RIS315283 Notulen van de raad van 9 maart 2023

Stemmingen zijn aan het einde van de vergadering. Dan gaan we nu over naar iets waar we allemaal naar uitkijken, een hapje eten. We schorsen tot 19.00 uur. De vergadering wordt van 18.20 uur tot 19.05 uur geschorst.

Aan de orde is: I. Gewijzigd voorstel van het college inzake Zienswijze Concept Strategische Agenda Metropoolregio Rotterdam Den Haag (RIS314328). De beraadslaging wordt geopend. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Voorop zal ik nog maar eens herhalen dat de Partij voor de Dieren geen voorstander is van de MRDH. Die is log, ondemocratisch en niet transparant. We hebben 66

net ook weer wat insprekers gehoord, want zeker voor bewoners die vragen of klachten hebben over vervoer in hun omgeving, geldt dit. Het is goed dat in de herziene versie van de zienswijze dit iets meer is opgenomen, maar de Partij voor de Dieren wil hier meer prioriteit aan geven en concrete doelstellingen opnemen. Vandaar het volgende amendement dat ik indien met de HSP en Hart voor Den Haag: 'Besluit om: het volgende dictumpunt toe te voegen: prioriteit te geven aan het democratiseren van de organisatie, zodat bewoners en gemeenteraden altijd van tevoren worden geraadpleegd als de situatie in hun gemeente ingrijpend wordt gewijzigd, en het Algemeen Bestuur van de MRDH te verzoeken om dit punt mee te nemen in de wijzigingsprocedure Gemeenschappelijke Regeling MRDH 2014, naar aanleiding van de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR).' Dan het economisch vestigingsklimaat. Ik ben nu een jaar voorzitter van het Haags MRDHoverleg. Hoewel we met veel pijn en moeite één afgevaardigde - dank, mevrouw Peeck - uit de Haagse raad in de adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat hebben zitten, heb ik van de raadsleden nog nooit enige interesse in of betrokkenheid bij deze tak van de MRDH bemerkt, terwijl we hier als gemeente wel geld aan uitgeven.

Daarom dient mijn fractie de volgende motie in, samen met de SP en Hart voor Den Haag: spreekt uit dat de Haagse gemeenteraad van mening is dat Economisch Vestigingsklimaat niet past binnen het takenpakket van de MRDH; en verzoekt het college dit standpunt voortaan uit te dragen binnen de MRDH. Collega's, als u tegenstemt, dan verwacht ik uw fractie voortaan iedere keer bij het Haagse MRDH-overleg met een inhoudelijke bijdrage over het economisch vestigingsklimaat. Marieke van Doorn (D66). Dat is een mooi dreigement. Hopelijk spoort het de collega's aan! Ik vroeg me af of de betrokkenheid van de Haagse gemeenteraad het enige afwegingskader is dat je moet hebben om te kijken wat van belang is voor de stad. Zou je niet breder moeten kijken? Leonie Gerritsen (PvdD). Zeker, en er zijn inderdaad wel meer redenen te bedenken waarom ik vind dat de MRDH niet verantwoordelijk hoeft te zijn voor het economisch vestigingsklimaat en samenwerking binnen de regio. Heel veel andere regio's kunnen dat prima zelf, zonder dat hele orgaan erboven. Maar een van de redenen dat ik het noem is dat het al zolang het ondergeschoven kindje is, en wij betalen daar wel aan mee. Daarom wil ik het toch aan elkaar koppelen. Marieke van Doorn (D66). In de ontstaansgeschiedenis van de MRDH zijn economisch vestigingsklimaat, mobiliteit en bereikbaarheid nauw met elkaar verbonden.

Met de constatering dat onze regio economisch achterloopt, dat dit ook komt door slechte bereikbaarheid en dat je door bereikbaarheid samen te verbeteren ook de economie kan aanjagen, zouden Den Haag en Hagenaars hier wel wat mee kunnen opschieten. Ziet de Partij voor de Dieren die link dan niet tussen economie en mobiliteit? Leonie Gerritsen (PvdD). Die ziet de Partij voor de Dieren zeker, maar ik vind niet dat de MRDH daaraan mee hoeft te doen. Dat kan via de provincie of door het opzetten van regiosamenwerkingen. De MRDH is zeer ondemocratisch. Het is ook niet democratisch verdeeld of democratisch gekozen. Dus de beslissingen die worden genomen op het gebied van het economisch vestigingsklimaat zijn automatisch ook ondemocratisch. De voorzitter. Mevrouw Van Doorn, voor de laatste maal. Marieke van Doorn (D66). Ik ben het helemaal met mevrouw Gerritsen eens dat de MRDH veel democratischer moet. Dat zal ik zo zelf ook betogen. Maar om nou te zeggen 'we moeten wel regionaal samenwerken, maar niet binnen de MRDH' vind ik een beetje onpraktisch. We hebben daar nu een samenwerkingstafel. Laten we die beter invullen, laten we die democratischer bestuurd laten worden en laten we er echt wat van maken en niet nog weer op een andere manier regionaal gaan samenwerken. Dat zou ons pleidooi zijn. Leonie Gerritsen (PvdD). Dat was geen vraag.

Ik denk dat de provincie daar zeker het voortouw in kan nemen en dat het gewoon democratisch binnen de provincie geregeld zou kunnen worden. 67

De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door mevrouw Arp en de heer Meinesz, wordt het volgende amendement (I.A PvdD) voorgesteld:

Amendement I.A PvdD Meer inspraak in MRDH als prioriteit De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 09 maart 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Zienswijze Concept Strategische Agenda Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Besluit om: • het volgende dictumpunt toe te voegen: o prioriteit te geven aan het democratiseren van de organisatie, zodat bewoners en gemeenteraden altijd van tevoren worden geraadpleegd als de situatie in hun gemeente ingrijpend wordt gewijzigd, en het Algemeen Bestuur van de MRDH te verzoeken om dit punt mee te nemen in de wijzigingsprocedure Gemeenschappelijke Regeling MRDH 2014, naar aanleiding van de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR). De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door mevrouw Arp en de heer Sluijs, wordt de volgende motie (I.1 PvdD) ingediend:

Motie I.1 PvdD Schrap Economisch Vestigingsklimaat uit takenpakket MRDH De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 09 maart 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Zienswijze Concept Strategische Agenda Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Constaterende, dat: • de Rekenkamer van Rotterdam heeft geconcludeerd dat de tak Economisch Vestigingsklimaat van de MRDH niet doelmatig is opgezet en onvoldoende aansluit op de strategische visie; • advies van de Rekenkamer Rotterdam is om óf het economische programma te beperken tot de strategische en faciliterende functies óf de uitvoerende functie fundamenteel te herzien; • de Haagse gemeenteraad niet tot nauwelijk invloed uitoefent op de uitvoering van deze taak van de MRDH. Overwegende, dat: • naast de suggesties van de Rotterdamse Rekenkamer er ook de optie is om Economisch Vestigingsklimaat te schrappen uit het takenpakket van de MRDH; • de gemeente daarmee zelf meer grip krijgt op de besteding van financiën aan regionale economische samenwerking; • de MRDH zich zo weer kan focussen op haar kerntaak vervoer. Van mening, dat: • de gemeente prima zelf regionale samenwerking kan onderhouden op het gebied van economisch vestigingsklimaat; • de MRDH een ondemocratisch orgaan is.

Spreekt uit dat: • de Haagse gemeenteraad van mening is dat Economisch Vestigingsklimaat niet past binnen het takenpakket van de MRDH.

