RIS316316 Notulen raad 6 juli 2023

Ik weet dat we hier vorig jaar bij de programmabegroting in commissieverband uitgebreid over hebben gesproken. We hebben de vorige keer ook een motie ingediend om integriteitsmeldingen extern te beleggen. Die motie heeft het vorig jaar helaas niet gehaald. Hierbij doen we een nieuwe poging om dat dit jaar wel anders in te richten. Hart voor Den Haag kwam met een motie van Ralf Sluijs, die wij ook mede hebben ondertekend, maar het gaat erom dat we uiteindelijk moeten werken in de richting van oplossingen voor onze ambtenaren, zodat zij uiteindelijk naar een veilige werksfeer kunnen. Naar aanleiding van de berichten doe ik hierbij dus een nieuwe poging met een motie. We hebben al een integriteitsbureau in Den Haag. Dat willen we graag laten uitbreiden met externen. Nu zijn daar vooral interne werknemers, interne ambtenaren, bij 56

betrokken. Het lijkt ons goed om dat samen en in overeenstemming met de vakbonden en onafhankelijke arbeidsjuristen uit te breiden en anders in te richten. Het dictum van de motie luidt: verzoekt het college om het huidige integriteitsbureau uit te breiden met externen in samenspraak met de vakbonden en onafhankelijke juristen en de raad hier binnen drie maanden over te informeren. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Het is goed dat het ook u aan het hart gaat wat hier in het stadhuis gebeurt, maar ik twijfel een beetje over deze motie, want mijn motie roept op tot een onafhankelijk onderzoek. Dan laten we het dus onderzoeken. Misschien is het wel een oplossing om dit extern te doen, zoals de inspreker ook zei. Uw motie zegt dat we dat nu direct moeten doen. Dat vind ik een beetje ingewikkeld. Adeel Mahmood (DENK). Ik denk dat beide moties heel goed samen kunnen worden uitgewerkt en elkaar ook echt aanvullen. Met de eerste motie willen we een onderzoek gaan doen naar de meldingen et cetera. Daar komt uiteindelijk natuurlijk wel iets uit, maar dit bleek een jaar geleden ook al aan de hand te zijn. Die roep om er externe mensen in te krijgen, bestaat al veel langer. Ik denk juist dat het heel belangrijk is om dat nu al vorm te geven in samenspraak met de vakbonden en met onafhankelijke arbeidsjuristen, want voordat je het weet, zijn we weer een jaar verder.

Dat hebben we laatst ook gezien; die discussie speelt al langer. Wij willen dat er direct wordt ingegrepen, zodat de ambtenaren die nu een melding willen doen of die nu een veilige werkomgeving willen, op z'n minst dit opstapje hebben richting een veilige werksfeer. Als uit het onderzoek waar uw motie over gaat, iets anders naar buiten komt, denk ik dat we dan best weer kunnen schakelen en verder kunnen werken aan een betere oplossing, maar dit lijkt ons een eerste goede stap die ook direct genomen kan worden. Hier hoeven we ook niet lang voor te wachten. Dan een motie die is voorbereid door collega Ghay. U raadt het al: die gaat over de politie. De politie heeft een handelingskader professioneel controleren. Dit biedt waardevolle richtlijnen voor politiecontroles, waarbij vier stappen kunnen worden ingezet. Uit een pilot van de Politieacademie in het oosten van het land blijkt dat een aanzienlijk aantal agenten, 93%, het handelingskader niet kent en ook niet toepast. Het kennen en toepassen van het handelingskader professioneel controleren door Haagse agenten bij controles kan een de-escalerende werking hebben en kan leiden tot meer begrip voor de controle. We weten vrij weinig over de mate waarin dit bekend is bij de Haagse agenten en of dit überhaupt wordt ingezet. De politie communiceert hier extern ook vrij weinig over.

Om dit meer aandacht te geven dienen wij een motie in met als dictum: verzoekt het college in gesprek te treden met het Rijk en de korpsleiding van de Nationale Politie om het belang van het kennen en toepassen van het handelingskader professioneel controleren te benadrukken, te streven naar verplichtstelling voor Haagse agenten om te werken volgens het handelingskader professioneel controleren bij politiecontroles en het resultaat van deze gesprekken binnen zes maanden aan de gemeenteraad te rapporteren, inclusief eventuele vervolgstappen en afspraken om de toepassing van het handelingskader te bevorderen. Tot slot. We hebben al een debatje gezien naar aanleiding van de motie van college Guernaoui over de pollers. Ook ik heb uiteraard een motie in de aanbieding. Wij willen namelijk dat bewoners uit de Schilderswijk toegang krijgen tot het pollergebied om vrijer in hun eigen wijk te kunnen bewegen. Omdat zij cijfermatig al een laag autobezit hebben en cijfermatig al heel veel in de wijk lopen, zijn de bewoners van de Schilderswijk zelf het meest geraakt door het in tweeën splitsen van de wijk. Er is altijd gezegd dat de pollers geplaatst zijn om met name het doorgaand verkeer te beperken. Ik denk dat heel veel mensen dat uiteindelijk willen. Wijkvreemd doorgaand verkeer moeten we ook willen beperken, maar het effect van deze pollers raakt de bewoners zelf het meest.

We hebben nu een pilot in de Escamp waar de mislukte pollers worden vervangen door camera's. Wij denken dat het een goede stap is als wij de pollers in de Schilderswijk ook vervangen door camera's en hierbij tegelijkertijd ook werken aan de toegang voor mensen uit de Schilderswijk. Hiervoor dienen wij een motie in met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de pollers in de Schilderswijk te vervangen met cameratoezicht en op welke wijze bewoners uit de Schilderswijk toegang kunnen krijgen om het pollergebied in en uit te kunnen en de raad binnen drie maanden te informeren over deze uitkomsten. De motie is mede ingediend door collega Meinesz van Hart voor Den Haag en mevrouw Caroline Peeck van de VVD. Ik begrijp dat drie maanden, gelet op

57

het reces en de ontwikkelingen, misschien wat beperkt is. Dat mag dus wat vrij opgevat worden, maar de bedoeling is uiteindelijk wel om hier zo snel mogelijk mee aan de slag te gaan. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik heb allereerst inderdaad een vraag over die drie maanden, want er moet nog gewerkt worden aan een beleidskader et cetera voor dat cameratoezicht om de pollers te kunnen vervangen, ook op de Escamplaan. Eerlijk gezegd denk ik dus: moet u drie maanden niet gewoon schrappen? Adeel Mahmood (DENK). Ik was u misschien net een beetje voor, want ik zei dat dit wat ruimer geïnterpreteerd kan worden, maar uiteindelijk is het natuurlijk ook de bedoeling dat we na het zomerreces een programmabegroting hebben waarbij we weer voorstellen kunnen doen voor het komende jaar. Als dit te lang in de lucht blijft hangen, denk ik niet dat wij dit straks richting verandering kunnen brengen, als daar tenminste een meerderheid voor is. De motie zoals die nu voorligt, vraagt eigenlijk om te kijken welke mogelijkheden er zijn, niet om die binnen drie maanden in te voeren. Als daar nog een beleidskader voor nodig is, hoop ik dat dat er zo snel mogelijk komt, maar wij willen dat er heel snel aan de slag wordt gegaan met het verkennen van mogelijkheden om daar met cameratoezicht te werken en de bewoners toegang te geven. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

In zekere zin vraagt u dus twee dingen in één; dat is geen probleem, maar ik constateer dat even. U vraagt aan de ene kant of de pollers vervangen kunnen worden door camera's. Dat is één. Ik denk dat u op dat kader moet wachten; dat geef ik u alvast op een briefje. Het tweede punt is of er een uitzondering gemaakt kan worden voor de bewoners. Geldt dat voor alle bewoners van de hele Schilderswijk of gaat dit over de bewoners die daar meteen naast wonen, dus aan die kant van de Vaillantlaan? Adeel Mahmood (DENK). Als ikzelf kijk naar de bewoners die hier het meest door geraakt zijn … Het liefst heb ik natuurlijk dat de hele Schilderswijk daar terechtkan, maar we zijn natuurlijk ook van het praktische en we moeten ook kijken wat realistisch is. Het liefst dus heel de Schilderswijk. Ik heb ook signalen van mensen in de Stationsbuurt dat ze heel graag naar de overkant willen rijden, maar ik kan me voorstellen dat we een ruime omlijning hebben waar de Vaillantlaan zeker bij hoort. Ik zeg niet dat dat gelijk de grens moet zijn, maar ik kan me voorstellen dat dat een redelijk gebied is om mensen toegang te geven, want die worden hierdoor het hardst geraakt als ze naar hun werk of naar huis gaan. Ik denk dus aan de mensen die het meest geraakt worden, richting het gebied van de Vaillantlaan en het liefst natuurlijk in een nog groter gebied. Kavish Partiman (CDA).

