RIS316316 Notulen raad 6 juli 2023

ingezet worden bij de volgende begrotingsvoorbereiding. In 2022 zijn er projecten en werkzaamheden niet uitgevoerd. De oorzaken daarvan zijn onder andere personeelstekorten en prijsstijgingen. Daardoor is er € 21,7 mln. uit verschillende programma's niet besteed. D66 maakt zich daar zorgen over; collega Assad heeft die al eerder geuit. Eerder heeft het college in de commissiebehandeling gezegd dat dit bedrag naar de projectreserves gaat, zodat deze 19

projecten en werkzaamheden alsnog worden uitgevoerd in 2023. Maar de personeelstekorten zijn binnen een jaar niet opgelost en de verwachting is niet dat de prijsstijgingen stoppen. Daarom is mijn vraag aan het college hoe het gaat voorkomen dat in 2023 opnieuw gelden overblijven en projecten en werkzaamheden geen doorgang vinden. D66 is natuurlijk de partij van gelijke kansen. U weet dat gelijke kansen beginnen in de klas, maar het lerarentekort ondermijnt die gelijke kansen voor ieder kind. Zij-instromers kunnen ons enorm helpen, maar we hebben nog te veel potentiële zij-instromers die langs de kant blijven staan omdat ze die carrièreswitch niet durven te maken. Een terugkeergarantie kan aan gemeenteambtenaren net dat zetje geven dat zij nodig hebben om die overstap wél te maken. Daarop willen wij sturen met de motie Terugkeergarantie voor zij-instromers onderwijsopleiding van collega Verduin, met als dictum: verzoekt het college om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn binnen de gemeente Den Haag om een terugkeergarantie te ontwikkelen voor werknemers die de stap willen maken naar een zijinstroomtraject binnen het onderwijs en de raad over de uitkomsten hiervan te informeren voor de komende begrotingsbehandeling. Eer is nog iets anders wat onmisbaar is voor goed onderwijs, namelijk een laptop.

Tijdens de pandemie heeft de gemeente via Stichting Leergeld honderden laptops aan kansarme kinderen uitgeleend, maar die specifieke subsidies stoppen en aanvragen zijn afgewezen, met als risico dat de kloof tussen scholieren met een grote beurs en scholieren met een kleine beurs groeit. Dat mag niet. Die kloof kan nog worden gedicht in de derde subsidieronde. Daarom de motie Inventariseer specifieke behoeften bij derde subsidieronde van de collega's Mostert, Holman en Baboeram, met als dictum: roept het college op om bij de derde subsidieronde specifiek in contact te treden met organisaties zoals Leergeld Den Haag om met hen de specifieke behoefte van gezinnen met een kleine beurs helder te krijgen. Dan het klimaat. We weten dat het klimaat verandert en dat het steeds heter wordt. Daarom moeten we ook nadenken over klimaatadaptatie. Hoe bouwen we zo aan onze stad dat het in de hete zomers iets koeler wordt? Zeker ons raadslid Caroline Verduin, de officieuze ambassadeur van de Half-Polen, kijkt dan naar vergeten arbeidsmigranten die vaak in de hitte moeten werken, maar niet in de koelte kunnen rusten.

Daarom de motie Koelteplekken voor dakloze EU-arbeidsmigranten en dakloze mensen van de collega's Verduin en Mostert, met als dictum: verzoekt het college met de betrokken lokale organisaties nog voor het zomerreces om tafel te gaan om voor deze zomer nog te voorzien in het beschikbaar stellen van geschikte koelteplekken voor dakloze EU-arbeidsmigranten en dakloze mensen, de beschikbaarheid van deze koeltelocaties breed en in samenwerking met de verschillende organisaties en locaties actief onder de aandacht te brengen van de verschillende doelgroepen en waar mogelijk extra te ondersteunen, te laten monitoren in hoeverre en door welke groepen hier deze zomer gebruik van wordt gemaakt, de voor deze zomer ingezette acties ten aanzien van koeltelocaties aan het eind van de zomer te evalueren en voor volgend jaar tijdig en zo nodig aangepaste maatregelen te treffen in samenwerking met de ondersteunende organisaties en de raad zo spoedig mogelijk over de voortgang en de concrete afspraken te informeren. In een groene stad laten mensen de auto staan en pakken ze de tram, de fiets of de elektrische deelscooter. Maar hoewel de elektrische deelscooters veel voordelen hebben, zijn er ook nadelen. We vinden deelscooters terug in natuurgebieden, waar ze helemaal niet mogen komen.

En deelscooters scheuren bijvoorbeeld ook door plekken als de Grote Marktstraat, terwijl ze daar niet thuishoren. Onontkoombaar? Zeker niet. Je kan bij deelscooters namelijk installeren hoe hard ze kunnen in welke gebieden en waar ze wel of niet kunnen rijden. Laten we daar gebruik van maken, voor ons klimaat en voor de leefbaarheid in de stad. Daarom de motie Begrens deelscooters met de collega's Mekers, Sewtahal, Gerritsen, De Vuyst en Klokkenburg, met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken welke gebieden in Den Haag baat hebben bij het invoeren van geofencing, te bepalen welke types geofencing waar ingezet dienen te worden en hierover met een voorstel naar de raad te komen. Kavish Partiman (CDA). Ik vind dit een interessant voorstel van D66, maar ik vraag me af hoe geofencing zou moeten werken. Als je op je scooter rijdt en op een gegeven moment op de grens van het gebied komt, stopt die scooter dan met rijden? Hoe moet ik me dat voorstellen?

20

Marieke van Doorn (D66). Ik ben geen technisch expert, maar ik heb begrepen dat de scooter dan stapvoets gaat rijden. Het is dus niet zo dat hij ineens stopt, maar je denkt wel: hé, er is iets aan de hand. Kavish Partiman (CDA). We weten allemaal dat de stad begrensd is in het parkeren van scooters. Als je in een bepaald gebied komt waar je niet mag parkeren, slaat hij niet af. Het is volgens mij al een behoorlijke stap vooruit, maar is het niet hartstikke gevaarlijk dat je op je scooter zit en dat die ineens een schok maakt en langzamer gaat rijden omdat hij in een bepaald gebied niet mag rijden, terwijl er bij wijze van spreken wel gewoon andere, normale scooters in dat gebied kunnen rijden? Ik probeer de praktische uitvoering hiervan dus voor me te zien. Marieke van Doorn (D66). Ik snap de zorg. Nogmaals, ik ben echt geen technisch expert, maar zoals ik het heb begrepen, gaat het vrij geleidelijk. Je ziet het dus echt aankomen, ook als je achterligger bent. De voorzitter. De laatste keer, meneer Partiman. Kavish Partiman (CDA). In hetzelfde gebied als waar deze deelscooter niet zou mogen rijden - u haalt bijvoorbeeld delen van het centrum aan - zou iemand met een privéscooter dus wél mogen rijden. Dan zie ik toch wel een dubbeling, want het is toch juist iets wat duurzaam is en mensen aanmoedigt om van een elektrische vorm van transport gebruik te maken.

Waarom zou u al die dingen die u zo belangrijk vindt, juist moeilijker maken? Marieke van Doorn (D66). Volgens mij gaat het juist om gebieden waar ook privéscooters al niet mogen rijden, maar die deelscooters kan je op grotere schaal programmeren. Het is dus makkelijk om met technische maatregelen te voorkomen dat iemand zich een keertje vergist en ergens gaat rijden waar hij niet hoort. Een van de belangrijkste progressieve waarden waar D66 voor staat, is vrijheid, vrijheid om jouw leven te leiden. Maar heb je die vrijheid wel echt als je als student bij je ouders moet blijven inwonen of als starter maar geen huis kan vinden en je maar steeds van studentenhuis naar studentenhuis trekt? Nee, dan ben je niet vrij; dan zit je vast. Hoewel we ons best doen om te bouwen, zien we dat sommige bouwprojecten stil komen te liggen omdat er bedrijven in de buurt staan. Die bedrijven willen wel verplaatsen, maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Daarom mede namens de heer Noorlander, mevrouw De Groot en de heer Dubbelaar de motie Wie plaatsmaakt, maakt aanspraak, met als dictum: roept het college op te onderzoeken of bedrijven die plaats willen maken voor bijvoorbeeld woningbouw, voorrang kunnen krijgen op nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen en in overleg met de regiogemeenten te bespreken of hier ook regionaal behoefte aan is.