68

Verzoekt het college, • dit standpunt voortaan uit te dragen binnen de MRDH. En gaat over tot de orde van de dag. Het amendement en de motie maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Marieke van Doorn (D66). Voorzitter. De D66-fractie is dus wél een voorstander van de MRDH laat ik daar maar mee beginnen voor de duidelijkheid. Maar, ik heb het al eerder gezegd, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag is een van de belangrijkste niet-democratische besturen van Nederland. Hoog tijd om daar verandering in te brengen, wat D66 betreft. Hartstikke mooi dat er tijdens het commissiedebat veel steun was voor onze oproep daartoe en heel fijn dat het college dit gelijk heeft opgepakt en vertaald in de voorliggende aangepaste zienswijze. Ook buiten onze raad is er steun voor democratisering van dit belangrijke bestuur. In de Rotterdamse gemeenteraad is een amendement aangenomen, waarna burgemeester Aboutaleb de legendarische woorden sprak: ik sta mijn zetel met ingang van morgen aan u af. Daarmee doelde hij op de formele eindbaasrol die burgemeesters veelal bekleden in het algemeen bestuur van de MRDH. Dat kan een prima manier zijn om raadsleden aan het stuur te krijgen en uit het kinderzitje, met dank aan mijn Rotterdamse collega Ingrid van Wifferen voor deze mooie metafoor.

Vanuit meer MRDH-gemeenten hebben we enthousiaste reacties op het idee ontvangen om de volksvertegenwoordigers veel meer ruimte te geven. Dat is goed nieuws voor onze burgemeester hier, want tijdens de commissiebehandeling gaf hij nog aan dat Den Haag alleen had gestaan in het algemeen bestuur bij een eerdere poging om meer ruimte te maken voor volksvertegenwoordigers. We staan niet meer alleen als Den Haag! De weg naar het democratiseren van de Metropool en hoe dat dan precies vorm moet krijgen, ligt voor D66 open. Deze Haagse zienswijze is ons inziens een goede start van de discussie hierover. Lessen trekken uit bijvoorbeeld de Vervoerregio Amsterdam is een mooi vertrekpunt. We hebben in Haaglanden ook al eens zoiets dergelijks gehad. Een ander voorbeeld kwam uit Rotterdam voor het reces. In het dikgedrukte dictum is de D66-fractie met name heel blij met punt j, want daarmee is toegevoegd aan de Haagse zienswijze dat het zetten van stappen in de verbetering van de democratische legitimatie op korte termijn dient te worden geconcretiseerd. Die 'korte termijn' is voor ons heel belangrijk. Ook veel dank voor de toevoegingen in de zienswijze op het punt van de internationale medewerkers en de Zuidwestlandcorridor. In het kort: steun van de D66-fractie voor deze aangepaste zienswijze.

Dit is een mooie stap naar het democratiseren van een van de belangrijkste niet-democratische besturen van ons land en daarmee ook een heel mooie stap voor al die tweeënhalf miljoen inwoners. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Voor ons ligt de strategische agenda van de MRDH. In die strategische agenda stelt men een aantal dingen centraal, zoals de groei van de regio met ongeveer 400.000 inwoners. Dat is dus al een punt waar wij totaal niet achterstaan. Hart voor Den Haag vindt, en dat weet iedereen ondertussen wel, dat het absorptievermogen van Den Haag is bereikt. Ook het volgen van de groene agenda 2030 staat centraal en ja, de MRDH wil zich ook nog eens bezighouden met onze economie. Wij vinden dat de MRDH zich vooral niet moet bezighouden met onze economie. Dat kunnen we prima zelf. Wat je daar in principe voor nodig hebt, is een steengoede wethouder Economie die van aanpakken weet en een raad met goede ideeën. Begin februari kregen wij een toelichting op dit voorstel van de MRDH. Tijdens deze toelichting viel mij op - dat hebben we al meer gehoord - dat de MRDH vooral wil monitoren, onderzoeken, reflecteren en kijken waar hij beter kan functioneren. Er waren ook wat discussies over het democratisch proces in de MRDH - dat hebben we net ook gehoord.

De burgemeester zei later dat het wel goed zat met dat proces, maar is dat wel zo? Volgens mij wilden alle partijen in dit huis dat de tramhaltes Copernicusplein, Nieuwendamlaan, Stuyvesantplein en vooral Swaenesteyn open bleven en/of weer snel na de coronacrisis in bedrijf benomen werden. Is dat gebeurd? Nee, natuurlijk niet. Daarom mijn eerste motie om te kijken hoe het met het democratisch gehalte van de MRDH zit, met als dictum: verzoekt het college deze tramhaltes per direct weer te laten openen. Deze is medeondertekend door de heer Kruis van de PVV. 69

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik was benieuwd naar het 'per direct'. Hoe komt de heer Meinesz daarbij? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Nou, precies zoals ik het zeg: per direct opengooien. Maarten De Vuyst (GroenLinks). De sluiting van die haltes was inderdaad onderdeel van de coronamaatregelen en het verminderde aantal reizigers. Dus ik was wel benieuwd of dan het aantal reizigers terug op peil is, waardoor we dit kunnen doen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Wij zijn gewoon van mening dat iedereen binnen 500 meter makkelijk bij een halte moet kunnen komen. Zeker de mensen van Swaenesteyn missen die halte gewoon. Wij willen dat die haltes opengaan, punt. De voorzitter. Meneer De Vuyst, laatste maal. Maarten De Vuyst (GroenLinks). We vinden elkaar wel op dat die haltes weer open moeten, maar wanneer? Zo begon ik ook. De HTM heeft ze, zoals ik altijd begrepen heb, gesloten omdat het aantal reizigers minder werd en er bezuinigd moest worden. Er moest ergens op bezuinigd worden. Het deed pijn. Het is hierop bezuinigd. Waar baseert de heer Meinesz op dat ze nu weer open kunnen? Zitten we dan alweer op die honderd procent reizigers? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Het gaat ons niet om die honderd procent reizigers. Er zitten mensen in Swaenesteyn die gewoon gebruik willen maken van de tram. Of er nou corona is of niet, die mensen willen met die tram rijden.

U zegt eigenlijk: corona is voorbij, we hebben niet genoeg passagiers, blijft u maar lekker zitten in Swaenesteyn. De voorzitter. U vervolgt uw betoog. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Als ik de MRDH opzoek op Wikipedia, staat er dat het een vrijwillige samenwerking is van een groep Nederlandse gemeenten en is opgericht in 2014 met als taak om te werken aan een betere bereikbaarheid voor onze regio. Dan ga ik toch wel even achter mijn oren krabben, want volgens mij is het ov vooral minder en ook duurder geworden. Ook laat de veiligheid te wensen over en zijn er vaak storingen. Haltes zijn verdwenen en we hebben zelfs geen directe verbinding meer met Brussel. Ik vraag me dan ook daadwerkelijk af wat er vanaf de oprichting in 2014 tot aan de dag van vandaag precies allemaal gerealiseerd en bewerkstelligd is door de MRDH. Daarom de volgende motie, die mede is ondertekend door de heer Kruis van de PVV, mevrouw Lesley Arp van de SP, Leonie Gerritsen van de Partij voor de Dieren, Ismet Bingöl van het CDA en Caroline Peeck van de VVD. Wij verzoeken de gemeenteraad de Rekenkamer opdracht te geven uit te zoeken wat de MRDH concreet heeft bijgedragen aan de gemeente Den Haag, en om de raad te betrekken bij de onderzoeksopzet. De voorzitter. Door de heer Meinesz wordt de volgende motie (I.3 HvDH) ingediend:

Motie I.3 HvDH Neem geschrapte haltes per direct weer in gebruik De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023, in een debat over het Voorstel van het college inzake Zienswijze Concept Strategische Agenda Metropoolregio Rotterdam Den Haag (RIS314328) Constaterende dat: • de motie “opgeheven tramhaltes snel weer open” (Ris 311360) is aangenomen;

70

• • •

het college als afdoening heeft aangegeven dat de opgeven tramhaltes (Fahrenheitstraat, Nieuwendamlaan, Stuyvesantstraat en Copernicusplein) voorrang zouden krijgen bij het heropenen van tramhaltes; de opheffing van deze tramhaltes voor veel onrust heeft gezorgd bij bewonersorganisaties, ondernemers en bewoners in de omgeving van deze haltes; het nu een jaar geleden is dat hier aandacht voor gevraagd is.

