RIS316017 Notulen van de raad van 20 april 2023

Daarom de volgende motie, getiteld 'Erfpacht als sturingsmiddel': verzoekt het college het Haags erfpachtstelsel tegen het licht te houden en te komen met voorstellen die het erfpachtstelsel minder schokgevoelig moeten maken teneinde problemen in de toekomst te voorkomen, hierbij te onderzoeken op welke manier strategisch gestuurd wordt met erfpacht, daarbij te onderzoeken of bij erfpacht die niet als strategisch aangeduid

17

kan worden de erfpacht afgebouwd kan worden, en de raad hierover voor het einde van het jaar te informeren. De motie wordt mede ingediend door mevrouw De Groot en de heer Dubbelaar. Ik was er bijna. De bewoners zijn heel helder. Zowel de toon als de inhoud van de brief vallen niet helemaal goed. Ik wil dat de wethouder mij nog gerust kan stellen op een aantal zaken. Kunnen de bewoners ervan uitgaan dat de vrije deskundigenkeuze is gegarandeerd? Kan de wethouder toezeggen dat ook mensen die misschien net voldoende geld hebben om de hogere canon te kunnen betalen niet weer tussen wal en schip vallen? Want het zijn wat ons betreft juist die middeninkomens die vaak betalen en veel betalen, en bij wie het enorm veel pijn doet omdat zij, gelukkig, net geen aanspraak kunnen maken op allerlei gemeentelijke armoedevoorzieningen. Tot slot. Wij zitten hier niet voor onszelf. We zijn het in deze raad vaak met elkaar oneens, maar vandaag niet, denk ik. Eigenlijk zeggen alle aangekondigde moties en inbrengen die ik voorbij heb zien komen hetzelfde: los dit op. Dus ik roep het college, en in het bijzonder wethouder Balster, op om alles te doen wat in zijn macht ligt om de rust terug te brengen in de wijken en met iets van deemoed en empathie dit project en vooral deze mensen te bezien. Robert Barker (PvdD).

Ik heb een vraag over die brief van de wethouder, dus niet over de sensibiliseersessie maar over de brief. Als de wethouder … Nee, als de collega, die bij de wethouder is geweest, nou kijkt naar de erfpachtstijgingen van 50 keer tot 100 keer, zegt de collega dan ook dat de uitkomst moet zijn dat die 50 keer of 100 keer gewoon niet gaat plaatsvinden? Rutger de Ridder (VVD). Ik vind dat de Partij voor de Dieren het hier iets te absoluut stelt. Ik vind dat die verhogingen eigenlijk bizarre situaties zijn. Dat zei ik ook in mijn inbreng. En ik vind dat wij met z'n allen moeten zeggen: dat accepteren we eigenlijk niet. Ik denk ook dat we dat wel zeggen met z'n allen. Ik denk dat de wethouder dat eigenlijk ook zegt. Alleen moeten we wel de middelen hebben om voor elkaar te krijgen dat dat dus niet gebeurt. Tot slot, om deze interruptie af te maken, het volgende. Een sensibiliseersessie? Met alle respect hoor, maar degene die mij kan sensibiliseren moet van goeden huize komen. Robert Barker (PvdD). Ja, dat zei Pieter Omtzigt ook en toen is hij uit de partij gestapt! De voorzitter. Dat zei u via de voorzitter, hè. Ja. Robert Barker (PvdD). Maar de collega van de VVD zegt dat hij niet zo absoluut wil zijn in het cappen, en dat het wel moet kunnen binnen de regels. Maar wij bepalen de regels toch? Wij zijn de gemeente, die de grond uitgeeft.

Wij zijn de gemeente, die in contact met burgers treedt. Dus de collega kan toch ook gewoon zeggen: nee, dit accepteren we niet dus dit moet sowieso veranderen? Rutger de Ridder (VVD). Ik heb het idee dat ik in mijn inbreng, en ook met de motie die ik heb ingediend, al best een aantal stappen heb willen zetten. Ik heb ook uw moties aandachtig gelezen, en ik vind dat er zeker in de taxatiemotie best wel wat logische stappen zitten. Ik ben ook heel erg benieuwd wat straks de reactie van de wethouder is, en of hij mij er daadwerkelijk van kan overtuigen dat het onnodig is om uw motie aan te nemen. Als dat zo is, hoeft het niet. Als dat niet zo is, hebben we een ander gesprek. Sebastian Kruis (PVV). Ik heb de moties van de heer De Ridder en al die anderen gehoord. Wat betekenen die nou concreet voor de mensen die te maken hebben met de nieuwe erfpachtcanon van 50 of misschien wel 100 keer hoger dan nu? Wat zou het nou concreet betekenen voor die mensen, die nu bezorgd op de tribune zitten of thuis zitten mee te kijken? Rutger de Ridder (VVD). Ja, dat is het pijnlijke. Ik denk dat er eigenlijk geen motie standhoudt die zegt: dit is het maximumbedrag dat we kunnen doen, punt. Ik denk dat het noodzakelijk is dat de regels, de taxatie-instructie en een aantal andere dingen ferm tegen het licht gehouden worden.

Ik denk ook dat de aangekondigde acties van het college als het gaat over de kortingen en over het vijfjarig perspectief voor het erfpachtpercentage de dingen zijn die hierbij kunnen helpen. Als het zo makkelijk was geweest, ben ik er echt van overtuigd dat ook het college had gezegd: we lossen het op. Het 18

pijnlijke is dus, en dat zeg ik eerlijk, dat ik nu niet tegen die mensen heb te zeggen: dit is wat u betaalt en geen cent meer. Dat kan ik helaas niet. Sebastian Kruis (PVV). Wat een optie zou kunnen zijn, en dat zegt mijn motie eigenlijk, is een moratorium op wat je nu betaalt aan erfpacht totdat we hebben gekeken naar een nieuw stelsel van erfpacht. Dan zorg je er in ieder geval voor dat mensen niet meer gaan betalen. Dat kan namelijk niet. Die mensen kunnen niet tot 50 of 100 keer meer gaan betalen. Dat is onmogelijk. Als de VVD als grootste partij van huizenbezitters, in het verleden, hier geen oplossing heeft voor die mensen, is deze partij toch de knip voor de neus niet waard? Rutger de Ridder (VVD). U kan ervan uitgaan dat mijn partij, en ik misschien in het bijzonder, hier niet staat om zomaar iets te roepen. Wat wij zeggen, daar staan we ook echt voor. Als we zeggen dat er een oplossing moet komen en er iets gedaan moet worden, dan is dat niet een soort leuk verhaal waarna we weer doorgaan met z'n allen. Ik wil echt dat de wethouder een oplossing maakt en mij die ook echt biedt. Ik heb uw motie met interesse gelezen, ook van de heer Faddegon in de commissie, en ik vond dat daar best wel iets in zat. Daar zit een gedachte achter die misschien best zou kunnen werken. Ik roep de wethouder daar misschien ook wel toe op. Er komen straks heel veel ideeën in moties.

Je zou die ook allemaal samen kunnen bundelen en kunnen kijken: oké, wat is nou de beste oplossing van al die moties? Dan kom je misschien in combinatie tot de echte oplossing voor die mensen op de publieke tribune. De voorzitter. Meneer Kruis, trekt u 'm in? Sebastian Kruis (PVV). Nee. De voorzitter. Door de heer De Ridder, daartoe gesteund door mevrouw De Groot en de heer Dubbelaar, wordt de volgende motie (G.3 VVD) ingediend:

Motie G.3 VVD Erfpacht als sturingsmiddel De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 april 2023, ter bespreking van de beantwoording technische vragen over erfpacht van de Partij voor de Dieren en de CU/SGP (RIS 314678), constaterende, dat: • door de combinatie van de grote stijging van het canonpercentage en de hertaxatie van grondprijzen de erfpacht voor een grote groep Hagenaars plotseling tot negentig keer stijgt; • naast de groep huishoudens die nu geconfronteerd worden met deze stijging nog eens 13.000 huishoudens in de toekomst in eenzelfde situatie terecht kunnen komen; overwegende, dat: • deze plotselinge en enorme stijging van de woonlasten niet te dragen is voor een zeer groot deel van de huishoudens; • Hagenaars van het gemeentebestuur mogen verwachten dat voorziene problemen voorkomen worden; • het Haags erfpachtstelsel niet schokbestendig is en er dus duizenden huishoudens in de toekomst in de problemen raken; • erfpacht ook tot doel heeft te kunnen sturen op de functie van gemeentelijke gronden; verzoekt het college: • het Haags erfpachtstelsel tegen het licht te houden en te komen met voorstellen die het erfpachtstelsel minder schokgevoelig moeten maken teneinde problemen in de toekomst te voorkomen; 19

• • •

hierbij te onderzoeken op welke manier strategisch gestuurd wordt met erfpacht; daarbij te onderzoeken of bij erfpacht die niet als strategisch aangeduid kan worden de erfpacht afgebouwd kan worden; de raad hierover voor het einde van het jaar te informeren.

