RIS316017 Notulen van de raad van 20 april 2023

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 20 april 2023 (Geopend te 13.30 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda Herdenking van oud-wethouder en ereburger de heer A. Duivesteijn A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Vaststelling van de notulen van 9 maart 2023 E. Vaststelling van de Besluitenlijst E.1 Voorstel van het college inzake vaststelling ontwerpbestemmingsplan Zeeheldenkwartier 1e herziening (RIS314911) F. Datumbepaling F.1 Initiatiefvoorstel (HvDH) Dienstreizen in dienst van de stad (RIS315221) Beraadslaging over G. Beantwoording technische vragen over erfpacht van PvdD en CU-SGP (RIS314678) H. Voorstel van het college inzake Ontwerp Verklaring van geen bedenkingen (Wabo) ten aanzien van de aanvraag omgevingsvergunning voor het realiseren van een horeca-paviljoen met terras in het duin bij het Noordelijk Havenhoofd naast Strandweg 3J (RIS313680) I. Voorstel van het college inzake Verordening tot vierde wijziging van de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Den Haag 2015, d.d. 14 februari 2023 (RIS314547) J. Initiatiefvoorstel (PvdD) Handel zonder dieren (RIS312624) K. Gewijzigd initiatiefvoorstel (PvdA) Hotspot Mariahoeve (RIS311884) Afronding debat commissie L. Bewoners Zorgvliet solidair met Oekraïne (RIS313577) M. Status beschermde stadsgezichten (RIS313145) N. Voortgangsbericht 'Stofkamoperatie' (RIS314686) O. Gewijzigde planning renovatie Binnenhof (RIS315048) P.

Regionale realisatieagenda woningbouw Haaglanden (RIS314503) Q. Handreiking naar een toegankelijke buitenruimte uitganspunten voor een toegankelijke inrichting van de buitenruimte voor mensen met en zonder een functiebeperking (RIS314097) R. Terrassenbeleid per 1 maart 2023 (RIS314505) S. Verlengen regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling (RIS314012) T. Afdoening motie: Meten is weten (RIS312718) U. Evaluatie Programma Toekomst Scheveningen badplaats 2022 (RIS314043) V. Evaluatie en nieuwe besluiten inzake de alcohol- bedel- en softdrugsverbodsgebieden (RIS314621) W. Uitwerking internationaal economisch beleid gemeente Den Haag (RIS314494) X. Het Achterhuis Lyceum (RIS314121) Y. Voortgangsbericht aanpak voortijdig schooluitval en thuiszitters (RIS314545) Z. Afdoening motie: Geen bouw in natuurplas van Reef (RIS312128) 1

AA.

Uitplaatsen van daklozen naar andere gemeenten / Opheldering inzet verhuisbox (RIS313992) AB Afdoening motie: Openbaar toilet in nieuw Pribapand (RIS311318) AC Afdoening motie: Geen onvrijwillige vroegere sluiting coffeeshops (RIS314391) Stemmingen De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 45 leden: Ahraui (PvdA), Arp (SP), Assad (D66), Baboeram (GroenLinks), Barker (PvdD), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (CDA), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Van Esch (D66), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Van der Helm (VVD), Hofstra (VVD), *Holman (PvdA), Icar (DENK), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Kruis (PVV), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), **Van Meijeren (FVD), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66), Partiman (CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Roep (VVD), Sewtahal (PvdA), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Thepass (GL), Uduba (VVD), Verdonk (Hart voor Den Haag) en Verduin (D66). Afwezig: *Holman (PvdA) afwezig bij stemmingen ** Van Meijeren (FVD) alleen aanwezig bij stemmingen De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden.

Aan de orde is: -

Herdenking van oud-wethouder en ereburger de heer A. Duivesteijn.

De voorzitter. Voordat we aan onze agenda beginnen, vraag ik u te gaan staan ter gelegenheid van de herdenking van Adri Duivesteijn. Geachte leden van de raad, lieve familie, Liesbeth, kinderen, partners, kleinzoon en goede vrienden. Geachte aanwezigen. Op 17 maart overleed Adri Duivesteijn, oud-raadslid, oud-wethouder en ereburger van Den Haag. Op 26 maart is Adri herdacht tijdens een bijeenkomst in het Atrium, dat we bij en voor die gelegenheid omdoopten in 'Adrium'. Vandaag sta ik met u stil, in het bijzijn van zijn familie, bij deze markante Hagenees en die bijzondere man, Adri Duivesteijn, hier, in de vergadering van de gemeenteraad van Den Haag, waar zijn politieke loopbaan een aanvang nam. Ik zal me vooral concentreren op die periode als lid van de raad. Op 3 februari 1975 installeerde burgemeester Schols hem als raadslid voor de Partij van de Arbeid. Bij die gelegenheid sprak Adri zijn maidenspeech uit. Daarin richtte hij zich in de eerste plaats tot zijn achterban, de bewoners van de Schilderswijk. Adri was zich zeer bewust van het wantrouwen richting het gemeentebestuur en de gemeentepolitiek dat onder hen leefde. Niet voor niets sluit hij, de actievoerder, af met de woorden: '… dat ik niet voor de strijd vanuit de wijken verloren ben.' En dan te bedenken dat juist die principiële houding hem aanvankelijk de toegang tot de gemeentepolitiek leek te ontzeggen.

De kameraden van het gestaalde partijkader hadden kandidaat-lid Adri aan de tand gevoeld: 'Waar ligt je loyaliteit? Bij de partij of in de wijk?' 'Als het erop aankomt bij de mensen die in de narigheid zitten, in de wijk dus', antwoordde Adri. Partijleden uit de Schilderswijk en Transvaal

2

voorkomen vervolgens op het nippertje dat hij, die op voorhand zo weinig blijk gaf van fractiediscipline, voortijdig van de kandidatenlijst wordt afgevoerd. Voortvarend en bevlogen gaat Adri als raadslid aan de slag. Maar de werkelijkheid op het stadhuis is weerbarstig. Dat is tegenwoordig anders, hoor. 'Stadsvernieuwing komt in Den Haag moeizaam op gang', kopt Trouw in die jaren. Partij van de Arbeidfractievoorzitter Bep SevenhuijsenHoogewooning - wij herdachten haar hier begin vorig jaar - vergeleek de toenmalige bestuurlijke situatie in Den Haag met Alice in Wonderland: iedereen holt zich wezenloos om steeds maar op dezelfde plaats te blijven. Hartstochtelijk hamert Adri als raadslid op de zaken die hij onmisbaar acht voor een daadwerkelijk effectieve en verantwoorde stadsvernieuwing, namelijk een goede organisatie, het aanwijzen van stadsvernieuwingsgebieden en een fikse uitbreiding van het gemeentelijke woningbezit in die gebieden. Een echte bestuurlijke visie op de ontwikkeling van de stad, dat is wat Adri Duivesteijn in die jaren mist. Dat komt ook tot uiting in zijn succesvolle verzet tegen de zogeheten dwarsweg, een snelweg dwars door het oude centrum. Joop ten Velden, strijdmakker sinds die dagen, omschreef Adri als een energiek en leergierig mens.

Zo hield hij tijdens een werkbezoek aan Liverpool, uiteraard over stadsvernieuwing, interviews met de betrokkenen en schreef hij daar na thuiskomst een uitgebreid verslag over. Een ander tekenend voorbeeld uit Adri's tijd als raadslid is het volgende. Op een braakliggend terrein bij de Vogelwijk zou een sportveld worden aangelegd. Adri kwam met een alternatief plan: in plaats van een sportveld op de bewuste plek sociale woningbouw neerzetten en het sportterrein realiseren in de Schilderswijk, waar in zijn ogen grote behoefte was aan zo'n voorziening. En ja hoor, hij kreeg een meerderheid voor zijn plan in de raad. Veel van wat Adri als raadslid voor ogen had, kon hij vanaf 1980 als wethouder van Ruimtelijke Ordening en Stadsvernieuwing realiseren. En zoals ik bij de herdenking op 26 maart al memoreerde, hield dat bovenal in de terugkeer naar de architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit die we kennen uit het tijdperk van Wibaut en Berlage en het daarmee zo nauw verbonden ideaal van de verheffing van de bewoners. De naam Adri Duivesteijn zal voor altijd verbonden blijven met dit stadhuis. Het was hier dat ik hem voor het laatst sprak. Dat was tijdens de Kerst-Sing-Along van afgelopen december.