Ook als je een beperking hebt, moet je vrij kunnen zijn. D66 benadrukt al jaren dat Den Haag pas van iedereen is als mensen met een beperking ook overal kunnen komen. We mogen toegankelijkheid niet uit het oog verliezen. Daarom de motie Extra aandacht voor toegankelijkheid in de buitenruimte met collega Groenewold en mevrouw Bos, met als dictum: verzoekt het college vanaf de Programmabegroting 2024 in het hoofdstuk buitenruimte een paragraaf over toegankelijkheid op te nemen in de programmabegroting en -rekening. Vrij zijn om jezelf te zijn klinkt eigenlijk heel vanzelfsprekend, maar helaas is dat niet zo voor iedereen. Nog te vaak worden stadsgenoten gediscrimineerd, bijvoorbeeld als ze solliciteren naar een stage. Hoewel het college de ambitie heeft om hier een einde aan te maken, moet de aanpak nog goed van de grond komen.

Daarom de motie Gelijke stagekansen voor iedere student, mede namens de collega's Verduin, Van Wijk, Faïd, Mahmood, Tseggai en Butt, met als dictum: verzoekt het college op korte termijn in overleg te gaan met de betrokken partijen over hoe er invulling gegeven gaat worden aan de vijf inspanningen die staan geformuleerd in het Haags Manifest Gelijke stagekansen, met de betrokken partijen in dit gesprek afspraken te maken over de voortgang, wijze van evaluatie en monitoring, de rol van het bedrijfsleven en financiering en de raad over de uitkomsten in het derde kwartaal van 2023 te informeren. Je bent pas echt vrij als je ook veilig bent, maar voor vrouwen is dat nog lang niet het geval, zeker niet voor al die vrouwen die ons elk jaar worden ontnomen door vrouwenhaat. Ook in Den Haag 21

zijn te veel vrouwen al omgebracht om wie zij waren, maar harde cijfers of een harde aanpak ontbreken nog. Daarom hebben wij de motie Pilot registreren niet fatale-verwurging van de HSP medeondertekend en dienen wij de motie Officier van justitie en ervaringsdeskundige in strijd tegen femicide in met de collega's Mostert, Baboeram, Faïd, Verdonk, Smit, Holman en Klokkenburg, met als dictum: verzoekt het college een (landelijke) lobby op te zetten voor een Haagse officier van justitie en slachtoffercoördinator met een specifiek takenpakket omtrent extreme stalking en femicide en in overleg met Veilig Thuis Haaglanden, politie Haaglanden, de Waag en andere betrokken organisaties de mogelijkheden tot de inzet van ervaringsdeskundigen in de behandeling van daders en slachtoffers te verkennen. Dat brengt ons bij de democratische rechtsstaat, een betrouwbare overheid, waarbij de bewoners zeker weten dat hun gemeente altijd handelt naar de richtlijnen van behoorlijk bestuur. Soms gaat dat nog weleens fout, zoals op het Anna Paulownaplein; we hoorden de inspreker daar ook over. Daarom de motie Herstel van behoorlijk bestuur met de collega's Van Esch, Klokkenburg en Roep, met als dictum: verzoekt het college indien er geen zwaarwegende technische bewaren zijn, in overleg met de eigenaar van Anna Paulownaplein 1, de ORAC's enkele meters te verplaatsen, binnen de grenzen van het perceel.

Een betrouwbare, democratische overheid is er eentje die bewoners steunt. Een belangrijke manier om bewoners te steunen als lokale overheid is door initiatieven uit de wijk te omarmen en te faciliteren. Dan denk ik bijvoorbeeld aan de bewonersverenigingen. Daarom de motie Terug naar de Tekentafel, die ik indien samen met de collega's Martinez van Andel, De Groot, Klokkenburg en Holman, met als dictum: verzoekt het college met bewonersorganisaties terug te gaan naar de tekentafel om te bezien of de convenanten in hun huidige vorm wel het juiste middel zijn om het doel betere samenwerking - te bereiken en voor het einde van 2023 te rapporteren aan de raad hoe de samenwerking beter is geregeld, inclusief een appreciatie van gemaakte afspraken door de bewonersorganisaties. De voorzitter. Door mevrouw Van Doorn, daartoe gesteund door de heer Mekers, de heer Sewtahal, mevrouw Gerritsen, de heer De Vuyst en mevrouw Klokkenburg, wordt de volgende motie (D66.1) ingediend:

Motie D66.1 Begrens deelscooters De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van de Programmarekening 2022. Constaterende, dat: • deelscooters en -snorfietsen een nuttige toevoeging zijn aan de mobiliteit in Den Haag; • voor scooters maximumsnelheden gelden van 45 km/u op de rijbaan, op het fietspad binnen bebouwde kom 30 km/u of 40 km/u op het fietspad buiten bebouwde kom; • voor snorfietsen een maximumsnelheid geldt van 25 km/u in alle gevallen; • de meeste deelscooters en -snorfietsen sneller kunnen rijden dan de voor hen geldende maximumsnelheid; • in voetgangersgebieden waarbij o.a. (snor)fietsen worden toegestaan, de maximumsnelheid 15 km/u is. Overwegende, dat: • er op diverse buitenlandse locaties Geofencing wordt toegepast door aanbieders van deelmobiliteit, door pauze- en parkeerverboden, rijverboden en een lagere maximum snelheid in bepaalde gebieden in te stellen; • Den Haag voetgangersgebieden kent waarin scooters niet mogen rijden, snorfietsen in delen niet mogen rijden en altijd een lage maximumsnelheid geldt; • Den Haag kwetsbare gebieden kent zoals de duinen en bepaalde andere groengebieden waar geen scooters en/of snorfietsen mogen rijden. 22

Verzoekt het college: • te onderzoeken welke gebieden in Den Haag baat hebben bij het invoeren Geofencing; • te bepalen welke types Geofencing waar ingezet dienen te worden en hierover met een voorstel naar de raad te komen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Doorn, daartoe gesteund door de heer Groenewold en mevrouw Bos, wordt de volgende motie (D66.2) ingediend:

Motie D66.2 Extra aandacht voor toegankelijkheid in de buitenruimte De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmarekening 2022 (RIS315244). Constaterende, dat: • in de Programmarekening 2022 alleen in het hoofdstuk Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid een paragraaf over toegankelijkheid is opgenomen; • de wethouder buitenruimte ook coördinerend wethouder toegankelijkheid is; • er in het hoofdstuk buitenruimte desondanks géén paragraaf over toegankelijkheid is opgenomen. Van mening, dat: • de buitenruimte bij uitstek een domein is waar toegankelijkheid van essentieel belang is; • het daarom wenselijk zou zijn dat een paragraaf over toegankelijkheid de norm wordt in de financiële jaarstukken, zoals de Programmabegroting en -rekening. Verzoekt het college: • vanaf de Programmabegroting 2024 in het hoofdstuk buitenruimte een paragraaf over toegankelijkheid op te nemen in de Programmabegroting en -rekening. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Doorn, daartoe gesteund door mevrouw Verduin, mevrouw Faïd, de heer Mahmood, mevrouw Tseggai en mevrouw Butt, wordt de volgende motie (D66.3) ingediend:

Motie D66.3 Gelijke stagekansen voor iedere student De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmarekening 2022 (RIS315244). Constaterende dat: • op woensdag 24 mei 2023 door verschillende partijen uit de regio het Haags Manifest Gelijke stagekansen is ondertekend en zij zich hiermee committeren aan het realiseren van gelijke stagekansen en het uitbannen stagediscriminatie in de regio Den Haag; • de partijen uit de regio Den Haag die hun handtekening hebben gezet zijn de gemeente Den Haag, onderwijsinstellingen en belangenorganisaties van het bedrijfsleven; • de termijn van het Haags Manifest Gelijke stagekansen is van 2023 tot 2027; • er in 2022 een subsidie is toegekend aan de initiatiefnemer van het manifest (Hogeschool Inholland) ten behoeve van het tegengaan van stagediscriminatie in het middelbaar- en hoger beroepsonderwijs. Om de discriminatie op stagearbeidsmarkt tegen te gaan werken 23

verschillende Haagse onderwijsinstellingen (middelbaar- en hoger beroepsonderwijs), maatschappelijke organisaties, de gemeente én werkgevers samen om gelijke stagekansen te bevorderen. Overwegende dat: • het Haags Manifest Gelijke stagekansen een belangrijke bijdrage levert aan de aanpak van stagediscriminatie in Den Haag; • stagediscriminatie een grote impact heeft op studenten en hierdoor arbeidspotentieel en talent onbenut blijft; • de gemeente Den Haag de regie pakt; • nu verschillende partijen in de regio commitment uit hebben gesproken, het van belang is dat inzichtelijk wordt gemaakt hoe de doelen worden gerealiseerd; • monitoring en evaluatie een belangrijke rol spelen bij het inzichtelijk maken van de resultaten. Verzoekt het college: • op korte termijn in overleg te gaan met de betrokken partijen over hoe er invulling gegeven gaat worden aan de vijf inspanningen die staan geformuleerd in het Haags Manifest Gelijke stagekansen; • met de betrokken partijen in dit gesprek afspraken te maken over de voortgang, wijze van evaluatie en monitoring, de rol van het bedrijfsleven en financiering; • de raad over de uitkomsten in Q3 van 2023 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Doorn, daartoe gesteund door de heer Van Esch, mevrouw Klokkenburg en de heer Roep, wordt de volgende motie (D66.4) ingediend:

Motie D66.4 Herstel van behoorlijk bestuur De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmarekening 2022 (RIS315244). Constaterende, dat: • de gemeente Den Haag niet conform de geschreven toelichting van het officiële plaatsingsbesluit heeft gehandeld door de ORAC’s voor het pand op Anna Paulownaplein 1 te plaatsen in plaats van Anna Paulownaplein 2A. Overwegende, dat: • de ondernemer op Anna Paulownaplein 1 momenteel wordt gehinderd in de verhuur van zijn pand voor horeca en de uitbreiding van het terras ondanks reeds toegewezen vergunningen; • de Ombudsman van oordeel is dat de gemeente Den Haag niet in lijn met de beginselen van behoorlijk bestuur heeft gehandeld en heeft verzocht om een heroverweging zodat de ORAC’s verplaatst kunnen worden; • het college haar verontschuldigen heeft aangeboden voor de gang van zaken; • ambtenaren van de gemeente diverse opties hebben bestudeerd waarbij het terras op verschillende manier wordt uitgebreid zonder verplaatsing van de ORAC’s, ten koste van het trottoir voor zowel het pand op nummer 1 als voor 2A; • op verzoek van buurtbewoners een Biessieklette zal worden geopend op de Anna Paulownastraat om de overlast van geparkeerde fietsen op het trottoir te verminderen; • volgens de ondernemer de ORAC’s enkele meters verplaatst kunnen worden voor het

adres Anna Paulownaplein 1, waardoor de winkelruit vrij is en het pand beter voor de bestemde horecadoeleinden gebruikt kan worden;

24

• • •

uit technisch onderzoek met een KLIC melding die is voorgelegd bij diverse ambtenaren van de gemeente Den Haag, alsmede na overleg met Stedin, blijkt dat deze verplaatsing zonder grote problemen met bekabeling, riolering en wortels uitgevoerd kan worden; bij een verplaatsing van de ORAC’s op hetzelfde adres (i.e. Anna Paulownaplein 1) geen nieuwe procedure in gang gezet hoeft te worden, maar dit een correctie van het verkeerde uitgevoerde besluit betreft; er vanwege de jarenlange slepende kwestie een spoedeisende situatie is ontstaan voor de ondernemer.

Van mening, dat: • deze kwestie al ruime tijd speelt en er een beslissing genomen moet worden omwille van behoorlijk bestuur. Verzoekt het college: • indien er geen zwaarwegende technische bewaren zijn in overleg met de eigenaar van Anna Paulownaplein 1, de ORAC’s enkele meters te verplaatsen, binnen de grenzen van het perceel. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Doorn, daartoe gesteund door mevrouw Mostert en mevrouw Holman, wordt de volgende motie (D66.5) ingediend:

Motie D66.5 Inventariseer specifieke behoeften bij derde subsidieronde De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 5 juli 2023, ter bespreking van de programmarekening 2022 (Ris315224). Constaterende dat: • Leergeld Den Haag met in overleg met hun achterban besloten heeft meer subsidie aan te vragen voor de Zomerpas en minder bij de Schoolpas, maar dat de subsidie van de Zomerpas is afgewezen en er in absolute zin dus minder subsidie naar Leergeld Den Haag gegaan is; • er nog een derde subsidieronde volgt. Van mening dat: • de verantwoordelijkheid voor schoolmaterialen weliswaar bij de scholen ligt, maar er helaas kinderen tussen wal en schip vallen t.a.v. noodzakelijke schoolmaterialen; • het onacceptabel is dat sommige kinderen straks het nieuwe schooljaar starten zonder laptop of Chromebook of andere noodzakelijk schoolmaterialen. Roept het college op: • om bij de derde subsidieronde specifiek in contact te treden met organisaties, zoals Leergeld Den Haag, om met hen de specifieke behoefte van gezinnen met een kleine beurs helder te krijgen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Doorn, daartoe gesteund door mevrouw Verduin en mevrouw Mostert, wordt de volgende motie (D66.6) ingediend:

25

Motie D66.6 Koelteplekken voor dakloze EU-arbeidsmigranten en dakloze mensen De Raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmarekening 2022 (RIS315244). Constaterende dat: • het Haagse Hitteplan (RIS311683) voor het eerst is uitgevoerd in de zomer van 2022; • in dit hitteplan ook sprake is van (algemene) koelteplekken, waarbij locaties worden benoemd die in samenwerking met organisaties worden opgetuigd en bemand; • in het Haagse hitteplan geen onderscheid wordt gemaakt tussen de verschillende kwetsbare groepen inwoners en er dus ook geen groepen worden uitgesloten als het gaat om gebruik van koelteplekken; • er dit jaar geen koelteplekken zijn georganiseerd, terwijl we al de hele maand juni extreme warmte meemaken; • de Centrale Bibliotheek als een van de algemeen toegankelijke koelteplekken in ieder geval regelmatig de tegen de hitte schuilende dakloze mensen wegjaagt, ook als ze geen overlast veroorzaken; • dakloze inwoners nu regelmatig de gekoelde supermarkten opzoeken wat bij andere bezoekers en de supermarkten zelf een begrijpelijk gevoel van overlast teweegbrengt; • in de toelichting van de Programmarekening wel een aantal in de zomer van 2022 ingezette acties worden benoemd maar niet wordt gesproken over de koeltelocaties.