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Ridder, daartoe gesteund door mevrouw De Groot, de heer Barker, de heer Dubbelaar en mevrouw Klokkenburg, wordt de volgende motie (G.4 VVD) ingediend:

Motie G.4 VVD College, los dit op! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 april 2023, ter bespreking van de beantwoording technische vragen over erfpacht van de Partij voor de Dieren en de CU/SGP (RIS 314678), constaterende, dat: • door de combinatie van de grote stijging van het canonpercentage en de hertaxatie van grondprijzen de erfpacht voor een grote groep Hagenaars plotseling tot negentig keer stijgt; • de aanbieding om gebruik te maken van het kortingspercentage voor de vernieuwing van de erfpacht voor veel Hagenaars op 1 juni 2023 afloopt; overwegende, dat: • tegenover deze stijging niet of amper hogere kosten staan voor de gemeente; • deze enorme stijging van de woonlasten niet te dragen is voor een zeer groot deel van de huishoudens; • een aflopende aanbieding om gebruik te maken van het kortingspercentage voor de vernieuwing van de erfpacht die op 1 juni 2023 afloopt ervoor zorgt dat Hagenaars worden gedwongen de hoge woonlasten te accepteren; verzoekt het college: • exorbitante stijgingen van erfpacht nu en in de toekomst te voorkomen; • de termijn waarbinnen gebruik kan worden gemaakt van het kortingspercentage te verlengen tot 1 december 2023; • de raad zo snel mogelijk informeren over de gekozen oplossing. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Voorzitter. Allereerst mijn dank aan de insprekers, de gedupeerden. De Haagse collegekamer lijkt het nieuwe onderkomen geworden van een heuse bende struikrovers. Het coalitieakkoord had al veel weg van incassobureau Binnen Zonder Kloppen, want in plaats van lastenverlichting krijgen de inwoners van Den Haag, anders dan de VVD ons had beloofd, de ene na de andere lastenverzwaring te verwerken. De afvalstoffenheffing ging omhoog, de rioolheffing ging omhoog en de parkeertarieven gingen omhoog, evenals de OZB. Die ging ook omhoog. De woonlasten voor een gemiddelde Haagse woning gingen met honderden euro's omhoog. Dat was nog niet genoeg voor de coalitie van D66, GroenLinks, Partij van de Arbeid, CDA en VVD. De betaaldparkerengebieden worden met een ordinaire melkkoefunctie uitgebreid over vrijwel de hele stad, ook in wijken waar de parkeerdruk helemaal niet hoog is. En dat in een tijd waarin burgers in onze stad niet meer kunnen rondkomen door dure boodschappen, hoge energierekeningen, hoge huren en hoge zorgkosten. Het is nooit genoeg voor het rupsje-nooit-genoegcollege, en ze 20

hebben nog wat gevonden. Met exorbitante verhogingen van de erfpachtcanon maken ze het nóg bonter. Vele duizenden bewoners worden geconfronteerd met een canonexplosie. Dat is wat Hart voor Den Haag betreft onacceptabel. De brief die wij deze week hebben ontvangen, biedt ook geen enkele garantie op een goede afloop voor de gedupeerde bewoners. Dat moet de gemeenteraad toch ook inzien? Sterker, de wethouder bevestigt in zijn brief nogmaals de uitkomst van zijn harteloze beleid. Bewoners die door zijn beleid in de afgrond terechtkomen, zullen geholpen worden. Maar niet door het beleid aan te passen, nee, door een regeling op te tuigen om mensen te helpen die door zijn beleid in de financiële afgrond terecht zijn gekomen. Dat is toch werkelijk een gotspe? Deze mensen hebben de afgelopen jaren relatief goedkoop kunnen wonen, zei de wethouder afgelopen week tijdens de commissievergadering. Ziet de wethouder nu in dat dit niet zijn meest handige opmerking was? Neemt hij deze uitspraak nu terug? Tijdens de commissievergadering heb ik een drietal punten onder de aandacht gebracht. Daarop heeft de wethouder een aantal toezeggingen gedaan. Hij komt erop terug, staat er met heel veel woorden in de brief. Maar omdat Hart voor Den Haag zeer bezorgd is over de uitkomst van het beleid, hebben wij een drietal moties voorbereid.

Eerst de motie Stop exorbitante erfpachtverhoging, met als dictum: verzoekt het college de canonherziening te heroverwegen, een redelijke verhoging als limiet te stellen en de raad hierover te informeren. Deze motie wordt mede ingediend door de heer Barker van de Partij voor de Dieren en de heer Kruis van de PVV. Dan de motie Tijdelijk stoppen met incasseren … De voorzitter. Er is een interruptie van de heer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Ja, over de motie Stop exorbitante erfpachtverhoging. Heeft het college bij deze motie ook nog de ruimte om zelf tot een verhaal te komen? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Absoluut. Daarom heb ik het dictum zo geformuleerd dat ik ervan uitga dat zelfs coalitiepartijen deze motie kunnen steunen, en wij als raad een signaal afgeven naar die mensen die behoorlijk in paniek zijn en hiernaartoe komen omdat ze rekeningen toegestuurd krijgen door het stadhuis. Daarom heb ik deze motie zo opgesteld. Ik doe een dringend beroep op mijn collega's in de raad om deze motie te steunen en aan het college het signaal af te geven dat hier wat aan moet gebeuren. De voorzitter. Meneer Dubbelaar zet zijn betoog voort. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). De motie Tijdelijk stoppen met incasseren heeft als dictum … De voorzitter. Mevrouw Bos heeft het woord voor een interruptie. Isabel Bos (GroenLinks).

Sorry, voorzitter, ik drukte een beetje te laat, maar ik zit nog met een vraag over de motie die zojuist is ingediend door collega Dubbelaar. U stelt hierin een redelijke verhoging als limiet te stellen. Wat is voor Hart voor Den Haag een redelijke verhoging? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Daarin moet het college met een afdoening komen, en die moet de meerderheid van deze raad overtuigen. De voorzitter. Ik wacht even of iemand nog drukt. Meneer Dubbelaar zet zijn betoog voort. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). De motie Tijdelijk stoppen met incasseren heeft als dictum: verzoekt het college de aangeboden termijn waarbinnen gebruik kan worden gemaakt van het kortingspercentage, van 1 juni 2023 te wijzigen in 31 december 2023, en de aangeboden termijn te verlengen tot drie maanden na de uitkomsten van de hertaxatie. Deze motie wordt mede ingediend door de heer De Ridder namens de Haagse VVD, mevrouw Klokkenburg namens ChristenUnie/SGP, 21

de heer Barker namens de Partij voor de Dieren, mevrouw Arp namens de SP en de heer Kruis namens de PVV. De voorzitter. Stilte in de zaal graag! Dat hadden we toch afgesproken? Ga gezellig buiten praten. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik kom op de motie Onafhankelijk onderzoek naar de taxaties: verzoekt het college dat de taxaties plaats zullen vinden conform de AB 1986 en conform artikel 4.1 en 4.2 van de … Moet ik 'm helemaal oplezen, voorzitter? De voorzitter. Ja, iedereen moet dat. U ook. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). … waarbij de taxateurs zoals gesteld in de taxatie-instructie vrij zijn in hun keuze van waarderingsmethodieken en zich niet hoeven te houden aan de genoemde taxatie-instructie - een inspreker had het daarover - dat de hertaxaties zullen worden uitgevoerd door een commissie van drie Haagse taxateurs waarvan één aangewezen door de gemeente, één aangewezen door de erfpachters, welke twee taxateurs gezamenlijk een derde aanwijzen en de keuze van de taxateurs ongeclausuleerd is. Deze motie wordt mede ingediend door mevrouw Klokkenburg, de heer Barker en de heer Kruis. Isabel Bos (GroenLinks). Ik heb toch weer een beetje een technische vraag over deze motie. Wat zijn Haagse taxateurs? Wanneer ben je een Haagse taxateur? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dat is een eigenlijk een hele goede vraag van mevrouw Bos.