Om even door te gaan op de vragen van de heer De Vuyst: is de heer Mahmood het met het CDA eens dat dit misschien een onderdeel zou kunnen zijn van het onderzoek? Dan kan worden gekeken waar dit nodig zou zijn en welke bewoners van welk gebied hiermee geholpen zouden kunnen worden, zodat we dit op een praktische manier zouden kunnen oplossen. Adeel Mahmood (DENK). Zoals u in de motie ziet, hebben we de motie niet afgekaderd. Wij zeggen: zoek uit welke mogelijkheden er zijn. Ik verwacht dat er uiteindelijk ook wordt gekeken om welke bewoners van de Schilderswijk dit gaat, misschien zelfs van de Stationsbuurt, want er zijn ook signalen dat zij graag naar de overkant willen. Ik denk dus dat dit een onderdeel kan zijn van het onderzoek zelf. Ik verneem graag wat het college zelf voorstelt. Natuurlijk zullen we daar als raadsfracties uiteindelijk ook een eigen mening over hebben. Ik roep iedereen op om voor onze moties te stemmen. De voorzitter. Door de heer Mahmood, daartoe gesteund door de heer Meinesz en mevrouw Peeck, wordt de volgende motie (DENK.1) ingediend:

58

Motie DENK.1 Geef bewoners Schilderswijk toegang De gemeenteraad van Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 6 juli 2023, ter bespreking van de programmarekening 2022 (RIS315244):). Constaterende, dat: • sinds de invoering van de pollers op Hoefkade en de Parallelweg veel Schilderswijkers bepertk zijn om in de eigen wijk te verplaatsen middels de auto; • de pollers geplaatst zijn om met name doorgaand verkeer (vanuit andere wijken) te beperken zodat er minder verkeersdrukte is in het gebied; • bewoners uit de Schilderswijk gemiddeld genomen minders auto’s bezitten dan het stedelijke gemiddelde; • bewoners uit de Schilderswijk gemiddeld genomen heel veel lopen. Overwegende dat: • veel bewoners niet blij zijn met de knip in de wijk en hiermee veel reistijd kwijt zijn om de wijk in en uit te komen; • de pollers hebben gezorgd voor verplaatsing van het probleem van verkeersdrukte, namelijk op de al drukke Vaillantlaan; • de pollers aan de Escamplaan worden vervangen, waarbij middels een pilot gewerkt wordt met cameratoezicht; • het inzetten van cameratoezicht als vervanging van de pollers in de Schilderwijk een oplossing kan zijn voor veel problemen die bewoners ervaren sinds de invoering van de Pollers; • bewoners middels kentekenherkenning toegang kunnen krijgen tot het ‘pollergebied’.

Verzoekt het college: • te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de pollers in de Schilderswijk te vervangen met cameratoezicht en op welke wijze bewoners uit de Schilderswijk toegang kunnen krijgen om het ‘pollergebied’ in en uit te kunnen. • de raad binnen 3 maanden te informeren over de uitkomsten. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Mahmood worden de volgende moties (DENK.2 en DENK.3) ingediend:

Motie DENK.2 Toepassing van het handelingskader 'professioneel controleren' bij politiecontroles De gemeenteraad van Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 6 juli 2023, ter bespreking van de programmarekening 2022 (RIS315244). Constaterende, dat: • het handelingskader 'professioneel controleren' van de politie (2020) waardevolle richtlijnen biedt voor tijdens politiecontroles en bestaat uit 4 stappen; namelijk het selecteren, uitleggen, bejegenen en reflecteren; • uit een pilot van de politieacademie in het oosten van het land blijkt dat een aanzienlijk aantal agenten (circa 93%) het handelingskader niet kent en niet toepast. Overwegende dat: • het handelingskader 'professioneel controleren' van de politie (2020) essentiële stappen en principes bevat voor het uitvoeren van politiecontroles;

59

• • • •

het wenselijk is om het belang van het kennen en toepassen van het handelingskader 'professioneel controleren' door Haagse agenten te benadrukken; het kennen en toepassen van het handelingskader 'professioneel controleren' door Haagse agenten bij controles een de-escalerende werking kan hebben en kan leiden tot meer begrip voor de controle; extra politiecontroles onder geen beding mogen leiden tot wantrouwen richting de politie en geen afbreukrisico mogen vormen voor het handelen en legitimiteit van de politie; het kennen en toepassen van het handelingskader van cruciaal belang is om het vertrouwen van de burger in de politie te behouden en de legitimiteit van politieoptreden te waarborgen.

Verzoekt het college: • in gesprek te treden met het Rijk (ministerie van Justitie en Veiligheid) en de korpsleiding van de Nationale Politie om het belang van het kennen en toepassen van het handelingskader 'professioneel controleren' (door Haagse agenten) te benadrukken; • te streven naar verplichtstelling voor Haagse agenten om te werken volgens het handelingskader 'professioneel controleren' bij politiecontroles; • het resultaat van deze gesprekken binnen 6 maanden aan de gemeenteraad te rapporteren, inclusief eventuele vervolgstappen en afspraken om de toepassing van het handelingskader te bevorderen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie DENK.3 Uitbreiding integriteitsbureau voor een veiligere werkomgeving De gemeenteraad van Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 6 juli 2023, ter bespreking van de programmarekening 2022 (RIS315244). Constaterende, dat: • er een brandbrief is gestuurd vanuit ambtenaren over de ‘toxische werkomgeving’ in het stadhuis; • er eerder al veel signalen zijn afgegeven dat medewerkers/ambtenaren nauwelijks ergens terecht kunnen met integriteitsmeldingen. Overwegende dat: • de langdurige klachten duidelijk maken dat ondanks de aandacht hiervoor er geen verbeteringen zichtbaar zijn die hebben geleid tot een veiligere omgeving en verbetering van de bestuurscultuur • het inzetten van onafhankelijke/externen in het huidige integriteitsbureau uitkomst kan bieden en toegankelijker kan zijn voor ambtenaren. Verzoekt het college: • om de huidige integriteitsbureau uit te breiden met externen in samenspraak met de vakbonden en onafhankelijke juristen. • de raad hier binnen 3 maanden over te informeren; en gaat over tot de orde van de dag. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. Allereerst wil ik stilstaan bij de inbreng van de FNV aan het begin van deze vergadering. De woorden raakten mij. Onze organisatie dient een veilige werkplek te zijn voor eenieder die er werkzaam is.