En toen in het voorjaar van 2020 de raad vanwege de coronapandemie voor het eerst in het Atrium moest vergaderen, onder voorzitterschap van Johan Remkes, mocht Adri daar bij hoge uitzondering bij aanwezig zijn: een mooi gebaar naar de man zonder wiens doorzettingskracht dit stadhuis er niet gekomen zou zijn. In juli 1989 gaf u, de gemeenteraad, voor dit stadhuis groen licht. Voor Adri was dat moment, ondanks het feit dat hij in datzelfde jaar moest aftreden als wethouder, zijn finest hour. Bij zijn afscheid sprak hij de Haagse raad, u dus, toe. Daarbij citeerde hij Olof Palme, de drie jaar daarvoor vermoorde sociaaldemocratische premier van Zweden: 'Politiek is een kwestie van willen, de kunst van het inleven in de toekomst. Dat heb ik altijd geprobeerd.' Ik verzoek om een moment van stilte ter nagedachtenis aan Adri Duivesteijn, ereburger van Den Haag. (De aanwezigen nemen staand enige ogenblikken stilte in acht) De voorzitter. Dank u wel. De vergadering is geschorst. De vergadering wordt van 13.35 uur tot 13.43 uur geschorst. De voorzitter. Hierbij open ik de vergadering van de gemeenteraad van Den Haag van donderdag 20 april 2023. Welkom bij de vergadering van de gemeenteraad. Hartelijk welkom ook aan de aanwezigen op de publieke tribune en de mensen thuis. We hebben zojuist oud-raadslid, ereburger en oud-wethouder van Den Haag Adri Duivesteijn herdacht.

Nu beginnen we echt met de agenda. Ik heb bericht ontvangen van de terugkeer na ziekte van raadslid Tseggai. Zij zal haar werkzaamheden voor de raad vanaf 9 mei hervatten. Zij is nu ook aanwezig, maar waar zit ze? O, daar. Kunt u even zwaaien, mevrouw Tseggai? U kent haar nog. Fijn dat uw terugkomst aanstaande is. Dan vraag ik weer aandacht voor onze vergaderafspraken. We vergaderen via de voorzitter. Eventuele overige gesprekken, waarvan ik me kan voorstellen dat u die wilt voeren, voert u buiten de vergaderzaal, zodat we de insprekers en elkaar in het debat goed en geconcentreerd kunnen blijven 3

volgen. Daar zal ik op toezien, en als u dat uit uzelf doet, dan hoef ik er niet op toe te zien. Het debat mag natuurlijk stevig zijn op de inhoud, maar niet gericht op de persoon. Dat geldt ook voor de insprekers. Voor hen geldt dat zij hun bijdrage leveren naar de afspraken die daarvoor gelden. Vanaf de tribune mogen er geen blijken zijn van instemming of afkeuring, want dat is in strijd met het Reglement van orde. Aanwezigheid in de raadszaal is voorbehouden aan de raadsleden. Wij zullen daar allemaal op toezien. Dat geldt ook voor de plaatsvervangend voorzitters, want die zullen hier vandaag ongetwijfeld ook komen zitten. Alle stemmingen over alle voorstellen zijn aan het eind van de vergadering aan de orde. Daarna is er gelegenheid voor het afleggen van stemverklaringen. Met de fractievoorzitters heb ik afgesproken om de vergadering uiterlijk om 00.00 uur af te sluiten. Ik hoop dat het eerder kan. Dat betekent dat wij effectief rond 23.00 uur stoppen, om te schorsen en de stemmingen voor te bereiden. Vanaf 23.30 uur vinden dan de stemmingen plaats en daarna nog de stemverklaringen. Zojuist heb ik van de SP, dus mevrouw Arp en anderen, en de inwoners van Moerwijk een initiatiefvoorstel voor een veilig Moerwijk ontvangen, getiteld Aandacht voor Moerwijk. Het is een enthousiaste groep van mensen. Dat gaat in de procedure. Ik geef het aan de griffier.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Ik geef het woord aan de insprekers. Het zijn er in totaal tien. Ik zeg tegen u allemaal dat u maximaal drie minuten heeft en dat ik daarop toezie. Ongeveer 30 seconden voor het einde vraag ik u om af te ronden. Schrik daar niet van en praat gewoon door, maar na drie minuten is het echt over. Dat bedoel ik niet onbeleefd, maar zo hebben we het hier afgesproken. Allereerst zijn er drie insprekers over de beantwoording van de vragen over erfpacht van de Partij voor de Dieren en ChristenUnie/SGP. Ik geef het woord aan L. Holst. Gaat uw gang. Stilte graag in de zaal. Mevrouw Holst (G). Dank u wel, meneer de burgemeester, leden van de raad, aanwezigen. Drie minuten is te kort om inhoudelijk te reageren op de brief van de wethouder. Hij doet positief klinkende gestes, maar de goede verstaander heeft door dat hij niet bereid is om het hart van het probleem aan te pakken: de taxatieprocedures. Hij heeft ingestemd met hertaxaties maar kijkt alleen naar de juistheid van de taxaties, dus hetzelfde nog een keer doen en zien dat er hetzelfde uit komt. Dat is niet waarvoor wij vechten. Die methode is niet goed. Hij houdt vast aan de taxatie-instructie, een volledig gekunstelde manier van taxeren en waardebepaling waarbij fictie op fictie gestapeld wordt.

Hij stelt eisen aan de deskundigen, terwijl nergens in een artikel of regeling in de erfpachtvoorwaarden een dergelijke clausulering te vinden is. Wij willen vrije deskundigenkeuze. Hij noemt de deskundigenprocedure, maar legt niet uit hoe die gaat verlopen. Is er een rangorde tussen de deskundigen? Wie heeft de doorslaggevende stem? Wat als ze er niet uit komen? Het is niet transparant. Wij willen dat zij met een verse blik en zonder instructie van de gemeente hun werk doen en niet gebonden zijn aan een taxatie-instructie en andere parameters die in de huidige taxaties staan. Wij hebben voorgesteld om niet één, maar beide waarderingsmethodieken toe te passen en door 'verzoening' daar het midden in te vinden. Een lagere taxatie-uitkomst wordt niet zonder meer doorgevoerd, schrijft hij, alleen als het 'significant' is. Maar wie bepaalt wat dat is? Bij een lagere uitkomst wordt onderzocht welke 'aanpassingen' nodig zijn om die uitkomst te verwerken. Als het in de systemen niet verwerkt kan worden, gaat die verlaging dan niet door? Wie bepaalt dat dan straks, en op basis waarvan? Wij willen 4

de garantie dat tot een lagere uitkomst gekomen wordt, en dat die verlaging wordt doorgegeven aan alle erfpachters. We willen een verschuiving van de deadline van 1 juni naar 31 december. Na de uitkomst van de hertaxaties hebben de erfpachters minimaal drie maanden nodig om te kunnen besluiten. De wethouder schrijft dat een bepaalde groep erfpachters hard getroffen wordt. Maar dat zijn alle erfpachters in Den Haag. Hij wil een stevig pakket aan maatregelen om te voorkomen dat erfpachters in financiële problemen raken. Maar hij hoeft maar één maatregel te nemen: verlaging van de canon en van het afkoopbedrag voor iedereen, en dus niet alleen voor erfpachters aan de financiële onderkant. De voorzitter. Wilt u afronden? Mevrouw Holst. Hij zegt tegen Omroep West dat hij tot het uiterste is gegaan om gedupeerden tegemoet te komen. Dat zien wij niet. Hij creëert ze. Wij willen dat u borgt dat dit hele proces van hertaxatie en het vervolg daarop eerlijk, transparant en democratisch gebeurt, dat de wethouder en zijn team volop in uw spotlights blijven en dat er een structurele oplossing komt voor iedereen. Zo niet, dan gaan we naar de rechter. Dat kost veel geld, en dubbel geld, want het geld van de gemeente is óók ons geld. De voorzitter. Dank u wel. Uw tijd zit erop. Mevrouw Holst. Dank u wel. U heeft het beleid gemaakt; u kunt het ook bijsturen. De voorzitter.