Ik denk als je werkzaam bent in de regio Den Haag. Isabel Bos (GroenLinks). Maar je hoeft hiervoor dus niet in Den Haag te wonen? Ik vraag dit om het te snappen, hè, zodat ik ook weet waarover ik straks stem. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik ken toevallig hele goede mensen die in LeidschendamVoorburg wonen maar al 50 jaar in Den Haag werken. Die wil ik dus niet tenietdoen. De voorzitter. Ten slotte. Laatste keer, mevrouw Bos. Isabel Bos (GroenLinks). Dus het gaat hier om kennis hebben van Den Haag? Daarom wordt hier dus gesproken van Haagse taxateurs. Dat is dan het vereiste hierin. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dat wil ik bevestigen. De voorzitter. Door de heer Dubbelaar, daartoe gesteund door de heer De Ridder, mevrouw Klokkenburg, de heer Barker en de heer Kruis, wordt de volgende motie (G.5 HvDH) ingediend:

Motie G.5 HvDH Onafhankelijk onderzoek naar taxaties De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 april 2023, ter bespreking van de beantwoording technische vragen over erfpacht van de Partij voor de Dieren en de CU/SGP (RIS314678). Constaterende dat, • er enorme verschillen worden geconstateerd tussen getaxeerde grondwaardes bij (op het oog) identieke woningen in dezelfde straat of wooncomplexen en waarde stijgingen van 50% of meer in de afgelopen jaren lijken meer regel dan uitzondering; • het college een aantal taxaties wil laten uitvoeren om inzicht te krijgen in de taxaties.

22

Overwegende dat, • bewoners geconfronteerd worden met een exorbitante canonherziening (canonexplosie) en grondwaarde taxaties hier een onderdeel van zijn; • canonexplosie een enorme impact heeft op de woonlasten van bewoners. Van mening dat, • er geen onduidelijkheid mag zijn over de rekenmethode en de uitkomst van taxaties navolgbaar moeten zijn ongeacht door welke taxateur deze taxaties worden uitgevoerd. Verzoekt het college, • dat de hertaxaties plaats zullen vinden conform de AB 1986 en conform artikel 4.1 en 4.2 van de AAR 1986, waarbij de taxateurs zoals gesteld in de taxatie instructie vrij zijn in hun keuze van waarderingsmethodieken en zich niet hoeven te houden aan genoemde taxatie instructie. • dat de hertaxaties zullen worden uitgevoerd door een commissie van 3 Haagse taxateurs, waarvan 1 aangewezen door de gemeente, 1 aangewezen door de erfpachters, welke twee taxateurs gezamenlijk een derde aanwijzen. De keuze van de taxateurs is ongeclausuleerd. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Dubbelaar, daartoe gesteund door de heer Barker, mevrouw De Groot, de heer De Ridder en de heer Kruis, wordt de volgende motie (G.6 HvDH) ingediend:

Motie G.6 HvDH Stop exorbitante erfpachtverhoging De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 april 2023, ter bespreking van de beantwoording technische vragen over erfpacht van de Partij voor de Dieren en de CU/SGP (RIS314678). Constaterende dat, • bewoners geconfronteerd worden met een exorbitante canonherziening (canonexplosie); • canonexplosie een enorme impact heeft op de woonlasten van bewoners. Overwegende dat, • de gemeente als grondeigenaar een machtspositie heeft als erfverpachter richting erfpachters; • de gemeente gebonden is aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Van mening dat, • de gemeente een zorgplicht heeft en geen misbruik mag maken van zijn machtspositie; • canonverhoging moet worden getoetst aan de maatstaven van redelijkheid en billijkheid. Verzoekt het college, • de canonherziening te heroverwegen, een redelijke verhoging als limiet te stellen en de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Dubbelaar, daartoe gesteund door de heer De Ridder, mevrouw Klokkenburg, de heer Barker, mevrouw Arp en de heer Kruis, wordt de volgende motie (G.7 HvDH) ingediend:

23

Motie G.7 HvDH Tijdelijk stoppen met incasseren De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 april 2023, ter bespreking van de beantwoording technische vragen over erfpacht van de Partij voor de Dieren en de CU/SGP (RIS314678). Constaterende dat, • erfpachters van erfverpachter een kortingspercentage krijgt aangeboden waarvan gebruik kan worden gemaakt binnen aangeboden termijn; • er enorme verschillen worden geconstateerd tussen getaxeerde grondwaardes bij (op het oog) identieke woningen in dezelfde straat of wooncomplexen en waarde stijgingen van 50% of meer in de afgelopen jaren lijken meer regel dan uitzondering; • het college een aantal taxaties wil laten uitvoeren om inzicht te krijgen in de taxaties. Overwegende dat, • het aankopen van een erfpachtrecht, wanneer niet gefinancierd met eigen geld, enige tijd kost vanwege het verkrijgen van een hypothecaire lening. • het verschuiven van de datum, van 1 juni 2023 naar 1 september 2023, deels in de zomer valt. Van mening dat, • het verlengen van het aangeboden termijn ook daadwerkelijk werkbaar dient te zijn. Verzoekt het college, • het aangeboden termijn waarbinnen gebruikt kan worden gemaakt van het kortingspercentage, van 1 juni 2023 te wijzigen in 31 december 2023; • het aangeboden termijn te verlengen tot drie maanden na de uitkomsten van de hertaxaties, En gaat over tot de orde van de dag.

De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Het zal je maar overkomen. Eerst betaal je € 100 per jaar en dan krijg je een brief van de gemeente met een bedrag van € 10.000 per jaar. En er zijn nog veel meer uitzonderingen. Amsterdam heeft al een crisis met woekererfpacht gehad en het CDA wil niet dat Den Haag deze crisis ook gaat krijgen. Het CDA wil dat mensen die zich verbonden voelen met de stad en die hier hun leven hebben opgebouwd, met een huis of gezin, hier gewoon kunnen blijven wonen, en dat ze niet noodgedwongen hun huis moeten verkopen of hun woonlasten niet meer kunnen betalen omdat de gemeente hen de armoede in drukt. Sebastian Kruis (PVV). Ik zou de spreker van het CDA willen verzoeken om het sentiment achterwege te laten. Het zal je maar overkomen, zegt u, maar het overkomt deze mensen dankzij uw college. Dus wat deze mensen 'allemaal maar zal overkomen', dat weten ze al. Misschien kunt u dus gewoon met de oplossing komen in plaats van met sentiment door uw spreektijd te rauzen. Hinke de Groot (CDA). Ik kom zo meteen ook met voorstellen om wat te verbeteren. Het gaat er juist om dat we nu van een groep weten dat die de dupe is, maar dat er ook een hele grote groep is waarvan we dat nog niet helemaal inzichtelijk hebben. Daarom kijk ik ook vooruit, naar de groep die nog gaat komen. Vandaar ook deze inbreng.

De voorzitter. Mevrouw De Groot zet haar betoog voort.

