RIS316918 Bijlage 1 Begroting

In de Haagse bodem liggen archeologische sporen en resten die duizenden jaren oud zijn. Archeologie Den Haag beschermt, onderzoekt, bewaart en presenteert deze resten. Wat doet de gemeente in 2024? • Uitvoering: De gemeente verwacht in 2024 circa 20 vooronderzoeken te doen die mogelijk leiden tot 5 opgravingen. De uitkomsten van de onderzoeken worden uiteraard gepubliceerd. De meeste inzet van de afdeling gaat naar de werkzaamheden voor de renovatie van het Binnenhof en de uitwerking van de Rotterdamsebaan. We verwachten ook veel werk te hebben van de transformatie van Den Haag Zuidwest. • Advisering: In 2024 verwachten we ongeveer 350 adviezen te geven. Ook zorgt de afdeling ervoor dat het archeologisch belang goed geborgd wordt in het omgevingsplan. • Collectie: Den Haag vindt het belangrijk dat resultaten van archeologisch onderzoek worden teruggegeven aan bewoners en bezoekers van de stad. Daarbij gebruiken we innovatieve technologie zoals 3D-scanners, Virtual Reality, Augmented Reality en sociale media. De website en de Tempel staan centraal. Voor de renovatie van het Binnenhof komt een informatiecentrum op Plaats 22 met bijzondere archeologische vondsten en een VR museum. We verwachten dat ook de op archeologie gebaseerde kunstwerken in het Molenvlietpark gerealiseerd worden. • Burgerparticipatie blijft van groot belang.

Bewoners worden betrokken via lessen op school, leskisten, lezingen, workshops, exposities, publicaties, en open dagen. Ook komen er publieksactiviteiten met de erfgoedpartners: het Haags Gemeentearchief, Monumentenzorg en Welstand, het Haags Historisch Museum, het Museon en Muzee. De samenwerkingen met de bibliotheken is terug te zien in de activiteiten in de historische informatiepunten. • In 2024 willen we het datalab erfgoed online publiceren zodat alle erfgoedkaarten van Den Haag gezamenlijk kunnen worden benaderd door het publiek. • De gemeente gaat verder met het professionaliseren van het depot. Daarmee wordt de archeologische informatie steeds beter beschikbaar voor een breed publiek. We gaan door met het ontsluiten van het depot op de website. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 4.048 360 3.688

Gemeente archief Wat gaan we daarvoor doen?

In het Haags Gemeentearchief worden miljoenen documenten verzameld, beheerd, ontsloten en gepresenteerd. Inwoners en onderzoekers kunnen hier de geschiedenis van de stad en de inwoners reconstrueren. Als bijzondere opdracht beheert het archief de historische archieven en collecties van de gemeente Leidschendam-Voorburg en de collectie van het voormalig Nederlands Muziek Instituut. Wat doet de gemeente in 2024? • Digitale dienstverlening In 2024 ligt de focus van het Haags Gemeentearchief op het verder versterken van de digitale dienstverlening via de website van het gemeentearchief. In de studiezaal in het Atrium van het Stadhuis kunnen mensen vervolgens terecht met complexere zoekvragen. • Digitale duurzaamheid 60

•

In 2024 wordt verder gewerkt aan het opnemen van de digitale collectie in het e-depot. Naast een technologische oplossing betekent dit een intensivering van een reguliere taak: het digitaal duurzaam beheren en toegankelijk maken van archieven die blijvend bewaard moeten worden Sterkere interactie met de stad Het Haags Gemeentearchief wil dat de diversiteit van de stad beter te zien is in de collecties en activiteiten van het archief. Prioriteit ligt daarbij op het beter documenteren van de veranderingen die Den Haag afgelopen 70 jaar heeft doorgemaakt. Daar waar groepen ondervertegenwoordigd zijn in de collectie, wordt daarop actie ondernomen. Het archief trekt er ook op uit. Het project Haags DNA is daar een voorbeeld van, waarbij de geschiedenis van een specifiek stadsdeel wordt uitgelicht in een boekje, film en tentoonstellingen en waarbij bewoners uitgenodigd worden om naar het archief te komen. Zo komen alle stadsdelen in de loop der jaren aan bod. Er is veel belangstelling voor rondleidingen in de depots vanuit diverse gremia. De Historische Informatiepunten, in samenwerking met de erfgoedpartners en bibliotheken, organiseren zo’n 180 activiteiten per jaar voor zowel kinderen en volwassenen aan deelnemen.

Noodzetel voor extra ruimte In de Noodzetel wordt extra archiefruimte gerealiseerd. Deze extra archiefruimte is nodig om te kunnen voldoen aan de wettelijke eisen vanuit de Archiefwet. In de noodzetel komt ook ruimte voor popinitiatieven. Er is voor 2024, 2025 en 2026 € 0,075 mln. beschikbaar gekomen voor dekking van de extra exploitatielasten i.v.m. het uitbreiden van het archief. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 1.895 0 1.895

Media Wat gaan we daarvoor doen?

Wat doet de gemeente in 2024? • Onafhankelijke journalistiek is van groot belang voor het goed functioneren van de democratie. Dat geldt niet alleen op nationaal maar ook op lokaal niveau. De gemeente ondersteunt daarom de journalistieke sector in onze stad. Dat gebeurt o.a. door subsidie aan de lokale omroep Den Haag FM, FunX en het lokale media fonds Luis in de Pels. • Om de toegang tot de lokale media zo laagdrempelig mogelijk te maken is in de bibliotheek aan het Spui Studio B ingericht. Vanaf deze locatie wordt dagelijks uitgezonden en kunnen gasten en belangstellenden terecht. Ook HBO studenten maken met regelmaat gebruik van de faciliteiten in Studio B. • Muurkranten: met een netwerk van 400 schermen in de stad wordt lokaal nieuws verspreid. Ook de lokale omroep levert dagelijks nieuws aan deze digitale infrastructuur. • Als internationale stad van vrede en recht werkt de gemeente samen met organisaties die opkomen voor het vrije woord en persvrijheid. De Nederlandse Vereniging van Journalisten ( NVJ ), Free Press Unlimited (FPU) , Nieuwspoort en De Tegel zijn daar voorbeelden van. Daarbij gaat het nadrukkelijk om bijeenkomsten en/of evenementen die In Den Haag worden georganiseerd waarbij educatie op het gebied van persvrijheid/journalistiek een belangrijk onderdeel is.

• De onafhankelijke stichting Atrium organiseert meer dan 50 exposities per jaar in het Atrium van het Haagse stadhuis. De stichting ontvangt daarvoor jaarlijks een begrotingssubsidie. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 1.385 0 1.385

Monumentenzorg Wat gaan we daarvoor doen?

Cultuurwaarden-onderzoek, kennis delen/uitdragen • Rond 1900 In 2023 is het onderzoek naar de architectuur uit de periode rond 1900 (met name de art nouveau) afgerond. De onderzoeksresultaten worden in 2024 gepresenteerd in een publicatie in de VOM-reeks, een boekpresentatie, een tentoonstelling en een aantal andere activiteiten. • Canon van het Haagse stadsbeeld Er is in 2023 gestart met een VOM publicatie over cultureel erfgoed in Den Haag. In deze publicatie wordt ingegaan op de ontwikkelingen van de stad. In 2024 wordt het boek uitgegeven. • Monumentenzorg: Publieksgerichte activiteiten In 2024 staat het 2e weekend van september als vanouds in het teken van Open Monumentendag, die door de afdeling samen met monumenteneigenaren wordt georganiseerd. Samen met partners van de erfgoedvisie, Archief en Archeologie worden activiteiten zoals bij de HIP’s en het Cultuurmenu georganiseerd. Ook draagt Monumentenzorg bij aan het Archief project Haags DNA. Er wordt gestart met een VOM publicatie over cultureel erfgoed. • Haags Monumenten Systeem 61

Er zijn erfgoedkaarten ontwikkeld op basis waarvan het Haags Monumenten Systeem is geactualiseerd. Ook worden er in de site verschillende koppelingen gemaakt met andere informatiebronnen (zoals het BAG). Dit is gedaan in kader van de Omgevingswet. In 2024 en de jaren erna zijn er omzettingen en bijstellingen nodig vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de komst van Omgevingsplannen. Ook wordt de site gemoderniseerd. Monumentenzorg Beschermingsvoorstellen Wat doet de gemeente in 2024? • Gemeentelijke monumentenlijst In 2024 zijn er beschermingsrondes voor fase 5 Religieus erfgoed en fase 6 herinventarisatie 1850-1940. Wanneer dit in de planning past zal ook gewerkt worden aan de periode Post ’65, waar in 2023 een publicatie in de VOM reeks voor is verschenen. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 25.435 1.770 23.665

Openbare bibliotheek Wat gaan we daarvoor doen?