Pestgedrag, discriminatie en racisme hebben in een organisatie 60

als de onze geen plek. Met trots verwijs ik als raadslid altijd naar ons ambtelijk apparaat, een mooie mix van allerlei diverse mensen, die één ding gemeen hebben: het welzijn van onze stad. De mensen die zich dag en nacht inzetten voor onze stad, verdienen onze volledige steun. Mijn oproep aan het college is dan ook om zo snel mogelijk het gesprek aan te gaan met de organisaties die de werknemers vertegenwoordigen en om dit al dan niet vertrouwelijk terug te koppelen aan de raad, zodat wij als hoogste orgaan de vinger aan de pols kunnen houden bij het verloop van dit traject. Ik hoop dat ik hier een toezegging over kan krijgen van het college. We blikken terug op het vorige jaar, het eerste jaar van een coalitie die na een lang onderhandeltraject tot stand is gekomen. Samen met de partijen die tot het akkoord kwamen, werd een stevige basis gelegd voor structurele oplossingen voor problemen waar we als stad mee te kampen hebben. Ik denk aan de woningbouwplannen die gemaakt zijn, waarbij er extra aandacht is voor de behoefte aan betaalbaar wonen, zowel in betaalbare huur als in betaalbare koop, en voor de voorzieningen, die bij die plannen minimaal van even groot belang zijn voor een leefbare wijk. Daarnaast is mobiliteit essentieel voor het aantal woningen die we willen realiseren.

Het goedkeuren van de HOV-Binckhorst was voor onze fractie misschien een van de hoogtepunten op mobiliteitsgebied van het afgelopen jaar: een hoogwaardige ov-lijn en verbeteringen voor de doorstroming van auto's en fietsers die dit nieuwe gebied bereikbaar moeten maken. Nu we dit goedgekeurd hebben, kunnen we met een gerust hart aan de slag met die woningen. Op mobiliteitsgebied was het misschien een zooitje in de stad, maar al die werkzaamheden geven aan dat er fors wordt gewerkt en geïnvesteerd in onze infrastructuur, niet alleen voor fietser en voetganger maar ook voor de doorstroming van de auto. Kijk maar naar de Vaillantlaan. Dat was een gigantische puinhoop, maar ik denk dat we nu kunnen terugblikken op de broodnodige investeringen in die weg, waar de wijk en de gehele stad alleen maar profijt van hebben. Ook in de zorg, zowel in de jeugdzorg als in de ouderenzorg, is de planvorming voor transparanter en doeltreffender beleid ingezet. Denk bijvoorbeeld aan de hervormingen van het stelsel van de jeugdzorg, maar ook aan het starten met een traject dat meerjarige subsidies voor maatschappelijke organisaties mogelijk moet maken. Zo zou ik nog wel even door kunnen gaan. Tegelijkertijd is er veel werk aan de winkel en zijn we in een onzekere tijd beland. Als CDA blijven we doorgaan op het ingezette pad.

Daarbij maken we ons in het bijzonder zorgen over de samenwerking van het stadhuis met onze vrijwilligers- en bewonersorganisaties. We horen zorgelijke signalen over hoe juridische contracten, die top-down worden opgelegd, het werk van de vrijwilligersorganisaties eigenlijk bemoeilijken. Dit is geen gelijkwaardige samenwerking. Onze schriftelijke vragen daarover gaan we agenderen en we dienen vandaag moties over dit onderwerp mede in. Verder heeft mijn collega De Groot duidelijke standpunten op het punt van duurzaamheid en ruimtelijke ordening. Een deel van de huizen is in 2022 geïsoleerd met behulp van isolatiesubsidies en een rentekorting, maar we moeten versnellen en we moeten belemmerende regels voor bewoners en ondernemers, regels die nu contraproductief zijn, wegnemen. We moeten zorgen dat bewoners kunnen aansluiten op nieuwe warmtenetten, maar ze moeten zo weinig mogelijk overlast van deze werkzaamheden ondervinden. Uiteindelijk is het doel een betaalbare energierekening. Ook voor de luchtkwaliteit zullen we ons hardmaken, want die is op sommige plekken, zoals in de Schilderswijk, nog ondermaats. In het najaar, wanneer we de voortgangsrapportage luchtkwaliteit bespreken, komen we hierop terug om maatregelen te nemen voor een betere verkeersdoorstroming en een betere luchtkwaliteit nabij scholen. Dat is essentieel voor een leefbare en gezonde wijk.

Op ruimtelijke ordening blijven we ons hardmaken voor betaalbare woningen die hand in hand moeten gaan met voorzieningen. In Zuidwest ligt daar een grote uitdaging, een puzzel die we met elkaar moeten maken. Ook voor bestaande woningeigenaren moet de overheid staan voor betaalbaarheid. Zij moet de bewoners niet met hoge erfpachtstijgingen de armoede induwen. Tijdens het interruptiedebatje met GroenLinks werd duidelijk dat wij anders denken over het vormgeven van wijken. Waar een deel van onze raad volkshuisvesting enkel ziet als het toevoegen van woningen, gaat dit wat het CDA betreft hand in hand met voorzieningen, die wij zo belangrijk vinden. Hoewel ik vanwege de vele toezeggingen die tijdens de commissiedebatten in de afgelopen periode zijn gedaan, van plan was vandaag geen moties in te dienen, voel ik me toch genoodzaakt om een motie in te dienen, namelijk de motie Benut leegstand voor voorzieningen, met als dictum: verzoekt 61

het college te onderzoeken hoe (de aanpak van) de taskforce leegstand uitgebreid kan worden ten behoeve van het bestrijden van de woningnood en het toevoegen van genoeg voorzieningen, gericht op het benutten van leegstand, niet zijnde de (winkel)plint en dit aan te laten sluiten bij de te verwachten aanpak leegstand. Deze motie dien ik mede namens mijn collega De Groot en Rutger de Ridder van de VVD in. Voorzitter: de heer Groenewold. Lesley Arp (SP). Ik heb hier een vraag over, aangezien ik de motie van collega Thepass, waar deze motie duidelijk op geïnspireerd is, mede heb ondertekend. Ik vraag me af waar het CDA op doelt met 'voorzieningen'. Denkt het CDA dan vooral aan maatschappelijke voorzieningen zoals een huisarts of kunnen dat ook commerciële voorzieningen zijn, zoals een hotel? We hebben laatst immers geleerd dat hotels ook voorzieningen zijn. Ik ben dus benieuwd of het maatschappelijk of commercieel is. Kavish Partiman (CDA). Daarmee doelen we echt op maatschappelijke voorzieningen. Het was ook voor mij even schrikken om te horen dat hotels tot 'voorzieningen' worden bestempeld. Als het zwembad openbaar is voor iedereen, wie ben ik dan om te zeggen dat dat niet zo is? Maar volgens mij is dat niet het geval. Er wordt dus echt primair gedoeld op maatschappelijke voorzieningen. Afsluitend wil ik nog stilstaan bij een aantal voorstellen die wij steunen.

Ik begin met het voorstel van de VVD over de overlast in het Zuiderpark. Wij zouden geen CDA zijn als we niet voor meer controle op drugs- en alcoholgebruik in het park zouden zijn. We kunnen ons dus goed aansluiten bij dat voorstel. Ook het voorstel van de PvdA om de Paul Krugerlaan te verheffen tot prioritair gebied, kunnen we van harte steunen. Als CDA trekken we al jaren aan de bel over de achtergestelde positie die deze mooie winkelstraat heeft in onze stad. We hopen dat er nu eindelijk stappen worden gezet om deze winkelstraat met enorm grote potentie daadwerkelijk de kans te geven die hij verdient. De voorzitter. Door de heer Partiman, daartoe gesteund door mevrouw De Groot, wordt de volgende motie (CDA.1) ingediend:

Motie CDA.1 Benut leegstand voor voorzieningen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van programmarekening 2022-2026, Constaterende, dat: • Haagse woon- en winkelstraten momenteel veel leegstand kennen; • er een grote behoefte bestaat aan betaalbare woningen en het toevoegen van genoeg voorzieningen. Overwegende, dat: • het belangrijk is dat de winkelstraten hun functie behouden en panden bijdragen aan een leefbare winkelstraat; • Den Haag een grote woningnood kent, die vraagt om de toevoeging van betaalbare woningen aan de woningvoorraad in gelijke tred met genoeg voorzieningen; • ruimte schaars is en we leegstaande panden zouden kunnen benutten voor andere functies zoals woningen en voorzieningen; • het belangrijk is dat de plint benut blijft voor winkelruimte, en niet geschikt is voor woningen en andere voorzieningen dan winkels.