Dan geef ik het woord aan B.F. Lambers. Mevrouw Lambers (G). Geachte raad, geacht college van B&W, meneer de voorzitter. Ik ben Brigit Lambers en ik woon al jaren met veel plezier in een appartement in Bezuidenhout, samen met Leo, die vorige week heeft ingesproken bij de commissie Ruimte. Begin maart ontvingen wij een erfpachtaanbieding. Ons jaarlijkse canonbedrag gaat van € 94 naar € 2.965 per jaar, of we kunnen de erfpacht voor 1 juni afkopen voor € 66.000. Wij waren verbaasd en boos, net als vele buurtbewoners. Bij vragen konden we de gemeente bellen. Dat heeft een buurvrouw gedaan, maar goede antwoorden kreeg ze niet. De regels waren juist toegepast dus was er niets aan te doen, behalve het laten uitvoeren van een deskundigenprocedure voor € 750. Kennelijk moeten bewoners eerst veel lawaai maken, zich verenigen, de media opzoeken en veel vrije tijd en werktijd stoppen in protest voordat de gemeente zich geroepen voelt te gaan bewegen. De brief die dinsdag door de wethouder aan de voorzitter van de commissie Ruimte is gestuurd, is hiervan het voorbeeld. Uiteraard ben ik blij, nou ja, met een aantal toezeggingen die gedaan zijn, maar ik ben zeker nog niet gerustgesteld. In het artikel op Omroep West van 18 april garandeert de wethouder dat niemand zijn huis hoeft te verkopen, maar ik zie dit niet expliciet in zijn brief staan.

Als de aanbieding niet lager wordt en de tegemoetkoming in een financiële regeling zit, hoe werkt dat dan bij de verkoop van je huis? Krijgen toekomstige bewoners dan ook weer een financiële regeling? Dit is toch geen werkende oplossing? De canon moet gewoon naar beneden. En wat als je maar net je erfpacht kunt betalen maar dan geen geld meer hebt om te investeren in onderhoud en verduurzaming van je woning? Dan gaat dat toch later alsnog ten koste van de verkoopbaarheid van je huis en ten koste van het klimaat? De canon stijgt van 0,9% naar 4%. Deze stijging is nog nooit zo hoog geweest en heeft grote gevolgen, ook voor de erfpachters bij wie vijf jaar geleden de canon is vastgesteld op 1,6%. Ook deze erfpachters kunnen hierdoor in financiële problemen raken. Als ik kijk naar de tabel met canonpercentages sinds 1977 is er slechts in 9 van de 35 jaren … De voorzitter. Wilt u afronden?

5

Mevrouw Lambers. … een stijging of daling geweest van tussen de 1% en 1,5 %. Verder was die altijd minder dan 1%. Het aanpassen van het percentage voor 2023 lijkt me dan ook zeer redelijk en billijk. Ik sluit af met de woorden die ook mijn man heeft gesproken: waar een wil is, is een weg. Ik dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik ten slotte ten aanzien van dit agendapunt het woord aan J.W.M. van Boeckel. Mevrouw Van Boeckel (G). Goedemiddag. Ik ben Annemiek van Boeckel en ik spreek namens 64 bewoners van het appartementencomplex De Primeur aan de Escamplaan te Den Haag. Wij zijn geconfronteerd met een canonverhoging van 0,9% naar 4%, berekend over een al zeer hoge grondprijs. Zo is er geen sprake meer van betaalbare koopwoningen. Onze appartementen zijn eind 2020 casco opgeleverd en pas in de eerste maanden van 2021 zijn we er gaan wonen. Nu, amper twee jaar later, worden we totaal onverwachts door deze canonverhoging overvallen. Van goede communicatie was helaas geen sprake. Zonder enige vooraankondiging ontvingen wij op 27 maart jongstleden pardoes de brief van de erfpachtadministratie met de mededeling dat de verhoging van de canon naar 4% met terugwerkende kracht al op 1 januari 2023 was ingegaan. Dat sloeg in als een bom.

Naast de steeds duurder wordende dagelijkse boodschappen is het misschien ook goed om te weten dat in het kader van de energietransitie onze appartementen zonder gasleidingen zijn gebouwd, met als gevolg dat wij maar liefst drie zo veel voor de stadswarmte van Eneco moeten betalen als wanneer we gewoon een gasaansluiting hadden gehad. U zult begrijpen dat een verhoogde canon daar niet nog eens extra bovenop kan komen. Wonen in Nederland is een grondrecht, maar de overheid slaagt er om allerlei redenen slecht in om in haar beleid aan de toenemende vraag te voldoen. De gemeente Den Haag doet daar nog eens een schepje bovenop en lijkt burgers met een fikse canonverhoging hun woningen uit te jagen. Maar we moeten niet vergeten dat erfpacht ooit in het leven is geroepen om burgers tegemoet te komen bij de aankoop van een eigen woning. Met het huidige stelsel lijkt het helaas een businessmodel te zijn geworden, dat er niet op is gericht om de belangen van de burgers te dienen. In tegendeel. Onze huizen verkopen wordt door de verhoogde canon ernstig bemoeilijkt. Hypotheekverstrekkers nemen dit mee in de beoordeling van de aanvragen. Maar belangrijker nog, wie wil er nu een appartement kopen … De voorzitter. Wilt u afronden? Mevrouw Van Boeckel.

… met zo’n hoge canon, die ook nog eens als een tikkende tijdbom onder de opvolgende vijfjaarstermijnen ligt, tenminste, als daar niets aan wordt veranderd? Afronden … Even kijken, want ik was er nog lang niet. We hebben natuurlijk gemerkt dat de wethouder zich wel iets aangetrokken heeft van onze vorige spreektijd. Met name … De voorzitter. Helaas, de tijd is om, mevrouw. Mevrouw Van Boeckel. De tijd, oké. Dank u. De voorzitter. Dank u wel. Dan ga ik naar de inspreker die iets wil zeggen over het gewijzigde initiatiefvoorstel van de Partij van de Arbeid, Hotspot Mariahoeve. Ik geef het woord aan E. Rijnierse. Mevrouw Rijnierse (K). Dank u wel, voorzitter. De Gebiedscoöperatie Wijk25 voor Mariahoeve en Marlot is blij met de ambities zoals verwoord in het gewijzigde voorstel van de PvdA voor het creëren van ruimte voor ontmoetingen en initiatieven van bewoners in de wijk. Maar om in de samenwerking tussen gemeente en de bewonersinitiatieven ook echt tot resultaat te komen, stellen wij toch het volgende voor. We hebben als bewoners en organisaties in de wijk behoefte aan een duidelijk aanspreekpunt binnen de gemeente voor dit proces, een afdeling of een functie die ook het mandaat heeft om de zaak te coördineren. We merken heel vaak dat het stadsdeelkantoor afhankelijk is van vele andere 6

afdelingen binnen de gemeente en dat het stadsdeelkantoor die coördinerende taak simpelweg niet heeft. Geef dit aanspreekpunt dus ook het mandaat en de plicht om steeds up-to-date informatie te geven aan alle betrokkenen over hoe die samenwerking is georganiseerd, en ook over hoe het staat met de realisatie van het initiatief om te komen tot die ambities. Sinds 2006 is Mariahoeve een pilotwijk voor de overgang naar gebiedsgericht werken. In 2010 is er onderzoek gedaan door de Universiteit Leiden. Die heeft een aanbeveling gedaan om de bewoners hier echt structureel bij te betrekken, maar nog steeds is het proces om het goed te organiseren niet op orde. Het derde punt is: maak ook helder binnen welk beleidskader dit valt. Er is een wijkagenda maar, nogmaals, dat is geen bindend kader. Ons idee is om met dit voorstel eigenlijk te anticiperen op de invoering van de Omgevingswet volgend jaar. Dan moeten alle partijen in de wijk betrokken worden bij de ontwikkeling van wijkvisies en wijkplannen. Als laatste: maak afspraken over de voortgangsrapportage van de gemeente aan de raad. Zonder voortgangsrapportage kan de raad gewoon geen processen volgen en kan de raad ook niet bijsturen. Voor het werkelijk samen met de bewoners en de lokale organisatie realiseren van de ambities van dit voorstel zijn deze randvoorwaarden ons inziens cruciaal.