Bibliotheek Den Haag is dé plek in de stad voor ontmoeting, persoonlijke ontwikkeling en informatie. Met zestien vestigingen is er altijd een bibliotheek in de buurt. Inwoners van Den Haag kunnen gebruik maken van de collectie of vinden een plekje in de bibliotheek om te werken of studeren. Er worden allerlei activiteiten georganiseerd om van te leren, te inspireren en te vermaken: muziek, lezingen, debatten, workshops en nog veel meer. We willen het gebruik van de wijkbibliotheken uitbreiden met bijvoorbeeld extra plekken voor huiswerkbegeleiding en kunst en computerles om onderwijsachterstanden tegen te gaan. Maar ook om de nabijheid van de gemeentelijke dienstverlening verder vorm te geven met bijvoorbeeld spreekuren van de Helpdesk Geldzaken. Wat doet de gemeente in 2024? • Doorontwikkeling na herinrichting Centrale Bibliotheek We werken verder aan de beweging die in gang is gezet om de dienstverlening en programmering verder te verbeteren, zodat de bibliotheek haar wettelijke taken nog beter kan vervullen. Het gaat om 5 taken: het beschikbaar stellen van kennis en informatie, ontwikkeling en educatie, leesbevordering, ontmoeting en debat en kennismaking met kunst en cultuur. • Wijkvestigingen Het Rijk heeft uit de regeling SPUK lokale bibliotheekvoorzieningen een bedrag van in totaal € 1,32 mln.

toegekend voor nieuwe vestigingen van de bibliotheek Mariahoeve en Benoordenhout en uitbreiding openingstijden Centrale Bibliotheek en Laak. Mede met deze toegekende landelijke middelen voor bibliotheken openen we nieuwe wijkbibliotheken in Benoordenhout en Mariahoeve. De tijdelijke bibliotheek in Moerwijk wordt permanent. Verder onderzoeken we de mogelijkheid van een vestiging in Spoorwijk. In de bibliotheek Laakkwartier investeren we in een extra ruimte voor onderwijsdoeleinden. We kijken waar we openingstijden van bibliotheken kunnen verruimen. Daarnaast zetten we structureel extra budget in voor de vernieuwing en het onderhoud van de bestaande bibliotheken. • Taalaanpak Ingezet wordt op taalaanpak in samenwerking met onder andere de bibliotheken, waaronder door Voorschoolse Educatie en leesstimulering. • Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) Voor vragen over DigiD, studiefinanciering, toeslagen, AOW, pensioen, zorg of welke andere overheidszaken dan ook, zijn er in de bibliotheken informatiepunten Digitale Overheid ingericht. Hier is een luisterend oor, wordt meegedacht, wordt informatie gegeven en wordt de juiste hulp dicht bij huis gezocht. Iedereen, lid of geen lid van de bibliotheek, is welkom.

De IDO’s worden verder uitgebreid in aantal en er wordt geïnvesteerd in de kwaliteit van de ondersteuning die bij de IDO’s geboden kan worden, zodat nog meer inwoners in Den Haag geholpen worden om digitaal zelfredzaam te worden.

62

Financiële overzichten bedragen x € 1.000 2026 2027

2023

2024

2025

138.080

132.877

133.246

130.865

0

300

0

0

0

0

138.380

132.877

133.246

130.865

0

Budgettair kader

0

0

0

0

0

Aanvullende budgettaire ruimte

0

0

0

0

0

Inzet budgettaire ruimte

0

1.685

3.355

3.355

1.280

2.519

5.580

4.255

7.313

136.270

140.899

140.142

140.857

141.533

137.550

2023

2024

2025

12.226

10.563

10.602

7.999

0

0

0

0

0

0

12.226

10.563

10.602

7.999

0

Budgettair kader

0

0

0

0

0

Aanvullende budgettaire ruimte

0

0

0

0

0

Inzet budgettaire ruimte

0

0

0

0

0

Overige (neutrale) mutaties

-214

786

405

3.046

11.085

12.012

11.349

11.007

11.045

11.085

Lasten (incl. reserves) Lasten Vastgestelde begroting 2023-2026 Reeds goedgekeurde mutaties* Subtotaal actuele begroting 2023-2026

Overige (neutrale) mutaties Lasten Ontwerpbegroting 2024-2027 *RIS313771 Uitvoeringsnota 2022

Baten (incl. reserves) Baten Vastgestelde begroting 2023-2026 Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2023-2026

Baten Ontwerpbegroting 2024-2027

bedragen x € 1.000 2026 2027

bedragen x € 1.000 Beginsaldo ToeAan- Vrijval Eindsaldo 2024 voegingen wendingen 2024

Voorziening Voorziening Frictie- & transitiekosten kunstenplan

435 435

0 0

14 14

0 0

421 421

bedragen x € 1.000 Investeringen

Bibliotheek Musea Noodzetel Overige accommodaties voor kunstbeoefening Totaal

Totaal

Begroting 2024 en verder Nog te Bijdragen Aandeel Investerings- Jaar van realiseren Waarvan derden/ gemeente bedrag oplevering vanaf in 2024 voorz. in 2024 2024 12.236 500 250 0 250 16.841 10.680 170 0 170 2.577 1.121 1.121 0 1.121 17.236

8.285

620

0

620

48.890

20.586

2.161

0

2.161

Bij musea wordt gestart met de voorbereiding voor het vervangen van diverse installaties, bijvoorbeeld bij het gemeentemuseum. Bij accommodaties voor kunstbeoefening wordt geïnvesteerd in het vervangen van installaties bij het Korzo theater.

63

Indicatoren Prestatieindicator

Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2017 2022 2023 2024 2025 2026 2027

Rapportcijfer cultuuraanbod in Den Haag Kengetallen

7,6

7,2

7,6

7,6

7,6

7,6

7,6

Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027

Aantal deelnemende leerlingen PO aan cultuureducatie Aantal deelnemende leerlingen VO aan cultuureducatie

103.431

94.526

138.019

142.609

N.B.

N.B.

N.B.

54.436

51.397

70.985

71.880

N.B.

N.B.

N.B.

Effectindicator: Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting aantal bezoekers aan 2022 2023 2024 2025 2026 2027 kunst- en cultuurinstellingen Podiumkunsten Klassieke muziek 123.184 304.725 453.177 460.814 N.B. N.B. N.B. (oud/nieuw) Podiumkunsten - Pop, jazz, urban, 567.317 376.588 340.882 347.039 N.B. N.B. N.B. wereldmuziek Podiumkunsten 534.417 344.319 463.835 480.147 N.B. N.B. N.B. Theater, toneel, dans Podiumkunsten – 87.641 45.988 120.044 121.464 N.B. N.B. N.B. Participatie Podiumkunsten - Film & 187.112 93.108 245.955 247.789 N.B. N.B. N.B. letterkunde Beeldende kunst en 53.052 33.617 97.250 100.825 N.B. N.B. N.B. vormgeving Musea % deelname aan cultuur voor heel Den Haag

774.183

629.383

881.610

883.160

N.B.

N.B.

N.B.

84%

83%

80%

80%

80%

80%

80%

Opmerking Cijfers 2022 zijn nog niet 100% volledig omdat nog niet alle jaarrekeningen 2022 ontvangen zijn op het moment van opstellen van deze tabel. N.B.: In 2024 wordt het Meerjarenbeleidsplan 2025-2028 vastgesteld. Daarin zullen (deels) nieuwe instellingen met (deels) andere subsidiebedragen en dus met andere prestaties worden opgenomen. Deze indicatoren zijn op dit moment nog niet bekend.

Effectindicator: Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting aantal bezoekers van 2022 2023 2024 2025 2026 2027 de bibliotheek uitgesplitst naar digitale en fysieke bezoekers Bezoekers aan de 1.269.000 768.000 875.000 875.000 875.000 875.000 n.n.b website Bezoekers aan de 2.578.000 1.699.524 1.736.000 1.823.000 1.914.000 2.010.000 n.n.b bibliotheek Wat betreft de bezoekers aan de website zien we dat de groei van social media zorgt voor een verschuiving van online informatievoorziening waardoor websitegebruikers meer gebruik maken van social media in plaats van de website. De aantallen bezoekers aan de bibliotheek zijn nog niet terug op het niveau van vóór de coronaperiode, maar de aantallen trekken weer aan. Dit heeft tijd nodig.