62

Verzoekt het college: • te onderzoeken hoe (de aanpak van) de taskforce leegstand uitgebreid kan worden ten behoeve van het bestrijden van de woningnood en toevoegen van genoeg voorzieningen, gericht op het benutten van leegstand, niet zijnde de (winkel)plint; • dit aan te laten sluiten bij de te verwachten aanpak leegstand. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Waar het eerst nog enkel elke tien dagen was, is het inmiddels elke acht dagen dat er in Nederland een vrouw wordt vermoord. Femicide in Nederland neemt toe. Hoe gaan we dit tegen? Meer inzicht en daarmee meer onderzoek, maar wat zeggen al die onderzoekers? Dat data hiervoor noodzakelijk zijn. Niet alleen nationale of internationale data maar ook lokale data zijn nodig, maar die ontbreken veelal. Wat weten we wel? We weten dat veel vrouwen die door hun partner of ex gedood zijn, eerder in de relatie gewurgd zijn en dat nog hebben overleefd. Verwurging is na steekwonden de grootste doodsoorzaak van vrouwelijke moordslachtoffers in Nederland, maar wat we niet weten, is hoeveel mensen verwurging meemaken en dat overleven. Dat heet 'niet-fatale verwurging' en wordt niet bijgehouden. Hulpverleners en de politie moeten dus aandacht hebben voor niet-fatale verwurging. Zij moeten dit registreren wanneer ze dit tegenkomen.

Dan weten we hoe vaak het gebeurt, onder welke omstandigheden, maar ook wat de signalen zijn. Dan kunnen we samen met onderzoekers ook richting preventieve maatregelen gaan. Hulpverleners van Veilig Thuis en de politie werken met landelijke registratiesystemen. Die kunnen we natuurlijk niet zomaar aanpassen via de gemeente, maar wat ons betreft gaan we desnoods met de hand registreren. We gaan er echter natuurlijk van uit dat de burgemeester en de gemeente zo vrij zijn om deze motie te omarmen en te zorgen dat we in Den Haag inderdaad een pilot kunnen opstarten waarin we dit soort gegevens wel gaan bijhouden. Daarom dient mijn fractie een motie in met als dictum: verzoekt het college zo snel mogelijk in te zetten op het creëren van een pilot waarbij niet-fatale wurging geregistreerd wordt door Politie Haaglanden en Veilig Thuis Haaglanden en de raad over de voortgang te informeren voor het volgende veiligheidsdebat. Deze motie wordt mede ingediend door de collega's Butt, Baboeram, Smit, Arp, Mostert, Verdonk en Sewtahal. Dat is de eerste motie. Dan de motie Onderzoek welke belemmeringen queer jongeren ervaren. In de commissie hebben we al eerder van gedachten gewisseld met wethouder Vavier over cultuursensitief en queersensitief werken. De wethouder gaf tijdens het laatste debat over de programmarekening aan dat dit meegenomen wordt in de inclusienota.

Hoewel dit natuurlijk heel goed nieuws is, vragen we ons af of de gemeente voldoende inzicht heeft in de belemmeringen die queer jongeren ervaren die te maken hebben met dakloosheid. Daarom dienen we de motie Onderzoek welke belemmeringen queer jongeren ervaren in, met als dictum: verzoekt het college een onderzoek te doen onder queer jongeren en daarbij te vragen welke belemmeringen queer jongeren ervaren bij het toetreden tot hulp en zorg, hierbij ook uit te vragen hoe de toegang tot hulp en zorg volgens hen verbeterd kan worden en de raad over de uitkomsten te informeren. De motie wordt mede ingediend door meneer Smit en mevrouw Arp. Dan het derde punt. We hebben te maken met een klimaatverandering waarvan de gevolgen steeds duidelijker worden. De afgelopen periode was het heel erg warm en zeer droog, terwijl Den Haag een aantal zeer versteende wijken heeft, zoals Transvaal en de Schilderswijk. Deze verstening zorgt voor weinig wateradaptatie, waardoor de extreme neerslag, zoals gisteren, veel druk legt op de riolering, die al dat water niet kan vasthouden. Deze verstening creëert op warme dagen extreme hitte-eilanden en in de tussentijd een overstroming met water. Dit zorgt voor enorm veel ongemak voor bewoners van deze versteende wijken. Het is ons bekend dat het college bezig is met het vergroenen van wijken in Den Haag.

Het is echter een feit dat de wijken waar het college zich nu nog inzet voor vergroening, de wijken zijn die eigenlijk best al groen zijn en dat er te weinig wordt ingezet op buurten zoals de Schilderswijk en Transvaal. De Haagse Stadspartij is van mening dat juist de minst groene wijken extra inzet verdienen om te vergroenen en niet de wijken die al best veel groen hebben. Daarom hebben we een motie met als dictum: verzoekt het college versneld bomen te planten

63

in de meest versteende wijken van Den Haag om de hittestress te verminderen en hierbij samenwerking te zoeken met de woningcoöperaties. Jongeren zijn vaak afhankelijk van het openbaar vervoer om naar school en sportclubs te gaan en sociale contacten te onderhouden. Jongeren met ouders die het financieel niet zo breed hebben, vallen na hun 12de in een ov-gat: te jong om zelf te werken of gebruik te kunnen maken van een ovstudentenpas en te oud voor een kinderkaartje. Hier komen jongeren met een Ooievaarspas alleen nog in aanmerking voor vrij reizen in het weekend en in de vakantie. Dat gaat als het aan ons ligt een beetje veranderen. We dienen de motie Ook door de week in ov in, met als dictum: verzoekt het college in gesprek te gaan met de vervoerders om de regeling voor jongeren met een Ooievaarspas van 12 tot en met 17 jaar verder uit te breiden naar doordeweekse dagen en de gemeenteraad hier zo spoedig mogelijk over te informeren. Maarten De Vuyst (GroenLinks). U zag mijn vraag natuurlijk aankomen. Oké, het gesprek kan gevoerd worden, maar u zegt daarmee nog niet dat dit gebeurt, want dan heeft u dekking nodig. Is dat de juiste interpretatie? Fatima Faïd (HSP). Ja, dat is juist. Ik ga er natuurlijk van uit dat het superconstructieve gesprekken worden en dat we ineens met z'n allen hartstikke verrast worden met: ja, we hebben het gewoon geregeld met de vervoerders.

In principe gaat het dus inderdaad om in gesprek gaan om te kijken wat de mogelijkheden zijn, maar onze ambitie zou natuurlijk wel zijn dat het geregeld wordt. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Er is natuurlijk niks mis met ambitie. Die deel ik ook, maar u bent dus ook bereid om verrast te worden door hoe die regeling eruitziet. Er staat nu heel letterlijk 'de regeling uitbreiden', maar u zoekt dus naar een betaalbare manier van vervoer voor deze groep jongeren. Fatima Faïd (HSP). We krijgen heel veel signalen dat deze groep best wel in problemen komt, want de ov-prijzen stijgen gewoon heel flink. Voor ons is het dus heel belangrijk dat er gekeken wordt hoe we deze leeftijdscategorie, die bijvoorbeeld nog niet een bijbaantje kan organiseren en die hun ouders financieel dus ook niet een beetje tegemoet kunnen komen, zo goed mogelijk comfort kunnen bieden om toch gebruik te kunnen maken van het ov om naar school te gaan, maar vooral ook voor sociale contacten en zo. Het liefst willen we natuurlijk dat het gewoon goed geregeld wordt, maar ik kan me voorstellen dat je in gesprekken met het openbaarvervoerbedrijf misschien tot andere creatieve oplossingen komt. Dan kan de wethouder ons daar weer over informeren. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag).