Van mening dat: • dakloze EU-arbeidsmigranten en dakloze mensen in het algemeen behoren tot de groep kwetsbare inwoners; • niet iedere algemeen toegankelijke koeltelocatie geschikt is voor de diverse mix aan kwetsbare inwoners wat het wegsturen van daklozen in de hand werkt; • het beschikbaar stellen/organiseren van koeltelocaties in de zomer voor de specifieke groep kwetsbare dakloze mensen net zo urgent is als een winterkouderegeling in de winter; • onduidelijkheid bestaat of het Haagse Hitteplan voor deze zomer al is afgekondigd/in gang is gezet; • duidelijkheid en instructies ontbreken bij/naar betrokken hulporganisaties en locaties. Overwegende dat: • de gemeente een verantwoordelijkheid heeft in het voorkomen c.q. beperken van overlast in de openbare ruimte en openbaar toegankelijke gebouwen; • oververhitting vooral bij kwetsbare inwoners grote risico’s oplevert zowel qua fysieke gezondheid als mentale gezondheid.

Verzoekt het college: • met de betrokken lokale organisaties nog voor het zomerreces om tafel te gaan om voor deze zomer nog te voorzien in het beschikbaar stellen van geschikte koelteplekken voor dakloze EU-arbeidsmigranten en dakloze mensen; • de beschikbaarheid van deze koeltelocaties breed en in samenwerking met de verschillende organisaties en locaties actief onder de aandacht te brengen van de verschillende doelgroepen en waar mogelijk extra te ondersteunen; • te laten monitoren in hoeverre en door welke groepen hier deze zomer gebruik van wordt gemaakt; • de voor deze zomer ingezette acties t.a.v. koeltelocaties aan het eind van de zomer te evalueren en voor volgend jaar tijdig en zonodig aangepaste maatregelen te treffen in samenwerking met de ondersteunende organisaties; • de raad zo spoedig mogelijk over de voortgang en de concrete afspraken te informeren. 26

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Doorn, daartoe gesteund door mevrouw Mostert, mevrouw Baboeram, mevrouw Faïd, mevrouw Verdonk, de heer Smit, mevrouw Holman en mevrouw Klokkenburg, wordt de volgende motie (D66.7) ingediend:

Motie D66.7 OvJ en ervaringsdeskundigen in strijd tegen femicide De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmarekening 2022 (RIS315244). Constaterende dat: • er jaarlijks dertig tot veertig vrouwen worden vermoord door hun (ex-)partner of familielid. • in de regio Haaglanden honderden gevallen van stalking bekend zijn ondanks het probleem van onderregistratie; • Rotterdam sinds een half jaar een officier van justitie (OvJ) heeft die zich exclusief bezighoudt met hoog-risico stalkingszaken, waardoor expertise niet versnippert en de opbouw van strafzaken ten goede komt; • er in Rotterdam naast de specifieke OvJ in het hulpverleningstraject ook netwerken van ervaringsdeskundigen worden ingezet in de strijd tegen stalking en huiselijk geweld. Overwegende dat: • stalking een ernstig ontwrichtende impact heeft op de persoonlijke levenssfeer van slachtoffers; • stalking, net als niet-fatale verwurging, een belangrijke indicator is voor huiselijk geweld en femicide; • in de motie ‘Stop stalking, voorkom moord’ (RIS314184) reeds is uitgesproken dat de gemeente Den Haag er alles aan moet doen om geweld tegen vrouwen structureel aan te pakken.

Van mening dat: • Den Haag ook een OvJ met dit specifieke takenpakket nodig heeft, zodat deze zich volledig kan richten op deze zaken en expertise niet versnippert; • het belangrijk is voor slachtoffers om bij het OM ook een aanspreekpunt te hebben; • een slachtoffercoördinator bij het OM een belangrijke schakel vormt tussen het OM en de politie; • ervaringsdeskundigen een belangrijke rol kunnen spelen in het behandeltraject. Verzoekt het college: • een (landelijke) lobby op te zetten voor een Haagse OvJ en slachtoffercoördinator met een specifiek takenpakket omtrent extreme stalking en femicide; • in overleg met Veilig Thuis Haaglanden, politie Haaglanden, de Waag en andere betrokken organisaties de mogelijkheden tot de inzet van ervaringsdeskundigen in de behandeling van daders en slachtoffers te verkennen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Doorn, daartoe gesteund door mevrouw Verduin, wordt de volgende motie (D66.8) ingediend:

27

Motie D66.8 Terugkeergarantie voor zij-instromers onderwijsopleiding De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van de programmarekening 2022 (RIS315224). Constaterende dat: • alle denkbare maatregelen om het lerarentekort in Den Haag terug te dringen nodig en waardevol zijn om onze kinderen een goede basis mee te geven en de onderwijzers niet voortijdig op te laten branden; • zij-instromers een belangrijk deel van de oplossing vormen in de aanpak van het Haagse lerarentekort; • de stap voor werknemers uit andere sectoren om te kiezen voor een zij-instroomtraject naar het onderwijs nu vaak niet aangedurfd wordt en te weinig gestimuleerd wordt. Van mening dat: • het bieden van een terugkeergarantie naar de huidige werkgever/baan werknemers uit overheids- en andere sectoren kan stimuleren om de overstap naar een zij-instroomtraject in het onderwijs te maken en deze stap minder risicovol maakt; • een terugkeergarantie ook huidige leraren die les wil geven in een ander vak of in een andere onderwijssector kan stimuleren om via het zij-instroomtraject zijn/haar carrière een impuls te geven zodat deze behouden en gemotiveerd blijft voor het onderwijs.

Verzoekt het college om: • te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn binnen de gemeente Den Haag om een terugkeergarantie te ontwikkelen voor werknemers die de stap willen maken naar een zijinstroomtraject binnen het onderwijs; • de raad over de uitkomsten hiervan te informeren voor de komende begrotingsbehandeling. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Doorn, daartoe gesteund door de heer Noorlander en mevrouw De Groot, wordt de volgende motie (D66.10) ingediend:

Motie D66.10 Wie plaatsmaakt maakt aanspraak De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmarekening 2022 (RIS315244). Constaterende, dat: • er binnenstedelijke transformaties plaatsvinden waarin wij bedrijvigheid altijd proberen goed in te passen, aar dat niet altijd samengaat met nieuwe ontwikkelingen, zoals woningbouw. Overwegende, dat: • hogere milieucategorie bedrijven moeilijker in te passen zijn in een woonwijk; • wij bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen altijd proberen bedrijven zo goed mogelijk in te passen; • bedrijven zelf ook aan kunnen geven dat zij graag verplaatst willen worden naar een nieuwe locatie om andere ontwikkelingen de ruimte te geven; • er op dit moment vaak planologisch gecompenseerd wordt, wat niet altijd betekent dat het te compenseren bedrijf op de gecompenseerde locatie landt;

28

• •

wij bedrijven die een toegevoegde waarde hebben voor de Haagse economie graag willen behouden in de stad; wanneer bij uitzondering geen verplaatsing mogelijk is binnen Den Haag, gekeken kan worden naar de regio.