64

2.6 Onderwijs Portefeuillehouder: Hilbert Bredemeijer

Beoogd maatschappelijk effect: wat willen we bereiken? Alle Haagse inwoners moeten ongeacht hun achtergrond de kans krijgen om via onderwijs het beste uit zichzelf te halen. De gemeente wil gelijke onderwijskansen voor alle kinderen en jongvolwassenen in Den Haag. In april 2022 heeft de raad de Haagse Educatieve Agenda 2022-2026 'Kiezen voor kansen’ vastgesteld (RIS311077). Het overkoepelende doel voor deze HEA is het bevorderen van kansengelijkheid. In de HEA staan onderstaande 4 ambities centraal: 1. Voldoende, bevoegde en bekwame onderwijsprofessionals. 2. Optimale leer- en ontwikkelomgeving. 3. De juiste ondersteuning en een passende plek voor alle kinderen en jongeren. 4. Onderwijs dat bijdraagt aan de brede welvaart van Hagenaars. Nationaal Programma Onderwijs Op verzoek van het Rijk hebben de kinderopvang en de scholen de (onderwijs)achterstandseffecten van de schoolsluitingen door de coronacrisis in kaart gebracht. Hierop heeft het Rijk het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) ingericht. Het NPO betreft een meerjarige specifieke uitkering voor scholen en wordt ingezet ten behoeve van het inlopen van onderwijsachterstanden als gevolg van de coronacrisis. Het gemeentelijke NPO-plan richt zich op onderstaande drie actielijnen (RIS310172): 1. Versterken zorgstructuur in en om de school en voorkomen uitval. 2. Impuls aan brede ontwikkeling. 3.

Investeren in (ondersteunend) personeel. Nieuwkomers Het Rijk is primair verantwoordelijk voor het creëren van de juiste randvoorwaarden voor onderwijs aan nieuwkomers. De gemeente biedt scholen daarbij ondersteuning en houdt oog voor de draagkracht van het onderwijs. Het Rijk wil kinderen, jongeren en studenten die nieuw in Nederland zijn zo snel mogelijk kwalitatief goed onderwijs aanbieden. Naar verwachting blijft de toestroom van nieuwkomers (asielzoekers, statushouders, arbeidsmigranten en kennismigranten) de komende jaren groeien. Samen met schoolbesturen en scholen werkt de gemeente om hier een zo goed mogelijk antwoord op te formuleren. Denk hierbij aan zaken als: toeleiding, (nieuwe) locaties, personeel en communicatie. Er wordt toegewerkt naar een zo dekkend mogelijk aanbod met een goede spreiding over de stad om in de toenemende behoefte aan nieuwkomersonderwijs te voorzien. Het nieuwkomersonderwijs in het primair onderwijs in Den Haag is geëvalueerd. De gemeente, schoolbesturen en scholen hebben gezamenlijk bekeken hoe dit het beste vorm kan krijgen in de stad. Programma op hoofdlijnen bedragen x € 1.000 Begroting 2023

2024

2025

2026

2027

Lasten

172.312

153.082

147.535

146.460

146.174

Baten

73.139

53.034

51.297

49.934

49.934

Saldo exclusief reserves

99.173

100.048

96.238

96.526

96.240

Toevoegingen

4.260

0

0

0

0

Onttrekkingen

9.900

4.464

0

0

0

93.533

95.584

96.238

96.526

96.240

Saldo inclusief reserves

65

Wat gaan we doen en wat gaat het kosten in 2024? Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 86.755 47.175 39.580

Onderwijsachterstandenbeleid en taal Wat gaan we daarvoor doen?

Kansengelijkheid in het primair onderwijs – optimale leer- en ontwikkelomgeving De gemeente en schoolbesturen hebben via de Haagse Educatieve Agenda afgesproken om samen te werken aan het bevorderen van de kansengelijkheid in het onderwijs. Hiervoor gebruiken we de geoormerkte middelen uit het onderwijsachterstandenbeleid. Op basis van objectieve criteria willen we zo precies die groepen bereiken die deze extra aandacht nodig hebben. Zo willen we als gemeente de kwaliteit van onderwijs verbeteren door in te zetten op een optimale- leer en ontwikkelomgeving met aandacht voor taalstimulering en specifieke doelgroepen. 1.Taal en voorschoolse educatie Taalontwikkeling wordt gestimuleerd met het actieplan Taal (RIS316363). Bij voor en vroegschoolse educatie wordt vooral ingezet op taalstimulering en het voorkomen van ontwikkelachterstanden. Volwasseneducatie richt zich op basisvaardigheden voor met name taal maar ook rekenen en het bestrijden van laaggeletterdheid Actieplan Taal In samenwerking met partners, zoals de bibliotheek en taalaanbieders, start de gemeente een actieplan tegen taalachterstanden en laaggeletterdheid. Er is een nieuwe taalaanpak beschreven waarbij vooral ingezet wordt op de taalvaardigheid van jonge kinderen en hun ouders. Zo doorbreken we de cyclus dat taalachterstanden en laaggeletterdheid de deelname aan de maatschappij en kansen op werk beperkt.

Ook taalonderwijs aan onder andere werkzoekenden, die de taal niet goed beheersen, wordt gestimuleerd door middel van volwasseneneducatie. Wat doet de gemeente in 2024? • In 2024 voeren wij het Actieplan taal uit. In dit Actieplan ligt de focus van ons taalaanbod op het gezin met kinderen van 0-12 jaar, om zo vroeg mogelijk taalachterstanden (en vanaf 16 jaar) laaggeletterdheid tegen te gaan. Dit doen wij met interventies passend onder vier actielijnen die zijn opgenomen: 1. Samen signaleren waarbij aandacht is voor vroege signalering en wij onder andere een (financiële) impuls doen aan de interventie Spel aan Huis. 2. Samen met ouders waarbij wij minimaal 10 groepen starten waar ouders taalles kunnen volgen en hun kind tegelijk wordt opgevangen. 3. Samen lezen waarbij onder andere boeken worden uitgedeeld bij de voedselbanken, waar wij een (financiële) impuls doen aan de interventie van de VoorleesExpress en waar wij minimaal 36 scholen laten aansluiten bij de Bibliotheek op School. 4. Samen aan de slag waarbij samenwerking binnen de gemeente centraal staat om met verschillende diensten en afdelingen te komen tot een Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid (GGG).

66

Voor- en vroegschoolse educatie De voorschoolse educatie is bedoeld voor alle kinderen tussen de 2,5 en 4 jaar met een (dreigende) taal- of ontwikkelachterstand. Doelgroepkinderen krijgen hiermee de kans om achterstanden in te lopen en goed van start te gaan in groep 1 van het primair onderwijs. Wat doet de gemeente in 2024? • Vanaf 1 juli 2023 ontvangen alle jonge kinderen in Zuidwest en Laak een automatische indicatie. Dit betekent dat al deze kinderen naar voorschoolse educatie kunnen. (moties pilots ‘Help kinderen sneller aan voorschoolse educatie’ (RIS312123) en ‘Prioriteer voorschoolse educatie in kwetsbare wijken’ (RIS312124). • Er worden open dagen gehouden op de voorscholen in de stad om ouders laagdrempelig kennis te laten maken met voorschoolse educatie. • We stimuleren uitbreiding van voorschoolse educatie op kinderopvanglocaties in Den Haag. • We maken de voorschoolse educatie voor doelgroepkinderen vanaf 1 januari 2024 gratis. Hiermee streeft de gemeente naar een stijging in het bereik. • We nemen financiële en administratieve drempels om gebruik te maken van voorschoolse opvang weg. We gebruiken de voorscholen ook om meer en beter contact met ouders/verzorgers te krijgen, onder andere door een koppeling met de aanpak van laaggeletterdheid. Voor deze aanpak zijn in 2024 middelen vanuit het Rijk beschikbaar gesteld.

