RIS315283 Notulen van de raad van 9 maart 2023

allemaal uitgelegd in de werkbespreking, die ik zelf overigens ook erg leerzaam en prettig vond. Ik denk dat we daar een hoop van hebben opgestoken, onder andere ook dat er nu aan de slag wordt gegaan op verzoek van de luchthaven en het Rijk om met de Commissie m.e.r. een aantal scenario's, een aantal onderdelen uit te gaan werken, en ook de economische effecten nog eens te bekijken. Uiteindelijk moet dat leiden tot een afwegingskader voor hoe nu verder. In het zienswijzevoorstel dat het college aan u heeft voorgelegd, hebben wij erg ons best gedaan om de breedheid van meningen die in de raad leeft, tot haar recht te doen komen. Ik hoor ook wel van u dat u dat herkent. Op een aantal punten willen sommigen van u nog wat aanscherping en dat is prima. Het is een zienswijze van de gemeente, van de gemeenteraad. Het is dus uiteindelijk op al die punten aan u wat u ermee wil. Dat is natuurlijk altijd het geval, maar ik laat ze ook aan de raad. Ik wil er wel een aantal opmerkingen over maken. Ik begin met het amendement van de heer De Vuyst. Hij wil dat we ons uitspreken in de zienswijze dat de milieuwinst die geboekt wordt door de vernieuwing van de vloot, ten goede komt aan minder netto geluidsoverlast en uitstoot en dus niet benut mag worden voor meer vluchten, grotere toestellen of anderszins. Dat standpunt sluit aan bij hoe het college daarnaar kijkt en het ook verwoord heeft.

Maar dit is de zienswijze op de notitie Reikwijdte en Detailniveau. We vragen nu om bepaalde dingen te gaan onderzoeken en nemen daar nog geen standpunt over in. Wat het college betreft, is dit niet echt de plek om alvast vooruit te lopen op de uitkomsten van de onderzoeken. Daar gaat het om. Wij vragen: wilt u die en die punten op die manier onderzoeken? Maar het is aan u om het erin op te nemen. Het lag al besloten in de inleiding van de zienswijze. Als u die niet sterk genoeg vindt, moet u dit amendement aannemen. We vragen om een aantal onderzoeken waarbij klimaat en milieudoelstellingen de belangrijkste kaders zijn die we meegeven. Er is nog een motie van de heer De Vuyst waarin hij vraagt om vervuilende en elitaire privévluchten te stoppen. Hij roept het college op om met klem Rotterdam The Hague Airport te vragen om privévluchten zonder maatschappelijke functie te weren. Het is een begrijpelijk onderwerp. Ook mevrouw Klokkenburg draagt dit onderwerp aan. We hebben ook wel gemerkt in de werkbespreking dat er soms wat onduidelijkheid is over wat nou een privévlucht is. Soms gaat het juist om de wat kleinere toestellen, met juist in het bijzonder die zakelijke vluchten die we juist met node misten. Daar mogen we blij mee zijn. Tegelijkertijd zijn kleine vliegtuigen, zoals de heer De Vuyst zegt, misschien ook relatief meer vervuilend.

We zouden conform het amendement van mevrouw Klokkenburg kunnen vragen om nader te onderzoeken wat de gevolgen zijn van het verminderen van het aandeel business aviation. De vraag is overigens wel wat je daar dan precies mee wil en of we er ook invloed op hebben. Er wordt namelijk gewerkt met slots. Op wat er dan in zo'n slot zit, is niet direct invloed uit te oefenen. Maar het punt is natuurlijk mee te geven. Dus het amendement laten we aan de raad. Wat betreft de motie van de heer De Vuyst is het, ook gezien die systematiek van de slots, de vraag of het een vraag is die wij kunnen stellen aan de luchthaven. Wij wachten af wat u daarover zegt. Het college vindt het niet echt nodig. Wij vinden het belangrijk om juist de zakelijke vluchten te houden, zeker de vluchten waar het gaat om de zorgfuncties. Dat gaat over het algemeen ook met wat kleinere toestellen. Het college is dus niet echt van plan om hiervoor te gaan lobbyen, maar als u zegt dat we dat moeten doen, dan geven we dat door. Er liggen nog een motie en een amendement van mevrouw Gerritsen van de Partij voor de Dieren. De motie spreekt uit dat de luchthaven, met uitzondering van maatschappelijke functies, moet worden gesloten in 2050. Het is misschien goed om erop te wijzen dat de luchthaven nu functioneert als een commerciële functie.