De bewoners van Mariahoeve draaien al meer dan vijftien jaar welwillend in rondjes met de gemeente, maar het proces om gezamenlijk tot resultaten te komen, structureel, is niet goed uitgelijnd. Graag zien we dat dit nu wel gebeurt, naar aanleiding van een ambitie die iedereen deelt. Geld volgt op een goed doel … De voorzitter. Wilt u afronden? Mevrouw Rijnierse. … en een goede samenwerkingsstructuur. Andersom lukt het niet. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw. Dan kijk ik naar P. Drijver, die ons iets gaat vertellen over het agendapunt Status beschermde stadsgezichten. De heer Drijver (M). Eén vraag vooraf. Mensen uit mijn buurt hebben ook nog geen aanslag ozb gekregen voor februari. Dat terzijde! Ja, ik sta hier nu toch. Of het nu het gemeentelijk beschermd stadsgezicht De Dreven is of het rijksbeschermd stadsgezicht rond de Raamstraat, dit college blijkt helaas uw vertrouwen niet waard wanneer het u vriendelijk vraagt terug te komen op een goed onderbouwd raadsbesluit, ook al stamt dat uit 2004. Als professionals weten we dat een beschermd stadsgezicht weinig voorstelt in procedures als vatting voor de monumenten en als excellent voorbeeld van openbare ruimte en bebouwing.

Regelmatig zitten wij bij de adviescommissie bezwaarschriften, de rechtbank of de Raad van State, waar DSO-juristen zich uit uw naam in allerlei juridische uitvluchten wentelen om toch vooral maar sloop en profijtelijke nieuwbouw te vergunnen - kom eens kijken - en dat terwijl er bij uw burgers, dus bij ons, uw stemmers, een zekere duidelijkheid en trots indaalt wanneer u hun buurt als beschermd stadsgezicht heeft aangewezen. De Zeeheldenbuurt was in mijn tijd als middelbare scholier een betrekkelijk vervallen en verveloze buurt, maar ga er nu eens kijken. Met nauwelijks overheidssubsidie is door eindeloos veel kleine, individuele financieringen een prachtbuurt ontstaan waar de trots van de bewoners afstraalt op de lokale economie en het nabuurschap. Bij de aanwijzing van Mariahoeve, De Dreven en de Zeeheldenbuurt in RIS120560 in 2004 heeft het college u gewezen op de rechtsgevolgen ervan. In 2004 heeft de wethouder dat in RIShuppeldepup nogmaals voor u verduidelijkt, en kondigde hij aan om in bestemmingsplannen de gemeentelijk beschermde en rijksbeschermde gezichten gelijk te trekken. Nooit meer wat van gehoord. Het college en de ambtelijke staf zijn onbetrouwbaar gebleken wanneer het gaat om het borgen van kwaliteiten in geslaagde buurten. Dat wordt voor de toekomst nog eens onderstreept in het stuk RIS315251, dat het college deze week naar u toe stuurde.

Daarin wordt bij invoering van de Omgevingswet per 1 januari vrijwel alles door het college bedisseld, zonder gedegen participatie van de burgers en zonder dat u, als vertegenwoordiging van ons, hierover ook maar geïnformeerd wordt, laat staan een besluit kunt nemen. Geachte raadsleden, het besluit van 2004 is weldoordacht. Zie ook de uitkomsten rond de aanwijzing van de Drevenbuurt als verwoord in het Crimsonrapport en de adviezen van uw 7

monumentencommissie. Zie ook het geestige filmpje waarin Mariahoeveontwerper Van der Sluijs als pompbediende kernachtig aan Bart Chabot uitlegt waarin de essentie van Mariahoeve zit. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan A. de Gouw over het agendapunt Voortgangsbericht stofkamoperatie. Mevrouw De Gouw (N). Geachte voorzitter, leden van de gemeenteraad, griffier en wethouders. Het KNRM-gebouw op Scheveningen verdient een plek. We stonden hier al eerder en hadden toen kort de gelegenheid om in te spreken. Erfgoedvereniging Heemschut vraagt u de geschiedenis van jarenlange inspanningen op dat strategisch liggende plukje duin tussen haven en Noordzee in de openbare ruimte te behouden. Wij zijn ervan overtuigd dat het kan, en velen met ons. Letterlijk duizenden reacties hebben wij gehad. Het is een plek waar hoop en leven bij elkaar horen. Soms moet dat hardop gezegd worden. Wij zijn dat in Nederland niet gewend en ik doe het ook niet zomaar. De KNRM heeft vanuit een sober, doelmatig en onopgesmukt gebouw haar taken vervuld. Het was functioneel en functionalistisch, typerend voor een periode. 200 jaar reddingswerk wordt binnenkort gevierd. Wij vragen u niet om een feest. Wij vragen u een hele kleine plek vrij te houden tussen al het gemanoeuvreer van vrachtauto's. Maak ruimte voor nieuwe voetstappen tussen visafslag, KNRM en de Noordzee.

Zorg voor continuïteit. Het gebied is geen achterkant van het leven. Het moet ons herinneren aan de realiteit. Richt de plek zo in dat mensen er kunnen rondlopen, om zich heen kunnen kijken en zich kunnen verwonderen. Er liggen ontelbare voetstappen op dit deel van de Visafslagweg. Het hart van de bedrijvigheid lag hier. Dit was waar werken en leven en soms ook dood zich afspeelden op Scheveningen. Het destijds nog jonge gebouw bleef in de oorlogsjaren gespaard, en het stond alleen terwijl alles eromheen werd gesloopt. De symboolwerking is ongekend. Nu staat u op het punt dit kleine gebouw te slopen, terwijl het niet nodig is. Velen zijn dat met ons eens. Architecten en architectuurhistorici roepen u op zorgvuldig te zijn. Er is een openbare brief onderweg. De waarde van dit gebouw moet goed in kaart worden gebracht. Dan volgt de planvorming vanzelf, en niet met heel veel moeite. De voorzitter. Wilt u afronden? Mevrouw De Gouw. U krijgt dan alle partijen mee. Wij vragen u de openbare ruimte rond de visafslag en het KNRM-gebouw zo in te richten dat nieuwe generaties zich er thuis voelen en oude generaties zich erkend voelen. Zoals de plannen er nu uitzien, is het een ruimte met achterkanten. Den Haag is een mooie stad achter de duinen. Wees trots op de inspanningen van Scheveningers. Respecteer die en laat dat ook zien in de ruimte. De voorzitter. Dank u wel. Uw tijd is om.

Dan geef ik het woord aan J. Oosterwal voor het agendapunt Gewijzigde planning renovatie Binnenhof. Gaat uw gang. De heer Oosterwal (O). Geachte raad. Ik spreek in namens de bewonersorganisatie Bewoners rond het Plein. Wij zijn heel erg geschrokken toen twee weken geleden het Rijksvastgoedbedrijf plompverloren bekendmaakte dat de verbouwing veel langer gaat duren dan gepland. Het gemak waarmee dit wordt medegedeeld is schokkend. Door alle belanghebbenden zijn al in 2016 afspraken gemaakt met het RVB, die zijn vastgelegd in het bekende paarse boekje. We moeten tot de teleurstelling van vele betrokken bewoners die direct naast het Binnenhof wonen, constateren dat de ene na de andere afspraak in de vuilnisbak verdwijnt. We vinden dat dit niet kan en roepen uw raad dan ook op om het college te dwingen om de fluwelen handschoenen te vervangen door bokshandschoenen, en daarmee echt een vuist te gaan maken naar het RVB. Het RVB en de aannemerscombinaties die de verbouwing voor hun rekening nemen, vinden participatie, inspraak en serieuze communicatie met de bewoners maar lastig. Ze doen vooral mededelingen over voldongen feiten. Het college zegt een goede gastheer te willen zijn voor het RVB, maar het RVB gedraagt zich helaas niet als een goede gast. Het RVB meent met een aan arrogantie grenzende houding alles voor elkaar te kunnen krijgen.