Volwasseneneducatie De gemeente zorgt voor ruim aanbod in trajecten basisvaardigheden (taal, rekenen en digitale vaardigheden) voor volwassenen die moeite hebben met basisvaardigheden (NT1 en NT2). Dat geldt zowel voor inwoners die hier zijn geboren en getogen als voor nieuwkomers via de inburgering en daarna. Daarnaast heeft de gemeente extra aandacht voor het bieden van passend aanbod en goede doorstroom van deelnemers en het vergroten van het bereik van laaggeletterden. Wat doet de gemeente in 2024? • We verruimen het lesaanbod in trajecten basisvaardigheden voor volwassenen. Dat betreft regulier lesaanbod op centrale plekken en in de wijk, aanbod voor specifieke doelgroepen (met name ouders van jonge kinderen) en taalmaatjes. • We zetten extra in op een betere samenwerking van de Haagse taalketenaanpak. 2. Brede leer- en ontwikkelomgeving in het primaire onderwijs Kinderen ontwikkelen zich het beste in een omgeving die hen uitdaagt op verschillende gebieden: op cognitief, sociaal-emotioneel en fysiek gebied. De gemeente ondersteunt scholen om hun leerlingen deze omgeving te bieden.

Wat doet de gemeente in 2024? • We investeren in extra en intensieve leertijd door leerlingen uit een minder kansrijke omgeving extra te ondersteunen, middels activiteiten die bijdragen aan de beheersing van de Nederlandse taal en het inlopen/voorkomen van achterstanden, waarmee kansen op een goede onderwijs carrière worden vergroot. • Door het stimuleren van samenwerking tussen school/opvang, ouders en omgeving worden kinderen meer kansen geboden om hun talenten te ontwikkelen. Dit gebeurt met een breed aanbod op het gebied van cultuur, kunst, sport, wetenschap & techniek en welzijn, onder en na schooltijd. Ook zijn er in 2024 zomer- en weekendscholen voor het primair onderwijs en wordt er een integraal zomerprogramma voor kinderen in de Den Haag georganiseerd. • We volgen het landelijke beleid op het gebied van een ‘Rijke Schooldag’, onder andere door gezonde voeding (bijvoorbeeld schoolontbijt) en verlengde schooldagen. • We stellen geven leerlingen gelijke kansen als het gaat om deelname van kinderen aan schoolreizen en excursies. We vinden dat financiële beperkingen van ouders of opvoeders hierbij geen rol mogen spelen. • We dragen bij aan een soepele overgang tijdens de hele schoolloopbaan, waarmee schooluitval wordt voorkomen en het verliezen van talent en motivatie wordt tegengegaan.

• We ondersteunen scholen in het kunnen bieden van een veilige omgeving voor haar leerlingen. Een omgeving waarin zij zichzelf kunnen zijn, zich kunnen ontwikkelen en zich geaccepteerd voelen. 3. Aanmelden primair onderwijs en overgang primair onderwijs naar voortgezet onderwijs De gemeente zet zich in voor een even grote kans voor ieder kind om toegelaten te worden tot de basisschool van zijn of haar keuze. Hiertoe moet de aanmeldprocedure transparant, objectief, toegankelijk en zoveel mogelijk digitaal zijn. In overleg met AanmeldenPO en op basis van het jaarverslag analyseert de gemeente

67

waar eventuele knelpunten zitten met betrekking tot gelijke kansen om op de basisschool van keuze te worden geplaatst. De moeilijkheid zit in het bereiken van alle ouders in alle wijken. De gemeente zet zich daarnaast in op een eerlijke overgangsprocedure van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs waarbij alle leerlingen dezelfde kansen hebben om toegelaten te worden tot een voorkeursschool. We streven naar een passend schooladvies en een juiste onderwijsplek in Den Haag voor elke aanstaande brugklasser. We waken er daarbij voor dat dit niet leidt tot (verdere) segregatie. Tot slot blijft de gemeente het adviseringsproces en plaatsingsproces volgen. Wat doet de gemeente in 2024? • De gemeente verstuurt informatiekaarten naar ouders om hen erop te wijzen dat zij zich kunnen oriënteren op een schoolkeuze en dat zij hun kind kunnen aanmelden bij een basisschool. Op beide informatiekaarten is een QR-code toegevoegd die verwijst naar meerdere talen (Pools, Arabisch, Engels, Turks en Roemeens). • De ouders ontvangen twee keer per jaar een oudervragenlijst om de ervaringen van ouders met de aanmeldprocedure te inventariseren. Opvallendheden worden ingebracht in de gesprekken met schoolbesturen en AanmeldenPO.

• Subsidie voor de professionaliseringsactiviteiten voor leerkrachten en voorlichtingsactiviteiten voor ouders aangaande het adviseringsproces , om daarmee een passend schooladvies voor ieder kind te stimuleren. • We zullen eventuele dingen die opvallen bij het adviseringsproces en plaatsingsproces bij de schoolbesturen en BOVO-Haaglanden agenderen. Kansengelijkheid in het voortgezet onderwijs De gemeente bevordert kansengelijkheid in het voortgezet onderwijs met een kwalitatief goed onderwijsaanbod en met het stimuleren van een brede leer- en ontwikkelomgeving. Het doel is dat alle leerlingen op een plek terecht komen die het meest past bij hun onderwijsniveau. De focus ligt op de scholen waar de kansenongelijkheid het grootst is en waar de meeste leerlingen in een ongelijke positie verkeren. Uiteraard is het belangrijk dat hierbij aantoonbaar effectieve aanpakken worden gebruikt. Optimale leer- en ontwikkelomgeving 1. Brede leer- en ontwikkelomgeving Wat doet de gemeente in 2024? • Het aanbod over 2024 is gericht op extra en intensieve leertijd, brede talentontwikkeling (met sport, muziek, kunst, cultuur, wetenschap en techniek) en studieondersteuning op school voor leerlingen die deze mogelijkheden niet van huis uit meekrijgen.

Ook zullen er in 2024 vakantie- en weekendscholen zijn voor het voortgezet onderwijs en wordt er een integraal zomerprogramma voor jongeren in de Den Haag georganiseerd. • De huiswerkfaciliteiten die geboden worden in de bibliotheekvestigingen worden ook in 2024 in stand gehouden. Dit is in het bijzonder voor leerlingen uit achterstandswijken die thuis geen goede studieplek hebben en minder of geen toegang hebben tot huiswerkbegeleiding. • We stimuleren de leerlingbegeleiding in heterogene brugklassen. • We zetten middelen in voor schoolreisjes en excursies, zodat alle leerlingen aan deze activiteiten kunnen deelnemen. • Door de toestroom van nieuwkomers worden de mogelijkheden voor Internationale schakelklas (ISK) en nieuwkomers in het onderwijs en samenleving uitgebreid. 2. Samenleven op school De gemeente stimuleert scholen om een veilig klimaat te bieden. Hierbij intensiveren we de samenwerking tussen scholen, jeugdwerk, politie en het openbaar ministerie. En we verbeteren de aansluiting met (jeugd)hulpaanbieders. Er komt een messenverbod op scholen. Samen met de scholen besteden we aandacht aan de Week tegen het pesten. Wat doet de gemeente in 2024? • Er wordt extra geïnvesteerd in het bevorderen van de veiligheid op en rond de school. De gemeente zet in op deskundigheidsbevordering van de schoolteams en op het faciliteren van een effectief netwerk schoolveiligheid.

Zo gaat de gemeente in 2024 starten met het aanbiedingen van trainingen aan veiligheidscoördinatoren en andere onderwijsprofessionals en gaan nieuwe netwerken (op lokaal en stedelijk niveau) ervoor zorgen dat scholen zorgwekkende signaleren effectief kunnen signaleren en adresseren. Op deze manier werkt de gemeente gezamenlijk met de scholen aan het tegengaan van wapenbezit en -geweld, ondermijning en radicalisering.

68

•

We willen met de versterkte inzet in 2024 ook de sociale cohesie op school bevorderen. Door middel van subsidies en deskundigheidsbevordering van schoolteams wil de gemeente discriminatie, racisme, antisemitisme en islamofobie tegengaan.