Roept het college op: • te onderzoeken of bedrijven die plaats willen maken voor bijvoorbeeld woningbouw, voorrang kunnen krijgen op nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen; • in overleg met de regiogemeenten te bespreken of hier ook regionaal behoefte aan is. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Doorn, daartoe gesteund door de heer Martinez van Andel, mevrouw Klokkenburg, mevrouw De Groot en mevrouw Holman, wordt de volgende motie (D66.11) ingediend:

Motie D66.11 Terug naar de tekentafel De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmarekening 2022 (RIS315244). Constaterende, dat: • bewonersorganisaties eind 2022 een concept convenant presenteerden in KOO, Het Koorenhuis met daarin voor hen bruikbare afspraken tussen de gemeente en bewonersorganisaties; • de convenanten die uiteindelijk zijn gesloten anders zijn uitgepakt dan door bewoners voorgesteld, of niet zijn afgesloten; • de convenanten een tijd als voorwaarde voor subsidie werden gesteld; • bewonersorganisaties tot begin 2022 veelvuldig werden geconsulteerd door Haags Samenspel, maar na de verkiezingen niet meer. Overwegende, dat: • te veel bewonersorganisaties een slechte ervaring hebben gehad met de gemeente bij het afsluiten van de convenanten, waarbij termen als ‘wurgcontract’ en ‘lege huls’ te vaak zijn gevallen in gesprekken met verschillende raadsfracties; • afspraken tussen gemeente en bewonersorganisaties van twee kanten moeten komen; • uit de schriftelijke beantwoording (RIS316122) is gebleken dat per bewonersorganisatie maatwerk nodig is.

Van mening, dat: • de convenanten de doelstellingen van het versterken van samenwerking en het verduidelijken van de verantwoordelijkheden en verwachtingen tussen bewonersorganisaties en de gemeente voorbij zijn geschoten; • de wederkerigheid mist in de huidige convenanten, vooral de verwachtingen t.a.v. de bewonersorganisaties zijn vastgelegd en andersom - wat bewonersorganisaties van de gemeente kunnen verwachten - niet of zeer minimaal; • eerdergenoemde ervaringen van bewonersorganisaties in het proces met convenanten zelfs ondermijnend zijn aan waar ze voor bedoeld waren: het versterken van de samenwerking met bewoners. Verzoekt het college: • met bewonersorganisaties terug te gaan naar de tekentafel om te bezien of de convenanten in hun huidige vorm wel het juiste middel zijn om het doel - betere samenwerking - te bereiken; 29

•

voor het einde van 2023 te rapporteren aan de raad hoe de samenwerking beter is geregeld, inclusief een appreciatie van gemaakte afspraken door de bewonersorganisaties.

En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. Wij staan hier als kersverse oppositiepartij. Sorry, meneer Barker, voor het daardoor innemen van uw plekje als derde spreker. We staan hier ook als partij die medeverantwoordelijkheid draagt voor de resultaten in de jaarrekening waarover we spreken. Wat we in de jaarrekening zien, roept bij ons gemengde gevoelens op. Aan de ene kant kijken we met trots naar veel van de resultaten waarover in de programmarekening verantwoording wordt afgelegd, want wie goed zoekt, vindt in die brij van tekst, cijfers en financiële techniek ook heel mooie resultaten waar mensen in de stad echt iets aan hebben. Denk aan het Actieplan Scheveningen, dat zorgde voor een effectieve aanpak van de problemen op de boulevard vorige zomer, waardoor bewoners en ondernemers zien dat ze kunnen vertrouwen op het ingrijpen van gemeente, politie en handhaving. Het is een mooie samenwerking, waar veel Scheveningers veel tijd in steken. Zij waarderen ook onze waardering. Er is ook 20.000 m2 meer groen bij gekomen, lees ik in de programmarekening, onder andere in de Rivierenbuurt en rond tramlijn 16. De nieuwe aanblik van de Torenstraat is een mooi voorbeeld van hoeveel een klein beetje extra groen in een straat kan doen voor de uitstraling en de beleving van een straat.

Er zijn honderden extra bomen geplant. Er is hard gewerkt aan de herinrichting van woonwijken, bijvoorbeeld Bezuidenhout-Oost, maar ook gevaarlijke kruispunten en wegen zijn veiliger gemaakt voor voetgangers en voor fietsers. Ook is de lang gewenste ontkluizing van het Piet Heinplein eindelijk begonnen, een wens die wij al jaren koesteren. Bovendien gaat de rentekorting waarmee Hagenaars hun huis makkelijker kunnen verduurzamen, als een trein, in de hele stad. En eindelijk zijn er ook op zondag bijplaatsingen opgeruimd, want afvalaso's respecteren naast de regels en hun buren helaas ook de dag van de Heer niet. Maar ondanks deze en andere goede resultaten blikken we ook terug op een moeilijk jaar voor veel Hagenaars. De schaduw van corona hing nog over het land. Er ontstond oorlog in Europa en de prijzen voor gas en licht gingen door het plafond. Er waren prijsstijgingen bij de pomp en in de supermarkt, bouwmaterialen en inkoop voor de horeca idem en personeelstekorten in vrijwel iedere sector. De instroom van asielzoekers steeg tot een ondragelijke hoogte. Daarom was 2022 voor ongelofelijk veel Hagenaars toch een jaar van zorgen: voor ondernemers, voor gewone mensen, voor de bakker, de slager en de winkelier. Wij, het stadsbestuur of de gemeente, kunnen niet al die zorgen wegnemen.

Dat verwachten de meeste mensen volgens mij ook niet van ons, maar ze verwachten wel dat we hun zorgen en wensen serieus nemen, dat we eerlijk en open zijn over wat we doen en dat we doen wat we beloven. Daar staat ook de Haagse VVD voor. Wanneer we dan de programmarekening, de verantwoording van het college, over 2022 bekijken, zien we dat er nog veel te verbeteren is. Als we bijvoorbeeld kijken naar wat we hebben gedaan ten opzichte van de begroting, moet ik net als vorig jaar concluderen dat veel wat we hadden willen doen, niet is gelukt en dat daarmee geld op de plank is blijven liggen dat bedoeld was om de stad een stukje beter te maken, terwijl we de begroting nog in december hebben aangepast. Dat is zorgelijk omdat dit laat zien dat we niet genoeg grip hebben op onze bestedingen. Het is ook zorgelijk dat we dus niet doen wat we de stad beloven, hoewel we de begroting tussentijd nog hebben bijgesteld. Hoewel we nu jaar in, jaar uit geld overhouden, moeten we ons ook nog eens zorgen maken over de structurele financiële situatie van de stad, nog steeds, ondanks forse ingrepen in de begroting voor 2023-2026. In de commissie zei de wethouder dat je met dit beeld uiteindelijk niets anders kan dan structureel bezuinigen en dat het gesprek hierover nog loopt met het Rijk.

Het vorige week verschenen rapport van de Rekenkamer over welzijnssubsidies heeft in dit kader onze bovengemiddelde interesse. Het bevat belangrijke aanbevelingen om veel betere kaders te stellen en te controleren of subsidies in de praktijk wel werken. Hierover komt in het najaar een debat waar mijn collega Hofstra nu al naar uitkijkt. Deze een beetje tegenstrijdige situatie ziet de VVD als een herhaalde les en als extra aanleiding om behoedzaam te willen begroten voor het komende jaar, waarbij we onder andere zullen 30

kijken naar een realistische begroting, waarbij we dus ook checken of het geld dat we willen uitgeven, wel uitgegeven kan worden. Maar we moeten meerjarig doorlopend beleid ook meerjarig doorlopend financieren of anders een afbouw regelen die we vooraf ook vastleggen in de begroting. Ik verzoek het college om voorbereidingen te treffen, zodat in de begroting ook duidelijk zal zijn waar dit aan de orde is, dus waar structureel beleid incidenteel wordt gefinancierd, zodat ook Hagenaars maar zeker ook onze raad weten wanneer iets tijdelijk gefinancierd is. Begrotingstechnisch kunnen we op die manier zorgen dat de gatenkaas niet groter wordt en dat we ook echt kunnen doen wat we aan de Hagenaars beloven. Ik wil daarbij ook aandacht vragen voor de leesbaarheid, vergelijkbaarheid en begrijpelijkheid van de stukken. Ik refereer daarbij aan de woorden van de voorzitter van de Rekeningencommissie. Ik vraag het college ook graag om de bevindingen van de Rekeningencommissie én die van de accountant ter harte te nemen in de volgende P&C-cyclus, zoals we in jargon mogen zeggen als leden van de Rekeningencommissie onder elkaar. Ik wil nog even stilstaan bij een aantal specifieke onderwerpen, allereerst bij de handhavers. Collega Guernaoui zei daar al het een en ander over. We hebben al jaren een tekort. Ook in 2022 is het bepaald niet gelukt om dat tekort terug te dringen.