Die kinderen kunnen toch ook gewoon fietsen door de stad? Vanaf 12 jaar moet je in principe naar het voortgezet onderwijs, door de hele stad. Fatima Faïd (HSP). Dat klopt: kinderen kunnen soms ook gewoon fietsen. Dat is ook een mogelijkheid, maar het heeft vooral ook een beetje te maken met keuzes. Als je heel veel geld hebt, heb je heel veel keuze. Als je heel weinig geld hebt en bijvoorbeeld niet kan fietsen, omdat dat niet lukt - dat kan ook; er zijn kinderen die niet kunnen fietsen, bijvoorbeeld omdat ze een beperking hebben; ik noem maar wat - zou het toch heel fijn zijn als je gewoon de keuzemogelijkheid hebt om gebruik te maken van het openbaar vervoer. Voor ons is het heel belangrijk dat we kansengelijkheid, ook in dit soort dingen, gewoon met z'n allen proberen vast te houden. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Als mensen een beperking hebben, hebben we daar regelingen voor. Daar zijn we ook voorstander van en zij moeten ook gebruik kunnen maken van alle voorzieningen in het ov zoals we die hebben. Maar ook als je wat rijkere ouders hebt, gaan die de tickets niet betalen. Die zeggen gewoon: ga op de fiets. Dan kom je ook de hele stad door, met goede afspraken. Als het fietsen het probleem is - dat kan als ze het geld niet hebben - dan moeten we naar de Stichting Leergeld, die dit doet.

Ik begrijp dus niet welk probleem we hiermee precies gaan oplossen, behalve dat die tram veel duurder wordt en het heel veel gaat kosten. Gebruik de fiets!

64

Fatima Faïd (HSP). Ik hoor wat u vindt, maar wij vinden dat niet. Wij zien ook dat heel veel kinderen wél gebruikmaken van het openbaar vervoer, bijvoorbeeld omdat de school te ver weg is; ik noem maar wat. Wij vinden het dus wél heel belangrijk dat kinderen, ook als zij arm zijn, nog steeds gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer. Ik was bij het leerlingenvervoer. Uit de beantwoording van onze technische vragen bleek dat het leerlingenvervoer op dit moment niet over een pollerontheffing beschikt omdat het geen Wmovervoer is. Dat is natuurlijk een beetje gek, want het Wmo-vervoer en het leerlingenvervoer worden verzorgd door dezelfde aanbieder. De vervoerder beschikt wel over pollerpassen, maar mag die niet inzetten voor het leerlingenvervoer. Wat ons betreft moeten alle kinderen gewoon comfortabel kunnen reizen. Wij horen dat heel veel kinderen ook echt heel laat thuiskomen omdat ze in een file staan of zo. Daarom dienen we de motie Laat leerlingenvervoer niet omrijden in, met als dictum: verzoekt het college de pollerontheffing niet alleen bij het Wmo-vervoer ter beschikking te stellen maar die ook bij de vervoerder aan te bieden voor het leerlingenvervoer en de raad over de uitkomsten te informeren. De motie is medeondertekend door mevrouw Arp van de SP. We hebben nog twee andere moties, ten eerste de motie Red de kroon.

Mijn fractie is ter ore gekomen dat het college de kapvergunningsplicht in achtertuinen nog steeds wil afschaffen. Dit baart ons zorgen. Vergunningsaanvragen werken als drempel om tot daadwerkelijke kap over te gaan en staan garant voor een herplantplicht. Vooral in tijden waarin hittestress en waterberging belangrijke thema's zijn en het college het kroonoppervlak wil vergroten met 5%, moeten er wat ons betreft regels blijven voor het kappen van bomen, zeker van grote bomen die jaren van groei nodig hebben om tot een groot kroonoppervlak te komen. We dienen daarom de motie Red de kroon in, met als dictum: verzoekt het college de kapvergunning voor bomen met een omtrek van meer dan 90 centimeter te handhaven om zo grote bomen met veel kroonoppervlak te behouden voor de stad. Tot slot hebben we een motie over de leegstandsverordening, met als dictum: verzoekt het college zo spoedig mogelijk te komen met een leegstandsverordening die erop gericht is om leegstaande panden zo snel mogelijk weer te (laten) gebruiken. De motie wordt mede ingediend door mevrouw Arp van de SP. Vandaag is de laatste raadsvergadering voor het reces. Het was wat ons betreft een enerverend jaar. Sommige collega's hebben al gerefereerd aan de oorlog in Oekraïne, maar ook in dit huis was het een enerverend jaar.

Mede namens mijn fractie wil ik de griffie, de gastvrouwen en gastmannen, de beveiligers, de ambtenaren en natuurlijk mijn matties van de Amarecommissie van harte bedanken voor hun steun en hulp. Ze ondersteunen ons altijd heel goed. Ik wil iedereen een fijne vakantie wensen met lekker een beetje uitrusten. (Geroffel op de tafels) De voorzitter. Bij dat laatste sluit ik me natuurlijk van harte aan. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door mevrouw Arp, worden de volgende moties (HSP.1 en HSP.2) ingediend:

Motie HSP.1 Laat leerlingenvervoer niet omrijden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van D.1 Programmarekening 2022 (RIS315244). Constaterende, dat: • het leerlingenvervoer en WMO vervoer door dezelfde aanbieder worden uitgevoerd; • het onderscheid tussen deze twee vormen van vervoer onmogelijk te maken is nu zowel het WMO vervoer als het leerlingenvervoer door één aanbieder uitgevoerd wordt. Overwegende, dat: • het belangrijk is om kinderen die gebruik maken van het leerlingenvervoer zo comfortabel mogelijk te laten reizen en de reistijden in te korten; 65

•

er op dit moment onnodig omgereden wordt terwijl de vervoerder wel beschikt over pollerontheffing maar die niet mag toepassen in het leerlingenvervoer.

Verzoekt het college: • de pollerontheffing niet alleen bij het WMO vervoer ter beschikking te maar die ook bij de vervoerder aan te bieden voor het leerlingenvervoer; • de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HSP.2 Maak werk van leegstandsverordening De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023 ter bespreking van F Programmarekening 2022 / Resultaatbestemming 2022 / Accountantsverslag jaarrekening 2022 / Voorjaarsnota 2023 en 4-maandrapportage 2023 Overwegende, dat: • er tijdens de grootste wooncrisis sinds jaren nog steeds woningen en andere gebouwen langdurig leegstaan; • er het afgelopen jaar meerdere partijen schriftelijke vragen hebben ingediend over verkrotte en leegstaande panden, waarbij het college in de antwoorden aangeeft niet te beschikken over de juiste middelen om gebruik of herstel af te dwingen. Constaterende, dat: • leegstand de stad niet mooier maakt; • het in gebruik nemen van langdurige leegstaande panden een eenvoudige bijdrage levert aan het verminderen van de effecten van de wooncrisis; • er in de gemeenten Utrecht en Amsterdam recent leegstandsverordeningen zijn ingevoerd waarbij de gemeente bijvoorbeeld ook huurders kan aandragen. Verzoekt het college: • zo spoedig mogelijk te komen met een leegstandsverordening die erop gericht is om leegstaande panden zo snel mogelijk weer te (laten) gebruiken. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door de heer Smit en mevrouw Arp, wordt de volgende motie (HSP.3) ingediend:

Motie HSP.3 Onderzoek welke belemmeringen queer jongeren ervaren De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van D.1 Programmarekening 2022 (RIS315244).. Constaterende, dat: • queer jongeren het daklozenloket over het algemeen niet of moeizaam weten te vinden ofwel actief vermijden; • de gemeente weinig inzicht heeft in de leefwereld van queer jongeren die te maken hebben met dakloosheid en welke belemmeringen zij ervaren bij het aanvragen en aanmelden voor hulp en zorg.