Overwegende dat: • de tramhaltes nog steeds niet open zijn; • de coronamaatregelen ver achter ons liggen. Verzoekt het college, • deze tramhaltes per direct weer te laten openen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Meinesz, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (I.4. HvDH) ingediend:

Motie I.4 HvDH Rekenkameronderzoek MRDH De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023, in een debat over het Voorstel van het college inzake Zienswijze Concept Strategische Agenda Metropoolregio Rotterdam Den Haag (RIS314328) Constaterende dat, • de gemeente Den Haag sinds 2014 is aangesloten bij de MRDH; • de MRDH de vervoerstaken uitvoert voor 23 gemeenten; • de MRDH een weinig democratisch instrument is. Van mening dat: • de gemeenteraadsleden niet of nauwelijks worden meegenomen bij grote besluiten binnen de MRDH; • sinds de deelname aan de MRDH het openbaar vervoer er op achteruit is gegaan; • de prijs voor het gebruik van het openbaar vervoer is gestegen; • de sociale veiligheid in het openbaar vervoer slechter is geworden. Verzoekt de gemeenteraad, • de Rekenkamer opdracht te geven uit te zoeken wat de MRDH concreet heeft bijgedragen aan de gemeente Den Haag; • om de raad te betrekken bij de onderzoeksopzet. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Dank aan het college voor de concept-zienswijze. We kunnen ons in grote lijnen vinden in de zienswijze. De keuze voor een verbonden partij mag geen vrijbrief zijn voor afstand tot de maatschappij en de lokale politiek. Die zin brengt me bij de MRDH.

Er zijn namelijk een paar zaken die irriteren aan de MRDH en, zoals sprekers voor mij ook al hebben gezegd, die irriteren al een tijdje. De democratische controle van deze gemeenteraad staat op afstand. Ik noemde in de commissie al dat onze collega's in de Provinciale Staten kunnen besluiten over een bushalte in Leiderdorp en dat wij een advies kunnen meegeven via onze gewaardeerde collega's in de 71

adviesraad over bijvoorbeeld een halte als - ik noem maar een toevallige halte - Copernicusplein. Dat maatschappelijke organisaties moeite hebben om gehoor te vinden voor een legitieme vraag bij de MRDH, zoals de heer Van Schie, de heer Van Onselen en de heer Van der Heide ons hebben laten weten, irriteert ook. Daarnaast liggen er wel degelijk ook kansen bij de MRDH. De rol die die speelt in het ov en, zelfs wat breder, in duurzame mobiliteit, zien wij wel. We zullen het later vandaag over stikstof hebben, maar juist omdat de MRDH ook een Programma duurzame mobiliteit heeft, zouden wij toch benieuwd zijn of MRDH hier niet een rol in kan spelen. Daarom de motie Milieuzone in MRDHregio: verzoekt het college het MRDH te vragen om de rol van kennismakelaar en adviseur te vervullen op het gebied van milieuzones; daarbij de MRDH te vragen om de mogelijkheden van en ervaringen met milieuzones onder de aandacht te brengen van de leden van de MRDH. De MRDH introduceert ook 'brede welvaart' als begrip in deze strategie, maar dat is een begrip dat in Nederland nogal verschillend geïnterpreteerd kan worden. Het klinkt goed, hè? Maar wat GroenLinks betreft pakken we de definitie van de Monitor Brede Welvaart, waarin ook de natuurlijke kapitaalrekeningen worden meegenomen. Daarom nog een amendement op de zienswijze om het dictum I-C aan te passen.

Het nieuwe dictum zou dan luiden: 'het evalueren en aanpassen van de bijdrageregeling aan de hand van de nieuwe doelstellingen (in lijn met de aanbeveling van de Rekenkamer Rotterdam). In de uitvoeringsagenda het begrip 'brede welvaart' te definiëren met daarbij aandacht voor de relatie met de Sustainable Development Goals, het uitwerken van deze principes en vertaling hiervan naar de MRDH-taken'. De voorzitter. Door de heer De Vuyst wordt het volgende amendement (I.B GL) voorgesteld:

Amendement I.B GL definieer ''brede welvaart'' bij MRDH De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 09-03-23, ter bespreking van Gewijzigd voorstel van het college inzake Zienswijze Concept Strategische Agenda Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). Besluit om Dictumpunt I-C te vervangen met: • het evalueren en aanpassen van de bijdrageregeling aan de hand van de nieuwe doelstellingen (in lijn met de aanbeveling van de Rekenkamer Rotterdam). In de uitvoeringsagenda het begrip ''brede welvaart'' te definiëren met daarbij aandacht voor de relatie met de Sustainable Development Goals, het uitwerken van deze principes en vertaling hiervan naar de MRDH-taken; De voorzitter. Door de heer De Vuyst wordt de volgende motie (I.2 GL) ingediend:

Motie I.2 GL milieuzone in MRDH regio De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9-3-22 , ter bespreking van Gewijzigd voorstel van het college inzake Zienswijze Concept Strategische Agenda Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). Overwegende, dat: • 60 procent van de stikstofdepositie in de provincie Zuid-Holland wordt veroorzaakt binnen de provincie; • in Den Haag naast een lokale aanpak een provinciale aanpak zal helpen om de kwetsbare gebieden zoals Meijendel en het Westduinpark te beschermen; • grote delen van de MRDH een stedelijk karakter hebben; • één van de effectieve manieren om stikstofdepositie te verminderen het instellen van een milieuzone is; 72

• •

onze natuur gebaat is bij een grotere milieuzone in het gebied van de MRDH om stikstof terug te dringen; verschillende typen milieuzones overwogen zullen worden door gemeentes en daarmee ook een verscheidenheid en onduidelijkheid kan ontstaan.

Constaterende, dat: • in de strategische agenda 2023 - 2026 van de MRDH het programma duurzame mobiliteit is opgenomen waar staat beschreven dat het een rol van de MRDH is om kennismakelaar en adviseur te zijn voor individuele gemeenten, provincie Zuid-Holland en de rijksoverheid; • juist bij milieuzone ’s MRDH de rol van kennismakelaar en adviseur duurzame mobiliteit kan vervullen. Van mening dat: • bewoners, bezoekers en ondernemers gebaat zijn bij duidelijkheid over de verschillende milieuzone in het gebied van de MRDH. Verzoekt het college: • het MRDH te vragen om de rol van kennismakelaar en adviseur te vervullen op het gebied van milieuzones; • daarbij de MRDH te vragen om de mogelijkheden van en ervaringen met milieuzones onder de aandacht te brengen van de leden van de MRDH. En gaat over tot de orde van de dag. Het amendement en de motie maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (CU/SGP). Voorzitter. De ChristenUnie/SGP is sinds de start van de MRDH kritisch geweest op dit ondemocratische gremium en dan vooral op het programma Economisch Vestigingsklimaat. In het rapport van de Rekenkamer van Rotterdam wordt ook forse kritiek geuit op de uitvoerende functie van het programma Economische Vestigingsklimaat en dan specifiek op de bijdrageregeling.

Ondanks dat de Rekenkamer schetst dat er echt een politieke keuze voorligt of we doorgaan met die uitvoerende functie binnen het programma, kiest het Haags college er redelijk klakkeloos voor om met deze uitvoerende functie door te gaan, zonder dat het dit goed onderbouwt. En dat terwijl de Rekenkamer glashelder is. De huidige regeling is omslachtig, het geld wordt niet voldoende besteed en het geld dat besteed wordt, kan niet altijd worden gelinkt aan de doelen van de MRDH. Wat de ChristenUnie/SGP betreft stoppen we met deze omslachtige functie van de MRDH, besparen we € 2,7 mln. en verlagen we de bijdrage per inwoner, zeker in deze dure tijden. Daarom dien ik een amendement in met collega Gerritsen, waarvan het dictum luidt: 'Besluit om dictumpunt I. als volgt te wijzigen:', waarbij bij lid c de eerste zin wordt geschrapt en bij i wordt toegevoegd: 'en hierbij het programma economisch vestigingsklimaat terug te brengen tot de strategische en facilitaire functie en hierbij de subsidiëring van InnovationQuarter en YES!Delft te handhaven'. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door mevrouw Gerritsen, wordt het volgende amendement (I.C CU/SGP) voorgesteld:

Amendement I.C CU/SGP stop met uitvoerende functie economisch vestigingsklimaat binnen de De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Zienswijze Concept Strategische Agenda Metropoolregio Rotterdam Den Haag (RIS314328).