Dit tij moet wat de VVD betreft worden gekeerd. Dat vindt gelukkig het grootste gedeelte van de raad. Eerder werd onze motie om salarissen te verhogen vanaf de komende begroting, al aangenomen. Nu steunen wij van harte de motie van Hart voor Den Haag om dit per direct in te laten gaan. Dit kan ook omdat wij in de 4-maandsrapportage zien dat er geld overblijft binnen toezicht en handhaving. Het is dus ook een degelijk voorstel; daar houdt de VVD extra van. In 2022 hebben we ook grote zorgen gehad over de bereikbaarheid van de stad, beruchte horrorkruisingen en problemen door uitlopende werkzaamheden. De Haagse VVD vindt het belangrijk dat er wordt gewerkt aan betere doorstroming. Collega Peeck komt hier bij de begroting zeker op terug. Wat niet kan wachten tot de begroting, zijn de verkeershufters, zeker omdat dit ongedierte met de zonnige dagen van de afgelopen weken al onder de stenen vandaan is gekropen om met belachelijk lawaaiig optrekken belachelijk hard langs de kust te knallen. Tegen dit soort en ander asociaal gedrag in het verkeer is een actieplan nodig. Daarom de motie Stop overlast van verkeershufters, waarbij wij het college verzoeken om in de komende periode een actieplan te maken dat een aanvulling is op de extra maatregelen die al zijn opgenomen in het Actieplan Kust en de gemeenteraad hierover in Q4 van 2023 te informeren.

De motie is medeondertekend door de heer Bom van Hart voor Den Haag en mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Een verhelderende vraag: zou dat actieplan, in tegenstelling tot het Actieplan Kust, voor de hele stad gelden? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Zeker, dat is correct. Ik moet wel zeggen dat wij constateren dat er naar de kust toe extra hard geknald lijkt te worden, maar dit gebeurt in de hele stad, want we krijgen die signalen uit de hele stad. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat ben ik met de VVD eens. Ik heb samen met een collega van u in Kerketuinen en Zichtenburg mogen ervaren dat daar nu ook geracet wordt met echt belachelijke snelheden en belachelijke filmpjes. Dat herken ik dus. Ik neem aan dat we zo'n actieplan samen met de stad en bijvoorbeeld alle betrokken verkeersorganisaties opstellen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat lijkt mij een uitstekende aanbeveling van de voorzitter van de Rekeningencommissie, die deze aanbeveling volgens mij met een andere pet op doet. Nog een ander punt om direct op in actie te komen, is de mkb-toets. Een jaar geleden, op 30 juni vorig jaar, is de motie-Roep aangenomen om een mkb-toets in te voeren, maar de toets is een jaar later eigenlijk nog nergens te bekennen.

In het dictum van de motie van vorig jaar stond dat de invoering dat jaar, in 2022, zou moeten zijn en dat koepels en brancheorganisaties erbij zouden moeten worden betrokken. Wij hopen voor de begroting op dit punt iets van actie te hebben gezien. Als dat niet zo is, zullen wij daar zeker stappen toe zetten. Ook voor het behoud van wat mooi is in de stad is, moeten we snel in actie komen. Ik begin te klinken als een SP'er met al die actie die ik van het college verlang.

31

Robert Barker (PvdD). Ik hoorde iets goeds, namelijk dat de VVD richting de SP opschuift. Ik hoorde ook heel veel 'actie'. Misschien is dit een mooi moment om ook op het punt van veiligheid een beetje verbinding te zoeken. Wij hebben als Partij voor de Dieren - maar dat geldt natuurlijk voor de hele raad - veel signalen gekregen van onveiligheid bij queer personen en bij de maatschappelijke opvang. Is de VVD het met de Partij voor de Dieren eens dat we ook op dat punt echt actie moeten ondernemen en dat we daar echt mee aan de slag moeten? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dank aan de collega van de Partij voor de Dieren voor de vraag. Wij vinden het heel belangrijk dat mensen die worden opgevangen en in die opvang komen, veilig zijn. Wij kijken niet naar de achtergrond van die mensen, maar we zijn het er absoluut mee eens dat die opvang veilig moet zijn. Robert Barker (PvdD). Man en vrouw worden natuurlijk al gescheiden in de opvang, maar het punt met die opvang is nu dat mensen worden bedreigd en gediscrimineerd vanwege hun geaardheid. De VVD is het dus met de Partij voor de Dieren eens dat we daar actie op moeten ondernemen en dat we bijvoorbeeld specifieke opvang van queer personen moeten hebben om dit probleem aan te pakken. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat is maar één heel specifieke oplossing.

Iedereen moet veilig in die opvang kunnen worden opgevangen, of die nou wit, zwart, queer, hetero, homo of wat dan ook is; dat maakt mij niet uit. Als daarvoor maatregelen nodig zijn en als dat ook blijkt, denk ik dat we daar ook naar moeten kijken, maar ik vind het belangrijk dat iedereen veilig wordt opgevangen. Ik was bij de actie voor de beeldbepalende gebouwen in de stad. Wij zijn heel blij met de toezegging dat er een lijst zal worden gemaakt van de landen die monumenten bezitten in Den Haag. Dat is een belangrijke start om te kijken waar het lange traject van diplomatieke actie moet worden ingezet bij panden die zijn verkrot of aan het verkrotten zijn omdat die landen er niet naar omkijken. We hebben natuurlijk een bijzonder in het oog springend voorbeeld met het gebouw van Saudi-Arabië aan de Eisenhowerlaan. Ook op de beeldkwaliteit per wijk komen we in het najaar graag terug; dat zal uiteraard collega De Ridder doen. Dat geldt ook voor de beeldkwaliteit bij renovaties. Ik wil het college danken voor de toezegging over de herijking van het gemeentelijk vastgoed, die in het najaar komt. Ik zou het college willen vragen om te bevestigen dat er geen stappen zullen worden gezet met betrekking tot vastgoed, of dat nou aankoop of verkoop is, totdat er een nieuwe coalitie is die op een meerderheid kan rekenen.

Van vastgoed dat we moeten behouden of juist verkopen, ga ik naar groen dat we moeten beschermen tegen aso's, specifiek in het Zuiderpark. Elke zomer is dit een zorg. De laatste weken is dat weer heel erg het geval. Gisteren was daar in een niet nader te noemen krant een goed stuk over te lezen. Ik grijp dit debat graag aan om te proberen om deze overlast al deze zomer te beteugelen. Daarom de motie Pak overlast Zuiderpark aan, met het verzoek aan het college om op basis van bestaande regelgeving actiever te handhaven op overlast door alcohol- en drugsgebruik in de openbare ruimte en strikter toe te zien op het opruimen van de troep die daarmee samenhangt en na de zomer te rapporteren over de ervaringen en een voorstel voor te leggen voor het vervolg. Deze motie is medeondertekend door de heer Guernaoui van Hart voor Den Haag, mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP en de heer Partiman van het CDA. Lesley Arp (SP). Ik snap waar deze motie vandaan komt. Het is ook goed dat de VVD hier aandacht voor vraagt. Is de VVD het wel met de SP eens dat deze handhaving niet ten koste mag gaan van de handhaving in de omliggende wijken? Collega Hoefsloot haalde bijvoorbeeld het Heeswijkplein aan, met 270 overlastmeldingen waarvoor niet eens een waarschuwing is uitgedeeld. Ik hoor graag hoe de VVD daartegen aankijkt. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