De maatschappelijke functie, zoals politiehelikopters en donortransporten, kunnen daar plaatsvinden omdat er een functionerende luchthaven er is. Als de rest van die luchthaven er niet meer is, moet er dus een nieuw luchthaventje gemaakt worden specifiek voor dit soort vluchten. Dus het is onderdeel van de businesscase van de luchthaven om dit ook mogelijk te maken. Tot nu toe is het verhaal dat wij in ieder geval te horen hebben gekregen: als je of te klein wordt of stopt, kunnen deze vluchten ook niet meer plaatsvinden. Dat is met elkaar verbonden. Want je hebt een verkeerstoren nodig en een landingsbaan en weet ik wat allemaal. Als de rest van het bedrijf stopt, kan je de luchthaven niet laten draaien op alleen traumahelikopters, politiehelikopters en donortransporten. Dat is een beetje lastig. Daarom ontraadt het college deze motie. We zullen verder zien wat het onderzoek oplevert dat nu uitgevoerd wordt door het Rijk.

84

Leonie Gerritsen (PvdD). Helikopters hebben volgens mij geen volledig functionerend vliegveld nodig om op te kunnen stijgen. Dat klopt toch? Wethouder Bruines (D66). Ik ben geen luchtvaartdeskundige. Een helikopter heeft geen lange landingsbaan nodig, maar het is volgens mij wel handig als er een soort verkeersleiding zit die kan zien wat er aankomt en wanneer er iets opstijgt en neerkomt. Maar voor die kleinere vluchten en zeker die donorvluchten - dat zijn niet altijd helikopters - geldt het wel. Er is een infrastructuur nodig om die mogelijk te maken. Er zit ook een financiële component aan. Dat gezegd hebbende, kunt u natuurlijk wel de wens hebben om dat zoveel mogelijk overeind te houden en dat kan meegegeven worden in het onderzoek. Maar het college ontraadt deze motie. Leonie Gerritsen (PvdD). Volgens mij kan wat nodig is voor die medische gevallen en noodgevallen blijven bestaan. We hoorden ook in de presentatie dat het meeste gewoon via Schiphol gaat en dat andere luchthavens er meer zijn voor het af en toe uitwijken. Dat kan zeker blijven bestaan. Maar die lange landingsbanen is nou juist wat zo veel ruimte inneemt en wat zo vervuilend is. Dus wat mij betreft kan het gewoon blijven staan. Als overheid zeggen we ook dat we gaan ingrijpen op piekbelasters qua stikstof. Dat zijn ook commerciële bedrijven. Zij wel en luchthavens niet is natuurlijk een beetje gek.

In principe zou je zo'n luchthaven ook kunnen zien als een piekbelaster. Misschien moeten die ook gewoon sluiten of inkrimpen. Wethouder Bruines (D66). Ik snap wat mevrouw Gerritsen zegt, maar ik denk dat we moeten oppassen hier de deskundigen van de businesscase voor het functioneren van een luchthaven of luchthaventje te willen zijn. Ik kan oprecht niet beoordelen of je met zo'n relatief kleine activiteit de infrastructuur van een kleine luchthaven met alles wat daar aan overhead en infra voor nodig is, overeind kan houden. Ik weet in ieder geval wel dat de luchthaven Rotterdam The Hague Airport mij heeft uitgelegd dat zij vinden dat dat niet kan. Meer informatie heb ik niet. Dus ik denk ook niet dat het verstandig is als wij daar met elkaar nog even slim overheen gaan. Ik weet het oprecht niet. Ik kan me heel goed voorstellen dat waar is wat zij zeggen. En je zou het wel kunnen doen, maar dan zou je dat misschien met extra middelen van overheidszijde moeten invullen. Dat is niet aan ons. Maar als u het mee wil geven voor het onderzoek van het Rijk, prima, dan doen we dat, als u het er daar met zijn allen over eens bent. Leonie Gerritsen (PvdD). U laat het dan nu eigenlijk aan de raad om dat aan het Rijk te vragen, toch? Wethouder Bruines (D66). Dat is vanzelfsprekend aan de raad.

Het advies van het college is om het niet te doen, omdat wij dus denken dat het wel aan elkaar gekoppeld zit. Dat is wat ik daarover kan zeggen. Tot slot vraagt mevrouw Gerritsen om de regel 'Rotterdam The Hague Airport (RTHA) is belangrijk voor Den Haag als internationale stad van Vrede en Recht' te schrappen uit de zienswijze. Het is niet de kern van de zienswijze. Het is wel de opvatting die het college en de gemeente tot nu toe met enthousiasme naar voren hebben gebracht, omdat ook - dat is inderdaad, meneer De Vuyst, niet in heel harde economische cijfers uit te drukken - door veel internationale organisaties en ambassades in onze stad wordt aangegeven dat ze het heel fijn vinden om een luchthaven in de buurt te hebben. Maar het is aan de raad om te bepalen of die zin eruit moet. Het raakt niet de kern van de zienswijze. De voorzitter. Nee, mevrouw Gerritsen, u bent drie keer geweest. Nou, vooruit. Leonie Gerritsen (PvdD). Er is net iets nieuws besproken. Het is een beetje gek dat ik op een compleet nieuw punt niet opnieuw mag interrumperen, voorzitter. Dit gaat over mijn amendement. De wethouder zegt het, denk ik, heel mooi. Er wordt gezegd dat het 'heel fijn' is om een luchthaven in de buurt te hebben. Dat is echt niet hetzelfde als belangrijk. Het enige wat het betekent is kortere reistijd. Het is niet bewezen dat het belangrijk is.