Vanwege de beperkte spreektijd noem ik kort een paar voorbeelden. 8

De bouwschutting op de Lange Poten zou volgens eerdere toezeggingen alleen neergezet worden om de gevels te renoveren en daarna weer verdwijnen. Nu blijkt er opeens een transportroute over de Lange Poten te komen. Bewoners gaan dus jarenlang elke dag tientallen grote vrachtwagens langs hun deur krijgen. Vanwege die transportroute blijven de bouwschuttingen dus veel langer staan dan nodig, en we zijn oprecht bang dat op deze manier de Lange Poten een spookstraat gaat worden. Niemand wil immers jarenlang in een donkere steeg wonen of winkelen, of erdoorheen lopen. Het college staat erbij, kijkt ernaar en doet niets. Dan het Plein zelf. Daar zou weliswaar een bouwschutting komen, maar die zou niet veel ruimte innemen. Nu blijkt opeens dat er een 60 meter lange en 9 meter hoge bouwkeet moet komen, die het halve Plein in beslag gaat nemen. Tel daarbij op de vele terrassen en er blijft nog een klein hoekje over waar bewoners en bezoekers kunnen verblijven. Het college staat erbij, kijkt ernaar en doet niets. En wij als bewoners? We mogen van het RVB meedenken over de kleur en de bestickering van de schutting. Het RVB en de gemeente wijzen naar elkaar, organiseren hun eigen bijeenkomsten en treden niet gezamenlijk naar buiten in een poging om de overlast voor bewoners, ondernemers en bezoekers te beperken. Het ontbreekt volledig aan regie.

Wij stellen dan ook voor dat er zo snel mogelijk … De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Oosterwal. … een gebiedsregisseur met mandaat komt, die orde op zaken gaat stellen en die wél kan zorgen voor oplossingen die de leefbaarheid en de toegankelijkheid waarborgen. Ik wil dan ook via uw raad het college aanspreken om nu echt alle juridische, politieke en bestuurlijke middelen uit de kast te halen om het RVB te dwingen om onzinnige plannen aan te passen en de gemaakte afspraken na te komen. Dank u voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel. Wat mij betreft blijft u staan, want ik begrijp dat u ook iets wilt zeggen over een ander agendapunt, namelijk Terrassenbeleid per 1 maart 2023. Haalt u adem. Gaat uw gang. De heer Oosterwal (R). Ik ga wel door, hoor! Ik hoef me niet meer voor te stellen. Als bewoners van de binnenstad zijn we blij met het besluit van het college om per 1 maart terug te gaan naar de oorspronkelijk vergunde omvang van de terrassen in de stad. Corona en de daarbij behorende afstandseisen zijn niet meer nodig en daarmee vervalt ook de reden voor het toestaan van vergrote terrassen. We blijven ons er echter zorgen over maken dat enkele partijen in de raad niet lijken te willen luisteren naar de bewoners, die 24 uur per dag in de binnenstad wonen.

Wij vinden dat de publieke ruimte zo veel mogelijk publiek moet blijven en niet moet worden weggegeven aan een paar horecaondernemers. Begrijp ons goed als we zeggen dat de meeste inwoners ook liefhebbers zijn van een mooi terras. De meeste bewoners dragen ook alle ondernemers een warm hart toe, omdat zij mede de binnenstad tot een fijne plek maken. Ook gunnen we alle ondernemers natuurlijk hun omzet. Maar Den Haag is een drukke stad, waarin veel mensen in een beperkt gebied bij elkaar wonen en samenleven. Dit geldt in zeer grote mate ook voor de binnenstad. Hierdoor is de druk op de openbare ruimte groot en neemt deze alleen nog maar toe. We vinden dan ook dat iedereen op een prettige manier gebruik moet kunnen maken van de beperkte openbare, publieke ruimte. Dit zou het uitgangspunt moeten zijn. Het algemeen belang gaat hier boven het belang van een paar ondernemers. Er blijft discussie bestaan over de terrassen op het Plein. Het Plein is een icoon, dat op dit moment al bijna ten onder gaat aan de vele vierkante meters terrassen. Hierdoor is nu al het eigenlijke Plein bijna niet meer te zien. We vinden dan ook dat het Plein er moet zijn voor de inwoner of bezoeker die gewoon op een bankje wil zitten, naar een leuk marktje wil gaan of een openluchtconcert wil bijwonen. Kortom, het Plein is een belangrijk stukje publieke ruimte voor iedereen.

Daarom vinden we het ook niet terecht dat een paar grote horecaondernemers gratis een groot deel van die meters in beslag willen nemen. Dit creëert trouwens ook nog een ongelijk speelveld voor al die horecaondernemers die geen terras of geen vergroot terras kunnen exploiteren. We gaan allemaal last krijgen van de verbouwing van het Binnenhof. Ondernemers, bewoners en bezoekers gaan de komende jaren een ander gebied zien, met een Plein waaruit een grote hap wordt 9

weggenomen door een grote bouwkeet omgeven door bouwschuttingen. Ik noemde die zonet al. We vinden het juist dan belangrijk om het Plein toegankelijk te houden voor iedereen en het Plein een zo open mogelijke uitstraling te geven. Daar passen die vergrote terrassen dus niet bij. We vragen de fracties in de raad dan ook met klem om te luisteren naar de bewoners van de binnenstad en geen moties te ondersteunen die de terrassen in dit gebied willen vergroten. Als ondernemers toch graag een uitbreiding willen hebben en daar goede redenen voor hebben … De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Oosterwal. … kunnen ze nu al gewoon een vergunningsaanvraag doen, die dan keurig getoetst wordt aan het huidige beleid en de huidige regelgeving. Voordeel van dit reguliere proces is ook dat betrokken belanghebbenden een zienswijze kunnen indienen en bezwaar kunnen maken bij een mogelijke verlening van een vergunning. De bewoners van de binnenstad rekenen op uw gezonde verstand. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik voor hetzelfde agendapunt het woord aan P. van Aller. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Een puntje van orde, voorzitter. Ik zou het wel prettig vinden als ook de verantwoordelijk wethouder in de zaal zou zijn als er ingesproken wordt op het onderwerp waarvoor de wethouder verantwoordelijk is. De voorzitter.

Daar kan ik me iets bij voorstellen, maar het is niet het geval. Maar het kan zijn dat zij het volgt vanuit elders. Nee, ze is er tot 15.00 uur niet, hoor ik. Ze is officieel afgemeld, met een reden. We gaan door. Gaat uw gang. De heer Van Aller (R). Ik ben Patrick van Aller, eigenaar van Gastropub Van Kinsbergen in Den Haag. Ik ben hier vandaag om iets recht te zetten. Ik wil het graag opnemen voor de horecaondernemers van Den Haag. Die naam lijkt namelijk vervuild door het verleden, en die plakt aan de nieuwe generatie horecaondernemers. Ik en vele anderen willen niet steeds in de krant lezen dat de openbare ruimte van die grote, boze horecaondernemer is, en dat ons een inkomen wordt gegund door de lokale politiek maar dat het op een gegeven moment wel genoeg moet zijn. We zijn niet aldoor boos en we hebben geen grote pauperauto. We drinken ook niet elke dag champagne terwijl we ons zwarte geld aan het tellen zijn. Zeker niet zelfs. De nieuwe generatie horeca betaalt zijn personeel eerlijk, en vooral méér dan vroeger. We werken zelfs mee op de vloer, we vegen onze stoep en we proberen een functie in de wijk of buurt te zoeken. En ons inkomen? Dat is al vier jaar zoek, kwijt en vernietigd. En die openbare ruimte is volgens mij niet van de horeca, maar tegenwoordig vooral van Intro, de BAM en de HTM.