73

Besluit om dictumpunt I. als volgt te wijzigen: • c. het evalueren en aanpassen van de bijdrageregeling aan de hand van de nieuwe doelstellingen (in lijn met de aanbeveling van de Rekenkamer Rotterdam). Het uitwerken van de principes van brede welvaart in de uitvoeringsagenda en vertaling hiervan naar de MRDHtaken; • i. het betrekken van de aanbevelingen van het Rekenkameronderzoek Rotterdam bij de verdere uitwerking van de Strategische Agenda en hierbij het programma economisch vestigingsklimaat terug te brengen tot de strategische en facilitaire functie en hierbij de subsidiëring van InnovationQuarter en YES!Delft te handhaven; Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De heer Van Zanen. Voorzitter. Dank voor de reacties. We hebben hier natuurlijk ook uitvoerig in de commissie over gesproken. Ik wil over twee moties iets zeggen. Daarna komen de collega's, wethouders Mulder en Bruines, aan het woord. Ik begin met het amendement I.A van mevrouw Gerritsen, Meer inspraak in MRDH als prioriteit. Dat kunnen we omarmen. Het is op het laatst nog even aangepast. Ik vind het heel verstandig om dit mee te nemen in de wijzigingsprocedure, omdat we anders dingen dubbel gaan doen. We gaan er graag voor. Ik omarm het amendement. We kunnen hier goed mee werken. Of het allemaal lukt, weet ik niet, maar ik begrijp dat er inmiddels meer medestanders zijn.

Dat zou mooi zijn. Dan kijken we nog hoe het u uiteindelijk bevalt. Ik hoop dat ook nog mee te maken. De motie van de heer Meinesz vraagt om een Rekenkameronderzoek. Het is een verzoek aan de gemeenteraad, dus daar zal het presidium op reageren. Ik wil alleen één ding aan de heer Meinesz meegeven. Als de raad hiertoe besluit, zou ik het volgende wel heel verstandig vinden. Er komt een grote evaluatie aan. Die komt ook al vrij snel. Er wordt ook een werkgroep ingericht, waar raadsleden in kunnen zitten. Ik hoop dat u daaraan mee gaat doen. Als de Rekenkamer eerder is dan die evaluatie, dan helpt het enorm als we daar van binnenuit aan meewerken. Dus die suggestie zou ik willen doen, als de motie wordt aanvaard. Ga in ieder geval actief meedoen aan de evaluatie, want ik weet helemaal niet of de Rekenkamer sneller kan leveren dan de evaluatie er is. Maar dat is alleen maar een vriendelijke suggestie. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik probeer het even goed te begrijpen. Ik word net gesouffleerd, want ik heb een MRDH-overleg gemist, geef ik toe. In 2024 komt de evaluatie. Roept u ons op om daarvóór mee te doen? Het was mij niet helemaal helder. De heer Van Zanen. Ik ben werkelijk helemaal buiten de orde, want het is een verzoek aan de gemeenteraad, dus wie ben ik om dat te zeggen? Maar goed, ik ben uw voorzitter, tenminste, meestal.

We hebben natuurlijk net de tussenevaluatie gehad. Daar hebben we ook al eerder over gesproken. Nu komt de grote evaluatie eraan. Daar gaan we heel snel mee aan de slag. Die is al voor 2024 voorzien. Er komt een werkgroep waar ook raadsleden in zitten, leden van de adviescommissie. Het zou zomaar kunnen dat die evaluatie sneller is dan een Rekenkamerrapport. Maar ik ga er niet over. Dat is aan u. Als de Rekenkamer sneller is, dan kan het mooi mee worden genomen in de evaluatie. Maar het omgekeerde kan ook zo zijn en dan denk ik dat meneer Meinesz dankbaar is voor dit advies. Hij heeft niet geluisterd, maar we zien het wel. De voorzitter. Hij hoort alles! Meneer Meinesz. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik heb maar één oor nodig. In principe is die evaluatie natuurlijk goed, maar we willen deze motie gewoon indienen en dat die wordt uitgevoerd als die aangenomen wordt. Maar dan overleggen we eerst met de evaluatiecommissie en met de Rekenkamer of het dan nog nodig is om te doen. Is dat zo, dan gaan we dat lekker doen. De heer Van Zanen. Dat lijkt me ook heel goed. Het gaat al aan het eind van dit jaar beginnen. Ik weet niet wie eerder is. Hier moet je bij zijn dan, zou ik adviseren. Maar dat geeft niks voor de motie verder. Dat is aan jullie. 74

De voorzitter. Het is helder zo, toch, meneer Meinesz? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ja, het is helder. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. Er zijn een motie en twee amendementen waar ik graag op inga. Met betrekking tot het economisch vestigingsklimaat is het misschien goed om even in herinnering te roepen hoe het allemaal begonnen is. We hadden vroeger het samenwerkingsverband Haaglanden. In 2014 is na diverse onderzoeken geconstateerd dat de regio Rotterdam en Den Haag, het gebied dat nu MRDH is, aardig wat economische kansen liet liggen. Er is ook geconstateerd dat door samen te werken op vervoer, bereikbaarheid en een aantal aspecten van het economisch vestigingsklimaat, daar verbeteringen in zouden kunnen optreden. Je kunt er verschillend over denken of dat geslaagd is. We hebben wel het Rekenkamerrapport van Rotterdam, dat overigens in samenwerking met alle andere Rekenkamers in de regio is gemaakt. Zij zeggen dat het in algemene zin wel degelijk effect heeft gehad. Er ligt ook een voorstel van mevrouw Gerritsen om er helemaal uit te stappen. Ik denk dat het wel goed is dat we ons realiseren dat Den Haag en Rotterdam samen aan de basis hebben gestaan van de oprichting van de MRDH.

Mocht je inderdaad van mening zijn, zelfs als er naar aanleiding van de strategische agenda een heleboel verbeteringen zouden hebben plaatsgevonden, dat je niet mee wil doen, dan is dat ook niet iets wat je als founding father of mother even naar aanleiding van een zienswijze aan de orde zou moeten stellen. Misschien dat de evaluatie van de gemeenschappelijke regeling, die eind van dit jaar gaat beginnen, meer de plek is om de fundamentele vraag te stellen hoe we in de toekomst door willen gaan. Dus dat even vooraf gezegd. Ik wil graag ingaan op de motie Schrap Economisch Vestigingsklimaat uit takenpakket MRDH van mevrouw Gerritsen en anderen. Zij zegt dat het best interessant en nuttig kan zijn om een regionale samenwerking met een aantal gemeenten aan te gaan. Maar dat is dit. Dat is dit. De MRDH is niet iets wat daar is en waar wij niet van zijn. Nee, wij zijn de MRDH. Vullen we dat altijd even handig in en zijn we actief betrokken? Nee. Daar heeft u gelijk in. Het is moeilijk om in de raad een beetje enthousiasme te krijgen voor de MRDH en zeker voor de commissie Economisch Vestigingsklimaat. Dat zie ik ook. In andere gemeenten is dat anders. In Delft wordt er elke raadsvergadering uitgebreid gesproken over allerlei aspecten die er spelen. U bent er dus ook een beetje zelf bij, wil ik maar zeggen. Dus het college is daar niet voor, zult u begrijpen, en ontraadt deze motie.