24

Hinke de Groot (CDA). Dat het probleem door onze wethouder wordt gezien, blijkt ook uit de commissiebrief die we hebben ontvangen. Dank aan de wethouder en zijn ondersteuning dat zij in een zo korte tijd extra informatie gegeven hebben over oplossingen. Het is essentieel dat de urgentie wordt erkend, want we moeten echt niet willen dat er een situatie dreigt met woekererfpacht voor Haagse huiseigenaren. Ik heb daarom nog vragen over oplossingen op de korte termijn, maar ook over oplossingen voor de lange termijn, dus voor de bewoners die nog getroffen gaan worden. Op de korte termijn ziet het CDA de absolute noodzaak om de deadline van juni, waarbinnen bewoners moeten reageren op het bod, uit te stellen. September is voor ons nog wat te kort dag. Daarom zullen we de motie om de deadline op te schuiven ook steunen. Daarnaast verdienen de bewoners duidelijkheid over hoe het bedrag tot stand is gekomen. Kan de wethouder een reactie geven op de suggesties van bewoners en insprekers over het aandragen van eigen taxateurs hiervoor? Ten tweede ga ik in op de lange termijn. Want nog veel meer bewoners gaan de komende jaren getroffen worden door erfpachtstijgingen. Ik was vorige week vooral verrast door de reactie van de wethouder dat we bewoners beter gaan informeren en begeleiden bij de hoge woonlasten die de gemeente zelf heeft veroorzaakt. Dat is de verkeerde volgorde.

Waar het echt om draait, is dat het erfpachtsysteem eerlijk is en gewoon werkt. We moeten dus niet eerst zorgen dat mensen hoge woonlasten krijgen en vervolgens met financiële regelingen hulp aanbieden voor minima om betalingsregelingen te treffen. Het systeem moet op orde zijn voor al die mensen die al jarenlang in Den Haag wonen en hier hun leven hebben opgebouwd. Ik heb daarom nog vragen over de structurele oplossingen. Is de wethouder bijvoorbeeld bereid om te kijken naar een maximum op de erfpacht? Dat is ook bekeken in Amsterdam. Kan de wethouder bijvoorbeeld kijken naar een maximaal percentage erfpacht op basis van de woningwaarde als maximale grens? Graag een reactie. Is het ook mogelijk om te kijken naar een maximale hoogte ten opzichte van de consumentenprijsstijgingen van de afgelopen erfpachtperiode? En kan het college voortaan proactief kostenstijgingen toetsen voordat een automatisch gegenereerde brief met een torenhoog bedrag op de mat van bewoners verschijnt? We zijn er na vandaag nog niet. Dit is het topje van de ijsberg van bewoners die een aanbod hebben gehad. We moeten echt een Amsterdamse woekererfpachtcrisis voorkomen.

Daarom dient mijn fractie een motie in over de erfpacht en de brieven die nog gaan komen in andere wijken, met als dictum: roept het college op inzichtelijk te maken hoeveel bewoners in de komende periode nog geïnformeerd moeten worden over het aflopen van hun contract en de gestegen erfpachtkosten, een overzicht te geven van hoeveel inwoners er per jaar en per wijk te maken gaan hebben met een kostenstijging en wanneer zij per brief hierover worden geïnformeerd, en in beeld te brengen om hoe grote kostenstijgingen dit kan gaan, dit overzicht in het tweede kwartaal met de raad te delen, en ook komende jaren proactief te kijken hoe het schokeffect voor bewoners op basis van redelijkheid en billijkheid binnen de bestaande regels te verminderen is, zodat zij niet in de armoede gedrukt worden, en gaat over tot de orde van de dag. Deze motie is mede ingediend door de VVD, GroenLinks, Hart voor Den Haag, PvdA en ChristenUnie/SGP. Tot zover. De voorzitter. Door mevrouw De Groot, daartoe gesteund door de heer De Ridder, mevrouw Bos en de heer Ahraui, wordt de volgende motie (G.8 CDA) ingediend:

Motie G.8 CDA Inzicht voor alle wijken over erfpachtverhogingen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 april 2023, ter bespreking van Commissiebrief: Beantwoording technische vragen over erfpacht van de Partij voor de Dieren en de CU/SGP (RIS314678), Constaterende dat: • veel inwoners van onze stad een brief hebben ontvangen over de nieuwe situatie rondom erfpacht. In deze situaties vaak sprake is van enorme kostenstijgingen; • aanleiding in de commissievergadering van 12 maart 2023 met name was dat veel bewoners in Bezuidenhout, een brief op de mat hebben gekregen met een ongelofelijke kostenverhoging;

25

•

in ditzelfde debat wethouder Volkshuisvesting, Welzijn en Zuidwest heeft aangegeven dat er nog veel meer contracten gaan aflopen in andere wijken, waarover bewoners nog een brief gaan ontvangen.

Overwegende dat • de gemeente een betrouwbare partner van de inwoners moet zijn; • inwoners hebben het recht om te weten waar ze aan toe zijn, door ten minste inzicht te geven in de berekening van de taxaties en vroegtijdige informatie; • door de gestegen erfpachtkosten bewoners in een benauwde situatie komen met torenhoge woonlasten, een onverkoopbaar huis of zelfs in de armoede terecht kunnen komen; • naast bewoners in Bezuidenhout, nog veel meer huishoudens in al onze Haagse wijken een brief op de mat gaan krijgen met een kostenstijging, en dit ongelofelijke gevolgen gaat hebben; • wethouder Volkshuisvesting, Welzijn en Zuidwest heeft toegezegd om te kijken of dit jaar in redelijkheid en billijkheid het schokeffect voor bewoners binnen de regels te verminderen is. Roept het college op: • inzichtelijk te maken hoeveel inwoners in de komende periode nog geïnformeerd moeten worden over het aflopen van hun contract en de gestegen erfpachtkosten; • een overzicht te geven van hoeveel inwoners er per jaar en per wijk te maken gaan hebben met een kostenstijging, wanneer zij per brief hierover worden geïnformeerd, en in beeld te brengen om hoe grote kostenstijgingen dit kan gaan.

Dit overzicht in Q2 met de raad te delen; • ook komende jaren proactief te kijken hoe het schokeffect voor bewoners op basis van redelijkheid en billijkheid binnen de bestaande regels te verminderen is, zodat zij niet in de armoede gedrukt worden. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Dat de herziening van de erfpachtcanon leeft, is wel duidelijk. Bij de commissievergadering vorige week was er een volle tribune en ook vandaag zijn de erfpachters weer massaal gekomen. Dank voor die betrokkenheid. Het is een combinatie van factoren die zorgt voor een exorbitante stijging van de canon. Er zijn genoeg voorbeelden langsgekomen, zoals stijgingen van € 94 per jaar naar € 6.000, oftewel van € 5 per maand naar € 500 per maand. ChristenUnie/SGP is van mening dat dergelijke stijgingen niet in lijn zijn met het beginsel van redelijkheid en billijkheid, ook niet als er maar steeds wordt verwezen naar de afgelopen 75 jaar, waarin de erfpacht voor de bewoners van deze huizen lager was. Er is niemand die heeft gezegd dat de erfpachtcanon moet blijven zoals die is. Ook vandaag niet. Iedereen begrijpt dat die grondwaarde is gestegen en dat er meer betaald moet worden, maar deze bedragen zijn niet uit te leggen, en voor velen niet te dragen.

Deze verhoging van het canonpercentage en de veel hogere taxatiewaarde, die ook niet te begrijpen is, zorgen ervoor dat mensen de armoede in worden gedrukt door de gemeente, terwijl de gemeente juist een zorgplicht heeft tegenover haar burgers. ChristenUnie/SGP is dan ook blij met het uitgestoken vingertje van het college om hertaxaties te gaan doen, zodat er met een faire manier van waarderen door onafhankelijke deskundigen van de Haagse markt ook een faire canon betaald gaat worden. Dat moet goed gebeuren. Ik sta dan ook van harte onder de moties van collega Dubbelaar die daarop zien en de motie van de heer De Ridder. Want er staan mooie toezeggingen in de brief, maar geen garanties. De taxaties door taxateurs van buiten Den Haag gebeuren sinds 2021. We hebben allemaal de voorbeelden gezien en gehoord over forse verschillen tussen taxaties van 2020 en 2021. Daarom moeten we wat ChristenUnie/SGP betreft ook kijken naar mistaxaties uit de afgelopen periode, want ook daarin hebben bewoners een nieuwe erfpachtcanon gekregen met een taxatie die waarschijnlijk niet klopt, maar die heeft misschien minder heftig uitgepakt doordat het canonpercentage lager was. In het kader van de betrouwbare overheid zouden we wat mijn fractie betreft ook daar moeten hertaxeren 26

