseren van ketenzorg en het verbinden van het medische met het sociale domein. Dat willen we gebruiken om te investeren in preventie, zodat we gezondheidsverschillen verkleinen en kinderen een kansrijke start bieden. Werken we verder aan het lokale jeugdstelsel zodat, vanuit de leefwereld van jeugdigen en opvoeders, een samenhangende gezinsgerichte ondersteuning wordt geboden. Treden we op tegen discriminatie en racisme, omdat het belangrijk is dat iedereen zichzelf kan zijn en zich vrij kan bewegen in Den Haag. Hierbij hebben we extra aandacht voor de positie van en gelijke rechten voor queer personen. Hebben we aandacht voor cultuursensitieve zorg, waarbij rekening wordt gehouden met de culturele achtergrond en waarden van onze inwoners.

Hervormingsagenda jeugd In juni 2023 is er akkoord bereikt over de Hervormingsagenda jeugd inclusief financiële invulling. Dit is van grote betekenis omdat hiermee overeenstemming is over de aanpak van de problemen in de jeugdhulp zodat 89

de hulp kwalitatief verbetert en doeltreffender wordt én dat er een financieel houdbaar stelsel resulteert. Veel van de uitgangspunten van de Hervormingsagenda jeugd zijn al onderdeel van het Haags Toekomstperspectief, maar voor het beperken van de reikwijdte van de Jeugdwet is het Rijk als partner onmisbaar. Beperking van de reikwijdte is een belangrijk middel voor een financieel houdbaar stelsel. Integrale inzet op preventie Het college wil dat de kansenongelijkheid kleiner wordt en er bestaanszekerheid is voor de Haagse inwoners. Ieder kind moet kunnen opgroeien met gelijke kansen. Preventie wordt structureel onderdeel van de integrale aanpak op het gebied van gezondheid, sport, werk en inkomen/armoede, opvoeden en opgroeien, jeugdhulp, welzijn en onderwijs en taal. We willen dat (negatieve) patronen op gebied van gezondheid, bestaanszekerheid en kansengelijkheid niet van generatie op generatie worden overgedragen. We werken de preventieaanpak in nauwe samenhang met de sociale basis uit. Kernpunten uit de preventieaanpak: • We vergroten de impact door de coalitiemiddelen voor het Haags Preventieprogramma Jeugd en de Haagse Preventieaanpak te bundelen en in samenhang uit te voeren, • De komende vier jaar heeft het jonge kind prioriteit, net als de mentale gezondheid van jongvolwassen en de relatie tussen armoede en (on)gezondheid.

• We verminderen (gezondheids)achterstanden en bieden ieder kind een kansrijke start. • Daarmee willen we (op termijn) de druk op de 2delijnsjeugdhulp verminderen. • Met inwoners en partners in de stad werken we een plan uit voor de lange termijn ambities, doelen en aanpakken. Waar mogelijk kiezen we een wijkgerichte aanpak. Landelijke zorgakkoorden Ook vanuit het Rijk wordt de komende jaren fors ingezet op preventie, het organiseren van ketenzorg en het verbinden van het medisch en sociaal domein. Vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) stelt het Rijk de komende jaren middelen beschikbaar voor inzet op sport, volksgezondheid en het versterken van de sociale basis. Dit zijn deels bestaande middelen zoals de brede regeling combinatiefunctionarissen en deels nieuwe middelen zoals valpreventie. De middelen voor sport en sociale basis worden uitgewerkt in de desbetreffende beleidsplannen. De middelen voor volksgezondheid worden meegenomen in de uitwerking van de integrale preventieaanpak. Naast GALA zijn ook het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) gepubliceerd. Het IZA richt zich vooral op afspraken tussen zorgpartijen. Ook daar verplaatst de focus van zorg naar preventie en wordt samenwerking tussen partijen over domeinen heen gestimuleerd, o.a. in kader van passende zorg en juiste zorg op de juiste plek.