Er is een amendement van de heer De Vuyst dat heet Definieer brede welvaart bij MRDH. Dat is een belangrijk punt. Vanuit veel gemeenten en vanuit de adviescommissies en de bestuurscommissie is dat punt naar voren gekomen. Zij hebben er aandacht voor gevraagd. Tegelijkertijd hebben ze gevraagd: wat is dan precies brede welvaart, hoe meet je dat en welke aspecten spelen daar een rol bij? Het voorstel is - dat vindt u in de brief van bijlage 5 bij uw stukken - om dit voorjaar een voorstel te doen voor hoe we dat handen en voeten kunnen gaan geven. Ik denk dat het amendement van de heer De Vuyst daar een prima voorzet voor kan zijn. Het college laat dit dus graag aan de raad. Het amendement van mevrouw Klokkenburg zegt: stop met de uitvoerende functie van het programma Economisch Vestigingsklimaat. Dat is inderdaad het punt waarop de Rekenkamer wat kritisch was. Hij zei: je kan twee dingen doen, ermee stoppen of het op een andere manier gaan vormgeven. Tot nu toe is de lijn zo, zoals ook in de bestuurscommissie is afgesproken en waar het college zich in kan vinden, dat we, ook naar aanleiding van een motie die in Rotterdam daarover aangenomen is, inzetten op niet meteen afschaffen maar kijken hoe het beter en gerichter kan en wat daarvoor nodig is. Het college zou dat voorstel graag steunen en dus niet de andere variant.

Het is uiteindelijk aan u, maar dat is de overweging van het college, omdat we toch zien dat er, ook met die middelen, een aantal heel mooie initiatieven tot stand gekomen zijn of verder gebracht zijn. Een aantal campussen waarin zowel onderwijs als innovatie dankzij de universiteiten en het mbo vorm krijgen, waren niet mogelijk geweest zonder de bijdragen van de MRDH. Dus daar moeten we dan ook wat anders voor vinden. Het college, de bestuurscommissies en voor een deel ook de adviescommissies, volgens mij, kiezen voor de variant van even goed kijken hoe het beter kan en niet voor de variant van stoppen met die uitvoerende taak. Dus: ontraden, maar uiteindelijk is het aan u.

75

Maarten De Vuyst (GroenLinks). We gaan dit nu evalueren, heb ik net geleerd. Dan gaan we kijken hoe de MRDH het doet met het economisch vestigingsklimaat. We hebben een Economic Board The Hague, de provincie heeft een Economic Board, we hebben een aantal verbonden partijen die inzetten op InnovationQuarter et cetera; ik hoef het u allemaal niet uit te leggen. Dat is wel een hele wirwar van bestuurlijke organisaties die over het algemeen net van ons vandaan staan. Vinden we dat allemaal nog effectief en vinden we dat palet in zijn geheel effectief? Deze ene evaluatie gaat daar geen antwoord op geven. Ik was benieuwd hoe de wethouder daarnaar kijkt. Wethouder Bruines (D66). Ik snap wat u zegt. Inmiddels is alles wel redelijk volwassen, is mijn mening. Ik zit in allemaal ongeveer, behalve de Economic Board van Den Haag. Voor een deel behandelen ze dezelfde thema's. Het is daarom van belang dat er binnen MRDH gekeken wordt naar welke aspecten van het vestigingsklimaat belangrijk zijn. De Economic Board Zuid-Holland behandelt een aantal grote innovatie- en groeiagendathema's. Daar sluit de MRDH op aan. De MRDH is natuurlijk honderd procent publiek. De Economic Board van Zuid-Holland en van Den Haag zijn triple helix, dus ook met kennisinstellingen en bedrijven erin. De thema's werken elkaar niet tegen. Daar wordt heel goed op gelet. De provincie heeft overigens ook nog een rol.

Er wordt juist heel goed samengewerkt en ook echt gekeken welke dingen we op publiek niveau binnen onze 23 gemeenten verder kunnen brengen. We hebben de afgelopen jaren een aantal voorbeelden gehad op het gebied van digitalisering. Hoe krijg je versneld glasvezel aangelegd? Wat betekent dat voor contracten? Dat is gewoon heel pragmatisch. Ik noem het tot stand brengen en verder brengen van een aantal campussen waarin onderwijs en arbeidsmarkt beter bij elkaar komen. We hebben de Horti Campus bijvoorbeeld. Dat is het ongeveer, hè? Er wordt ook nog gesproken over wat voor een vestigingsklimaat nog belangrijk is, bijvoorbeeld de groenblauwe samenwerking, dus recreatie, een prettige leef-, woon en werkomgeving in zijn algemeenheid en wat je daar met elkaar in kunt doen. Dat is eigenlijk meer een regulier overleg dan dat daar nou echt heel veel geld naartoe gaat. Dat leest u ook in het Rekenkamerrapport. Dat is het. De vraag is of dat voldoende is. Wij zijn van mening dat het door de samenwerking van de gemeenten binnen het gebied waar we met elkaar in werken, echt verbeterd is en tot betere afstemming en kennisdeling geleid heeft. Men weet waar iedereen mee bezig is, kan elkaar makkelijk vinden als er vraagstukken zijn of als dingen juist in samenwerking gedaan moeten worden. Dat is echt wel verbeterd. Dus dat is de reden om er toch mee door te gaan.

Het sluit goed bij elkaar aan, omdat ook tussen de verschillende partijen die relaties bestaan en er wordt afgestemd. Wethouder Mulder (VVD). Voorzitter. Ik heb nog twee moties. De eerste is van Hart voor Den Haag met de titel Neem geschrapte haltes per direct weer in gebruik. Er is hier al een aantal malen gesproken over het tijdelijk opheffen van tramhaltes als besparingsmaatregel en dat is dan weer een onderdeel van het Transitieprogramma OV en corona van MRDH. Dat is bedoeld om financiële tekorten die er zijn door teruglopende reizigersaantallen, op te vangen. Er werd gezegd dat corona wel ten einde was, maar - ik geloof dat de heer De Vuyst dat zei - de reizigersaantallen van HTM liggen nog steeds niet op 100%, maar op 80% tot 85%. HTM leidt dus nog steeds een financieel verlies, waardoor de besparingsmaatregelen, helaas, nog nodig zijn. Daarom is ook besloten in de MRDH om de maatregelen voor 2023 en 2024 te verlengen. Bij toekomstige herijkingen van het Transitieprogramma OV en corona kan het, als de reizigersontwikkeling het toelaat, een optie zijn om de haltes weer te openen, of definitief te sluiten. Dat gebeurt middels de vervoerplannen die HTM voorlegt aan de MRDH. Hiervoor geldt de gebruikelijke zienswijzeprocedure. Daar kan de gemeenteraad nog iets van vinden. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U zegt dat er te weinig geld is en te weinig reizigers zijn.

Volgens mij moeten die gewoon opstappen bij een halte. Als die haltes dicht zijn, dan kan je niet opstappen ook. Wethouder Mulder (VVD). Ik begrijp het, hè? De heer Meinesz zegt het, maar Olie B. Bommel had het ook kunnen zeggen, want dan speelt geld geen rol. Geld speelt wel een rol hier, want HTM lijdt verlies. Het aantal reizigers is nog niet terug op het precorona-niveau. Dus we moeten wat doen. We