als blijkt dat de taxaties in Bezuidenhout inderdaad niet goed zijn gedaan. Daarom dien ik een motie in met als dictum: verzoekt het college indien de tweede taxatie van erfpachtgronden in Bezuidenhout leidt tot een lagere grondwaarde en aanpassingen van de aanbieding voor erfpachters in Bezuidenhout, ook opnieuw te kijken naar de taxaties en gedane aanbiedingen aan inwoners tussen de zomer van 2021 en nu en deze, indien nodig en wenselijk, te herzien, en gaat over tot de orde van de dag. De wethouder heeft in zijn brief van gisteren aangekondigd te zullen kijken naar een financiële regeling voor hen voor wie de gestegen canon niet te betalen is, om ervoor te zorgen dat mensen niet hun huis hoeven te verkopen. Hoewel mijn fractie hoopt dat die hele regeling niet nodig zal zijn omdat de stijgingen niet zullen doorgaan, is mijn fractie daar niet gerust op. Wij willen dan ook dat bij die regeling wel verschillende zaken worden meegenomen, zoals de samenstelling van het huishouden. Sec kijken naar het inkomen zegt niet veel over de kosten die mensen hebben in het leven, want van het bruto-inkomen blijft gemiddeld genomen bij een gezin met drie kinderen minder over dan bij een alleenstaande. Daarom dien ik een motie in waarvan het dictum luidt: verzoekt het college bij het onderzoeken c.q.

introduceren van een financiële regeling ook de middeninkomensgroep daarin mee te nemen en rekening te houden met de samenstelling van het huishouden, en gaat over tot de orde van de dag. Ten slotte nog één vraag. Ook in het nationale parlement is erfpacht onderwerp van debat geweest. Voor de zomer komt het kabinet nog met een handreiking over erfpacht, met daarin onder andere hoe de rechten van erfpachters beter geborgd kunnen worden. Is de wethouder bereid om die handreiking mee te nemen bij de toezeggingen over het schokbestendiger maken van het erfpachtstelsel? Als overheid moeten we er zijn voor onze bewoners, en hebben we een zorgplicht. Ik ga er dan ook van uit dat dit college alle zeilen bijzet, nu en in de toekomst. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg worden de volgende moties (G.9 CU/SGP en G.10 CU/SGP) ingediend:

Motie G.9 CU/SGP bescherm mensen met middeninkomens tegen financiële problemen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 april 2023, ter bespreking van de Beantwoording technische vragen over erfpacht van PvdD en CU-SGP (RIS314678), constaterende, dat: • in diverse wijken de komende jaren de erfpachtrechten aflopen en opnieuw worden uitgegeven; • door een stapeling van factoren, zoals de forse stijging van het canonpercentage en de hertaxatie van de grondprijzen, de erfpacht vele malen hoger uitvalt voor bewoners; overwegende, dat: • deze exorbitante stijging voor veel inwoners niet of nauwelijks te dragen is; • niet alleen het inkomen of vermogen relevant is voor de mate van impact van de erfpachtverhoging, maar ook de samenstelling van het huishouden; • het college heeft aangekondigd “te willen onderzoeken hoe (naar Amsterdams voorbeeld) een financiële regeling ook in Den Haag geïntroduceerd kan worden”; • in Amsterdam o.a. een inkomenstoets geldt (max. gezamenlijk belastbaar inkomen € 53.152,(normbedrag 2017)) en er geen rekening gehouden wordt met de huishoudenssamenstelling; verzoekt het college: • bij het onderzoeken c.q. introduceren van een financiële regeling ook de middeninkomensgroep daarin mee te nemen en rekening te houden met de samenstelling van het huishouden, en gaat over tot de orde van de dag. 27

Motie G.10 CU/SGP kijk naar de taxatie van alle erfpachtgronden vanaf zomer 2021 De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 2o april 2023, ter bespreking van de Beantwoording technische vragen over erfpacht van de PvdD en CU-SGP (RIS314678), constaterende, dat: • sinds de zomer van 2021 de taxatie van erfpachtgronden niet langer wordt gedaan door Haagse makelaars, maar door een drietal bureaus van buiten de stad; • de nieuwe taxateurs een andere taxatiemethode gebruiken waardoor de grondwaarde met een factor 3 of 4 kan stijgen; overwegende, dat: • de nieuwe taxatiemethode in combinatie met het hogere canonpercentage tot exorbitante stijgingen van de te betalen canon leidt voor inwoners waarbij de erfpacht opnieuw moet worden uitgegeven de komende tijd; • het college inmiddels heeft toegezegd een tweede taxatie te willen verrichten bij een selectie van woningen die betrokken zijn bij de heruitgifte van erfpacht in Bezuidenhout (RIS315282); • als de grondwaarde van deze tweede taxatie significant lager ligt dan de oorspronkelijke grondwaarde, de gemeente gaat onderzoeken welke aanpassingen nodig zijn om deze lagere grondwaarde te verwerken in de eerder uitgebrachte aanbiedingen aan de erfpachter in de heruitgifte van Bezuidenhout, en wat het effect daarvan is op toekomstige aanbiedingen; • deze tweede taxatie te laat komt voor inwoners die tussen de zomer van

2021 en nu te maken hebben gehad met een aanbieding van de gemeente bij de heruitgifte van erfpacht; verzoekt het college: • indien de tweede taxatie van erfpachtgronden in Bezuidenhout leidt tot een lagere grondwaarde en aanpassingen van de aanbieding voor erfpachters in Bezuidenhout, ook opnieuw te kijken naar de taxaties en gedane aanbiedingen aan inwoners tussen de zomer van 2021 en nu en deze, indien nodig en wenselijk, te herzien, en gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik dank alle insprekers voor datgene wat zij hebben gezegd. Ik denk bijvoorbeeld dat de mensen van het Wijkberaad Bezuidenhout nog weleens met weemoed terugdenken aan die dag dat de Haagse PVV daar niet werd uitgenodigd voor het verkiezingsdebat. Nu krijgen ze de rekening gepresenteerd van de mensen die wel mochten komen. Dag, Jacob. De voorzitter. Via de voorzitter, hè. Sebastian Kruis (PVV). Ja, via de voorzitter: dag, Jacob. Maar zonder aanziens des persoons knokken wij altijd voor datgene wat goed is voor Den Haag en voor haar inwoners. Wij zijn zeer ontstemd over de gang van zaken. Daarom heb ik een motie voorbereid. Die is trouwens ook te vinden in het Raadsinformatiesysteem, voor degene die 'm nog wil nalezen.

Het dictum van de motie luidt als volgt: verzoekt het college per direct een moratorium in te stellen op de inning van alle erfpacht tot het moment dat een nieuw en betaalbaar systeem van erfpacht is uitgewerkt, en ervoor zorg te dragen dat in een beter systeem van erfpacht de hoogte van nieuwe erfpachtcanons nooit hoger kan worden dan de eerdere canon vermenigvuldigd met de cumulatieve inflatie over de looptijd van de aflopende erfpacht zodat een eerlijke canon kan worden gegarandeerd, en gaat over tot de orde van de dag. En dan nog een persoonlijke noot. Of nou ja, persoonlijk, alles is hier politiek en zeker deze noot. Nu komt er weer zo'n PvdA-wethouder met zo'n regeling om mensen te helpen. Eerst worden 28

mensen dus in de armoede getrapt en vervolgens komt er een PvdA-regeling om ze er weer uit te helpen. Dat kunnen we echt missen als kiespijn. Ik licht dat graag toe over drie jaar, bij het volgende verkiezingsdebat. De voorzitter. Door de heer Kruis, daartoe gesteund door de heer Dubbelaar, wordt de volgende motie (G.11 PVV) ingediend:

Motie G.11 PVV Erfpacht over de kop De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 april 2023, ter bespreking van Beantwoording technische vragen over erfpacht van PvdD en CU-SGP (RIS314678). Overwegende, dat: • veel Hagenaars de nieuwe aanslagen voor hun erfpachtcanon als extreme en onbetaalbare verhogingen ervaren; • in 2016 de collegepartijen D66 en VVD terecht een initiatiefvoorstel indienden om de gehele erfpacht anders aan te pakken en zelfs af te schaffen; • de bedragen die nu aan Haagse burgers worden opgelegd in geen enkele verhouding meer staan tot het erfrecht zoals ooit uitgedacht en bedoeld in 1911. Constaterende, dat: • er steeds meer armoedetoename is in de stad en deze enorme verhogingen veel mensen in de armoede gaat drukken; • het college enerzijds een wethouder armoedebestrijding heeft en middels de nu verstuurde aanslagen voor erfpacht juist mensen de armoede in werkt; • de stukken grond waarvoor erfpacht wordt geheven feitelijk al meerdere keren zijn betaald middels de betaalde erfpacht; • de canonbedragen met factoren van 35 tot zelfs meer dan 100 over de kop zijn gegaan.