Voldoende bevoegde en bekwame en onderwijsprofessionals Den Haag is één van de steden met het grootste tekort aan leraren in het primair en voorgezet onderwijs. Er is grote behoefte aan leraren die goed functioneren in de grote stad. De primaire verantwoordelijkheid voor het oplossen van het lerarentekort ligt bij het Rijk. Daar kunnen de meer fundamentele maatregelen worden getroffen, in de sfeer van arbeidsvoorwaarden en ruimte in wet- en regelgeving. Omdat het tekort aan bevoegde leraren nog zeker tot 2030 zal aanhouden, is het uitgangspunt in het gemeentelijke beleid om scholen te ondersteunen met de inzet van andere professionals en andere organisatievormen het onderwijs vorm te geven. Wat doet de gemeente in 2024? • We stellen, in samenspraak met het onderwijs, een pilotbudget beschikbaar voor een beurs voor ongeveer 50 nieuwe PABO studenten die na afronding van hun studie een aantal jaar in Den Haag moeten lesgeven. • Professionalisering onderwijsondersteunend personeel en vakkrachten. • Inzet studenten en facilitering voor duurzaam anders organiseren van het onderwijs. • Realiseren van een matchingsplatform samen met schoolbesturen met onder andere sport-, cultuur- en welzijnspartners te realiseren.

• Eerder is gestart met een wervings- en imagocampagne voor het aantrekken van studenten voor de pedagogische academie voor het basisonderwijs (pabo) en lerarenopleidingen, deze campagne zal in 2024 worden voortgezet. • Het aantrekken, opleiden en begeleiden van zij-instromers. • Faciliteren stedelijk begeleidings- en professionaliseringsprogramma voor startende leraren voortgezet onderwijs. • Uitvoeren en waarborgen van het convenant noodplan lerarentekort Den Haag (Convenant Uitvoering Noodplannen personeelstekort G5: Den Haag | Convenant | Aanpak Lerarentekort). • Het verder ontwikkelen van een unieke, Haagse universitaire lerarenopleiding. Die is dubbelgraads en gericht op de uitdagingen van lesgeven in een grote stad. • Voortzetten van het parkeervergunningenbeleid voor leraren (1 op 1 fte). • Aandacht voor meer huisvesting voor leraren, onder andere via afspraken met verhuurders en woningcorporaties. • Voor het aanpakken van het lerarentekort wordt landelijk ingezet op samenwerking tussen onderwijssectoren, kinderopvang en andere partijen in onderwijsregio’s. De onderwijspartners en de gemeente zetten in op het inrichten van een onderwijsregio Den Haag en omgeving.

Onderwijs dat bijdraagt aan de brede welvaart van Hagenaars 1.Internationaal onderwijs De gemeente wil voldoende plekken in het internationaal onderwijs voor kinderen van internationals die voor een beperkte duur in Nederland verblijven. Daarvoor werken we samen met de internationale scholen en we houden de ontwikkelingen in de komst van internationale werknemers in de gaten. Wat doet de gemeente in 2024? • We organiseren periodiek overleg met de internationale scholen en de regiogemeenten. • We houden ontwikkelingen in de gaten, we meten de instroom van kinderen in het internationaal onderwijs in de regio en verwerken dit in de update van het jaarlijkse monitoring rapport. 2. Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt in mbo en hbo Om jongeren goed voor te bereiden op de veranderende arbeidsmarkt en de aansluiting vanuit het onderwijs op de arbeidsmarkt te verbeteren, stimuleren we onderwijsvernieuwing in het mbo en hbo. Ook zetten we, in samenwerking met het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen, in op de ontwikkeling van een ruimer en toegankelijker aanbod, gericht op om- en bijscholing van werkenden en werkzoekenden ten behoeve van leven lang ontwikkelen. We weten nooit precies hoe de economie zicht ontwikkelt, daarom moeten we vooruitkijken en zorgen voor een zo goed mogelijk onderwijsaanbod dat aansluit op de arbeidsmarkt. We spelen hierin een faciliterende rol.

Wat doet de gemeente in 2024? • Als eerste stap is de notitie Sporen naar aan arbeidsmarkt die werkt voor de stad (RIS314887) uitgebracht. De gemeente werkt aan de verdere uitwerking met partners aan werkgeverszijde, mbo en

69

•

hbo-instellingen en samenwerking met organisaties die werkzoekenden kunnen begeleiden naar betaald werk. We stimuleren en faciliteren de instellingen voor mbo en hbo bij het innoveren van opleidingen en bij het ontwikkelen van aanbod voor werkenden, met name in tekortsectoren. Dit draagt bij een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en aan een leven lang leren en ontwikkelen. Er is bijzondere aandacht voor modulair onderwijs. Dit draagt bij aan het opleiden van meer vakmensen.

3. Tegengaan stagediscriminatie In Den Haag zijn zorgen over stagediscriminatie. De gemeente stimuleert daarom een gezamenlijke aanpak met instellingen in het mbo en hbo, werkgevers, meldpunten, jongerenorganisaties en maatschappelijke organisaties ten behoeve van gelijke stagekansen. Wat doet de gemeente in 2024? • We blijven samenwerken met instellingen in het mbo en hbo, werkgevers, meldpunten en maatschappelijke organisaties aan de uitvoering van de Haagse Aanpak Gelijke Stagekansen. Daarbij zetten we met name in op het vergroten van de meldingsbereidheid van studenten, het verminderen van handelingsverlegenheid bij stageprofessionals en het verzamelen van data over stagediscriminatie. • Bij de gemeente bieden we MBO-stage- en traineeplekken aan. 4.Investeren in een divers aanbod van hoger onderwijs en (toegepast) onderzoek De aanwezigheid van hogescholen en universiteiten is een verrijking voor onze stad. We bevorderen het samenwerkingsverband tussen Universiteit Leiden, TU Delft en Erasmus Universiteit. Ook omdat zij een rol spelen in het gezamenlijk aanpakken van maatschappelijke vraagstukken, zien we hun aanwezigheid als een meerwaarde. De gemeente stimuleert instellingen in het hoger onderwijs om nieuwe opleidingen en onderzoeksprogramma’s in Den Haag te ontwikkelen.

Het gaat met name om opleidingen die aansluiten bij het profiel van Den Haag als internationale stad van vrede en recht en als bestuurlijk centrum van Nederland. Ook zet de gemeente in op het vergroten van maatschappelijk en economisch rendement van kennis. Hier gaat het om activiteiten gericht op het ontwikkelen van (toegepast) onderzoek, netwerkvorming, kennisdeling en samenwerking tussen onderwijsinstellingen (wo, hbo en mbo), gemeentelijke diensten en andere belanghebbenden. Ook het vergroten van de toegankelijkheid van het hoger onderwijs voor eerstegeneratie-studenten valt binnen deze doelstelling. Wat doet de gemeente in 2024? • We stemmen de ambities van de hoger onderwijsinstellingen af met gemeentelijk beleid. Hiervoor organiseert de gemeente periodiek overleg met de hoger onderwijsinstellingen en verbindt de gemeente hoger onderwijsinstellingen aan onze netwerken in de stad. • We verstrekken in 2024 subsidies gericht op onderwijsvernieuwing en onderzoekssamenwerking in en met de stad. 5.Investeren in een aantrekkelijke studentenstad De gemeente zet blijvend in op verbetering van het studentenklimaat en vergroot zo de aantrekkelijkheid van Den Haag als studentenstad. Via themateams wordt gewerkt aan onderwerpen als studentenhuisvesting, studentenwelzijn, de Haagse introductieperiode (HI The Hague) en informatievoorziening aan studenten.

Ook studenten uit het mbo worden hierbij betrokken. Wat doet de gemeente in 2024? • We werken met studenten-, studentensport- en studieverenigingen en Haagse hoger onderwijsinstellingen via het Platform Student & Stad intensief samen aan belangrijke studentenstad gerelateerde thema’s. • Studentenparticipatie speelt een sleutelrol als het gaat om het verbeteren van het studentenklimaat, studenten weten immers zelf het beste wat nodig en gewenst is. De gemeente stimuleert daarom studenten- en studie- en studentensportverenigingen om initiatief en verantwoordelijkheid te nemen en te komen met voorstellen om het Haagse studentenklimaat te verbeteren en/of een bijdrage te leveren aan de toegankelijkheid van het hoger onderwijs voor eerste generatie studenten. Het platform Student & Stad faciliteert de studenten bij de organisatie en uitvoering. Om dit te faciliteren worden in 2024 subsidies verstrekt voor dergelijke activiteiten. • We verkennen samen met het ROC Mondriaan, als grootste mbo-instelling in Den Haag, en in gezamenlijkheid met platform Student & Stad hoe mbo-studenten kunnen aansluiten bij de Haagse introductieweek en deel kunnen nemen aan studentensportverenigingen.