Het WOZO-programma richt zich vooral op het mogelijk maken dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Vanuit het IZA komen er extra middelen beschikbaar voor gemeenten om de preventie- en zorgketen goed aan elkaar te verbinden zowel op lokaal als regionaal niveau. Samen met de regiogemeenten, de GGD, zorginstellingen en verzekeraars werken we dit verder uit. Inzet middelen Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagen (POK) De POK-middelen worden in het coalitieakkoord gekoppeld aan drie doelen: Gerichte gebiedsaanpak t.a.v. leefbaarheid, Armoedebestrijding en Jeugdhulppreventie. Het college heeft de ambitie om de middelen voor deze doelen in samenhang in te zetten. Er is immers overlap in de inhoudelijke doelen op leefbaarheid, welzijn, armoede en jeugdpreventie (omdat ze in het leven van mensen vaak een samenhang kennen). En het raakt daarmee ook de wijze waarop we in staat zijn onze gemeentelijke dienstverlening in samenhang vorm te geven en in te zetten daar waar de urgentie het grootst is. Projecten op de verschillende thema’s bieden dus ook kansen om in de breedte van onze gemeentelijke dienstverlening lessen te trekken en tegelijkertijd in de wijken die meer aandacht vragen het verschil te maken. Daarom werken we vanuit een gemeente brede projectreserve van waaruit verschillende projecten worden uitgevoerd.

Voor 2024 is gelieerd aan programma 8 onder meer het programma Maatwerk en Regie, het versterken van de jongerenpunten (JP070), de proeftuin kind- en gezinsbescherming en de inzet vanuit het Zorg- en Veiligheidshuis rondom verward en onbegrepen gedrag. Eenmaal per jaar rapporteren we over de voortgang van de projecten, en zullen daarbij juist ook aandacht hebben voor de samenhang.

90

Programma op hoofdlijnen bedragen x € 1.000 Begroting 2023

2024

2025

2026

2027

Lasten

752.924

704.124

676.539

647.439

635.527

Baten

147.518

81.642

78.172

83.466

79.014

Saldo exclusief reserves

605.406

622.482

598.367

563.973

556.513

Toevoegingen

8.668

168

168

168

0

Onttrekkingen

7.626

7.088

4.032

4.031

0

606.448

615.562

594.503

560.110

556.513

Saldo inclusief reserves

Wat gaan we doen en wat gaat het kosten in 2024? Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 74.108 7.810 66.298

Sociale basis Wat gaan we daarvoor doen?

Sociale basis Als gemeente maken we ons sterk voor iedereen in de stad die dat nodig heeft. Samen met inwoners, formele en informele organisaties versterken we de sociale basis van inwoners waarmee we de veerkracht van inwoners vergroten en iedereen dezelfde kansen krijgt om mee te doen in de samenleving. Een sterke sociale basis stimuleert ontmoeting en participatie. De eigen talenten van Hagenaars worden gestimuleerd zodat zij gezond en zelfredzaam blijven. Vroegtijdig signaleren en voorkomen dat (beginnende) problemen erger worden staat centraal. De gemeente zet hierbij specifiek in op het stimuleren van de participatie van senioren en mensen met een beperking en het doen van vrijwilligerswerk. Een ander focuspunt is het tegengaan van de overbelasting van mantelzorgers. Dit doen we onder andere vanuit de servicepunten XL. Via de Servicepunten XL zetten we ons in om (kwetsbare) inwoners te ondersteunen om zoveel mogelijk zelfredzaam te zijn. Daarnaast ondersteunen en faciliteren we vrijwilligersorganisaties, maatschappelijke organisaties, religieuze/culturele organisaties, buurthuizen en (sport) verenigingen. We werken toe naar meer samenhang en integraliteit om zo de impact in de stad, zowel stadsbreed als op wijkniveau, te kunnen vergroten. Zo zorgen we dat Den Haag een stad is, waar iedereen mee kan doen en waarbij de inwoners tegen een stootje kunnen.

Welzijn en Servicepunten XL We zetten ons in om (kwetsbare) inwoners van Den Haag te ondersteunen om zoveel mogelijk zelfredzaam te zijn en - naar vermogen - te kunnen participeren in de samenleving. Het lukt niet iedereen om zelfredzaam te zijn. Sommige mensen hebben daarbij ondersteuning nodig. Daarmee worden zij in staat gesteld hun weg naar instanties te vinden, hun problemen op te lossen, een ondersteunend netwerk op te bouwen, (weer) meer zelfredzaam te worden en actief mee te doen in de samenleving.

91

Vanuit de 17 Servicepunten XL wordt ondersteuning geboden aan (kwetsbare) inwoners. Haagse inwoners kunnen op een laagdrempelige manier gebruik maken van onafhankelijke cliëntondersteuning en vrijwilligersdiensten. Maatschappelijk werkers en ouderenconsulenten bieden informatie en advies en kortdurende praktische en/of psychosociale ondersteuning op levensdomeinen als wonen, zorg, financiën en deelname aan de samenleving. Als dat passend is brengen de servicepunten inwoners in contact met voorzieningen die in de wijk die voor iedereen beschikbaar zijn – denk aan sociale, culturele, sportieve of educatieve activiteiten. Voorkomen en verminderen van sociaal isolement/eenzaamheid is hierbij van belang. Waar nodig worden bewoners toegeleid naar zwaardere hulp. Wat doet de gemeente in 2024? • We gaan verder met het implementeren van het beleidsplan over professioneel welzijnswerk 2021-2024 ‘Versterken & Verbinden’ (RIS 310647).