66

Overwegende, dat: • iedereen in Den Haag toegang moet krijgen tot zorg en hulp die voor hen passend is; • queer jongeren extra kwetsbaar zijn wegens discriminatie en marginalisatie en tevens meer risico lopen slachtoffer te worden van geweld; • verschillende hulp- en belangenorganisaties aangeven zich zorgen te maken over de mate van zorgvermijding en de algehele veiligheid van queer jongeren die te maken hebben met dakloosheid. Verzoekt het college: • een onderzoek te doen onder queer jongeren en daarbij te vragen naar welke belemmeringen queer jongeren ervaren bij het toe treden tot hulp en zorg; • hierbij ook uit te vragen hoe de toegang tot hulp en zorg volgens hen verbeterd kan worden; • de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Faïd worden de volgende moties (HSP.4, HSP.6 en HSP.7) ingediend:

Motie HSP.4 Ook door de week in OV De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van het voorstel van college inzake de programmarekening 2022 (RIS315244); Constaterende, dat: • de kosten van het openbaar vervoer in 2023 met7,24% zijn gestegen en in 2024 verder zullen stijgen; • met name jongeren met ouders met een kleine beurs beperkt worden in hun bewegingsvrijheid vanwege de kosten. Overwegende, dat: • kinderen vanaf 12 jaar niet meer in aanmerking komen voor speciaal tarief in het OV en het volledige bedrag gaan betalen; • jongeren tot en met 17 jaar nog niet genoeg inkomsten uit werk kunnen krijgen om de vervoerskosten zelf te betalen waardoor de kosten hiervoor door de ouders moeten worden gedragen; • veel jongeren afhankelijk zijn van het ov om naar school, sportclub of sociale contacten te gaan; • we mensen willen stimuleren om vaker voor het openbaar vervoer te kiezen en we vervoersarmoede willen tegengaan; • het goed is als jongeren al vertrouwd raken met duurzaam vervoer zodat zij deze keuze in de toekomst als vanzelfsprekend maken; • nu de ooievaarspas alleen voorziet in gratis reizen in weekends en vakanties.

Verzoekt het college: • in gesprek te gaan met de vervoerders om de regeling voor jongeren met een Ooievaarspas van 12 t/m 17 jaar verder uit te breiden naar door de weekse dagen; • de gemeenteraad hier zo spoedig mogelijk over te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

67

Motie HSP.6 Redt de kroon De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake programmarekening 2022( RIS 315244), constaterende, dat: • het college de kapvergunning voor alle bomen in achtertuinen wil afschaffen; overwegende, dat: • veel bomen in achtertuinen een diameter van 90 cm of meer hebben; • bomen een groeiperiode van 15 tot 30 jaar nodig hebben om tot deze omtrek te komen; • deze bomen een grote bijdrage leveren aan het kroonoppervlak in Den Haag; • het college streeft naar 5% meer kroonoppervlak in 2030; • door het kappen van bomen met een omtrek van meer dan 90 cm juist veel kroonoppervlak verdwijnt; • verdwijnen van juist grotere bomen in achtertuinen zorgt voor meer hittestress in de stad en minder opnamecapaciteit van de bodem bij veel regenwater; • bomen in de achtertuin een belangrijke bijdrage leveren aan de biodiversiteit: • particuliere bomen in achtertuinen een belangrijke leefgebied zijn voor insecten en vogels; • bomen in achtertuinen ook voor omringende bewoners van belangrijke waarde zijn voor hun leefomgeving; • het aanvragen van een kapvergunning een psychologische barrière is om over te gaan tot kappen; • met het vervallen van de kapvergunning in achtertuinen ook de herplantplicht verdwijnt; verzoekt het college: • de kapvergunning voor bomen met een omtrek van meer dan 90 cm

te handhaven om zo grote bomen met veel kroonoppervlak te behouden voor de stad. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HSP.7 Snel weg met die stenen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake programmarekening 2022( RIS 315244), Constaterende, dat: • de afgelopen periode heel warm en droog was; • Den Haag een aantal versteende wijken heeft zoals Transvaal en de Schilderswijk. Overwegende, dat: • verstening zorgt voor hitte eilanden en daarmee gepaard gaand fysiek ongemak; • door verstening er minder wateradaptie is waardoor er meer druk op het riool komt te staan bij hevige regenval; • groen bijdraagt aan het woon plezier van de inwoners van deze wijken; • er van de vorig jaar uitgedeelde bomen er zo’n 280 in de twaalf minst groene wijken terecht • kwamen. De twaalf meest bomenrijke wijken van de stad ontvingen er zo’n 400. • juist de meest versteende wijken als eerste moeten vergroenen; 68

• • •

het college de ambitie heeft om Den Haag te vergroenen; er haast met vergroenen gemaakt moet worden in de versteende gebieden; hierbij samenwerking gezocht kan worden met woningcorporaties i.v.m. beschikbare gronden en het aanhaken van diverse wijken.

Verzoekt het college: • versnelt bomen te planten in de meest versteende wijken van Den Haag om de hittestress te verminderen; • hierbij samenwerking te zoeken met de woning coöperaties. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door mevrouw Butt, mevrouw Mostert, mevrouw Baboeram, de heer Smit, mevrouw Verdonk en mevrouw Arp, wordt de volgende motie (HSP.5) ingediend:

Motie HSP.5 Haagse pilot registratie niet-fatale wurging. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van Programmarekening 2022 (RIS 315244). Constaterende, dat: • elke 8 dagen een vrouw wordt vermoord in Nederland (femicide); • verwurging na steekwonden de grootste doodsoorzaak is van vrouwelijke moordslachtoffers in Nederland; • de overheid, politie en Veilig Thuis niet bijhouden hoeveel mensen verwurging meemaken en overleven. Overwegende, dat: • het belangrijk is dat het college zich inzet tegen femicide, en daarbij een leidende rol kan oppakken; • we overkoepelend beleid missen m.b.t. het registreren van femicide en gezien de toename hiervan in Nederland lokaal beleid kan bijdragen aan het terugdringen ervan; • deze cijfers hard nodig zijn om preventieve maatregelen op te stellen en zo fatale gevallen te voorkomen; • onderzoekers aangeven dat naast internationale cijfers, lokale data ook cruciaal is om verandering teweeg te brengen. Verzoekt het college: • zo snel mogelijk in te zetten op het creëren van een pilot waarbij niet-fatale wurging geregistreerd wordt door Politie Haaglanden en Veilig Thuis Haaglanden; • de raad over de voortgang te informeren voor het volgende veiligheidsdebat. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lesley Arp (SP). Voorzitter.

Nu het stof na afgelopen week wat is neergedaald, vind ik het wel netjes om de voormalige wethouders Parbhudayal en Mulder te bedanken voor hun werk voor de stad. We waren niet bepaald ideologische bondgenoten, zeker op het punt van de zorg, maar ik kijk wel terug op inhoudelijke debatten in een goede sfeer. Hoewel het college een ongewisse toekomst tegemoet gaat, kunnen we niet stilstaan. Sommige dingen kunnen simpelweg niet wachten tot de verkenning is afgerond. Als ik het college vandaag één ding mag meegeven als prioriteit, is dat de verplaatsing van 69

de woonwagenlocatie Energiestraat, waar de leefbaarheid al lange tijd in het gedrang is. Niet voor niets staat deze ambitie ook in het huidige coalitieakkoord. Dit gaat niet alleen mijn partij aan het hart. Ook de collega's Dubbelaar en Kruis vragen hier al langere tijd aandacht voor. Als het college weet dat bewoners in een onleefbare situatie zitten, moeten we hun vertrouwen in de politiek niet op de proef stellen. Daarom een motie die het college oproept uiterlijk na het zomerreces met een concreet plan te komen voor de verplaatsing van de Energiestraatlocatie. De motie wordt mede ingediend door de PVV, Hart voor Den Haag, de Partij voor de Dieren, D66, de Haagse Stadspartij, de ChristenUnie/SGP, GroenLinks, de VVD en de Partij van de Arbeid. Ik hoop dat de burgemeester deze breed gesteunde oproep ter harte neemt. Dan nu over de programmarekening. Meerdere mensen hebben het al aangehaald: er zijn miljoenen op de plank blijven liggen en de financiële buffer van de gemeente is weer wat op peil. Dit staat in schril contrast met de realiteit die veel mensen ervaren als ze hun persoonlijke huishoudboekje bekijken. Helaas zien we om ons heen dat steeds meer stadsgenoten de eindjes niet meer aan elkaar kunnen knopen en in de schulden belanden. Soms zijn die schulden zo problematisch geworden dat beschermingsbewind aangevraagd moet worden.