Ik heb Van Kinsbergen in het Zeeheldenkwartier gekocht van geleend geld en met hulp van leveranciers. We komen uit een coronacrisis van tweeënhalf jaar en we zijn daarna met vele anderen in de tram 16-crisis terechtgekomen. Veel mensen vragen mij wat het zwaarst was: corona of de werkzaamheden van de tram. Heel eerlijk is het afgelopen jaar met de tram zwaarder gevallen dan alle coronajaren bij elkaar. Toen werden we nog geholpen en gesteund, en bleef ik positief doorondernemen. Maar de afgelopen maand draaide ik € 80.000 minder bij Van Kinsbergen dan vorig jaar. In september en oktober vorig jaar en februari dit jaar is de omzet op dezelfde manier ingestort. We hebben het in de ergste maanden, met de verbouwing voor de deur, over € 275.000 aan misgelopen omzet, en daar komt eigenlijk nog de hele periode van algehele sluiting bij. We gaan dus voor bijna 4 ton het schip in. Mijn compagnon en ik, samen goed voor zes kinderen, hebben dit jaar nog niets verdiend en staan zelf ruim in het verlies. En winst is inkomen bij een vof, mochten mensen denken dat winst altijd een extraatje is. Beste gemeenteraad. De afgelopen jaren is onze branche zo afgebroken dat ik het echt gek vind dat we continu in het Haagse AD geframed worden tot rupsjes-nooit-genoeg, landjepikkers en woekerwinstmakende horeca-idioten.

Daarom, gemeenteraad, wil ik jullie vragen om alsjeblieft het tram 16-gebied en het Binnenhofgebied nog een zomer het likken van de echt aanwezige wonden te gunnen. 1 juli gaat heel Nederland op vakantie. Toeristen komen van heinde en verre naar de Hofstad.

10

Geef ons en hun nog die laatste drie maandjes extra omzet om meters te maken en het verlies van de eerste vier maanden goed te maken. En beste D66, beste Robert en beste Saskia, die er niet is … De voorzitter. Via de voorzitter zegt u het, hè? De heer Van Aller. Ja, sorry. Wij hebben jullie tram echt wel omarmd en we zijn er ook gewoon mee akkoord gegaan, maar we lagen ook nog op onze rug door corona. Toch hebben we jullie geholpen om dit idee te omarmen. De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Van Aller. Ik ben daarom ontzettend verdrietig en ontdaan dat juist D66 tegen die extra eenmalige verlenging van de 25% heeft gestemd. Ik wil jullie dan ook vragen om dit te heroverwegen. Ik vind eigenlijk dat jullie dat aan ons verplicht zijn. De voorzitter. Dank u wel. En dat zei u allemaal via de voorzitter. Ten slotte geef ik het woord, ook opnieuw, aan P. Drijver over het agendapunt Afdoening motie: Openbaar toilet in nieuw Pribapand. De heer Drijver (AB). Op 22 december 2021 vergadert de commissie Ruimte over het Planuitwerkingskader Pribalocatie. U vraagt naar de mogelijkheid een openbaar toilet in het plan op te nemen in de Raamstraat. Op 13 januari 2022 bericht ontwikkelaar FiMek aan het college het volgende: 'Wij willen aangeven bereid te zijn om de mogelijkheid te onderzoeken voor de inpassing hiervan in ons plan.

We kunnen ons voorstellen dat er een gecombineerd ruimtegebruik en beheer is met de openbare fietsenstalling ten behoeve van Biesieklette. Dit nemen wij graag mee in het overleg hierover met de gemeente.' Een week later, op 20 januari, neemt uw raad unaniem, met één onthouding, een motie aan waarin u het college verzoekt in het planuitwerkingskader de wens op te nemen voor de aanleg van een goed openbaar toilet. Op 8 maart legt het college u een aangepast PUK voor, waarin echter de vraag om het openbare toilet niet is opgenomen. Het college stelt met evenveel gemak dat de overige aangenomen amendementen van 20 januari zijn verwerkt en opgenomen; zie het voorwoord op pagina 7. Uw amendementen zijn echter als afgezwakte suggesties en wensen toegevoegd aan het PUK voor de aanvraag. Ze zijn ondanks uw stellige amendering van het stuk niet opgenomen als deel van het kader voor de medewerking aan het initiatief. Toch stelt u dat kader vast op 21 april. U doet niets met de geleverde inspraak. Jammer. Op 23 maart, een maand voordat u het PUK vaststelt, wordt de aanvraag omgevingsvergunning ingediend, waaruit blijkt dat uw amendementen en uw motie helemaal niet zijn verwerkt. Het college laat na om u het ingediende plan te tonen waaruit dat zou blijken. En de 6 meter brede Raamstraat wordt straks heel akelig, met dichtgeplakte etalages onder een 21 meter hoge flat.

Maar ik ga terug naar die motie over het openbare toilet. Onze vraag vandaag aan u is hoe het college is omgegaan met de positieve grondhouding van ontwikkelaar FiMek van 13 januari 2022 en, meer algemeen, wat het stellen van ontwikkelkaders nog betekent wanneer het college zich bij de meer dan een jaar daarvoor al onderling beklonken businesscase van een ontwikkelaar blijkt neer te leggen. U zit hier niet voor de bühne, hè. We gaan in elk geval met SOS Den Haag de kritiek op de procedure en het plan voorleggen aan de rechter. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Daarmee is een einde gekomen aan agendapunt B, Stad in de raad.

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. 11

Nr.

Raadsadres

1

Damesclub Wayaca d.d. 8 maart 2023 inzake In handen van het college van B en W ter Verzoek herstel busvervoer seniorengroep afdoening. Kopie antwoord ter (10506894) kennisneming aan de commissie Samenleving Belanghebbende d.d. 24 maart 2023 inzake In handen van het college van B en W ter Vierdaagse schoolweek SBO de Strandwacht afdoening. Kopie antwoord ter (10506920) kennisneming aan de commissie Samenleving Bewonersvereniging Westmadepark d.d. In handen van het college van B en W ter 29 maart 2023 en 5 april 2023 (behoort bij) afdoening. Kopie antwoord ter inzake Verzoek aanpassing kaders kennisneming aan de commissie Uitvoeringsplan Openbare Laadinfrastructuur Leefomgeving (10506990) Belanghebbende d.d. 30 maart 2023 inzake In handen van het college van B en W ter Verzoek om plaatsing plaquette bij monument afdoening. Kopie antwoord ter Lange Voorhout (10507016) kennisneming aan de commissie Samenleving Belanghebbende d.d. 5 april 2023 inzake In handen van het college van B en W ter Escamp University sluit deuren (10511768) afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving Belanghebbenden d.d. 30 maart 2023 inzake In handen van het college van B en W ter petitie Maak van het Spuiplein het Adri afdoening. Kopie antwoord ter Duivesteijnplein (10512130) kennisneming aan de commissie Leefomgeving Belanghebbende d.d.

3 april 2023 inzake Rock In handen van het college van B en W ter Art Museum (10512240) afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving Belanghebbende d.d. 4 april 2023 inzake In handen van het college van B en W ter uitspraak Raad van State inzake dakopbouwen afdoening. Kopie antwoord ter bestemmingsplan Bloemenbuurt 2020 kennisneming aan de commissie Ruimte (10512317) Belanghebbende d.d. 10 april 2023 inzake In handen van het college van B en W ter canon herziening perceel Escamplaan – De afdoening. Kopie antwoord ter Primeur (10514819) kennisneming aan de commissie Ruimte Belanghebbende d.d. 12 april 2023 inzake In handen van het college van B en W ter oproep oplossing kinderen die uitgeloot zijn afdoening. Kopie antwoord ter voor middelbare scholen (10514835) kennisneming aan de commissie Samenleving Belanghebbende d.d. 27 maart 2023 inzake In handen van het college van B en W ter mogelijkheid tot cash betalen diverse afdoening. Kopie antwoord ter dienstverlening (10514850) kennisneming aan de commissie Bestuur

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Voorstel voor afdoening

Nr.

Zienswijze ontwerp-begroting 2024 Omgevingsdienst Haaglanden

Voorstel voor afdoening

1

Omgevingsdienst Haaglanden d.d. 6 april 2023 (10512381)

Te betrekken bij de behandeling van het desbetreffende raadsvoorstel

12

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

Sociale Verhuurders Haaglanden d.d. 23 maart 2023 inzake Brief Zienswijze SVH en SHH t.a.v. Concept Huisvestingsverordening 2023 (10507036) Belanghebbende d.d. 6 april 2023 inzake Het leed dat loten heet (10511011) New European Ensemble d.d. 21 maart 2023 inzake Toekomst Nieuwe Kerk als wereldvermaarde concertlocatie (10511020) Belanghebbenden d.d. 10 april 2023 inzake Bezwaar canon herziening perceel (10511058)

Voor kennisgeving aannemen

2 3

4

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Aan de orde is: D.