Dat doen we in samenwerking met de Haagse welzijnsorganisaties; • In 2024 ontwikkelen we een nieuw dienstverleningsconcept voor de Servicepunten XL, waarbij het versterken van de ketensamenwerking, het beter bereiken en zo optimaal mogelijk ondersteunen en versterken van kwetsbare personen centraal staan; • We richten het relatiebeheer opnieuw in, hierbij gaat het ook afspraken over rollen en taken; • We werken aan een nieuwe wijze van betekenisvol monitoren. Het gaat hierbij om een combinatie van kwantitatieve en kwalitatieve monitoring met aandacht voor werkbezoeken en werkbesprekingen. ; • We stellen uitgangspunten op voor de kwaliteit van de inzet van het professioneel welzijnswerk; • We werken aan een nieuwe financieringssystematiek per 2025 en de actualisatie van de bekostigingssystematiek voor de ureninzet van de medewerkers en de openstellingsuren van de wijkcentra; • We zetten in op een betere aansluiting van de algemene, collectieve voorzieningen op de individuele maatwerkvoorzieningen Dit doen we door het versterken van het aanbod collectieve voorzieningen. We intensiveren vroegsignalering in de wijken. In programma 14 worden de ambities voor het gebiedsgerichte welzijnswerk (Jeugd- en Jongerenwerk en Samenlevingsopbouw) toegelicht.

Senioren De gemeente blijft zich inzetten voor een Seniorvriendelijk Den Haag, zodat senioren mee kunnen blijven doen en van betekenis kunnen zijn voor de stad. De focus van deze aanpak ligt op het versterken van de sociale participatie en vitaliteit van senioren. Wat doet de gemeente in 2024? • We ondersteunen organisaties die sociale, educatieve, sportieve en culturele activiteiten voor senioren organiseren, die sociale netwerkvorming bevorderen, sociaal isolement voorkomen en die de belangen van senioren behartigen. We intensiveren onze aanpak tegen eenzaamheid. • We bezien of komend jaar nieuwe Haags Ontmoeten-locaties geopend kunnen worden en of het aantal openingsuren van bestaande Haags ontmoeten-locaties verder uitgebreid kan worden. Dit doen we op basis van de behoefte van senioren in de wijk waarbij op basis van de huidige behoefte uitbreiding van locaties in Loosduinen en Escamp wordt verwacht. • De gemeente werkt samen met relevante partners aan een sluitende valpreventie-keten. Onderdeel hiervan is dat minimaal 600 senioren kunnen meedoen aan een valpreventietraining. • We continueren de samenwerking tussen wonen en welzijn zodat senioren langer zelfstandig kunnen blijven wonen. Het Centrum Groepswonen blijft het collectief wonen van senioren in Den Haag stimuleren.

Toegankelijkheid en inclusie voor mensen met een beperking Den Haag wil een stad zijn waar toegankelijkheid en inclusie de norm is en ontoegankelijkheid een uitzondering. Een stad waarin inwoners en bezoekers met én zonder beperking gelijkwaardigen volwaardig participeren. Dit geldt voor alle domeinen zoals wonen, recreëren, leren, werken en sporten. Deze ambities krijgen vorm in de Lokale Inclusie Agenda. Wat doet de gemeente in 2024? • We voeren de lokale inclusie agenda verder uit. • We continueren de inzet op bewustwording door het onderwerp toegankelijkheid op de agenda te houden vanuit best practices; • We betrekken in alles wat we doen ervaringsdeskundigen vanuit het principe ‘niets over ons, zonder ons’; • We blijven ondernemers betrekken in het toegankelijk en inclusief maken van de stad;

92

• • •

We continueren de subsidieregeling ‘Toegankelijke stad voor iedereen’ om een impuls te geven aan het toegankelijk en inclusief maken van de stad; We doen onderzoek naar de (ondersteunings)behoefte van mensen met een beperking van niet-westerse komaf; We nemen toegankelijkheid mee in het inwonersonderzoek (Stadsenquête) 2024 om inzicht te krijgen hoe toegankelijkheid/inclusief beleid voor mensen met een beperking leeft bij de inwoners.