Ik vind het dan toch gek om zonder bewijs te zeggen dat het zo is.

85

Wethouder Bruines (D66). Ik heb geen vraag gehoord. Ik heb gezegd wat het college ervan vindt. Het is verder aan u. Tot slot vraagt mevrouw Peeck - ook de heer De Vuyst had het erover - hoe je nou zo'n afweging maakt tussen al die verschillende belangen. Dat is nou precies de reden waarom we om een MKBA vragen in de zienswijze. Het is een afweging en een weging ook van belangen die ook voor het college en voor ons allemaal, denk ik, moeilijk te maken is. De een zit wat meer op dit en de ander wat meer op dat en waar het uiteindelijk op uitkomt, is moeilijk te overzien. Daarom vragen wij juist in de zienswijze om een maatschappelijke kosten- en batenanalyse te maken. Zoals we hebben gehoord in de toelichting van het ministerie wordt ook echt gekeken naar de economische aspecten ten opzichte van andere aspecten, zodat zij een goede afweging kunnen maken. Dat wordt ook aan de Commissie m.e.r. en de luchthaven gevraagd. Ik wil het hierbij laten. Volgens mij kunt u stemmen wat u wilt. De voorzitter. Dat doen ze toch wel! Dank u wel voor de aanmoediging. Dank u wel, wethouder Bruines. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan straks stemmen. Er is een punt van orde van meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter.

Ik vraag me af of er al een inschatting te maken is van wat we vandaag allemaal in ieder geval niet meer gaan doen. De intocht van Sinterklaas komt namelijk ook dichterbij en ik heb daar een belangrijke motie over. We schieten voor geen meter op vandaag. Ik zit wel een beetje naar de agenda te kijken en te denken: wat gaan we allemaal nog wel en niet behandelen? De voorzitter. Kunt u een voorstel doen, mevrouw de griffier? Is er een inschatting te maken? Het is acht uur. Meneer Kruis wordt nu al zenuwachtig, wat ik me kan voorstellen, gelet op mijn ervaring in de afgelopen tweeënhalf jaar in de prachtige gemeenteraad van Den Haag! Mevrouw Blankwaard-Rombouts. Ik zou willen voorstellen in ieder geval K en L nog te doen en om, als het dan al tegen tienen is, de twee termijngebonden afrondingen - dat zijn agendapunten Y en AA in ieder geval te behandelen. Dan kunnen we rond half elf, elf uur stoppen en gaan stemmen. Maar misschien gaat het sneller en kunnen we nog meer doen. De voorzitter. Meneer Kruis, echt een relevant en hoogstaand dingetje nu even, want dit kost ook tijd. Sebastian Kruis (PVV). Guess what, voorzitter: dat is alles wat ik zeg; dus dat is op zich niet heel veel nieuws. Maar ik hoop dan ook wel dat punt S in ieder geval kan worden behandeld. De voorzitter. Dat is niet termijngebonden, meneer Kruis.

Als het niet lukt, beloof ik dat het de volgende keer vooropstaat.

Aan de orde is: K. Voorstel van het college inzake Verordening Scheveningen Haven Den Haag 2023 (RIS313843). De beraadslaging wordt geopend. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Het is logisch dat de havenverordening wordt aangepast. Ook is het logisch dat er een uniforme verordening gevolgd is van Amsterdam en Rotterdam, maar er is een ding dat overal is geschrapt ten opzichte van Rotterdam en Amsterdam en dat is het woord 'hinder'. Terwijl in alle zeehavens de gemeente bij hinder kan optreden, kunnen we dat in Scheveningen dus 86

niet. Dus bij ernstige hinder zoals stank, geluid of trillingen zit de gemeente met de handen in het haar. Dit moet wat ons betreft anders. Vandaar een amendement met de titel Treed ook op bij ernstige hinder, waarmee we het woord 'hinder' toevoegen, zoals in Amsterdam in Rotterdam het geval is. De voorzitter. Door de heer Barker wordt het volgende amendement (K.A PvdD) voorgesteld:

Amendement K.A PvdD Treed ook op bij ernstige hinder De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Verordening Scheveningen Haven Den Haag 2023. Besluit om het dictum te wijzigen door het dikgedrukte toe te voegen: I. Vast te stellen de Verordening Scheveningen haven Den Haag 2023 met dien verstande dat in artikel 3.9, 3.13, 4.1 en 4.3 net als in de Rotterdamse en Amsterdamse Havenverordening het woord ‘hinder’ toe wordt gevoegd, zodat komt te staan ‘gevaar, schade of hinder’ (zoals in de bijlage dikgedrukt aangegeven). Bijlage Artikel 3.9 Melding bedrijfsstoring, gebrek of schade Bedrijfsstoringen, gebreken of schades aan een schip of aan boord van een schip, die gevaar, schade of hinder kunnen veroorzaken voor het schip of de omgeving, worden direct aan de Verkeerscentrale Scheveningen gemeld. Artikel 3.13 Voorzieningen in de haven Voorzieningen of voorwerpen mogen in, op, onder of boven water worden geplaatst of aangebracht, als: a. geen gevaar, schade of hinder kan ontstaan; of b. het betreft het hebben, plaatsen of aanbrengen van scheepstoebehoren en voorzieningen, en deze als zodanig in gebruik zijn, om een schip te laden en te lossen. Artikel 4.1 Verontreiniging en overlast door schepen Het is verboden: a.

stoffen uit een schip te laten ontsnappen, waardoor gevaar, schade of hinder ontstaat of kan ontstaan; b. in de haven aan boord van een schip een afvalverbrandingsoven te gebruiken. Artikel 4.3 Gevaar, schade of hinder opleverende schepen De havenmeester kan, als naar zijn oordeel de aanwezigheid van een schip of zijn bemanning in de haven mogelijk gevaar, schade of hinder, of verstoring van de ordening in de haven veroorzaakt of kan veroorzaken, de veiligheid in gevaar brengt of kan brengen dan wel de (economische) functie van de haven belemmert of kan belemmeren: a. een verbod opleggen om met dat schip de haven binnen te komen, in de haven te verblijven of zich met dat schip op een ligplaats te bevinden; b. mondeling of schriftelijk aanwijzingen geven aan de kapitein, de schipper of de exploitant van het schip dat in de haven verblijft of zich op een ligplaats bevindt. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Wij kunnen best wel leven met het voorliggende voorstel en het grotendeels ondersteunen. We hebben wel een opmerking en die gaat over walstroom. Ik hoorde dat in het fractievoorzittersoverleg al gekscherend werd gezegd: wat is dat voor GroenLinks-achtige motie van Hart voor Den Haag? Maar wij hebben niet het groene licht gezien. Dit komt uit een andere invalshoek.

We bekijken het niet alleen vanuit milieuoogpunt, maar ook vanuit de 87

praktische kant. Ook de visserij, bleek na een rondje langs de velden bij de rederijen, zien inmiddels de voordelen van de mogelijkheden tot walstroom. Daarom hebben wij een motie gemaakt met het volgende dictum: verzoekt het college de aanleg van voldoende walstroompunten te prioriteren en te zoeken naar budget voor een versnelde aanleg ervan. We maken een belangrijke kanttekening, namelijk dat het geen verplichting wordt voor de rederijen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Wat voegt de motie toe aan het huidige beleid? Coen Bom (Hart voor Den Haag). Die voegt niet alleen toe, maar motiveert ook extra. Er zit nu weinig urgentie op, althans, dat vinden wij. De derde haven is nu aan de beurt. Dat is nog niet de hele haven. Dat is de reden voor deze motie. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik geloof niet dat ik het was die constateerde dat het een GroenLinks-motie was. Ik herkende er veel in, maar ik vraag me af of dit niet gewoon al uitgerold wordt. Als u dan niet bereid bent om ook een einddatum te noemen waarop we op een gegeven moment zeggen 'als u in deze haven wilt aanmeren, dan moet u ook aan de walstroom', dan weet ik eigenlijk niet zo goed wat de motie toevoegt. Daar ben ik toch echt naar op zoek. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Het voegt toe dat er vaart gemaakt wordt. Dat is iets wat we heel graag zien.