76

willen toch ook niet dat HTM verlies lijdt? Dus we moeten maatregelen nemen en die gaan voorlopig nog even door, helaas. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Het is ook belangrijk dat je kan rekenen op het openbaar vervoer. Als je lukraak haltes dichtgooit, dan kunnen mensen niet meer rekenen op het openbaar vervoer en gaan ze afhaken. Dus je moet gewoon stabiel blijven en zorgen dat alle haltes altijd open blijven. Dan zal het gebruik van het ov weer toe gaan nemen. Wethouder Mulder (VVD). Ik zou dat ook graag zien, maar, het werd al gezegd, die reizigersaantallen zijn nog niet terug op niveau. HTM lijdt verlies. Dus dan zul je moeten besparen. Dat doen we nu. Als de reizigersaantallen weer op niveau zijn, dan komt de vraag weer terug wat we met de haltes gaan doen. Maar nu kan dat niet, want er is verlies. Daar kan de heer Meinesz het niet mee eens zijn, maar dat is er. De voorzitter. Meneer Meinesz, voor de laatste maal. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Meneer Meinesz ziet wat oudere mensen in Swaenesteyn zitten die geen gebruik kunnen maken van het ov. Geld moet ook niet altijd de drijfveer zijn. Iedereen in Den Haag moet gewoon die tram kunnen pakken. Wethouder Mulder (VVD). Met de nadruk op het woord 'gewoon'. We hebben hier met ongewone omstandigheden te maken. Daar zul je op moeten reageren en acteren. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Het zal u niet verbazen dat ik, gezien het interruptiedebat dat ik met de heer Meinesz had, dit antwoord had verwacht. Ik hoorde dat met de vervoerplannen een nieuw moment komt om te kijken naar die haltes. Misschien kan de wethouder overbrengen aan HTM dat er dan ook expliciet aandacht moet worden gegeven in die vervoerplannen aan de afweging of haltes weer open kunnen of niet. Wethouder Mulder (VVD). HTM maakt vervoerplannen. Die worden voorgelegd aan de MRDH. Daar geldt de zienswijzeprocedure voor. Dan gaat het MRDH-bestuur, waar deze wethouder ook een rol in speelt, erover besluiten. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ja, dat snap ik, maar het verzoek van mij als raadslid van de gemeente die 100% aandeelhouder is van HTM, is om HTM te vragen bij de vervoerplannen heel duidelijk de afweging te maken - zij maken een modelmatige afweging - waarom zij haltes wel of niet openen. Daar is een verhaal bij. Ik zou graag hebben dat dat verhaal er gewoon in staat. Want het lijkt een beetje - die emotie deel ik met de heer Meinesz - alsof de haltes 'een keer' tijdelijk gesloten zijn en dat ze langzaam maar zeker permanent gesloten worden. Dat wil ik niet zonder slag of stoot laten gebeuren. Dat ben ik met de heer Meinesz eens. Wethouder Mulder (VVD). Dat hoeft u ook niet zonder slag of stoot te laten gebeuren. Er is een zienswijzeprocedure. Daar kan de gemeenteraad op reageren.

Natuurlijk ga je niet zeggen: er komt een vervoerplan, dat neem je aan. Natuurlijk gaat iemand vragen: onderbouw eens waarom je vervoerplan dit of dat met haltes doet? Het ligt dus erg voor de hand dat daar een onderbouwing bij zit van HTM. Anders zal een bestuurscommissie van MRDH er wel zeker om vragen. De voorzitter. Meneer De Vuyst, voor de laatste maal. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dan zou mijn verzoek aan het college zijn om proactief kenbaar te maken aan HTM dat door de raad gevraagd zal worden daarnaar. Wethouder Mulder (VVD). Eens; dat goed wordt onderbouwd waarom wel of waarom niet. De voorzitter. U vervolgt de beantwoording. 77

Wethouder Mulder (VVD). Ik kom bij de motie Milieuzone in de MRDH-regio van de heer De Vuyst. Die verzoekt om MRDH als kennismakelaar en adviseur ervaringen en mogelijkheden van en met milieuzones onder de aandacht te laten brengen. Die motie geef ik oordeel raad. We kunnen ermee uit de voeten als die wordt aangenomen. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. De stemmingen zijn aan het einde van de vergadering. Ik schors heel kort voor een voorzitterswissel, want ik was slechts het voorprogramma. U krijgt nu gewoon weer de burgemeester als voorzitter. De vergadering wordt van 19.38 uur tot 19.40 uur geschorst. Voorzitter: de heer Van Zanen.

Aan de orde is: J. Voorstel van het college inzake Zienswijze conceptnotitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) voor de luchthaven Rotterdam The Hague Airport (RIS314543). De beraadslaging wordt geopend. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Voor GroenLinks hoeft het niet, dat Rotterdam The Hague Airport. Dat zal geen verrassing zijn. Onze collega's in Rotterdam kwamen eind 2021 met een mooi alternatief: een groene stadswijk op de plek van het vliegveld. Meteen minimaal drie vliegen in een klap: minder broeikasgassen, minder stikstof, meer betaalbare woningen, meer groen en minder geluidsoverlast. Die naam hoeft overigens ook niet van ons. Maar we kijken vooruit. Dat vliegveld zal er nog even blijven en daarmee ook de hinder en de geluidsoverlast voor bewoners in onze regio. In 2022 waren er maar liefst honderdduizend meldingen van vliegoverlast. In de werkbespreking overigens veel dank aan de aanwezigen dat ze tijd hebben vrijgemaakt om speciaal voor de Haagse gemeenteraad een werkbespreking te geven - werden een paar dingen duidelijk. Bijvoorbeeld dat het vliegveld zelf inzet op de verduurzaming van de vloot. Maar, zeg ik dan, dan moet die verduurzaming van de vloot ook wel ten goede komen aan de bewoners en het milieu, de mensen die die honderdduizend meldingen van vliegoverlast hebben gemaakt.

Het moet niet leiden tot bijvoorbeeld grotere vliegtuigen met netto nul milieuwinst of toch meer vluchten. Vandaar het volgende amendement op de zienswijze, mede namens mevrouw Gerritsen, de heer Sewtahal en mevrouw Klokkenburg: 'Besluit om punt III toe te voegen: de gemeente Den Haag zich uitspreekt dat de milieuwinst die geboekt wordt door de vernieuwing van de vloot, ten goede komt aan minder netto geluidsoverlast en uitstoot voor bewoners en milieu en niet benut mag worden voor een toename van het aantal vluchten en passagiers.' Als Rotterdam The Hague Airport serieus is over die waarde 'verbinden' die het noemt, dan zou het zich niet alleen druk moeten maken om meer vluchten en passagiers, maar juist ook op het effect dat het nu al heeft op de omwonenden. Daarnaast is er op dit moment een landelijke discussie over privévluchten. Dat zijn vluchten waarvoor mensen hun eigen vliegtuig inzetten. Greenpeace heeft laten uitrekenen dat dit vijf tot zeven keer meer uitstoot oplevert per passagier. Schiphol wil ze weren, werd een paar weken geleden bekend. Een waterbedeffect naar regionale luchthavens, zoals Rotterdam The Hague Airport, is zeer reëel. Bij een op de tien privévluchten gaat het om minder dan 200 kilometer. Om nog maar eens een oudburgemeester van onze stad te citeren: niet alles past. Dus als wij keuzes moeten maken, en dat moeten we, laten we dit dan tegengaan.

Daarom een motie met als titel Stop vervuilende en elitaire privévluchten, samen met collega's Gerritsen, Sewtahal en Klokkenburg, waarvan het dictum luidt: roept het college op om met klem aan Rotterdam The Hague Airport te vragen om privévluchten 78

zonder maatschappelijke functie te weren, om zo de meest uitstotende vluchten niet meer toe te laten op een vliegveld waar de naam van onze stad aan is verbonden. Tot slot. Er is veel onduidelijkheid over hoeveel het vliegveld onze stad nu echt oplevert. We kijken met verwachting uit naar het onderzoek dat de wethouder heeft toegezegd in de commissie naar wat we nu kunnen afleiden uit bestaande cijfers over reizigers van Rotterdam The Hague Airport naar onze stad. De voorzitter. Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg en de heer Sewtahal, wordt het volgende amendement (J.A GL) voorgesteld:

Amendement J.A GL verduurzaming vloot ten gunste voor bewoners en milieu De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 09-03-23 , ter bespreking van Zienswijze conceptnotitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) voor de luchthaven Rotterdam The Haque Airport (RTHA). Besluit om punt III toe te voegen : • de gemeente Den Haag zich uitspreekt dat de milieuwinst die geboekt wordt door de vernieuwing van de vloot, ten goede komt aan minder netto geluidsoverlast en uitstoot voor bewoners en milieu en niet benut mag worden voor een toename van het aantal vluchten en passagiers. De voorzitter. Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg en de heer Sewtahal, wordt de volgende motie (J.1 GL) ingediend:

Motie J.1 GL stop vervuilende en elitaire privévluchten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 09-03-23 , ter bespreking van Zienswijze conceptnotitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) voor de luchthaven Rotterdam The Haque Airport (RTHA). Overwegende, dat: • de luchtvaart verantwoordelijk is voor ongeveer 10% van de Nederlandse stikstof uitstoot; • de luchtvaart in Nederland verantwoordelijk is voor 7 % van CO2 uitstoot; • luchtvaart een negatief effect heeft op de levensverwachting van omwonenden. Constaterende, dat: • schiphol heeft aangegeven het aantal privévluchten (vakterm: Business aviation) te willen halveren; • de verwachting reëel is dat privévluchten zullen uitwijken naar regionale luchthavens, zoals Rotterdam The Hague Airport; • de Luchtvaartnota stelt: “Het Rijk stelt als doel de negatieve gezondheidseffecten door de luchtvaart te verminderen.