Velen van ons hebben weleens verhalen gelezen over malafide bewindvoerders die niet altijd correct omgaan met de financiën van de inwoner, waardoor die dieper in de schulden komt. Ook de gemeente betaalt dan mee aan het in stand houden van het probleem. Op dit moment is het vanuit de onderbewindgestelde ook niet mogelijk om de bewindvoerder te evalueren, terwijl dat andersom wel kan. Zo worden misstanden onder de pet gehouden. Daarom een motie van mijn collega Ramesar, die het college verzoekt ervoor te zorgen dat inwoners minimaal een keer per jaar hun bewindvoerders kunnen evalueren met een medewerker van de gemeente Den Haag, mee te nemen dat van de evaluatie ook een verslag wordt gemaakt, zodat dit in het geval van misstanden gebruikt kan worden voor het indienen van een klacht bij de kantonrechter, inwoners die het beschermingsbewind vergoed krijgen via de bijzondere bijstand, schriftelijk hierover te informeren en deze informatie ook op denhaag.nl te vermelden, zodat inwoners in het geval van een postblokkade alsnog op de hoogte kunnen worden gesteld van deze informatie en de raad uiterlijk in Q1 2024 te informeren over de uitkomsten van de meldingen. Deze motie wordt mede ingediend door de heer Smit van de Partij voor de Dieren, mevrouw Faïd van de Haagse Stadspartij en mevrouw Verdonk van Hart voor Den Haag.

Ook hoge huren en energierekeningen zijn voor veel van onze inwoners een probleem. Steeds meer huurders van vochtige en tochtige woningen komen in actie. De SP is blij met de toezegging van de wethouder Duurzaamheid dat we binnenkort meer informatie krijgen over het aantal transitieklaar gemaakte woningen per corporatie, maar zal blijven hameren op duidelijke afspraken voor de toekomst. Deze discussie krijgt daarom nog zeker een staartje wanneer we na het reces de prestatieafspraken gaan bespreken. U kent de SP ook als een partij die in de bres springt voor meer woonzekerheid. In de Tweede Kamer is het besef doorgedrongen dat tijdelijke contracten in het ergste geval een voorportaal kunnen zijn voor dakloosheid, maar toch kunnen projectontwikkelaars met gebruik van tijdelijke doelgroepcontracten ervoor blijven zorgen dat huurders in precaire situaties belanden. Dat blijkt ook uit recente informatie over het project Plesmanduin, waar jonge mensen met cruciale beroepen genoegen moeten nemen met tijdelijke huurcontracten. Naar aanleiding hiervan heb ik een motie die mede wordt ingediend door de Haagse Stadspartij.

De motie verzoekt het college in principe geen medewerking meer te verlenen aan nieuwe bouwplannen en projecten waarbij projectontwikkelaars en corporaties met tijdelijke doelgroepcontracten willen werken, met uitzondering van campuscontracten, en indien hier wel medewerking aan wordt verleend, de projectontwikkelaar of woningcorporatie verantwoordelijk te maken voor herhuisvesting zodra het contract afloopt. Dan ons openbaar vervoer. De SP heeft er nooit een geheim van gemaakt dat wij het liefst zien dat openbaar vervoer in ieder geval voor bepaalde doelgroepen gratis wordt. Het bureau Innovee heeft recent een onderzoek verricht naar gratis en goedkoop ov voor doelgroepen. Daar kwam in onze ogen een interessante optie uit, namelijk goedkope meerpersoonstickets. Dit vergt slechts een structurele investering van € 115.000 van de gemeente, maar kent in onze ogen ook veel voordelen. Mensen kunnen kosten besparen en kiezen sneller voor schoner vervoer en we kunnen Den Haag en Scheveningen als bestemming voor een dagje uit op de kaart zetten. Dit voorstel zou onzes inziens dus prima passen in de goednieuwsshow die eerder door de heer Bom is voorgesteld. Daarom een motie met de heer Meinesz van Hart voor Den Haag, die het college verzoekt in kaart te brengen of en hoe 70

de € 115.000 die nodig is voor het doorvoeren van een meerpersoonsticket in de aankomende begroting past, in gesprek te gaan met HTM over de mogelijkheden voor een proef met een meerpersoonsticket en de voortgang terug te koppelen aan de raad. Voorzitter: de heer Van Zanen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Kunt u mij even uitleggen wat een meerpersoonsticket precies is? Ik heb namelijk de rest van de motie nog niet op het RIS kunnen vinden. Lesley Arp (SP). Er is een onderzoek geweest van Innovee naar aanleiding van een aantal aangenomen moties, volgens mij van mevrouw Holman en de ChristenUnie/SGP. Daar kwamen meerdere opties uit voor gratis of goedkoop openbaar vervoer. Dit is eigenlijk een optie die heel erg kijkt naar wat er in Duitse steden wordt gedaan. Je verbindt dan een goedkoop ticket aan bijvoorbeeld een groep van vier à personen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dus het voorstel is: één ticket waarmee je met de trein en tram tot en in Den Haag kunt komen. Lesley Arp (SP). Nee, het onderzoek dat eerder is gedaan, richt zich natuurlijk vooral op tramvervoer, dus echt op het lokale vervoer. Maarten De Vuyst (GroenLinks). U vraagt in het eerste dictum al om te kijken of het in de komende begroting past.

U vraagt echter niet om het al in de begroting op te nemen, maar om aan te geven of het onder de lopende kosten kan vallen en, zo niet, hoeveel het echt zou kosten en wat je daar dan voor krijgt. Is het zoiets? Lesley Arp (SP). Ja, in het tweede punt verwijzen we inderdaad ook naar het gesprek dat hierover met de HTM gevoerd zou moeten worden. Wij zouden graag zien dat deze optie onderzocht wordt, inderdaad ook om te kijken of het te dekken is in het programma Mobiliteit, omdat wij zien dat het bedrag echt te overzien is. We hebben heel veel maatregelen genomen om autogebruik te ontmoedigen, bijvoorbeeld naar drukke bestemmingen, en we denken dat dit een maatregel zou kunnen zijn waarmee je het iets anders aanpakt door schoon vervoer meer aan te moedigen met een financiële prikkel. Om in de sfeer van de goednieuwsshow te blijven: wat is er mooier dan bewoners die zich verenigen voor hun eigen buurt? Ik doel op de omwonenden van buurtboerderij Jacobahof, die vorige week onze raadzaal bezochten. De SP is blij met de tussentijdse oplossing voor het Jacobahof die is geboden door wethouder Kapteijns, namelijk de inzet van de Dienst Stadsbeheer, zodat deze parel voor de wijk in de zomer open kan blijven. We hebben vernomen dat er op 23 september met de buurt wordt gesproken over de plannen voor de lange termijn.