Een einddatum vind ik altijd een heel lastig verhaal, want dat is natuurlijk ook gewoon technisch de vraag. Dat wij het willen prioriteren, vind ik al afdoende. Dat is het antwoord. De voorzitter. Door de heer Bom wordt de volgende motie (K.1 HvDH) ingediend:

Motie K.1 HvDH Van de wal in het schip graag De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van agendapunt I, Verordening Scheveningen Haven Den Haag, Constaterende, dat: • de Scheveningse Haven beperkt walstroom beschikbaar heeft voor schepen; • de connectoren van schepen van elkaar verschillen en derhalve niet op alle walstroomconnecties passen. Overwegende, dat: • walstroom zorgt voor minder milieuschade omdat de aggregaten niet nodeloos moeten blijven draaien. Verzoekt het college: • de aanleg van voldoende walstroom-punten te prioriteren en te zoeken naar budget voor een versnelde aanleg ervan; • de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (CU/SGP). Voorzitter. Goed dat er eindelijk een havenverordening is. Zoals wij in de commissie ook al hebben betoogd, zijn er nog specifieke twijfels of het heetwerkprotocol in de praktijk wel werkbaar is voor de rederijen. Blij zijn we dan ook dat de wethouder in de commissie al heeft aangegeven dat de verordening snel wordt geëvalueerd. Kan de wethouder hier nog expliciet aangeven op welke manier de rederijen daar zelf bij betrokken worden, wat hun invloed nog is en of

88

de verordening en de bijlagen op basis daarvan nog aangepast kunnen worden? Op welke manier worden we als raad daar nog over geïnformeerd? Wethouder Mulder (VVD). Voorzitter. Ik begin met de vraag van mevrouw Klokkenburg. De ChristenUnie heeft er ook in de commissie naar gevraagd. Deze verordening is helemaal besproken en afgestemd met de rederijen, zodat zij ermee uit de voeten kunnen. Je zoekt ook de balans tussen veiligheid en zorgen dat de haven kan functioneren als haven. Dit is dus helemaal doorgeakkerd. De rederijen hebben gezegd dat ze ermee uit de voeten kunnen. We gaan de verordening evalueren. Dat doen we natuurlijk ook weer in gesprek met de rederijen om te kijken waar zij tegenaan zijn gelopen of misschien wel helemaal nergens tegenaan; dat kan natuurlijk ook nog. Dus die evaluatie komt. Ik denk dat het goed is dat we die een jaar na inwerkingtreding van deze verordening gaan uitvoeren. Ik kom bij de moties. De motie van de Partij voor de Dieren heet Treed ook op bij ernstige hinder. We hebben het er in de commissie over gehad dat het begrip 'hinder' moeilijk te objectiveren is. Wat de een ervaart als hinder, ervaart de ander misschien niet zo. Dat maakt dat meldingen over hinder lastig zijn af te handelen. Dat is dan ook de reden geweest om dit begrip niet te hanteren.

De zorg van de heer Barker is: wat doen we dan met rumoer, trillingen, stank? Ik voeg daaraan toe: rook en gassen. Daar kan op gehandhaafd worden op basis van de Wet geluidhinder en milieuregelgeving. Daarvoor hoeft het niet opgenomen te worden in deze havenverordening. Volgens onze juristen voegt het begrip 'hinder' daar niets aan toe. Het is ook zeer moeilijk handhaafbaar. Maar ik zei het al, zaken als rumoer, trillingen, stank en rook kunnen aangepakt worden. Robert Barker (PvdD). Het is wel bijzonder dat Amsterdam en Rotterdam een uniforme verordening voor al hun gebieden hebben, heel veel havens, en dat Den Haag dan zegt: jullie hebben een goede opzet gemaakt, maar wij slopen gewoon 'hinder' uit alles, zodat we niet kunnen optreden bij hinder. Vindt de wethouder dat niet opmerkelijk en vindt hij het ook niet opmerkelijk dat Amsterdam en Rotterdam wel vinden dat 'hinder' een te duiden en te handhaven begrip is? Wethouder Mulder (VVD). Je hoeft niet alles over te nemen van Amsterdam, om allerlei redenen. Maar ik werp verre van me dat niet opgetreden kan worden bij rumoer, trillingen, stank, rook of gassen. Daarvoor hebben we de Wet geluidhinder en andere milieuregelgeving. Het is dus niet zo dat het niet opnemen van dit begrip, dat moeilijk te definiëren is, ertoe leidt dat er niet gehandhaafd kan worden. Integendeel, die andere regels zijn duidelijker.