Hierbij gaat het om geluidsbelasting en de uitstoot van schadelijke stoffen voor mens en klimaat.” • uit onderzoek van CE Delft in opdracht van Greenpeace blijkt dat bij privévluchten er tot ruim zeven keer zoveel CO2 wordt uitgestoten per passagier dan bij reguliere toestellen; • 1 op 10 privevluchten over een afstand gaat van minder dan 200 kilometer volgens onderzoek van RTL Nieuws; • er alternatieven zijn voor privévluchten en het zonde is van de geluidshinder en de milieuschade om een aantal geprivilegieerden deze extra luxe te gunnen.

79

Van mening, dat: • het onacceptabel is dat vermogende mensen voor hun eigen gemak zeer vervuilende vluchten gebruiken als ze ook reguliere vluchten kunnen nemen of zelfs de trein. Roept het college op: • om met klem aan Rotterdam The Hague Airport te vragen om privévluchten zonder maatschappelijke functie te weren, om zo de meest uitstotende vluchten niet meer toe te laten op een vliegveld waar de naam van onze stad aan is verbonden. En gaat over tot de orde van de dag. Het amendement en de motie maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Als we eerlijk zijn naar onszelf, weten we dat we de klimaatdoelen niet gaan halen als we ons gedrag niet aanpassen naar de draagkracht van de aarde. Onderzoekers van de TU Delft zeggen zelfs dat toerisme en luchtvaart de Parijse doelen onhaalbaar maken. Practice what you preach, zeg ik altijd. Daarom roep ik mijn collega's van deze gemeenteraad ook op om daad bij woord te voegen. Aan groene praatjes en hippe termen als 'Climate-Neutral City' hebben we niets. Wat we echt nodig hebben, zijn concrete acties en beslissingen; vandaar mijn motie: spreekt uit dat luchthaven RTHA, met uitzondering van de 'maatschappelijke functies' in 2050 moet worden gesloten. Deze dien ik in met mevrouw Arp van de SP en meneer De Vuyst van GroenLinks.

We moeten niet alleen eerlijk zijn naar onszelf, maar ook in onze communicatie. In de voorliggende zienswijze staat dat luchthaven Rotterdam The Hague Airport belangrijk is voor Den Haag. Dit is echter nooit bewezen. Het enige wat bewezen is, is dat de reistijd wat korter kan zijn dan wanneer men met de trein of via Schiphol reist. De cijfers uit 2017 laten zelfs zien dat slechts een fractie van een fractie van de reizigers die aankomen op deze luchthaven, naar Den Haag reist voor een hotel of zakelijke doeleinden. Dit soort uitspraken over het belang van de luchthaven creëren dus een frame, zonder dat het echt onderbouwd kan worden. Daarbij vinden veel mensen bijvoorbeeld schone lucht en een gezonde natuur belangrijker dan een korte reistijd; vandaar het amendement RTHA is niet bewezen belangrijk voor Den Haag. Deze dien ik in met de SP, PvdA en GroenLinks. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door de heer Sewtahal, mevrouw Arp en de heer De Vuyst, wordt het volgende amendement (J.B PvdD) voorgesteld:

Amendement J.B PvdD RTHA is niet bewezen belangrijk voor Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van de zienswijze conceptnotitie Reikwijdte en Detailniveau voor de luchthaven Rotterdam The Hague Airport. Besluit om dictumpunt I te wijzigen door de dikgedrukte tekst toe te voegen: • het voorstel zienswijze op de concept-NRD RTHA in bijlage 1 vast te stellen met dien verstande dat de regel ‘Rotterdam The Hague Airport (RTHA) is belangrijk voor Den Haag als internationale stad van Vrede en Recht’ wordt geschrapt uit de zienswijze. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door mevrouw Arp en de heer De Vuyst, wordt de volgende motie (J.2 PvdD) ingediend:

80

Motie J.2 PvdD Luchthaven RTHA moet sluiten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 09 maart 2023, ter bespreking van de Zienswijze conceptnotitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) voor de luchthaven Rotterdam The Hague Airport (RTHA). Constaterende, dat: • de omwonenden van luchthaven Rotterdam The Hague Airport veel overlast ervaren van het geluid en de uitstoot van de hoeveelheid luchtbewegingen rondom de luchthaven; • het Planbureau voor de Leefomgeving heeft berekend dat de uitstoot van luchtvaart in 2050 hoger zal zijn dan de huidige uitstoot, ondanks verwachte innovatie; • even veel of meer gaan vliegen dus in strijd is met de klimaatafspraken van Parijs; • de hoeveelheid vluchten drastisch zal moeten dalen om de schadelijke gevolgen van de luchtvaart te verminderen. Overwegende, dat: • Den Haag ook prima te bereiken is via Schiphol; • RTHA voornamelijk voor korte vakantievluchten wordt gebruikt. Van mening dat: • we als samenleving uiteindelijk minder zullen moeten vliegen. Spreekt uit dat: • luchthaven RTHA, met uitzondering van de ‘maatschappelijke functies’ (zoals politiehelikopters) in 2050 moet worden gesloten. En gaat over tot de orde van de dag. Het amendement en de motie maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Caroline Peeck (VVD). Voorzitter.

In de afgelopen twee commissievergaderingen is uitgebreid gesproken over de functie en impact in brede zin van het vliegveld. Ik zal dan ook kort zijn. De Haagse VVD kan instemmen met de zienswijze van het college, waarin sluiting van het vliegveld op geen enkele manier aan de orde is. We vinden het belangrijk dat wetenschap en bedrijfsleven de kans krijgen om verder te gaan en verder te ontwikkelen op de door hen samen met het vliegveld ingeslagen weg van verduurzaming door innovatie en vooruitgang. We vinden het belangrijk dat de burgers van Den Haag en in de regio de keuze hebben en blijven hebben om vanaf dit vliegveld te reizen, voor welk doeleinde dan ook. Dat geldt ook voor de vele internationale organisaties, zoals mogelijk in de toekomst het Oekraïnetribunaal. Ten aanzien van de in de zienswijze opgenomen luchtvaartspecifieke maatschappelijke kosten- en batenanalyse hebben we wel een vraag. Je ziet vandaag ook in de raadzaal dat de partijen er verschillend over denken. Dat is op alle niveaus zo. Maar hoe kun je in een dergelijke analyse dan de afweging maken tussen bijvoorbeeld een mensenleven, vliegtuigbewegingen met donororganen of de ambulance versus klimaat of geluid? Hoe worden de parameters hier dan in meegenomen? Kan de wethouder daar een reflectie op geven? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik heb een vraag over het maken van die afweging.

Daar stond ik ook bij stil. U noemt een aantal maatschappelijke functies die van belang zijn, zoals orgaantransplantaties. Maar hoe ziet u dan het verschil tussen vliegtuigen waar een paar mensen in meegaan en vliegtuigen waar meer mensen in meegaan? Durft u daar ook een afweging in te maken?