Mijn fractie wil van het college weten of de raad direct daarna kan worden geïnformeerd. Mocht er dan toch nog geen langetermijnoplossing in zicht zijn - ik hoop natuurlijk dat dat niet het geval is - wil het college dan coulant zijn met het voortzetten van de tussenoplossing? Graag een heldere reactie hierop. Ik rond af. Bij de bespreking van de programmarekening hadden we het ook nog even over een aantal recente verre dienstreizen van wethouders. Mijn collega Hoefsloot hield daar een pleidooi voor bescheidenheid van ambtsdragers. Na het debat van vorige week past ons volksvertegenwoordigers misschien ook wel enige bescheidenheid, maar dat terzijde. Afsluitend zou ik graag nog een motie van collega Hoefsloot indienen, getiteld Een wethouder met klasse vliegt economy. Deze roept het college op geen businessclass meer te vliegen. Ze is mede ingediend door de heer Kruis van de PVV. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dank aan mevrouw Arp voor de interessante motie, waarbij ik wel de vraag heb of dit de kern van het probleem is. Of zit de kern van het probleem in die dienstreizen en de vraag wanneer die effectief en nuttig zijn?

71

Lesley Arp (SP). Dat is zeker waar. We hebben natuurlijk ook meerdere vragen gesteld bij het dienstreizendebat, allereerst, wat ons betreft, over die twee grote reizen naar New York. Wij hebben er ook wel vraagtekens bij of dit de grote prioriteiten waren voor het college. Ik denk eerlijk gezegd dat we meer moeten inzetten op ander lobbyactiviteiten. Maar goed, daar verschillen partijen over van mening. Tegelijkertijd denk ik wel dat als je zoiets doet - dat heeft onze voorkeur dus absoluut niet - je soberheid moet betrachten. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dank voor dit duidelijke antwoord. Over de soberheid twijfelt mijn fractie nog. Aan de ene kant begrijpen we heel goed waar de SP op doelt. Aan de andere kant willen we ook graag dat als een wethouder of de burgemeester overzees zou moeten en we het daar misschien over eens zijn, die persoon dan ook fris moet aankomen, snel aan het werk moet kunnen en zo snel mogelijk weer terug moet kunnen naar Den Haag en daar ook weer door moet werken. Hoe kijkt de SP daarnaar? Lesley Arp (SP). Daar denk ik dat we echt van mening verschillen. We zien bijvoorbeeld bij die twee verre reizen dat een wethouder - ik ga geen namen noemen - wel economy heeft gereisd. Ik denk dat dat gewoon een prima optie is. Als mensen meer beenruimte nodig hebben of zo, ga ik er niet moeilijk over doen als ze een wat ruimer stoeltje bestellen.

Maar nogmaals, liever niet, die vliegreizen hebben wij echt liever niet. En kijk naar het verschil in bedrag, naar die € 4.000 die je neertelt en wat je daarmee voor een gemiddelde inwoner kan doen. Dat zou maanden stress schelen voor sommige mensen. Dus ik ben er echt voor om zo veel mogelijk economy te reizen, het liefst alleen maar. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zou de SP dan graag ook willen uitnodigen om misschien samen eens te kijken naar hoe we als raad vooraf beter betrokken kunnen worden bij die dienstreizen. Daar kunnen we misschien een stevigere rol pakken. Dan denk ik dat we deze discussie ook minder vaak hoeven te voeren. Lesley Arp (SP). Dat ben ik zeker met de VVD eens. Ik ben ook heel blij met de toezegging die is gedaan aan onze fractie om volgens een bepaalde standaardmanier te gaan rapporteren over de dienstreizen en ook meer een afweging te maken van de kosten en dat duidelijk in een brief te zetten richting de raad. Daar ben ik heel blij mee. Dus ik denk dat we hier gewoon soberder mee om moeten gaan. Dan rest me niets anders dan dit college nog een behouden vlucht te wensen. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door de heer Kruis, wordt de volgende motie (SP.1) ingediend:

Motie SP.1 Een wethouder met klasse vliegt economy De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmarekening 2022. Constaterende, dat: • de wethouder Stedelijke Ontwikkeling, Strategie en Europa voor zijn dienstreis naar New York voor € 7044,30 met businessclass de oceaan over is gevlogen; • zijn ambtenaren achterin in economy class zaten; • de wethouder Armoede, Inclusie en Volksgezondheid voor haar dienstreis naar New York wel economy is gevlogen. Van mening, dat: • politieke ambtsdragers bescheidenheid past zodat zij niet te ver af komen te staan van de dagelijkse realiteit van de mensen waarvoor ze op die plek zitten.

72

Roept het college op: • geen businessclass meer te vliegen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door de heer Smit, mevrouw Faïd en mevrouw Verdonk, wordt de volgende motie (SP.2) ingediend:

Motie SP.2 Evalueer de bewindvoerder De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 6 juli 2023, ter bespreking van F.1 Voorstel van het college inzake Programmarekening 2022 (RIS315244). Constaterende, dat: • het op dit moment niet mogelijk is voor onderbewindgestelden om hun bewindvoerder te evalueren; • het hierdoor mogelijk is dat inwoners langer dan nodig onder bewind staan; • de gemeente hierdoor onnodig extra kosten maakt via de bijzondere bijstand voor de kosten van bewindvoering voor de onderbewindgestelde. Overwegende, dat: • inwoners hun klacht eerst met de bewindvoerder dienen te bespreken; • de bewindvoerder uiteindelijk bepaalt of een klacht een klacht is en dan zelf bepaalt of een klacht wordt doorgezet naar de klachtenafhandeling; • inwoners dus door de bewindvoerder in een wurggreep gehouden kunnen worden; • het heel belangrijk is dat inwoners misstanden kunnen melden en dat dit ook goed geregistreerd wordt in het belang van het indienen van een klacht bij de kantonrechter; • het op deze manier ook mogelijk is om misstanden op te sporen bij bewindvoerders wanneer er meerdere klachten over hetzelfde kantoor binnenkomen.

Verzoekt het college: • ervoor te zorgen dat inwoners minimaal 1 keer per jaar (eventueel met bescherming van de privacy van de onderbewindgestelde) hun bewindvoerders kunnen evalueren met een medewerker van de gemeente Den Haag; • mee te nemen dat van de evaluatie ook een verslag wordt gemaakt zodat dit in het geval van misstanden gebruikt kan worden voor het indienen van de klacht bij de kantonrechter; • inwoners die het beschermingsbewind vergoed krijgen via de bijzondere bijstand schriftelijk hierover te informeren; • deze informatie ook op www.denhaag.nl te vermelden zodat inwoners in het geval van een postblokkade alsnog op de hoogte kunnen worden gesteld van deze informatie. • de raad in Q1 2024 te informeren over de uitkomsten van de meldingen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door de heer Meinesz, wordt de volgende motie (SP.3) ingediend:

Motie SP.3 Goed nieuwsshow voor groepen in het OV De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmarekening 2022 (RIS315244).

73

Constaterende, dat: • een groep of huishouden die samen reist in de auto vaak goedkoper uit is dan met huidige opties binnen het OV; • uit onderzoek van Inno-V is gebleken dat bereidheid van automobilisten om binnen Den Haag vaker met het openbaar vervoer te reizen, in plaats van met de auto, met 76% hoog ligt; • 42% echter de prijs van het OV als barrière ziet; • voorbeelden in Duitsland laten zien dat aantrekkelijke tarieven zorgen voor een fors hoger gebruik van het OV; • het invoeren van een meerpersoons OV-ticket bij de HTM slechts een bijdrage van 115.000 structureel van de gemeente vraagt. Overwegende, dat: • er veel maatregelen genomen worden om autoritten naar drukke plekken zoals de kust te ontmoedigen, maar er minder aantrekkelijke alternatieven worden aangereikt; • het aanbieden van een meerpersoonsticket past bij de ambities van de gemeente om autoritten naar toeristische hotspots en evenementen te ontmoedigen; • in het licht van de overstap naar schoner vervoer het verstandig is om meer mensen naar het OV te lokken; • Den Haag een positieve actie goed kan gebruiken om de stad in een goed licht te plaatsen bij zowel bewoners als bezoekers van verschillende inkomensgroepen, zowel in het hoog- als laagseizoen; • het onderzoek van Inno-V de optie van een meerpersoonsticket positief beschrijft.