Maar ik heb ook gezegd in een vraag op mevrouw Klokkenburg dat we deze verordening gaan evalueren. Dan kunnen we kijken wat er nou is gebeurd als het gaat om die overlast die ik net noemde, of er voldoende op is gehandhaafd. Dat kunnen we in de evaluatie meenemen. Robert Barker (PvdD). Het is wel duidelijk. De wethouder zegt dat we op basis van andere wetten kunnen handhaven. Dat klopt natuurlijk, maar de handhavers die in de haven zijn, kunnen niet op basis van die andere wetten handhaven. Het is dus niet de Omgevingsdienst Haaglanden waar de wethouder naar verwijst. Dus graag daar nog een reactie op. Wethouder Mulder (VVD). Zoals we in eerdere debatten hebben besproken, kan de ODH handhaven op geluidhinder. Dus daar kan op gehandhaafd worden. Maar mijn suggestie is om te kijken hoe de verordening uitpakt. Die is tot stand gekomen in samenspraak met de haven. Er waren ook geen zienswijzen op. Laten we eens even kijken hoe het uitpakt. Over een jaar gaan we in de evaluatie kijken wat er is gebeurd, of er sprake was van stank en rook en hoe daartegen is opgetreden. Dan kunnen we kijken of de verordening aanpassing behoeft. Ik ben zelf wel blij met deze verordening, want - dat is ook gezegd door de heer Groenewold - die is na jaren tot stand gekomen. Er is een enorm draagvlak voor. Er waren ook geen zienswijzen.

Dus laten we hiermee aan de slag gaan en dan na een jaar kijken hoe het uitpakt. Robert Barker (PvdD). Dan zou ik graag nog een reflectie van de wethouder willen op het volgende. Het hele idee van die uniforme havenverordening was juist dat in alle zeehavens in Nederland gelijkwaardige regels gelden. Hoe kijkt de wethouder er tegenaan dat Den Haag, dat ook onderdeel is

89

van de Metropoolregio die zo bewierookt wordt door de wethouder, gewoon denkt: we doen gewoon wat heel anders? Wethouder Mulder (VVD). Ik heb gezegd dat we beredeneerd ervan afwijken. Dat doen we ook met juridische argumenten: het voegt volgens ons niks toe en je kan handhaven. Maar laten we kijken hoe het na een jaar heeft uitgepakt en of dan de verordening wijziging behoeft. Judith Klokkenburg (CU/SGP). Ik heb een korte vraag over de evaluatie. In de commissie heeft de wethouder gezegd dat er in juni 2023 al een evaluatie gaat plaatsvinden. Ik hoor hem hier zeggen dat dit pas na een jaar na inwerkingtreding is. Dat is volgend jaar. Ik hoor daar graag helderheid over. De voorzitter. Wethouder Mulder, deed uw gehoorapparaat het? Wethouder Mulder (VVD). Ik keek even naar een knikje van die kant voor wat ik precies heb gezegd. Laat ik er even op terugkomen. We gaan gewoon zorgen dat er binnen een jaar een evaluatie is. Ik weet niet of ik eerder juni heb gezegd. Het debat in de commissie was niet een halfjaar geleden en dat dit de afronding is van het debat, hè? Nee. Judith Klokkenburg (CU/SGP). Ik vond het eigenlijk wel mooi dat de wethouder al zo snel wilde kijken wat de werkbaarheid was voor de rederijen. Ik hoop dus wel dat juni 2023 blijft staan om te kijken of bijvoorbeeld het heetwerkprotocol werkt zoals het zou moeten werken.

Dus wellicht dat hij het gewoon dit jaar al kan doen? Wethouder Mulder (VVD). Laten we dan dit jaar de evaluatie doen. Dan zorg ik dat die er voor de kerst is. De verordening treedt 1 april in werking, als het goed is. Dat hangt natuurlijk ook van u af. Voor de kerst doen we dan al de eerste evaluatie. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Als ik de wethouder zo beluister, is de vraag die bij mij opkomt of ik dit moet zien als een soort pilot. Wethouder Mulder (VVD). Nee, u moet het niet zien als een pilot. Dit is een protocol waar we een tijd aan hebben gewerkt om de balans te zoeken tussen veiligheid en een functionerende haven. Dit is waar we mee aan de slag gaan. Dit is geen pilot. We gaan door met deze verordening. We gaan natuurlijk evalueren, kijken hoe die werkt en eventueel aanpassen, maar het is wel de bedoeling dat deze verordening blijft. Het is niet de bedoeling om die in te trekken. Hooguit om die aan te passen en te kijken waar die eventueel niet doet wat die zou moeten doen. Coen Bom (Hart voor Den Haag). U zegt: we gaan kijken hoe die werkt. Dat vind ik dus eigenlijk wel een soort van pilot, als ik eerlijk ben. Je gaat ergens mee beginnen, dan zie je hoe het gaat uiteindelijk en beslis je of wel of niet doorzet. Dat is toch een beetje hetzelfde? Wethouder Mulder (VVD). We hebben een verordening nodig. Daar was dringend behoefte aan.

Dus we gaan door met de verordening en we gaan kijken waar we die eventueel kunnen aanpassen. Dat is iets anders dan een pilot die je dan stopt. Dit is zeker geen pilot. Ik blijf bij de heer Bom: van de wal in het schip. Er werd al over gesproken. We zijn al bezig met de uitbreiding van de walstroom in de haven. We zijn druk bezig hiervoor subsidie te krijgen van het Rijk. Het college beschouwt deze motie daarom als ondersteuning van het beleid, maar ziet haar daarmee ook als overbodig. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan straks stemmen.