Vaststelling van de Notulen van 9 maart 2023.

De Notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: E.

Vaststelling van de Besluitenlijst.

E.1 Voorstel van het college inzake vaststelling ontwerpbestemmingsplan herziening (RIS314911)

Zeeheldenkwartier 1e

Het voorstel wordt zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming aangenomen. De voorzitter. Heeft er een fractie behoefte aan het afleggen van een stemverklaring? Dat is niet het geval.

Aan de orde is: F.

Datumbepaling.

F.1

Initiatiefvoorstel (HvDH) Dienstreizen in dienst van de stad (RIS315221).

De voorzitter. Namens het college kan ik melden dat de reactie van het college uiterlijk verwacht mag worden in juli 2023.

Aan de orde is: G.

Beantwoording technische vragen over erfpacht van PvdD en CU/SGP (RIS314678).

De beraadslaging wordt geopend.

13

Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Dank aan de insprekers en aan alle aanwezigen voor het aankaarten van dit onderwerp. Het is goed dat mensen opkomen voor hun recht. Het was natuurlijk mooier geweest als dat niet nodig was geweest, want bij mijn fractie blijft eigenlijk de vraag liggen waar de menselijke maat is gebleven in het erfpachtbeleid. Erfpacht was, zoals ook een aantal insprekers zeiden, namelijk nooit bedoeld als geldmachine, maar juist als middel om op publieke belangen te sturen en bijvoorbeeld ook mee te delen in hele grote speculatiewinsten. Het idee was juist om burgers zo te helpen om een woning te kunnen kopen. Wat we nu zien, is dus heel gek. De gemeente heeft dus ook ruimte om de hoogte van de afdrachten te bepalen en moet hier ook een afweging in maken. De gemeente moet wat ons betreft niet eerst mensen de financiële afgrond induwen en hen vervolgens helpen. Dit is de omgekeerde wereld. Ik schrok ook van de verschillende verhalen over hoe hoog de erfpacht is geworden. Ik hoorde net ook het verhaal over Escamp, waar het met terugwerkende kracht is gebeurd. Dat is ook heel raar. Ook daar zou ik graag een reactie van de wethouder op willen. Voorzitter, we zien dat de wethouder in de commissie stappen heeft gezet, maar wat de Partij voor de Dieren betreft is dat niet genoeg. De menselijke maat moet, zoals ik zei, echt terug.

We moeten af van het idee dat de gemeente een computer is en dat alles wat daaruit komt, prima is. De gemeente kan en moet meer doen dan alleen maar regels uitleggen. Voorzitter, in de taxatie-instructie uit 1987 wordt ook duidelijk gemaakt dat dit document slechts een instructie is. Het is een richtlijn, waarin letterlijk staat: 'Dat betekent dan ook dat erfpachters die menen dat de uitkomst van de taxatie op grond van deze instructie niet redelijk is, niet aan deze instructie gebonden zijn.' De nieuwe taxaties zouden dus een goede manier kunnen zijn om tot een redelijke uitkomst te komen en de bestaande regels bij te stellen en dus de redelijkheid te doen prevaleren. Daarom dien ik twee moties in. De eerste motie gaat over de taxatie. Die dien ik in samen met DENK en Hart voor Den Haag. Het dictum luidt: verzoekt het college aan de hand van de second opinions de huidige taxatieinstructies aan te scherpen, zodat de taxatiewaardeberekening inzichtelijker en consistenter wordt. Dan over de in de instructie genoemde redelijkheid. Dit is, denk ik, de kern van het debat. Wat is redelijk? Wat de Partij voor de Dieren betreft, is de uitkomst nu in ieder geval onredelijk. Daar staat ook in het Burgerlijk Wetboek een duidelijke bepaling over. Ik noem ook de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.

Dat is de reden waarom ik samen met DENK en Hart voor Den Haag kom met een motie om een maximum te stellen aan de stijgingen. Het dictum luidt: verzoekt het college vanuit redelijkheid en billijkheid een maximum te stellen aan de verhoging van de erfpachtbedragen, hierbij eventueel te overwegen het maximum te koppelen aan de consumentenprijsstijgingen van de afgelopen erfpachtperiode of een maximumpercentage van de vastgestelde WOZ-waarde te hanteren. Dan nog een vraag. Hoe gaat de wethouder nu om met de nieuwe erfpachtaanbiedingen in andere wijken, zoals Bohemen? En hoe wordt omgegaan met al afgekochte erfpachten? Wat de Partij voor de Dieren betreft is het in elk geval duidelijk: stijgingen van de erfpacht van 40, 50 of zelfs meer dan 100 keer zijn evident onredelijk. We duwen eigen bewoners zo een onzekere financiële afgrond in. We roepen de wethouder daarom op de menselijke maat te verkiezen boven de huidige, een beetje op geld beluste werkwijze. De voorzitter. Door de heer Barker, daartoe gesteund door de heer Icar en de heer Dubbelaar, worden de volgende moties (G.1 PvdD, G.2 PvdD) ingediend:

Motie G.1 PvdD Begrijpelijke taxatie De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 20 april 2023, ter bespreking van de Beantwoording technische vragen over erfpacht van de Partij voor de Dieren en de CU/SGP (RIS314678). Constaterende, dat: • de erfpacht voor vele huishoudens aanzienlijk stijgt; • het gaat om verhogingen van duizenden procenten in Bezuidenhout; • een belangrijk discussiepunt de taxatiewaarde is; 14

•

er second opinions zullen worden uitgevoerd om de taxaties te toetsen.

Overwegende, dat: • het taxeren van erfpachtgrond ingewikkeld is en onder taxateurs verschillende methodes worden toegepast om de grondwaarde te taxeren bij heruitgifte in erfpacht; • de second opinions mogelijkheden bieden om scherper te formuleren hoe taxaties moeten plaatsvinden en zo meer transparantie kan komen in de waardebepalingen; • de oude door de gemeente opgestelde taxatie-instructie uit 1987 stamt en aan herziening toe is. Verzoekt het college: • aan de hand van de second opinions de huidige taxatie-instructies aan te scherpen, zodat de taxatiewaarde berekening inzichtelijker en consistenter wordt. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie G.2 PvdD Redelijk erfpachtbeleid De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 20 april 2023, ter bespreking van de Beantwoording technische vragen over erfpacht van de Partij voor de Dieren en de CU/SGP (RIS314678). Constaterende, dat: • de erfpacht voor vele huishoudens aanzienlijk stijgt; • het gaat om verhogingen van duizenden procenten in Bezuidenhout, maar ook op andere plekken kampen mensen met stijgingen; • het bedrag stijgt van tientallen euro’s naar duizenden euro’s per jaar; • mensen hierdoor hun huis moeten verkopen en de armoede ingeduwd worden. Overwegende, dat: • de gemeente in zijn rol als erfpachtverlener zich dient te houden aan de uitgangspunten van redelijkheid en billijkheid en aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur; • het redelijk is om coulance te betrachten voor de gevallen met een onredelijke uitkomst; • de consumentenprijzen in de afgelopen 70 jaar vertienvoudigd, maar niet vertwintig of vervijftigvoudigd zijn; • het redelijk is om een maximale stijging als gemeente te hanteren en daarbij niet vele malen hoger uit te komen dan de inflatie.