Verzoekt het college: • per direct een moratorium in te stellen op de inning van alle erfpacht tot het moment dat een nieuw en betaalbaar systeem van erfpacht is uitgewerkt; • ervoor zorg te dragen dat in een beter systeem van erfpacht de hoogte van nieuwe erfpachtcanons nooit hoger kan worden dan de eerdere canon vermenigvuldigd met de cumulatieve inflatie over de looptijd van de aflopende erfpacht zodat een eerlijke canon kan worden gegarandeerd. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Peter Mekers (D66). Voorzitter. Allereerst dank aan alle insprekers voor het delen van hun verhalen, zowel nu als tijdens de commissie. Ik moet even denken aan een wijze spreuk bij dit onderwerp: laat iedereen vrij maar niemand vallen. D66 is geen groot fan van erfpacht in de huidige vorm, maar vandaag focus ik op de problemen die nu zijn ontstaan voor deze bewoners, en op de problemen die mogelijk de komende jaren nog voor veel meer bewoners gaan ontstaan. Ik ben namelijk, net als de collega's hier in de zaal, overspoeld door mailtjes en brieven van bewoners die zich rot zijn geschrokken. Ik snap dat je je rot schrikt. Je huis uit moeten of in andere financiële problemen komen, is iets wat we als gemeente niet moeten veroorzaken.

We hoorden verhalen van mensen met alleen een AOW, die schrikken van de eerste aanbiedingsbrief, maar ook van Hagenaars die bang zijn dat er vanwege geldgebrek een streep wordt getrokken door hun verduurzamingsplannen. Dat raakt bewoners en dat raakt ons dus ook.

29

Daarom is mijn fractie blij met de brief van de wethouder en de toezeggingen die het college heeft gedaan. De taxaties worden onderzocht, de taxatie-instructie wordt onder de loep genomen, wethouder Balster zegt toe dat er niemand op straat komt te staan en er wordt ook gekeken naar een rentemiddeling, om de enorme sprong die er nu is, te dempen. Ook komt er daarin een aantal maanden pauze. Ook is er meer maatwerk toegezegd, zoals inloopspreekuren, waar je met je eigen verhaal terechtkan en ook vragen kan stellen, en een sociale regeling naar Amsterdams voorbeeld, waarbij gekeken wordt naar draagkracht en vermogen. Dat helpt in ieder geval de pijn te verzachten, als die nog overblijft na de onderzoeken die nu worden gedaan. In het commissiedebat heb ik aangegeven mogelijk om een Rekenkameronderzoek te zullen vragen. Dat doe ik nu niet, want de onderzoeken die het college nu aankondigt en uitvoert moeten voor deze groep binnen een aantal maanden al oplossingen laten zien. Wij, en ook veel Hagenaars, verwacht ik, kijken reikhalzend uit naar de resultaten van die onderzoeken en naar de oplossingen voor het probleem. Daarnaast wordt onder andere de schokbestendigheid van het hele systeem dit jaar nog onder de loep genomen, zodat te grote verschillen tussen de jaren worden voorkomen.

Het lijkt mijn fractie dan ook goed om met de resultaten van die onderzoeken naar het erfpachtsysteem eind dit jaar of begin volgend jaar een expertmeeting te houden, om te kijken wat we met de resultaten doen en hoe we het systeem kunnen verbeteren. Is de wethouder daar ook enthousiast voor te maken? Dat hoor ik graag. Ik wil nogmaals de insprekers danken, en naast hen ook de vele tientallen mensen die mijn en de collega's in de afgelopen dagen en weken hebben gemaild met hun persoonlijke verhalen. Jullie zijn gehoord. Tot zover. Robert Barker (PvdD). Ik hoor D66 praten over veel onderzoeken en over een expertmeeting. Dan denk ik: dat is alles op de lange baan schuiven, maar niet echt iets op de korte termijn doen. Vindt D66, net als de Partij voor de Dieren, dat de huidige stijging van bijvoorbeeld 50 keer, onacceptabel is? Peter Mekers (D66). Ik kijk naar twee dingen. Ik kijk naar wat er voor deze groep mensen moet gebeuren. Daarvoor moet je een aantal dingen onderzoeken, om te kijken of de taxaties kloppen en of we rentemiddeling kunnen toepassen. Dat is voor deze bewoners al gelijk een oplossing. Als je tegelijkertijd de pauzeknop indrukt om die onderzoeken af te wachten, denk ik dat daar een uitkomst uit komt waar we veel blijer mee zijn, en dat we ook die grote factoren niet meer terug gaan zien als je inderdaad rentemiddeling toepast.

Daarnaast, maar dat doe ik liever op het moment dat die onderzoeken gedaan zijn, kijken we nog graag naar het hele systeem. Maar dat heeft iets minder urgentie dan een oplossing voor deze mensen. Robert Barker (PvdD). Begrijp ik goed dat D66 zich niet echt committeert aan een oplossing maar dat D66 zich vooral committeert aan meer onderzoek? Peter Mekers (D66). Nee, D66 committeert zich inderdaad aan het onderzoek, met als verwachting dat daar de oplossing uit komt. Ik ga niet in het wilde weg kiezen voor een oplossing die misschien in de komende jaren geen oplossing is voor andere erfpachters. Ik wil graag de komende maanden kijken wat er nou echt werkt en hoe we kunnen zorgen dat deze aanpassing voor iedereen een goede oplossing is. Daar moeten we ook een pauzeknop voor indrukken. De voorzitter. Laatste keer, meneer Barker. Robert Barker (PvdD). Dan moet ik toch concluderen dat D66 op het erfpachtbeleid meer de stelling hanteert: laten iedereen vallen maar niemand vrij. Peter Mekers (D66). Die conclusie deel ik natuurlijk niet. Wij zijn voor duidelijke oplossingen, maar wel onderbouwde oplossingen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). De heer Mekers heeft na het debat van vorige week een motie rondgestuurd. Waarom wordt die niet ingediend? 30

Peter Mekers (D66). Dat is een goede vraag. Ik heb net aangegeven dat ik die motie nu inderdaad niet indien, omdat ik eerst de onderzoeken wil afwachten die het college gaat uitvoeren. Anders gaan we een aantal zaken dubbel doen. Daar wacht ik eerst op, om te kijken of de uitkomsten duidelijk genoeg zijn of dat we het de Rekenkamer gaan vragen, waardoor we dus veel langer moeten wachten dan wanneer er nu naar een oplossing wordt gezocht. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Mij bekruipt het gevoel dat de heer Mekers na het overleg met de wethouder is teruggefloten. Klopt dat? Peter Mekers (D66). Nee, dat is niet het geval. Ik ga graag op een goede manier de besluitvorming aan. De snelste manier om voor deze mensen een oplossing te vinden, lijkt mij op dit moment dat het college een aantal zaken onderzoekt in plaats van die nu bij de Rekenkamer neer te leggen, die al een volle agenda heeft. Dat is dus mijn afweging geweest om nu eerst de onderzoeken van het college af te wachten. Mocht er daarna nog een Rekenkameronderzoek nodig zijn, dan komt dat alsnog ter sprake. De voorzitter. Laatste keer, meneer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dus dat u de motie rondstuurt na het commissiedebat, dinsdag het overleg heeft op de kamer van de wethouder en vervolgens een mailtje stuurt, is dus puur toeval. Peter Mekers (D66).