Informele zorg (Vrijwilligers en mantelzorg) De gemeente Den Haag bevordert de participatie van mensen in de stad en ondersteunt informele netwerken. We zetten ons in voor het verder versterken, ondersteunen en waarderen van vrijwilligers en de mantelzorgers. Wat doet de gemeente in 2024? • De vernieuwde webshop voor de waardering van mantelzorgers en vrijwilligers is in gebruik genomen. Het aanbod van de webwinkel is beter afgestemd op de wensen van mantelzorgers en vrijwilligers en het aanvraagproces vereist minder handelingen. • We zetten traditiegetrouw vrijwilligers, een vrijwilligersteam en vrijwilligersorganisaties in het zonnetje met de jaarlijkse Haagse Vrijwilligersprijzen. Deze vindt jaarlijks plaats rond de dag van de vrijwilliger. • Vrijwilligersorganisaties kunnen blijven rekenen op ondersteuning, bijvoorbeeld door kosteloos advies bij het schrijven van een subsidieaanvraag voor maatschappelijke initiatieven via PEP Den Haag. • We streven via subsidierelatie PEP Den Haag naar een groei van 10% op het aantal matches van vraag en aanbod onder vrijwilligers en vrijwilligersvacatures via denhaagdoet.nl en volunteerthehague.nl. • Er worden nieuwe vaardigheidstrainingen voor vrijwilligers georganiseerd. Vrijwilligers kunnen hier kosteloos aan deelnemen.

• De website denhaagmantelzorg.nl is definitief geïntegreerd in denhaag.nl en de sociale kaart waardoor alle informatie voor mantelzorgersoverzichtelijk op de gemeentelijke websites verzameld is. • We versterken de dienstverlening voor mantelzorgers bij de Servicepunten XL waardoor mantelzorgers beter ondersteund en geïnformeerd worden. • We streven ernaar de ervaren druk door mantelzorgers waar mogelijk te verminderen. • Er worden meerdere netwerkbijeenkomsten georganiseerd voor vrijwilligersorganisaties en mantelzorgers. Dit zodat vrijwilligersorganisaties elkaar kunnen leren kennen, nog beter kunnen samenwerken en om het partnerschap tussen organisaties en de gemeente te versterken. Mantelzorgers kunnen lotgenotencontacten hebben en in gesprek met organisaties die mantelzorgers tegenkomen in hun dienstverlening. Vrouwen Vrouwen en mannen worden nog steeds verschillend behandeld, ondanks het recht op gelijke behandeling. Het is daarom nog altijd belangrijk om de kansengelijkheid van vrouwen te bevorderen op alle gebieden. Hierbij staat het bevorderen van economische zelfstandigheid, weerbaarheid, kansengelijkheid en maatschappelijke bewustwording centraal. Om de positie van vrouwen te verbeteren, voert het college het Uitvoeringsprogramma Vrouwenemancipatie: Gelijke Kansen voor Haagse Vrouwen (RIS307292) uit.

Wat doet de gemeente in 2024? • De positie van vrouwen krijgt aandacht bij verschillende evenementen tijdens de Haagse Vrouwendagen in maart. Zo zijn er lezingen, workshops en theatervoorstellingen over de kracht van vrouwen. Ook wordt hier de Kartiniprijs, de jaarlijkse gemeentelijke emancipatieprijs, uitgereikt. • We voeren in november met Orange the World campagne tegen geweld tegen vrouwen. • We starten met het opzetten van een vrouwenrechtswinkel waar vrouwen terecht kunnen voor gratis juridisch advies. Hiervoor wordt extra geïnvesteerd met het doel dit in de komende twee jaar te realiseren; • We pakken straatintimidatie aan. We gaan verder met het uitvoeren van het Plan van Aanpak 20212022 Samen Tegen Straatintimidatie (RIS310680)en werken hiervoor samen met maatschappelijke organisaties, stadsdelen en andere relevante stakeholders. Ook gaan we het stedelijke meldpunt voor straatintimidatie door ontwikkelen. Queer personen Ook queer personen hebben regelmatig te maken met uitsluiting, discriminatie en geweld. Bij queer personen gaat het om het vergroten van de sociale acceptatie, gelijke rechten, veiligheid en zichtbaarheid. De positieverbetering van queer personen staat centraal in het Actieprogramma Queer in Den Haag: veilig, zichtbaar &geaccepteerd (RIS306190).