81

Caroline Peeck (VVD). Volgens mij kunnen we daar heel moeilijk een afweging in maken en gaan we er ook niet over, want u kunt toch niet van tevoren zien hoeveel mensen er in een vliegtuig zitten? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Bij sommige vliegtuigen is dat toch wel bekend. Kleinere vliegtuigen hebben minder mensen en grote vliegtuigen meer mensen et cetera. Maar privévluchten staan erom bekend dat er minder mensen in meegaan en een heel kleine afstand reizen. Mevrouw Gerritsen zei ook: pak de trein. Dat ben ik met haar eens. Vindt u ook niet dat we zouden moeten oproepen om daar scherper in te kiezen, dus niet in die maatschappelijke functies, maar in die privévluchten? Caroline Peeck (VVD). Als je onder privévluchten ook zakelijke vluchten zet, dan denk ik: daar gaan wij ook niet over. Daar zitten veel regeringsvliegtuigen tussen en ambtsdragers die hier op bezoek komen. Dat zijn mensen die naar een vergadering gaan om de mensen die ze willen zien, onder ogen te komen. Dus ik denk dat we daar geen verschil in moeten maken. De voorzitter. Meneer De Vuyst, laatste keer, denk ik. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Jazeker. Het is ook geen verrassing dat we er anders over denken. Dat zal ik ook eerlijk toegeven. Dus dat neem ik dan ook aan. Maar er is wel degelijk een onderscheid te maken tussen zakelijke vluchten en privévluchten.

En mensen die voor een vergadering naar Den Haag komen, kunnen, als ze met het vliegtuig moeten komen, prima met lijnvluchten komen. Daar heb je geen privévliegtuig voor nodig. Caroline Peeck (VVD). Wij blijven daarover van mening verschillen. U zegt dat een privévliegtuig waarschijnlijk altijd naar Ibiza zal gaan. Dat geloof ik niet. Ik denk dat mensen een goede reden hebben om een privévliegtuig gebruiken. We zijn ervoor dat mensen zelf die keuze kunnen maken. Andrew van Esch (D66). Voorzitter. Voor ons ligt de zienswijze op de conceptnotitie Reikwijdte en Detailniveau 2022. Ik kan duidelijk zijn. D66 vindt de belangenafweging die door het college wordt gemaakt in de zienswijze, zeer terecht. Want voor D66 is het overduidelijk. Als wij moeten kiezen tussen het gemak van vliegen vanaf Rotterdam The Hague Airport aan de ene kant en het beschermen van het klimaat, het terugdringen van stikstofuitstoot en de belangen van omwonenden aan de andere kant, dan kiezen wij voor het laatste. Zeker ook omdat wij geloven dat de toekomst steeds meer via het spoor dan via de startbaan zal gaan. Mijn fractie steunt de terechte lijn van het college. De milieueffectrapportage dient alleen alternatieven te onderzoeken die passen binnen de landelijke klimaatdoelstellingen, zoals een klimaatneutraal Nederland in 2050.

Iets anders past simpelweg niet bij de belangrijke klimaatdoelstellingen van Den Haag. Maar in het debat over vliegen hebben we het vooral over wat we niet willen. U kent mij, ik ben een bruggenbouwer. Daarbij hoort dat je altijd kijkt naar wat er dan wel zou kunnen. Laat ik vooropstellen dat wij overtuigd zijn dat de toekomst, zoals ik al zei, over het spoor gaat en niet via de landingsbaan. We moeten flink meer inzetten op uitstekende internationale treinverbindingen. Niet alleen moeten mensen kunnen kiezen tussen de trein en het vliegtuig naar hun bestemming, maar de keuze moet zelfs overduidelijk zijn: de trein is altijd beter. Dus ik roep het college bij dezen ook op om te blijven zoeken naar manieren om de internationale stad van vrede en recht nog beter te verbinden met de wereld via het spoor. Ik sluit af met complimenten aan de wethouder. Ze heeft een belangenafweging gemaakt die recht doet aan de realiteit. Klimaat, natuur en omwonenden zijn belangrijker dan het gemak van het vliegen. Leonie Gerritsen (PvdD). Is D66 er ook voorstander van dan dat de luchthaven in 2050 zal sluiten? Andrew van Esch (D66). Daar gaan we niet over. Tegelijkertijd zijn we nog niet zover. We zijn niet voor groei. We willen graag dat er beter wordt gekeken naar wat de effecten zijn. Wie weet wat er op termijn komt? Dat duurt nog eventjes.

82

Leonie Gerritsen (PvdD). Is D66 Den Haag het dan niet eens met D66 Zuid-Holland dat de luchthaven in 2050 sowieso moet worden gesloten? Andrew van Esch (D66). Ik ga niet over D66 Zuid-Holland. Dat is niet flauw; ik had die vraag natuurlijk al verwacht. Wij gaan over onze eigen agenda. Maar ik denk dat we het uiteindelijk over hetzelfde hebben. 2050 is nog ver weg. Wij vinden in ieder geval niet dat het vliegveld moet groeien. We moeten veel beter kijken naar wat de effecten zijn. Als dan mag blijken dat het veel kleiner moet worden of misschien zelfs moet sluiten, dan zien we dat dan wel. Daar kan ik nu nog geen uitspraak over doen. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Gerritsen. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik vroeg natuurlijk ook niet of u gaat over D66 Zuid-Holland. Maar ik zit even op de kieslijst te kijken en ik zie al één overlap met D66 Den Haag. Dan ben ik toch wel benieuwd hoe dat dan gaat. Dus toch nogmaals de vraag: klopt het dat D66 Den Haag niet achter D66 Zuid-Holland staat in hun oproep om de luchthaven in 2050 te sluiten? Andrew van Esch (D66). Ik geloof dat ik niet zomaar kan zeggen dat wij er niet achter staan en ook niet dat we er wel achter staan. We wachten het gewoon even af. Daar moet u het voor nu even mee doen. Judith Klokkenburg (CU/SGP). Voorzitter. Ik zal maar met de deur in huis vallen.

In grote lijnen is de ChristenUnie/SGP het eens met de zienswijze die door het college is opgesteld. Het is goed om te lezen dat er heel wat zaken die in de commissievergadering zijn gewisseld, zijn verwerkt in de zienswijze. Toch ontbreekt er wat ons betreft een punt. Dat gaat over de privévluchten. Het aantal privévluchten vanaf het vliegveld groeit namelijk. Deze vluchten zijn vele malen vervuilender dan commerciële lijnvluchten. Daarom zou het goed zijn in de m.e.r. te onderzoeken wat de gevolgen zijn van het verminderen van het aandeel business aviation, zoals privévluchten vanaf het vliegveld in vakjargon heten. Daarom een amendement met de collega's Arp en Gerritsen, waarvan het dictum luidt: 'Besluit om dictumpunt I als volgt te wijzigen: Het voorstel zienswijze op de concept-NRD RTHA in bijlage 1 vast te stellen met dien verstande dat in bijlage 1 onder het kopje "Alternatieven" wordt toegevoegd: Wij willen ook dat nader onderzocht wordt wat de gevolgen zijn van het verminderen van het aandeel business aviation vanaf de luchthaven.' De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door mevrouw Arp en mevrouw Gerritsen, wordt het volgende amendement (J.C CU/SGP) voorgesteld:

Amendement J.C CU/SGP leg privévluchten vanaf RTHA aan banden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake zienswijze conceptnotitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) voor de luchthaven Rotterdam The Hague Airport (RTHA) (RIS314543), Besluit om dictumpunt I als volgt te wijzigen: • Het voorstel zienswijze op de concept-NRD RTHA in bijlage 1 vast te stellen met dien verstande dat in bijlage 1 onder het kopje ‘Alternatieven’ wordt toegevoegd: Wij willen ook dat nader onderzocht wordt wat de gevolgen zijn van het verminderen van het aandeel business aviation vanaf de luchthaven. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. Voor ons ligt de zienswijze op een onderdeel in de grote procedure om uiteindelijk het Rijk tot een besluit over het Luchthavenbesluit te laten komen. Dit is een stap daarin. Er komt nog een moment waarop we een zienswijze kunnen indienen. Dat is u 83