70

Een passende plek voor ieder kind Elk kind heeft recht op toegankelijk en passend onderwijs. Dit is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Vaak is meer inzet nodig om dit voor elkaar te krijgen. Er wordt daarom samen met het onderwijsveld, jeugdzorg en ouders-verzorgers bekeken waar een passende plek kan worden geboden met de meest optimale ondersteuning. Zodat ook zij die een hulpvraag hebben zich optimaal kunnen ontwikkelen, hun onderwijskansen vergroten en het diploma of certificaat halen dat past bij hun talenten en capaciteiten. Zo bieden de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en de gemeente speciale trajecten aan voor kinderen die extra ondersteuning en/of zorg nodig hebben om onderwijs te kunnen volgen. Dit gebeurt vanuit scholen voor speciaal onderwijs maar ook met ambulante ondersteuning. Hiermee wordt ingezet om schooluitval tegen te gaan en langdurig thuiszitten te voorkomen. Binnen het MBO zal vanuit de RMC/VSV-functie met het onderwijsveld de samenwerking met jeugdzorg, WMO en WenI worden geïntensiveerd. De maatwerk en coaching trajecten worden voortgezet om dreigend uitval tijdig te signaleren en zo adequate ondersteuning te kunnen bieden. Waarbij het doel is uitval voorkomen en het behalen van een startkwalificatie te vergroten. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 5.430 5.050 380

Kinderopvang Wat gaan we daarvoor doen?

Kinderopvang is een belangrijke voorziening in de stad. Duizenden kinderen van 0 tot 12 jaar maken er dagelijks gebruik van. In de kinderopvang moeten kinderen zich veilig voelen en de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen. De kinderopvang draagt zo bij aan een goede start voor kinderen in het basisonderwijs en de samenleving. Daarnaast is goede kinderopvang essentieel voor Den Haag als aantrekkelijke vestigingsstad voor ouders en werkgevers. De kinderopvang omvat de volgende voorzieningen: Kinderdagverblijven (KDV), Buitenschoolse Opvang (BSO), Gastouderbureaus (GOB) en Voorzieningen voor Gastouderopvang (VGO). Gemeenten zijn volgens de Wet kinderopvang verantwoordelijk voor het toezicht op en de handhaving van de kwaliteit van kinderopvangvoorzieningen. Jaarlijks legt iedere gemeente verantwoording af aan het Rijk over het toezicht en de handhaving. De Inspectie van het Onderwijs beoordeelt dit en koppelt haar bevindingen terug aan iedere gemeente. Wat doet de gemeente in 2024? • De GGD Haaglanden inspecteert in opdracht van de gemeente jaarlijks alle centra voor dagopvang, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus. Ook worden gastouders bezocht. In opdracht van de gemeente inspecteert de GGD ook ieder jaar een deel van de locaties waar voorschoolse educatie (VE) wordt geboden.

Dit om extra aandacht te kunnen geven aan de kwaliteit van VE en om houders te stimuleren in het borgen en versterken van deze kwaliteit. We noemen dit de Kwalitatieve VE spiegel. • We houden het Haagse deel van het landelijk register kinderopvang bij en handelen aanvragen voor toestemming tot exploitatie kinderopvang af. • Waar nodig handhaven wij als gemeente de kwaliteit van de kinderopvang.Deze kwaliteit is een gedeelde verantwoordelijkheid tussen de kinderopvangorganisaties (praktijk), de GGD (controle) en de gemeente (handhaving). Een goede samenwerking is dan ook belangrijk en draagt bij aan het voorkomen van overtredingen. De gemeente Den Haag blijft daarom in gesprek met de kinderopvangorganisaties en zorgt enkele keren per jaar voor een nieuwsbulletin om organisaties te informeren over actualiteiten en wijzigingen in de Wko. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 5.151 787 4.364

Leerlingzaken Wat gaan we daarvoor doen?

Een passende plek voor ieder kind 1.Aanpak voortijdig schoolverlaters Den Haag wil dat het percentage voortijdig schoolverlaten onder de 2,5% komt en blijft (peildatum 1 oktober 2022: 2,9%). Wat doet de gemeente in 2024? • We benaderen, ondersteunen en begeleiden jongeren van 16 tot 27 jaar, die ondersteuning nodig hebben naar onderwijs, werk, combinatie van onderwijs en werk of een ander perspectief. Dit doen we vanuit het Jongerenpunt070 en samen met andere partners, zoals ROC Mondriaan. • We zetten de Preventieve aanpak van het Jongerenpunt070 voort, die is gericht op het voorkomen van schooluitval en maatschappelijke uitval. 71

We zullen ons voorbereiden op de nieuwe RMC-wetgeving, die naar verwachting in 2025 in werking zal treden. Met de nieuwe wetgeving wordt de RMC-doelgroep uitgebreid naar jongeren tot 27 jaar en krijgt de gemeente een rol om kwetsbare jongeren naar werk te begeleiden. 2.Aanpak verzuim en thuiszitters De gemeente wil schoolverzuim vroeg signaleren en aanpakken, zodat leerlingen ongehinderd het onderwijs doorlopen en er minder kinderen ongeoorloofd thuiszitten. Wat doet de gemeente in 2024? • We werken intensief samen met scholen, samenwerkingsverbanden passend onderwijs, schoolmaatschappelijk werk, het Centrum Jeugd en Gezin en andere partners. We volgen daarbij het routeboek verzuim en thuiszitters dat in het primair en voortgezet onderwijs is uitgerold en dat momenteel verder wordt uitgewerkt. • We zetten de preventieve verzuimaanpak in het primair en voortgezet onderwijs voort. Dit betekent dat scholen en leerplichtambtenaren eerder samen optrekken om schoolverzuim te voorkomen en wanneer leerlingen beginnen te verzuimen. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 8.806 0 8.806

Leerlingenvervoer Wat gaan we daarvoor doen?

Leerlingen met een beperking kunnen gebruik maken van leerlingenvervoer, zodat ze zoveel mogelijk naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school kunnen. Naast de taxibus gaat het om vergoedingen voor het openbaar vervoer en voor de auto of fiets. Het gebruik van het leerlingenvervoer stijgt al enkele jaren. Dit komt doordat scholen voor speciaal onderwijs vaker geen plek meer hebben of specifiek speciaal onderwijs niet in de regio wordt aangeboden. Daardoor moeten kinderen naar een school reizen die verder weg ligt. In periode van 2024-2027 zal Noot het contract uitvoeren voor al het doelgroepenvervoer van de gemeente Den Haag. Verder blijft het chauffeurstekort een aandachtspunt. Om dit probleem het hoofd te bieden zullen chauffeurs combinatiebanen worden aangeboden en wordt gezocht naar combinatie met het jeugdwet vervoer en regiogemeenten om dit op te lossen, echter wel met de kanttekening dat leerlingen en ouders dezelfde vertrouwde chauffeur behouden in het schooljaar met een prettige rit ervaring binnen de gestelde normtijden en geen last van deze wijziging ondervinden. Wat doet de gemeente in 2024? • De nieuwe leerlingenvervoerverordening gaat van kracht. • De aanbesteding van de vervoerscoördinatie vindt plaats en gaat in op 1 augustus 2024. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 46.940 4.486 42.454

Onderwijshuisvesting Wat gaan we daarvoor doen?

In het collegebesluit Haagse Referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen (RIS 307513) is opdracht gegeven tot een nadere uitwerking van het voorzieningenniveau per type voorziening, uitgaande van een analyse van vraag en aanbod op een voor de voorziening passend schaalniveau en een visie op de toekomst van de voorziening op te stellen, inclusief de benodigde investeringen ten behoeve van realisatie en exploitatie. Resultaat hiervan zijn de Integrale Huisvestingsplannen (IHP’s, scope 10 jaar) cultuur & bibliotheken, onderwijs, sport en zorg en welzijn, die voor het zomerreces 2022 aan de gemeenteraad zijn aangeboden. In de begroting is nu een structurele oplopende reeks kapitaallasten opgenomen voor de uitvoering van deze IHP’s vanaf 2024. Nieuwbouw en renovatie De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Schoolbesturen krijgen hiervoor bekostiging vanuit de gemeente. Welke gebouwen? De volgende projecten, voorgesteld op het concept Programma onderwijshuisvesting 2024, worden verwacht te starten in 2024: • Uitbreiding Jan van Nassauschool aan de Zaanstraat 25; • Vervangende nieuwbouw John F Kennedyschool, aan Gradaland 5; 72

•

Nieuwbouw Kindcentrum Vroondaal, fase 2.