De motie heb ik oorspronkelijk trouwens rondgestuurd om input op te halen: denk mee over wat er onderzocht moet worden. Daarna werd duidelijk wat het college zelf aanbood om te onderzoeken. Het is dus inderdaad wel een oorzakelijk gevolg dat ik de motie nu niet indien. Dat klopt. Isabel Bos (GroenLinks). Voorzitter. Laat ook mij vooral beginnen met het uitspreken van mijn dank aan de insprekers, zowel vandaag aanwezig als vorige week in de commissie, en aan iedereen die onze fractie, en naar ik begrijp ook bijna alle andere fracties, mails heeft gestuurd waarin zorgen werden geuit over de erfpacht. Uw signaal is luid en duidelijk binnengekomen. In de commissie en ook vandaag in de raad hebben alle partijen veel vragen gesteld over hoe die stevige stijgingen nou tot stand zijn gekomen. Ik verwacht straks dan ook antwoorden van de wethouder op die vragen, en ook op de vragen die vandaag nog extra gesteld zijn door de insprekers. Het is natuurlijk ontzettend schrikken als je als bewoner zulk nieuws per brief ontvangt. In de commissie heeft mijn collega Lisa van de Voort al haar verbazing uitgesproken over de vorm, toon en moeilijkheidsgraad van de brief die de bewoners ontvangen hebben. Die brief was ook nog automatisch gegenereerd, iets wat er tot onze grote verbazing ook nog onder stond.

Ik hoor vandaag ook graag van de wethouder hoe we dit slechte nieuws nou op een betere manier kunnen laten landen bij bewoners. Kunnen we ze bijvoorbeeld een duidelijk aanspreekpunt bieden voor als ze met vragen zitten? Of kunnen we bij heruitgifte altijd een inloopavond organiseren nadat de bedragen bekend zijn gemaakt, zodat ze ook weten waarover ze vragen kunnen stellen? Zo halen we actief geluiden op bij bewoners en kunnen zij op korte termijn hun zorgen uiten of een passende financiële regeling treffen met de gemeente. Hinke de Groot (CDA). Begrijp ik goed dat GroenLinks het als oplossing van het probleem van bewoners ziet dat we ze extra gaan informeren en begeleiden en we de brief nog eens gaan uitleggen? Isabel Bos (GroenLinks). Nee, dat is natuurlijk niet de totale oplossing. Er zitten bij GroenLinks ook heel veel zorgen over de taxatie die er nu gekomen is en de bedragen die daaruit naar voren zijn gekomen. Ik richt me voor nu even op de bewoners, die met zorgen zitten en het gevoel hebben dat ze hun vragen niet duidelijk bij de gemeente hebben kunnen neerleggen. Ik vraag nu aan de wethouder om daaraan ook recht te doen.

31

Hinke de Groot (CDA). Recht doen aan de zorgen van bewoners, daar is het CDA het volledig mee eens. Maar als wij écht recht willen doen aan de zorgen, zorgen wij dat we hier geen probleem organiseren als gemeente, maar het probleem oplossen. Dat begint bij het stelsel. Waar zit het fout in het stelsel waardoor deze mensen deze brief überhaupt hebben ontvangen? Natuurlijk moet er goede communicatie zijn, maar het begint met de vraag hoe zij überhaupt zo'n torenhoog bedrag op de mat hebben kunnen vinden. Is GroenLinks het ermee eens dat we echt daarnaar moeten kijken en dat het erom draait dat we het stelsel eerlijk maken? Isabel Bos (GroenLinks). U zag mij misschien al ja knikken. Dat ben ik natuurlijk volledig met u eens. Er moet echt goed gekeken worden naar waar dit nu vandaan komt. Het zit echt niet alleen in de brieven, die ik net noemde. Het zit eigenlijk in drie punten. Je hebt de berekening zelf, bij de gemeente, je hebt de ambtenaren die daarop actie ondernemen en je hebt de manier waarop het uiteindelijk bij bewoners terechtkomt. Zoals ik zei, zijn over het eerste al veel vragen gesteld. Daar kan ik me ook gewoon bij aansluiten. Ik zie in de brief van de wethouder dat er echt gekeken wordt naar oplossingen en er ook verschillende oplossingen vanuit bewoners worden meegenomen in de vragen en de zorgen die er nu zijn.

Daarom verwacht ik ook dat, dankzij de signalen die er nu gekomen zijn, goed bekeken zal worden hoe dit zo is gelopen en hoe we voorkomen dat dit in andere wijken op een soortgelijke manier gaat landen. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw De Groot. Hinke de Groot (CDA). Ik ben enigszins gerustgesteld dat GroenLinks inderdaad ook ziet dat het de omgekeerde wereld is dat we eerst de crisis veroorzaken en die vervolgens gaan oplossen, en dat we het bij de kern moeten aanpakken, nu en in de komend jaren, zodat zij te maken krijgen met eerlijke erfpacht. Isabel Bos (GroenLinks). Zeker, en mijn fractie is er ook voorstander van om naar het systeem van de erfpachten te kijken, zoals ook is toegezegd door het college. Ik wil er wel voor waken dat we nu grote, onomkeerbare stappen nemen op het stelsel zelf omdat we hier nu iets constateren. Volgens mij is het wel van belang om daar op een goede manier naar te kijken. Dat kost helaas tijd, maar die tijd moeten we onszelf als gemeente ook gunnen. En we moeten ook de bewoners de ruimte geven, door in de tussentijd geen nieuwe tegenslagen te laten ontstaan. Sebastian Kruis (PVV). Dus als ik mevrouw Bos goed begrijp, gaat ze wel mijn motie steunen. Isabel Bos (GroenLinks). Die motie heb ik inderdaad zonet gehoord, toen u die voorlas. Daarin roept u volgens mij op tot een moratorium op alle erfpacht, en daarin staan wij niet aan uw zijde.

Sebastian Kruis (PVV). Hoezo niet dan? Isabel Bos (GroenLinks). Volgens mij is het een wat te rigide oplossing van het probleem dat nu is geconstateerd om nu in de hele stad de erfpacht stil te leggen om dit te kunnen onderzoeken. Volgens mij is dat niet in balans. De voorzitter. Laatste keer, meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Nou goed, maar de aanleiding is wel een rigide probleem voor al deze mensen op de tribune. Dan is de oplossing vaak ook vrij rigide, als het probleem vrij omvangrijk is. Deelt mevrouw Bos dat met mij? Deelt zij dat dit misschien niet eens zo'n hele gekke motie is, omdat de problemen ook zo groot zijn? Isabel Bos (GroenLinks). Ik begrijp waar de motie vandaan komt, maar ik verwacht niet dat wij mee zullen stemmen. De voorzitter. Mevrouw Bos, zet u uw betoog voort. 32

Isabel Bos (GroenLinks). Eigenlijk wil je natuurlijk ook voorkomen dat zulk nieuws ook bij de gemeente tot een verrassing kan leiden. Mijn fractie vraagt zich nog steeds af of er in het systeem waarin de erfpachtcanons worden vastgesteld geen extra check ingebouwd kan worden als het bedrag een bepaalde factor groter is dan de gemiddelde stijging. Ik zie dan voor me dat er een soort rood lampje gaat knipperen bij uitzonderlijke bedragen, zodat er in de communicatie en in de stappen die gezet worden richting bewoners op een juiste manier met deze gevallen kan worden omgegaan. Zo kan er misschien ook een extra check uitgevoerd worden om te zien of de berekening wel op een juiste manier is gedaan. Kan de wethouder aangeven of zo'n knipperend lampje, of een andere werkbare oplossing, kan worden ingevoerd? Rutger de Ridder (VVD). Ik snap waar GroenLinks vandaan komt in het verhaal dat je wil dat het niet alleen ambtelijk goed wordt uitgewerkt maar het ook politiek bestuurlijk ergens op een bureau terechtkomt en het daar vooral niet blijft liggen maar er iets mee wordt gedaan. Maar ik vraag GroenLinks of dat dan het enige is. Kijken we alleen of de regels goed zijn toegepast? Of zeggen we dan ook: oké, er gebeurt nu echt iets want alle alarmbellen gaan af; er zal iets niet kloppen dus zullen we eens kijken of we het kunnen aanpassen? Isabel Bos (GroenLinks).