Ik herken het signaal van mevrouw Arp zeker en ik denk dat dat een van de belangrijkste zorgpunten is die we allemaal hebben, want we weten dat we maar een heel beperkte capaciteit hebben qua politie en handhaving. Ik denk dat we op die hele drukke dagen, die zomerse dagen, aan de kust meer moeten doen. Daarvoor hebben we het Actieplan Kust. Dat werkt heel goed. Ik denk dat dat ook nodig is op plekken zoals het Zuiderpark, die dan extra druk zijn. Ik zou inderdaad willen bepleiten om dat zo min mogelijk ten koste te laten gaan van de inzet in andere delen 32

van de wijk, met een beetje realisme omdat ik echt denk dat er op die drukke dagen meer mensen naar die parken trekken en dat er daardoor hopelijk ook iets minder nodig is op de anderszins voor overlast gevoelige plekken. Tot slot een hartenkreet tot het college over erfpacht, iets wat Hagenaars nu al maanden buikpijn en hoofdpijn bezorgt en daarom ook niet kan wachten tot na de zomer. Er zijn nog heel veel onzekerheden rond erfpacht. Mensen weten niet waar ze aan toe zijn. Bewoners worden geconfronteerd met enorme rekeningen. Mensen begrijpen het niet en snappen niet waarom het stadsbestuur niet ingrijpt. We hebben hier als gemeenteraad breed aandacht voor gevraagd en hebben de wethouder op pad gestuurd met een berg moties om het probleem op te lossen. Recent zijn die moties afgedaan. Die afdoeningen stemmen de VVD-fractie niet positief. Via deze weg wil ik het college, in het bijzonder de wethouder Grondzaken, oproepen om deze zomer door te werken om met echte oplossingen te komen voor iedereen die hiermee geconfronteerd is. Kortom, wij houden de wethouder graag aan onze motie College, los dit op. De voorzitter. Door mevrouw Van Basten Batenburg, daartoe gesteund door de heer Guernaoui, mevrouw Klokkenburg en de heer Partiman, wordt de volgende motie (VVD.1) ingediend:

Motie VVD. 1 Pak overlast Zuiderpark aan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van de Programmarekening (RIS315244): Constaterende dat: • er in het Zuiderpark de afgelopen weken met mooi weer grote problemen waren door overlast van groepen mensen die overmatig alcohol en drugs gebruiken. Overwegende dat: • in de wijken rond het Zuiderpark wel verboden gelden, waardoor mensen het Zuiderpark opzoeken om te drinken, blowen of bedelen. • een groot deel van deze mensen geen problemen veroorzaakt, maar er wel steeds meer problemen optreden; • zonder extra op te treden het Zuiderpark voor normale bezoekers al zijn charme verliest. Van mening dat: • het hoog tijd is om het Zuiderpark en iedereen die van het park wil genieten zonder andere tot last te zijn in bescherming te nemen; • goedwillende bezoekers die het Zuiderpark opzoeken voor gezelligheid samen, die zich niet misdragen en hun troep netjes opruimen niet de dupe mogen worden van een algeheel alcoholverbod; • het instellen van een alcoholverbod in de omliggende wijken maar niet in het Zuiderpark de verantwoordelijkheid met zich meebrengt om in het Zuiderpark extra te handhaven.

Verzoekt het college: • op basis van bestaande regelgeving actiever te handhaven op overlast door alcohol- en drugsgebruik in de openbare ruimte en strikter toe te zien op het opruimen van de troep die daarmee samenhangt; • na de zomer te rapporten over de ervaringen en een voorstel voor te leggen voor het vervolg. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Basten Batenburg, daartoe gesteund door mevrouw Peeck, de heer Bom en mevrouw Klokkenburg, wordt de volgende motie (VVD.2) ingediend:

33

Motie VVD. 2 Stop overlast van verkeershufters De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, ter bespreking van de Programmarekening (RIS315244) Constaterende, dat: • asociaal gedrag in het verkeer, straatraces en hard en lawaaiig optrekken in Den Haag aan de orde van de dag en de nacht zijn. Overwegende, dat: • de overlast door deze gedragingen in veel buurten groot is en gevaarlijke situaties oplevert; • het college ‘een onderzoekende werkwijze op straat’ voorstelt ‘om opgedane inzichten aan te kunnen scherpen’. Van mening, dat: • de huidige aanpak niet voortvarend en effectief genoeg is; • het plan van Rotterdam als voorbeeld kan dienen voor een gedegen actieplan om verkeershufters aan te pakken. Verzoekt het college: • in de komende periode een actieplan te maken dat een aanvulling is op de extra maatregelen die al zijn opgenomen in het Actieplan Kust; • de gemeenteraad hierover in Q4 van 2023 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. De traditie is dat de fractievoorzitter van GroenLinks een songtekst als motto van haar of zijn spreektekst bij de programmarekening heeft. Ik heb me laten inspireren door the Fab Four, na een bezoek eerder dit jaar aan Liverpool: Here comes the sun, Here comes the sun, and I say It's all right.

2022 was, hopen we, het laatste jaar dat in het teken stond van covid. In januari 2022 eindigde de harde lockdown en in de zomer was covid tot een griepje geworden. Vandaar de keuze voor Here comes the sun. Terugkijkend op 2022 zie ik het einde van een collegeperiode, verkiezingen, lange onderhandelingen en de start van een nieuw college. Ondertussen bleef het stadsbestuur zo goed mogelijk draaien. Ik wil daarom allereerst mijn waardering uitspreken voor alle wethouders in 2022 en voor het werk van alle ambtenaren die veel werk hebben gehad, ook aan deze programmarekening trouwens. Zij werken ook hard aan de continuïteit en stabiliteit die Den Haag zo nodig heeft. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). U heeft het over de hardwerkende ambtenaren. Daarom had ik eigenlijk een interruptie verwacht over dat onafhankelijk onderzoek en de motie daarover, want u had moeten interrumperen om aan te geven dat ook GroenLinks daaronder staat. Mijn excuses voor het feit dat ik dat niet heb verteld. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik was daar verderop op teruggekomen, maar fijn dat u het nu al aangeeft, meneer Guernaoui. De leden van de Rekeningencommissie werken zo goed samen! Ook de programmarekening kijkt terug. Ze geeft ons een basis om op voort te bouwen en bij te sturen waar nodig, om het college mee te geven waar het nog extra mee aan de slag moet en om 34

punten aan te geven die zijn en onze extra aandacht vergen. Want ik heb hier al eerder geconstateerd dat het doel van iedereen in deze raad volgens mij is om te werken aan een betere en mooiere stad. En waar zijn mensen in de stad mee bezig? Met de vraag: kan ik deze winter met de hoge energiekosten nog rondkomen? Met de vraag: kunnen mijn kinderen als starter een woning vinden? Met de vraag: wonen mijn (klein)kinderen straks nog op een leefbare planeet? Met de vraag: wordt mijn buurjongen, die moeilijk kan meekomen, geholpen? Er blijft nog genoeg werk te verzetten om op die vragen geruststellende antwoorden te kunnen formuleren. Ook in 2023 gaan we daar als GroenLinks mee door. Mijn fractie is dan ook blij dat er bij de subsidies voor verduurzaming extra aandacht is voor mensen met de kleinste portemonnee en de slechtste huizen. Mijn fractie is blij dat verhuurders worden beboet als zij discrimineren, intimideren of te hoge huren vragen. Mijn fractie is trots dat we overal in de stad hard werken tegen klimaatverandering. Deze week nog kregen bewoners € 130.000 overhandigd voor energieprojecten die ze zelf bedacht hebben en kreeg de Haagse straatorganisatie elektrische bussen en veegwagens. Mijn fractie is ook heel blij dat we de Haagse jeugdzorg gaan verbeteren. Nu doorpakken, om met de woorden van een coalitiepartner te spreken.