93

Wat doet de gemeente in 2024? • We werken samen met belangenorganisaties en politie rond het bevorderen van de veiligheid van queer personen. • Samen met verschillende hulpverlenende instanties en queer belangenorganisaties werken we aan meer queersensitiviteit binnen de hulpverlening. Deskundigheidsbevordering is onderdeel van deze acties. • Met het faciliteren van voorlichtingslessen op scholen bevorderen we de sociale acceptatie van queer jongeren. • Ook staan we stil bij belangrijke (inter)nationale dagen binnen de queergemeenschap. • We stimuleren zorg- en welzijnsinstellingen om aandacht te hebben voor de inclusie van queer ouderen. Dit kan onder andere via het Roze Loper-keurmerk. Jeugd Preventie en vroegtijdig signaleren Voorkomen is beter dan genezen. De inzet op preventie wordt daarom verstevigd. Preventie wordt structureel onderdeel van de integrale aanpak op het gebied van gezondheid, sport, werk en inkomen/armoede, jeugdhulp, onderwijs en taal. Wij versterken hierbij de kracht van ouders en jongeren. Het jonge kind krijgt extra aandacht om zo vroeg mogelijk ontwikkelingsrisico’s (zoals problemen in de hechting en achterstanden in de spraaktaalontwikkeling) te ontdekken en generatie doorbrekend te kunnen werken. Wat doet de gemeente in 2024? • We zetten vol in op preventie met behulp van de Integrale Preventie Aanpak.

Hiermee werken we aan meerdere doelstellingen; verkleinen van gezondheidsverschillen, vergroten van bestaanszekerheid, welzijn- en kansengelijkheid. Zodat dit naar verwachting op termijn leidt tot minder vraag naar 2de lijns jeugdhulp. • Hiervoor versterken we informele steunnetwerken en projecten voor jeugd en gezin, zetten we in op het versterken van ouderschap en starten met een begeleide omgangsregeling ter preventie van complexe scheidingen. Tot slot is mentale gezondheid van jeugdigen een focus punt. • We bieden laagdrempelige activiteiten aan, gericht op het voorkomen en terugdringen van psychosociale problemen of ter versterking van mentale weerbaarheid en mentaal welbevinden van jeugd en gezin. Hierbij maken we o.a. een start met psychomotorische activiteiten; de vaardigheden en weerbaarheid van jeugdigen versterken d.m.v. bewegen. • We werken samen met het samenwerkingsverband Jeugd & gezinshulp om de preventieve ondersteuning van jeugdigen en gezinnen zo goed mogelijk vorm te geven. In de overgangsfase heeft de zorg continuïteit van de dienstverlening aan jeugd en gezinnen onze volle aandacht met het uitgangspunt dat jeugdigen en gezinnen hier zo min mogelijk hinder aan ondervinden. We sluiten met gesubsidieerde preventieve activiteiten zo goed mogelijk aan op de opdracht van het samenwerkingsverband Jeugd & gezinshulp.

• We intensiveren de inzet op de Haagse Kansrijke Start en we bouwen door aan de ketensamenwerking tussen het medisch en sociaal domein voor het jonge kind van –9 maanden tot zij op de basisschool beginnen. Nieuwe onderdelen die in 2023 zijn gestart zijn o.a. gezond zwanger worden, het bereiken van de doelgroep vaders, bestaanszekerheid verbinden aan de eerste 1000 dagen en opstart regionale samenwerking. We geven mensen met ervaringskennis een structurele rol binnen het programma en sluiten meer aan bij wijkgerichte netwerken. • De Integrale Gezinspoli breiden we uit naar andere poli’s. Om de aansluiting tussen het medisch en sociaal domein te verbeteren, wordt de jeugdverpleegkundige van de jeugdgezondheidszorg beter toegerust om hierin een verbindende schakel te zijn. Ook wordt de Integrale Gezinspoli gekoppeld aan het programma van maatwerk & regie, om de ondersteuning te bieden voor de gezinnen die nét iets anders nodig hebben. Jeugdparticipatie Alle kinderen en jongeren in Den Haag moeten de mogelijkheid hebben om kansrijk op te groeien en zich ook buiten schooltijd te vermaken, te ontwikkelen en in contact te komen met leeftijdsgenoten en stadsgenoten. Zodat van jongs af aan iedereen in de stad op een zinvolle manier kan participeren en jeugdigen ontdekken waar ze goed in zijn, wat ze kunnen bereiken en kunnen betekenen voor een ander.