Daarnaast is de verwachting dat met de volgende projecten uit eerdere programma’s onderwijshuisvesting in 2024 gestart wordt: • Renovatie en gedeeltelijke vervanging Toermalijn, aan de Beeklaan 184; • Doorstart renovatie en gedeeltelijke vervanging Galvanischool aan de Galvanistraat 43; • Vervangende nieuwbouw Het Mozaïek aan de Van den Eyndestraat 24; • Uitbreiding Onze Wereld aan de Brandtstraat 87; • Nieuwbouw Dr. M.M. den Hertogschool aan de Amalia van Solmsstraat 5; • Nieuwbouw Insp. W.P. Blokpoelschool aan de Twickelstraat 5; • Nieuwbouw Bezuidenhout Nutsbasisschool aan de Rooseboomstraat 10. Verduurzaming bestaande schoolgebouwen We stimuleren ‘groenblauwe schoolpleinen’. Die dragen bij aan een duurzaam bewustzijn en een positieve leeromgeving. We zorgen ook dat schoolgebouwen een prettig binnenklimaat hebben en streven naar ‘gezonde scholen’. Naar verwachting worden er in 2024 diverse projecten gestart en/of gerealiseerd die met behulp van de regeling cofinanciering energiebesparende maatregelen en groen-blauwe schoolpleinen energiebesparende maatregelen realiseren: • Energiebesparende maatregelen het Gymnasium Haganum aan de Laan van Meerdervoort 57; • Energiebesparende maatregelen aan het Maerlant Lyceum aan de J.

Bildersstraat 11; • Energiebesparende maatregelen aan De Gantel aan de Laan van Waterings Veld 925; • Energiebesparende maatregelen aan de Vrije School aan de Abbenbroekweg 7; • Energiebesparende maatregelen aan de Duinoordschool aan de Prins Mauritslaan 8; • Energiebesparende maatregelen aan de Insp. S. de Vriesschool aan Heliotrooplaan 35; • Energiebesparende maatregelen aan IVIO aan Laan van Poot 91; • Energiebesparende maatregelen aan Dalton Den Haag aan de Aronskelkweg 1.

Financiële overzichten bedragen x € 1.000 2026 2027

2023

2024

2025

151.252

147.625

141.070

141.622

0

-1.750

0

0

0

0

149.502

147.625

141.070

141.622

0

Budgettair kader

0

0

0

0

0

Aanvullende budgettaire ruimte

0

0

0

0

0

Inzet budgettaire ruimte

2.150

2.700

2.150

2.150

2.150

Overige (neutrale) mutaties

24.920

2.757

4.315

2.688

144.024

Lasten Ontwerpbegroting 2024-2027

176.572

153.082

147.535

146.460

146.174

Baten (incl. reserves)

2023

2024

2025

Baten Vastgestelde begroting 2023-2026

62.141

60.028

49.849

49.849

0

0

0

0

0

0

62.141

60.028

49.849

49.849

0

Budgettair kader

0

0

0

0

0

Aanvullende budgettaire ruimte

0

0

0

0

0

Inzet budgettaire ruimte

0

0

0

0

0

Overige (neutrale) mutaties

20.898

-2.530

1.448

85

49.934

Baten Ontwerpbegroting 2024-2027

83.039

57.498

51.297

49.934

49.934

Lasten (incl. reserves) Lasten Vastgestelde begroting 2023-2026 Reeds goedgekeurde mutaties* Subtotaal actuele begroting 2023-2026

*RIS313771 Uitvoeringsnota 2022

Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2023-2026

73

bedragen x € 1.000 2026 2027

bedragen x € 1.000 Beginsaldo Toevoegingen Onttrekkingen Eindsaldo 2024 2024

Reserve Reserve Duurzame Huisvesting Onderwijs Reserve Onderwijshuisvesting exploitatiemiddelen

4.464 8.451 12.915

0 0 0

4.464 0 4.464

0 8.451 8.451

bedragen x € 1.000 Investeringen

Totaal

Kinderopvang Onderwijshuisvesting Activiteiten en projecten stedelijk onderwjsbeleid (Nieuw beleid: meerkosten bestaande voorraad (stijgende bouwprijzen, duurzaamheid en inlopen achterstand)) Onderwijshuisvesting Bijzonder (voortgezet) speciaal onderwijs Onderwijshuisvesting Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder basisonderwijs Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder voorgezet onderwijs Totaal

Begroting 2024 en verder Nog te Bijdragen Aandeel Investerings- Jaar van realiseren Waarvan derden/ gemeente bedrag oplevering vanaf in 2024 voorz. in 2024 2024 22.029 div 8.309 8.309 0 8.309 67.947

div

67.242

25.101

0

25.101

6.751

div

4.512

4.383

0

4.383

629

div

300

300

0

300

157.440

div

50.370 28.046

0

28.046

73.487

div

2.092

1.396

0

1.396

132.825 67.535

0

67.535

328.283

Indicatoren Prestatie-indicator

Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027

Percentage herplaatste nieuwe VSV-ers t.o.v. het totaal aantal nieuwe VSV52% 50% 55% 55% 55% 55% 55% ers (Voortijdig schoolverlaten) Aantal PO scholen met VVTO-aanbod (vroeg 22 NB 28 --* --* --* --* vreemde taal onderwijs) * Door wijziging in de wetgeving (maakt nu onderdeel uit van het curriculum) worden deze gegevens door Nuffic niet meer geactualiseerd waardoor deze info van deze indicator niet meer beschikbaar is. Effectindicator % doelgroepkinderen VVE dat deelneemt aan VVE

Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 59%

63%

69%

74%

79%

84%

85%

Met de vaststelling van nieuw beleid voorschoolse educatie voorjaar 2021 is extra inzet gepleegd het bereik te doen stijgen, met een ambitie van 5% per jaar. Dit gebeurt enerzijds door de inzet van een communicatiecampagne gericht op ouders, en een intensieve samenwerking met de kinderopvangorganisaties met betrekking tot de toeleiding van doelgroepkinderen. Anderzijds richt het nieuwe beleid zich ook op het vergroten van het aanbod voorschoolse educatie. We zien in 2022 en begin 2023 dat de beoogde groei in bereik achterblijft en zetten nieuwe beleidsimpulsen in. Halverwege 2023 starten peuterconsulenten voor het helpen van ouders bij het vinden van een peuteropvang met voorschoolse educatie. En vanaf 1 januari 2024 bieden we in heel Den Haag gratis voorschoolse 74

educatie aan. Met deze nieuwe interventies hopen we weer aan te sluiten bij de beoogde groei. Waarbij we uiteindelijk in 2027 uitkomen op 85%. Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Absoluut verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

1,5

Relatief verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

33,2

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VSV- % deelnemers aan het VO en MBO ers) onderwijs

75

Actuele peildatum

2,9%

2.7 Werk en inkomen Portefeuillehouders: Nur Icar en Mariëlle Vavier

Beoogd maatschappelijk effect: wat willen we bereiken? Inleiding We willen zoveel mogelijk mensen aan het werk krijgen of laten participeren en perspectief bieden. Want dat draagt bij aan de bestaanszekerheid; iets dat iedereen in Den Haag verdient. Den Haag staat voor kansengelijkheid en bestaanszekerheid voor onze inwoners en voor een inclusieve arbeidsmarkt. Het uitgangspunt is dat iedereen in Den Haag volwaardig mee kan doen. Maar een groot aantal inwoners heeft financiële zorgen. Eén van de meest urgente opgaven voor de komende tijd blijft daarom de financiële problematiek en inkomensonzekerheid waar onze inwoners mee te maken hebben. Met ons armoedebeleid zijn we er voor mensen die financieel door het ijs dreigen te zakken, zodat zij mee kunnen blijven doen. Wij blijven ons voor deze inwoners inzetten maar er zijn op rijksniveau systeem- en stelselveranderingen nodig om echt een toereikend bestaansminimum te kunnen realiseren. Daarom blijven we erop aandringen dat het Rijk zorg draagt voor een toereikend bestaansminimum en herziening van het toeslagenstelsel. Naast een toereikend inkomen bieden we onze inwoners ook perspectief en bouwen we samen met de partners in de stad aan een inclusieve arbeidsmarkt. Iedereen moet mee kunnen doen aan de samenleving.