Voordat ik toekom aan de moties die wij gaan indienen, wil ik de inspreker danken. Wij begrijpen de zorgen. Daarom hebben we daarover gisteren schriftelijke vragen ingediend en staan we onder de motie van Hart voor Den Haag, zoals de heer Guernaoui net zei. We zijn benieuwd of het college het gesprek dat de FNV in de inbreng vroeg, wil aangaan. Nu kom ik bij onze moties, allereerst op het punt van duurzaamheid, want ook daarvoor geldt: here comes the sun. Dat brengt me bij de eerste motie van collega Thepass samen met de collega's Gerritsen en Holman, de motie Realiseer solar carport. Het dictum luidt: verzoekt het college uiterlijk 2024 minstens één solar carport te realiseren, binnen de gemeente een coördinator aan te stellen om deze en meer locaties te realiseren en initiatiefnemers actief te ondersteunen bij het benaderen van potentiële locaties (inclusief locaties in eigendom van gemeente). De heer Thepass heeft nog meer ideeën rond verduurzaming.

Ik gooi dus meteen de volgende motie erin van collega Thepass samen met de collega's Holman en De Groot, de motie Intensiveer verduurzaming aanpak gemeentelijke panden, waarvan het dictum luidt: verzoekt het college in de ambities bij de aankomende routekaart verder te gaan dan de minimale wettelijke label C-verplichting en de klimaatdoelen centraal te stellen, de verduurzaming van gemeentelijke panden in lijn met de klimaatdoelen te intensiveren, waarbij natuurlijke momenten worden benut en daarbovenop de slechtste panden het snelst worden aangepakt en van de 420 panden waarvan het label nu niet bekend is, de energetische kwaliteit in beeld te brengen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). U vraagt om een intensivering, dus om meer te doen dan we nu doen. Ik denk dat dat geld gaat kosten. Of heeft u nu een andere pet op? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het is altijd een beetje hosselen met de petten. Dat geef ik toe aan de heer Guernaoui; hij heeft er zelf ook een aantal. Nee, volgens mij gaat het nu nog om het centraal stellen van de ambitie en van verduurzaming. Nee, ik zie dit nog niet als iets wat veel extra geld zou kosten. Ik heb het hier gewoon over een intensivering en nog niet over 'trek de portemonnee'. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). U zegt 'intensiveren'. Dat betekent dat we meer moeten doen dan het standaardlabel dat we normaal doen.

Dat gaat toch extra geld kosten? Dan moet je toch extra maatregelen nemen? Dat kost volgens mij geld en daarom hoort er volgens mij een dekkingsvoorstel bij deze motie. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nee, dat ben ik toch niet helemaal met u eens, want het verzoek is om met de ambities verder te gaan. Het volgende punt is of dat in de uitwerking ook kan. Misschien word ik straks gecorrigeerd door de wethouder Duurzaamheid; dat zou kunnen, meneer Guernaoui. Maar ik zie dit toch nog niet als alvast een stiekeme greep in de begroting; anders zou ik deze motie ook niet ingediend hebben. Ik had het al over woningen voor starters. Leegstand is dan zonde. We hebben al een taskforce leegstand voor de winkels in de binnenstad, maar die gaat nu alleen over winkels. Wat GroenLinks betreft zetten we deze taskforce meer proactief in om leegstand te benutten tegen de woningnood en gaan we voor uitbreiding van die taskforce. Voor de duidelijkheid zeg ik - want ik begreep van de heer 35

Thepass dat daar in de commissie discussie over was - dat we wegblijven van de plinten van de hoofdwinkelstructuur, want die zijn echt voor winkels. De motie van collega Thepass, de motie Benut taskforce tegen woningnood, wordt samen met de collega's Mekers, Tseggai, Barker, Mahmood en Arp ingediend en verzoekt het college te onderzoeken hoe (de aanpak van) de taskforce leegstand uitgebreid kan worden ten behoeve van het bestrijden van de woningnood, gericht op het benutten van leegstand voor (sociale en middeldure) huurwoningen, in eerste instantie gericht op het centrum, maar bij succes op termijn ook elders in de stad, dit aan te laten sluiten bij de te verwachten aanpak leegstand en de interesse van woningcorporaties voor deelname aan zo’n taskforce te inventariseren en hen indien mogelijk erbij te betrekken. Kavish Partiman (CDA). We weten ook dat de voorzieningen in veel gebieden achterlopen op het aantal mensen die in die gebieden wonen. Tegelijkertijd pleit GroenLinks er eigenlijk voor om woningen toe te voegen. Is het een idee om ook te kijken naar die leegstand en om die leegstaande gebouwen bijvoorbeeld te gebruiken om te voorzien in het tekort aan voorzieningen in plaats van alleen in woningen? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dit lijkt me een schitterend onderwerp voor een CDA-motie. Die wacht ik dus af. Kavish Partiman (CDA).

Ja, maar dit is voor mij ook een overweging om al dan niet steun te verlenen aan uw motie. Ik vraag me af of het GroenLinks enkel en alleen om het toevoegen van woningen aan de woningvoorraad gaat of ook om het creëren van wijken en ervoor zorgen dat het voorzieningenniveau op peil is, zodat de mensen die er wonen, daadwerkelijk in een fijne omgeving wonen en we woningen niet alleen zien als hokjes. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Daar heeft de heer Partiman natuurlijk een punt: het moeten fijne wijken zijn, maar de leegstand heeft daar op dit moment een tegengesteld effect op. Ik noem … Nee, laat ik dat niet noemen, maar we weten allebei dat aan de Beeklaan een bepaald pand al heel lang leegstaat. Dat heeft ook effect op de wijk eromheen. Waar de leegstand van winkels nu in het centrum wordt aangepakt - terwijl ik u dit uitleg, realiseer ik me dat dit daar niet eens onder valt - is ons voorstel om daar in het centrum de woningen aan toe te voegen. Ik kan best nadenken over voorzieningen daarbij, maar ik geef toe dat ik dat nu nog niet heb gedaan. Dit ging echt over de aanpak van leegstand. Kavish Partiman (CDA). Dan moet ik concluderen dat dit, zoals de heer De Vuyst ook aangeeft, echt enkel en alleen gaat om het toevoegen van woningen zonder breder te kijken naar de leefbaarheid van het gebied. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Dat is het interessante van die taskforce: dat is niet een stelletje ambtenaren. Pardon, dat klinkt helemaal niet goed. Dat zijn niet alleen ambtenaren die achter een tekentafel iets doen. Dat is met organisaties uit het centrum die daarin meedenken. Het lijkt mij eerlijk gezegd dus evident dat de leefbaarheid daar vanzelf omhooggaat. Hierover heb ik niet de vrees die het CDA hierover heeft, als ik die nog moest wegnemen. Nog even over leegstand. Bij het terugluisteren van de bespreking in de commissie Economie viel ons op dat we toch geen antwoord hebben gekregen op de vraag of het college een winkelstraatmanager wil overwegen voor de Keizerstraat. Een andere wethouder had daar al over gezegd dat dat gebied een impuls kan gebruiken. Daarom deze vraag op herhaling. Dan nog een motie van collega Thepass samen met de collega's Verduin en Holman, de motie Permanente informatievoorziening en hulpverlening arbeidsmigranten, die het college verzoekt op basis van de evaluatie van de pilot lokaal informatiepunt tot een permanente, goed toegankelijke hulp- en informatievoorziening voor arbeidsmigranten te komen, met (op termijn) toereikende capaciteit en deskundigheid om aan de hulpvragen te voldoen en hierbij te bezien hoe het stadhuis maximaal van de signalen van het lokaal informatiepunt kan leren voor beleid en uitvoering.