Ja, volgens mij is dat zeker iets waar zo'n rood lampje ook vragen over kan oproepen. Kloppen de rekenregels die we hebben als we zien dat er ontzettend veel stijgingen zijn die echt groter zijn dan je eigenlijk zou verwachten? Rutger de Ridder (VVD). En wat moet de wethouder of het college dan volgens u doen? Isabel Bos (GroenLinks). Als deze excessieve stijgingen er zijn? Dan ga je kijken naar het stelsel. Dan ga je kijken naar de regels die je hebt vastgelegd en naar de taxaties, zoals nu ook zal worden gedaan. Rutger de Ridder (VVD). Ja, dat geloof ik allemaal. En stel nou dat we dit hele proces doormaken en een hele stelselwijziging hebben, dus dat we het allemaal bedacht hebben met elkaar, maar het toch nog een keer misgaat. Gaan we dit hele circus dan weer opnieuw doen? Of vindt mevrouw Bos van GroenLinks dat je dan op een gegeven moment moet zeggen: misschien moet er wel een soort maximum vastgesteld worden, bijvoorbeeld van de waarde van de woning, zodat je dit nooit meer hebt? Isabel Bos (GroenLinks). In een totaal maximum op erfpacht ga ik niet zo makkelijk mee. Ik vind wel dat je altijd moet blijven kijken naar de regels die je nu hebt. Loopt dat op een goede manier als ik het nu invoer in een computer? De computer is hier niet de baas, want dat is volgens mij de gemeenteraad als hoogste orgaan.

Dat moet een belangrijke indicator zijn om nog eens goed te kijken naar de regels die je met elkaar hebt afgesproken. Dat hoeft echt niet te gebeuren bij elk rood lampje dat gaat knipperen, maar als er, zoals in dit geval, toch ontzettend veel rode lampjes zijn, heb je volgens mij ook de taak als gemeente om daar iets mee te doen. De voorzitter. Mevrouw Bos zet haar betoog voort. Isabel Bos (GroenLinks). Tot slot. Mijn fractie vindt het goed om te lezen dat er mede op basis van de input van bewoners, zoals ik al aangaf, nu gezocht wordt naar oplossingsmogelijkheden. De bewoners van Bezuidenhout hebben duidelijk gesproken en er wordt ook zichtbaar naar ze geluisterd. Nu is Bezuidenhout natuurlijk een wijk met bewoners die over het algemeen vrij mondig zijn en die de weg naar het stadhuis goed kennen. Ik hoop dat de stappen die het college nu gaat zetten eraan zullen bijdragen dat wanneer de erfpacht opnieuw uitgegeven gaat worden in andere wijken, er op eenzelfde manier tegemoetgekomen kan worden aan de wensen van bewoners, en we ook de minder mondige bewoners op een juiste manier aanhoren. Daarom steunen wij ook de motie van het CDA, die alvast vooruitziet naar toekomstige wijken.

33

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik hoop ook op een beetje steun. Ik begrijp dat er twee kampen zijn in de coalitie. Ik ben benieuwd in welk kamp GroenLinks zit. Isabel Bos (GroenLinks). Ik ben niet zo van de kampen. Ik hou ook niet van kamperen. Volgens mij is GroenLinks een eigen partij, met een eigen standpunt. Dat zal ongetwijfeld dicht bij het standpunt van de PvdA liggen, gok ik zo. GroenLinks is geen tegenstander van erfpacht. Het is een belangrijk instrument, dat we als gemeente goed kunnen gebruiken en ook goed moeten gebruiken. De grondpositie van de gemeente is volgens mij heel belangrijk om de ambities te kunnen bewerkstelligen die zij heeft. Ook de erfpacht hoort daarbij. Als dat het antwoord is dat de heer Dubbelaar van mij wil hebben, is dat dus het standpunt van kamp GroenLinks. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik denk dat kamp GroenLinks weleens heel bepalend kan zijn in de stemmingen vanavond. Ik zie ook coalitiepartners die wat richting aan willen geven. Welke richting wil GroenLinks aangeven? Isabel Bos (GroenLinks). Als u nu van mij een appreciatie wil van alle moties die zijn ingediend, denk ik dat u toch zult moeten wachten op de stemmingen. Nur Icar (DENK). Voorzitter. Allereerst wil ik alle aanwezigen bedanken voor hun betrokkenheid, en de insprekers voor hun verhaal.

Het valt mij vaker op dat er met enige regelmaat in verschillende situaties ophef ontstaat, dat bewoners schrikken en massaal komen inspreken, en dat er heel veel artikelen verschijnen in het AD, bij Omroep West en op Den Haag FM. En soms zien we ook eensgezindheid in de kritiek vanuit de raad. Een beetje voortschrijdend inzicht kan geen kwaad, denk ik dan, want de meeste dingen kan je wel voorkomen. Als we te horen krijgen dat er een huiseigenaar van € 80 naar € 9.500 schiet, moet er wel iemand ergens een rood lampje zien branden, zoals we net hoorden. Dan moeten we denken 'hé, dit moet even aangepakt of opgelost worden' in plaats van zo veel resources beschikbaar te stellen voor iets wat we hadden kunnen voorkomen. Maar misschien ligt het aan mij. Niet alleen Hagenaars maar ook Haagse makelaars en erfpachtexperts begrijpen weinig van de megaverhoging en zetten veel vraagtekens bij de manier waarop erfpachtgronden worden getaxeerd in Den Haag. De Haagse afdeling van de NVM eist daarover een nieuw gesprek met verantwoordelijk wethouder Balster. Is de wethouder bereid om met deze afdeling in gesprek te treden? Haagse makelaars deden tot de zomer van 2021 de taxatie van erfpachtgronden. Daarna besteedde de gemeente die klus uit aan een drietal bureaus van buiten de stad; het is eerder gezegd.

Kan de wethouder uitleggen waarom ervoor is gekozen om het uit te besteden aan bureaus die schijnbaar weinig affiniteit hebben met Den Haag in plaats van het daar te laten waar het was, namelijk bij Haagse makelaars? Kan de wethouder tevens uitleggen waar het verschil zit qua wijze van taxatie? Sinds wij in de gemeenteraad zitten, hameren wij op het feit dat we de menselijke maat willen terugzien in het beleid van onze stad, en we niet met nummertjes en computers moeten werken maar ook moeten kijken naar de impact die beleid heeft op mensenlevens en op Hagenaars. Ik vraag me dan ook af waarom er niet is gekozen voor het gestaag laten oplopen van de erfpacht in plaats van voor een onverwachte prijsstijging. Als ik het goed begrijp, was er een informatieavond in februari, waarbij er een rekenmodelletje op los was gelaten en het nog niet zeker was hoeveel mensen moesten betalen. In maart zouden ze een brief krijgen met het uiteindelijke bedrag. En daarna kwam dit, dus de ophef. Veel Hagenaars lijden al flink onder de hoge energieprijzen, de uitdaging qua verduurzaming van hun woning en de inflatie, of beter gezegd de graaiflatie en de krimpflatie. We dienen ons als raad te realiseren dat hierdoor heel veel mensen in de problemen kunnen komen. Wat hier gebeurt, zal ook religieuze instellingen en maatschappelijke organisaties raken. We krijgen hier inmiddels signalen over.

Het gaat dan om religieuze en maatschappelijke organisaties met een pand in eigendom die ook te maken kunnen krijgen met een aflopend erfpachtcontract. Het is zoals bij een woning. Een woning telt misschien 100 m2, maar bij een grote organisatie gaat het om veel vierkante meters. Als die te maken krijgen met een vergelijkbare situatie als nu in Bezuidenhout, betekent dat voor hen einde verhaal. We ontvangen hierover veel signalen. Zijn deze signalen bekend bij de wethouder? En op welke wijze kan het college deze zorgen wegnemen? We hebben nu een betrouwbare overheid nodig, die klaarstaat voor haar burgers en voor maatschappelijke organisaties. 34