Daarom gaan we door met de Aanpak aansluiting onderwijs, arbeidsmarkt en bedrijfsleven en gaan we een ruimer aanbod ontwikkelen voor om- en bijscholing van werkenden en niet werkenden ten behoeve van een leven lang ontwikkelen. Ook bouwen we voort op het Werkoffensief +500, dat we inmiddels geborgd hebben in onze re-integratie aanpak, gaan we de arbeidsmarktregio versterken en gaan we extra investeren in begeleiding naar werk voor onder andere vluchtelingen, asielzoekers en jongeren. Als gevolg van de krappe arbeidsmarkt zijn de meeste inwoners met een relatief korte afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk gekomen. Het aantal inwoners met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt in de bijstand neemt in verhouding daarom verder toe. Dat vraagt naast re-integratie, scholing en bemiddeling naar werk ook om intensievere vormen van begeleiding en ondersteuning op de werkvloer. Hiervoor ontwikkelen we de STiP-banen verder door en gaan we door met het inzetten van het instrument loonkostensubsidie. Maatwerk en een voor de persoon passend traject staan hierin voorop. Ook zullen we verder invulling geven aan sociaal werkgeverschap en beschut werk binnen de gemeente. Voor een deel van onze inwoners lukt werken (nog) niet. Deze groep activeren we en ondersteunen we bij andere vormen van participatie.

Ook gaan we meer ruimte zoeken om te experimenteren om bestaanszekerheid te vergroten. Elke inwoner die voor ondersteuning vanuit het sociaal domein een beroep doet op de gemeente moet zich gezien, gehoord en geholpen voelen. Een toegankelijk aanbod van hulp en dienstverlening is daarbij essentieel. We gaan daarom door met het verbeteren hiervan, zowel fysiek als digitaal. In 2024 bereiden we ons voor op de implementatie van een aantal wijzigingen in de Participatiewet waarmee het kabinet concrete stappen wil zetten om niet de regels, maar de mens centraal te zetten en daarmee ervaren hardheden weg te nemen. Ook werken we aan de doorontwikkeling van de samenwerking in de arbeidsmarktregio, ter voorbereiding op de herziening van de arbeidsmarktinfrastructuur en de ontwikkeling van regionale werkcentra waar het Rijk momenteel aan werkt. We zien dat het Rijk momenteel weinig financiële ruimte heeft en onder andere bezuinigt op gemeentelijke middelen, vooralsnog zonder bijstellen van ambities en verwachtingen. Dat brengt onzekerheid met zich mee en bemoeilijkt het maken van lokaal beleid. We zullen daarom ook bij het Rijk blijven pleiten voor voldoende financiële middelen voor de opgave waar we voor staan. Kerndoelen van programma Werk en Inkomen Dit programma gaat in de kern om het bieden van bestaanszekerheid aan alle Hagenaars.

Er zijn 4 kerndoelen: • De gemeente ondersteunt inwoners bij het realiseren van financiële bestaanszekerheid. De gemeente draagt bij aan een stabiel en voorspelbaar inkomen voor burgers zodat zij mee kunnen doen in de samenleving. • We ontwikkelen en begeleiden jaarlijks mensen op basis van de Participatiewet naar een volgende stap, bij voorkeur een betaalde baan. We willen daarbovenop in deze coalitieperiode 1.600 mensen aan het werk helpen door de inzet van loonkostensubsidie.

76

• •

In Den Haag bieden we inwoners perspectief. Onze inzet is gericht op gelijkwaardig meedoen aan de samenleving en preventie van zwaardere problematiek en hogere maatschappelijke kosten. We voeren een sociaal armoedebeleid, waarmee we Hagenaars in armoede perspectief geven en laten meedoen in de stad. We zetten meer in op gelijke kansen voor kinderen. We stellen €2 miljoen incidentele middelen beschikbaar om kinderarmoede, en armoede in de breedte te intensiveren. Hierbij volgen we nauwkeurig de uitkomsten van het NIBUD-onderzoek (de Minima Effectrapportage).

Inzet middelen Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagen (POK) De POK-middelen worden in het coalitieakkoord gekoppeld aan drie doelen: Gerichte gebiedsaanpak t.a.v. leefbaarheid, Armoede en Jeugdhulppreventie. Het college heeft de ambitie om de middelen deze doelen in samenhang in te zetten. Er is immers overlap in de inhoudelijke doelen op leefbaarheid, armoede en jeugdpreventie (omdat ze in het leven van mensen vaak een samenhang kennen). En het raakt daarmee ook de wijze waarop we in staat zijn onze gemeentelijke dienstverlening in samenhang vorm te geven en in te zetten daar waar de urgentie het grootst is. Projecten op de verschillende thema’s bieden dus ook kansen om in de breedte van onze gemeentelijke dienstverlening lessen te trekken en tegelijkertijd in de wijken die meer aandacht vragen het verschil te maken. Daarom werken we vanuit een gemeentebrede projectreserve van waaruit verschillende projecten worden uitgevoerd. Voor 2024 wordt in dit kader binnen Programma 7 de belangrijkste elementen: Programma Maatwerk & Regie, het versterken van de jongerenpunten; JP070 en armoedebestrijding. Eenmaal per jaar rapporteren we over de voortgang van de projecten. Programma op hoofdlijnen bedragen x € 1.000 Begroting 2023

2024

2025

2026

2027

Lasten

670.402

666.046

659.495

653.317

643.712

Baten

414.976

413.759

413.302

412.552

412.552

Saldo exclusief reserves

255.426

252.287

246.193

240.765

231.160

Toevoegingen

58.375

0

0

0

0

Onttrekkingen

65.846

16.775

13.875

8.875

0

247.956

235.512

232.318

231.890

231.160

Saldo inclusief reserves

77

Wat gaan we doen en wat gaat het kosten in 2024? Cluster Werk Wat willen we bereiken? Op dit moment zijn er circa 22-duizend inwoners met een bijstands- of andere gemeentelijke uitkering (IOAW, IOAZ). Werk is een belangrijk middel om (weer) in het eigen bestaan te voorzien. Daarom heeft het college als opdracht om mensen die bijstand ontvangen te ondersteunen bij de arbeidsinschakeling. Ook mensen die geen (recht op een) uitkering hebben maar wel willen werken, kunnen ondersteuning krijgen. We hebben daarbij speciale aandacht voor het opleiden en begeleiden naar werk voor nietuitkeringsgerechtigde vrouwen, om de financieel onafhankelijke positie te bevorderen. Om de kansen te vergroten werkt het college samen met andere gemeenten in de arbeidsmarktregio en met het Uitkeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV) die deze rol vervult voor o.a. mensen met een werkloosheidsuitkering. Onze missie is om samen met onze partners zo veel mogelijk inwoners duurzaam aan het werk te krijgen. Dat geldt ook voor mensen die nu nog een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Daarmee bieden we iedereen een kans op werk en op economische zelfstandigheid. Voor degenen voor wie werk (nog) niet haalbaar is bieden we een ander perspectief zodat ook zij gelijkwaardig kunnen meedoen.

Zoveel mogelijk mensen aan duurzaam werk helpen en participatie en ontwikkeling bevorderen Bij een instroom van 4.000 tot 5.000 personen bij Den Haag Werkt begeleiden we jaarlijks 3.200 tot 3.400 mensen naar school of werk. Hiervan zijn er 2.200-2.400 bijstandsontvangers. Daarnaast bereiken we ook mensen zónder recht op een bijstandsuitkering (vooral jongeren) waarvan er circa 1.000 na inzet van reintegratiedienstverlening uitstromen naar school of werk. Boven op de jaarlijkse doelstelling willen we deze collegeperiode 1.600 mensen extra de stap naar werk bieden met loonkostensubsidie (LKS), én de mensen die al een baan hebben met LKS aan het werk houden. Met onze inzet willen we bereiken dat mensen duurzaam uitstromen (niet binnen 12 maanden terug in bijstand). We zien dat ca. 80 procent van de mensen die na uitstroom werk vinden niet binnen 12 maanden weer opnieuw in de bijstand komt. Om meer inzicht te krijgen in de duurzaamheid van de uitstroom gaan we met CBS-data de gegevens nader analyseren. De inzet die de gemeente levert, is niet altijd direct door te vertalen naar uitstroom naar school of werk, zeker nu we steeds meer mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt begeleiden en de dienstverlening hierdoor meer gericht is op ontwikkeling. Daarom gaan we ontwikkeling en maatschappelijke participatie ook beter in beeld brengen.