Verzoekt het college: • vanuit redelijkheid en billijkheid een maximum te stellen aan de verhoging van de erfpachtbedragen; • hierbij eventueel te overwegen het maximum te koppelen aan de consumentenprijs stijgingen van de afgelopen erfpachtperiode of een maximumpercentage van de vastgestelde WOZ- waarde te hanteren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. Laat ik beginnen met het uitspreken van dank aan de insprekers, en ook dank voor de vasthoudendheid van de bewoners van onder meer het Bezuidenhout. U laat zien dat het verstandig is om als burger in te spreken en mee te doen met de democratie. 15

Immers, door u spreken wij vandaag over erfpacht. In het verlengde daarvan wil ik ook de raad in de breedte een compliment maken. Door vandaag volwaardig te spreken over de problemen omtrent de exorbitante verhoging van de erfpacht kunnen we recht doen aan de grote zorgen die er zijn, in Bezuidenhout en in de rest van de stad. Als liberaal vind ik dat de overheid zo min mogelijk moet ingrijpen in de stad en in de markt. Maar als overheid heb je wel de taak om in te grijpen als er gekke dingen gebeuren, en volgens mij zijn we het er allemaal over eens dat hier bizarre dingen gebeuren. Ook vind ik dat we niet zomaar moeten denken dat Hagenaars dit wel accepteren. Het vertrouwen in de politiek is broos en het geloof in het kunnen bieden van oplossingen is laag. Als we dit als stadsbestuur niet kunnen oplossen, zijn we geen knip voor de neus waard. De VVD is er voor alle Hagenaars die welwillend zijn. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik ben wel benieuwd of de heer De Ridder kan toelichten hoever hij wil gaan om dit op te lossen. Rutger de Ridder (VVD). Nou, ik ben net begonnen aan mijn betoog. Ik heb twee moties liggen, maar laat ik dit alvast geven als tipje van de sluier: de VVD is bereid om best heel ver te gaan. De voorzitter. Meneer Dubbelaar, tweede keer. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik ben reuze benieuwd.

Ik heb namelijk een heel lijstje met alle kosten die inmiddels verhoogd zijn. Ik laat me dus graag verrassen door de rest van de inbreng van de heer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Dat ga ik dan ook gewoon doen. Wij zijn er voor alle Hagenaars die welwillend zijn, die hard werken en een mooie bijdrage leveren aan onze stad. We vragen als stad veel van Hagenaars. We hebben ook veel móéten vragen in de afgelopen tijd. Op een gegeven moment is het een keer genoeg. Voor de VVD is het nú genoeg. Hoewel ik zie dat het college met de brief van gisteren poogt om een aantal stappen te zetten om tot mogelijkheden te komen, wil ik commitment om het op te lossen. Er wordt veel bekeken, maar de bewoners en de VVD, en andere partijen ook, zo weet ik, willen dat het gewoon opgelost wordt. Het kan niet zo zijn dat we de problemen die er nu zijn, oplossen maar dat we de problemen die we zien aankomen met de erfpacht in de toekomst niet oplossen. We weten namelijk dat er meer problemen komen, en ik wil hier niet over een paar maanden of een paar jaar weer staan om dezelfde discussie te voeren. Daarom dien ik de motie College, los dit op! in.

De motie verzoekt het college om exorbitante stijgingen van erfpacht nu en in de toekomst te voorkomen, de termijn waarbinnen gebruik kan worden gemaakt van het kortingspercentage te verlengen tot 1 december 2023 en de raad zo snel mogelijk te informeren over de gekozen oplossing. De motie wordt mede ingediend door Hinke de Groot van het CDA, Robert Barker van de Partij voor de Dieren, Arjen Dubbelaar van Hart voor Den Haag en Judith Klokkenburg van ChristenUnie/SGP. Sebastian Kruis (PVV). En wat nou als ze die motie niet omarmen? Rutger de Ridder (VVD). Niet omarmen? Volgens mij zijn wij hier in de raad om zelf moties in te dienen. Ik heb snel gerekend en ik zie in wat hier staat een meerderheid. De voorzitter. Meneer Kruis kan niet zo snel tellen misschien. Gaat uw gang, meneer De Ridder. Het is een feit, hè, geen waardeoordeel. Rutger de Ridder (VVD). Die snelle telling komt natuurlijk door ChristenUnie/SGP, voor de 23ste zetel, maar ik ga ervan uit dat dit gewoon raadsbreed wordt aangenomen, want dat zijn we wel aan onze stand verplicht. Daarnaast is de tijd rijp om het erfpachtstelsel opnieuw te bekijken, om te kijken hoe we naast de acute problemen van vandaag … De voorzitter. Er is een interruptie van de heer Dubbelaar.

16

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ja, ik was even benieuwd. Ik begrijp dat de woordvoerders van de coalitiepartijen dinsdag op gesprek zijn geweest bij de heer Balster. Niet alle woordvoerders van de commissie Ruimte waren daarbij. Wat heeft u daar precies besproken? Rutger de Ridder (VVD). Zoals u begrijpt, kijk je als je in een coalitie zit af en toe terug met elkaar op het verloop van een debat. Dat weet de heer Dubbelaar zelf ook heel goed. Je kijkt af en toe: wat is hier nou gebeurd, wat had er moeten gebeuren en wat staat er nog allemaal op stapel op een goede oplossing te vinden? Wij hebben in het commissiedebat ongeveer vier uur lang gedebatteerd over één onderwerp. Ik denk dat het dan ook wel gebruikelijk is om even terug te kijken. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik kan me zo voorstellen dat alle erfpachtwoordvoerders wel even hadden willen terugkijken met de wethouder, maar dat is niet gebeurd. Vindt u dat niet gek? Rutger de Ridder (VVD). Nee hoor, dat vind ik niet gek. Ik vind ook dat nu het moment is om hier politiek je punt te maken. Het is ook niet zo dat wij in allerlei achterkamertjesoverleggen dingen afgekaderd hebben. Dan had u namelijk misschien wel een heel ander soort motie gehad, waarvoor alleen coalitiepartijen hadden getekend. Zoals u heeft gezien, is dat niet het geval. De voorzitter. Laatste keer, meneer Dubbelaar.

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het klopt dat Hart voor Den Haag goede moties steunt. Volgens mij staan wij onder heel veel moties. Maar het valt gewoon op. Ik kreeg vandaag een belletje van de bestuursadviseur met de vraag of ik niet 1 december wilde aanhouden in mijn motie waar ik 31 december had geschreven, en ik merk dat de motie van de heer De Ridder over 1 december gaat. Ik vroeg me af of dat misschien daar afgesproken is met elkaar. Rutger de Ridder (VVD). Nee. Zoals dat altijd gaat, probeer je natuurlijk moties te maken die uitvoerbaar en werkbaar zijn en die niet tegen de regels ingaan. Dat probeert Hart voor Den Haag volgens mij ook altijd te doen. Ik ken in ieder geval de heer Dubbelaar als zodanig. Dat betekent dat wij ook gesprekken hebben met de BA's en met de wethouder en met anderen die ons van goed advies kunnen voorzien. Ik had hier eerst iets anders staan. Dat was een onwerkbare situatie, maar we beoogden allebei hetzelfde, dus ik heb het uiteindelijk opgeschreven zoals ik het heb opgeschreven, namelijk: te verlengen tot 1 december. Dat leverde namelijk een werkbare situatie op. De voorzitter. Meneer De Ridder zet zijn betoog voort. Rutger de Ridder (VVD). Ja. Ik had het erover dat het stelsel herzien moet worden.

We moeten kijken hoe we naast de acute problemen van vandaag, die van het Bezuidenhout, in de toekomst een beter, sterker en meer navolgbaar stelsel kunnen krijgen. We moeten zorgen dat erfpachters die in de toekomst een herziening krijgen niet de dupe zijn terwijl we het zagen aankomen. Ik wil dus kijken naar het stelsel an sich. Het is wat de VVD betreft een te complex en ondoorzichtig stelsel. Het stelsel staat namelijk toe dat die exorbitante verhogingen mogelijk zijn. Als dat gebeurt, klopt het stelsel niet. Zoals u weet, zijn wij als raadsleden door Hagenaars ingehuurd om problemen te lossen. Dat gaan we dan ook doen. Daar roep ik ook het college toe op. Zoals mevrouw Holst zei, maken wij de regels en kunnen wij ze dus ook veranderen. De VVD is geen voorstander van een breed erfpachtstelsel, maar als je dan een erfpachtstelsel hebt, dan is dat omdat je wilt kunnen sturen, om grip te kunnen houden op de vorm en de functie van de grond of op de betaalbaarheid. Voor de VVD lijkt het wel alleen maar een middel geworden om vooral de Haagse kas te spekken. Volgens mij willen wij dat hier niet en wil het college dat ook niet. Dus moeten we iets aanpassen. Ik wil dus graag weten hoe er wordt omgegaan met sturing.