90

Aan de orde is: L. Voorstel van het college inzake Ontwerp verklaring van geen bedenkingen (Wabo) ten aanzien van de aanvraag omgevingsvergunning projecten 'Binck Blocks' en 'BinckPARK' Trekvlietzone 1A en Trekvlietzone 1B tussen de Binckhorstlaan 249 en de Capellalaan (RIS314316). De beraadslaging wordt geopend. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Vandaag vraagt het college ons om akkoord te gaan met het feit dat er in Binck Blocks een toren met bijna 300 woningen en geen sociale huur komt. Het zal jullie niet verbazen dat de SP hier niet bij staat te juichen. Nu heeft de wethouder weliswaar aangegeven dat hij gebonden is aan de eisen van een tender uit 2017, maar in de commissie kon hij ook niet echt goed duidelijk maken wat er in aanloop naar het omgevingsplan is gedaan om dit tekort elders te compenseren binnen de huidige ontwikkelfase van de Binckhorst. Daar komt nog bij dat de keuze van de raad om Binck Blocks mogelijk te maken, gepaard lijkt te gaan met een blanco cheque voor de Fokkerterminal. Want deze woningen kunnen überhaupt niet bewoond worden zonder een investering in de Fokkerterminal om de geluidsoverlast te beperken, en hoeveel geld we moeten gaan uittrekken voor de aanpassing aan de Fokkerterminal is nog een raadsel voor de gemeenteraad, gezien het feit dat de gemeente zich eerder had verkeken op een onderzoek naar bastonen.

Maar het college geeft in reactie op technische vragen van mijn fractie wel aan dat we claims kunnen verwachten van de bouwer als we niet instemmen met het investeringsbesluit, dat we als raad dus überhaupt nog moeten krijgen. Ik rond af. Het is spijtig dat het college ten aanzien van zowel het woningbouwprogramma als de gevolgen voor de bedrijvigheid de afgelopen jaren te weinig aan het stuur heeft gezeten. Voor nu vindt de SP het vooral belangrijk dat we als raad weten voor welk bedrag we het schip in gaan, voordat we de vergunningen voor dit bouwproject afgeven. Daarom dien ik samen met de Partij voor de Dieren de volgende motie in: verzoekt het college uiterlijk op het moment dat de verklaring van geen bedenkingen ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd in kaart te hebben gebracht wat de maximale kosten voor de gemeente zullen zijn om de geluidsbeperkende maatregelen aan te brengen. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door de heer Barker, wordt de volgende motie (L.1 SP) ingediend:

Motie L.1 SP Geen blanco cheque aan de Fokkerterminal De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Ontwerp verklaring van geen bedenkingen (Wabo) ten aanzien van de aanvraag omgevingsvergunning projecten 'Binck Blocks' en 'BinckPARK' Trekvlietzone 1A en Trekvlietzone 1B tussen de Binckhorstlaan 249 en de Capellalaan . Constaterende, dat: • in het raadsbesluit de ontwerpverklaring ter inzage wordt gelegd waarbij de voorwaarde wordt gesteld dat er geluidsbeperkende maatregelen worden getroffen aan gevels van de Fokker Terminal; • het onduidelijk wat de precieze kosten zijn van deze geluidsmaatregelen; • de gemeenteraad zo een blanco cheque afgeeft aangezien de Fokker Terminal in eigendom van de gemeente is.

91

Overwegende, dat: • de definitieve Verklaring van Geen Bedenkingen nog ter besluitvorming in de raad terugkomt na de zienswijzeprocedure. Verzoekt het college: • uiterlijk op het moment dat de Verklaring van Geen Bedenkingen ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd in kaart te hebben gebracht wat de maximale kosten voor de gemeente zullen zijn om de geluidsbeperkende maatregelen aan te brengen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Ik doe het even vanaf hier, want ik heb niet zo'n heel lange inbreng. Omdat we als raad nog niet volledig geïnformeerd zijn over de bouwkundige oplossingen voor de geluidsisolatie van de Fokkerterminal en de definitieve kosten van deze oplossingen, is het wat ons betreft belangrijk om alle opties open te houden. We dienen dan ook de motie Hou opties open in, met als dictum: verzoekt het college geen langjarige overeenkomsten met een exploitant aan te gaan zolang de gemeenteraad nog niet akkoord is gegaan met de oplossingen voor de geluidsisolatie van de Fokkerterminal en bijbehorende dekking. Deze is medeondertekend door mevrouw Arp van de SP. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (L.2 HSP) ingediend:

Motie L.2 HSP Hou opties open De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Ontwerp verklaring van geen bedenkingen (Wabo) ten aanzien van de aanvraag omgevingsvergunning projecten 'Binck Blocks' en 'BinckPARK' Trekvlietzone 1A (en Trekvlietzone 1B tussen de Binckhorstlaan 249 en de Capellalaan (RIS314316) en de Commissiebrief Fokkerterminal en omgevingsvergunningen woningbouw, (RIS313777)). Constaterende, dat: • het college nog geen definitief zicht heeft op de bouwkundige oplossingen voor de geluidsisolatie van de Anthony Fokkerterminal; • er ook nog geen zicht is op de definitieve kosten van deze oplossingen; • het college al wel van plan is de VVGB voor Binck Blocks af te geven met daarin de voorwaarde dat de gemeente zorg draagt voor geluidsisolatie van de Fokkerterminal; • het college de vergunning voor Linck al heeft afgegeven onder dezelfde voorwaarde; • de huurovereenkomst met de exploitant van de Fokkerterminal nu stilzwijgend jaarlijks wordt verlengd en er mogelijk al overleg start om deze overeenkomst langjarig te maken. Van mening, dat: • het belangrijk is om alle opties open te houden zolang we als raad nog niet weten welke maatregelen er genomen moeten worden en tegen welke kosten.

Verzoekt het college: • geen langjarige overeenkomsten met een exploitant aan te gaan zolang de gemeenteraad nog niet akkoord is gegaan met de oplossingen voor de geluidsisolatie van de Fokkerterminal en bijbehorende dekking. En gaat over tot de orde van de dag.

92

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Een bijzonder plan voor woningen in de Binckhorst. Juist in deze tijden van woningnood is elke toegevoegde woning aan de stad een winst. We hoorden net de SP al zeggen dat die niet stond te juichen. Maar is dit dan wel een PvdA-plan? Nee. Is dit een plan waar de PvdA enthousiast van wordt? Ook nee. Met de kennis van nu blijft het ongelooflijk zonde dat we de markt niet hebben kunnen uitdagen om ook hier, op dit stukje van de Binckhorst, een betaalbare toren te bouwen met 30% sociaal, en daarmee bij te dragen aan de grote sociale opgave van onze stad. Wat mijn fractie betreft, hadden we hier alles op alles moeten zetten om onze sociale woonambities te laten staan en niet zoals bij meerdere projecten uit het verleden, betaalbaar wonen als ambitie te laten varen. Dat dit project niet voldoet aan de afspraken in de Woonagenda, betekent voor mijn fractie niet dat die 30% niet gecompenseerd hoeft te worden. Hoewel het college heeft aangegeven dat in het totale plangebied de 30% sociaal wel gerealiseerd gaat worden, is het natuurlijk ook nog maar de vraag wanneer deze woningen hier uiteindelijk staan. Daarom blijft het eeuwig zonde dat wij deze woningen nu moeten missen.

Voor mijn fractie is het met prioriteit compenseren en bouwen van sociale woningen randvoorwaardelijk voor een verder vervolg van de plannen op de Binckhorst. Wanneer verwacht het college met de planontwikkeling voor de compensatie te kunnen starten? Deelt het college de mening van de PvdA dat het realiseren van voldoende betaalbare en sociale woningen ook de ultieme prioriteit heeft bij de doorontwikkeling op de Binckhorst? Rutger de Ridder (VVD). Ik hoor de heer Ahraui 'randvoorwaardelijk' zeggen. Wat betekent randvoorwaardelijk voor de heer Ahraui? Samir Ahraui (PvdA). Randvoorwaardelijk betekent dat wij in de Binckhorst gaan voldoen aan de ambities voor sociale woningen zoals we die met elkaar hebben afgesproken. Rutger de Ridder (VVD). Oké, dus dan zet u het gewoon een beetje hard aan om een beetje hard te klinken? Want de wethouder heeft aangegeven dat we 30% gaan halen in het gebied. Waarom dan die grote woorden hier? Als u zegt randvoorwaardelijk, dan bent u dus tegen het plan. Gaat u dan straks tegenstemmen? Samir Ahraui (PvdA). Zoals u mij hebt horen zeggen in mijn bijdrage, vinden wij het randvoorwaardelijk voor de doorontwikkeling.

Als wij straks bij de doorontwikkeling ook geen plannen kunnen zien waarin we 30% uiteindelijk voor het hele plangebied gaan halen of waarin we de sociale woningen die we nu niet bouwen, niet terugzien, en we elke keer, jaar op jaar moeten wachten wanneer die dan wel op de Binckhorst gerealiseerd gaan worden, dan wordt mijn fractie niet blij. We kunnen wel een soort belofte boven de markt laten hangen dat we 30% 'uiteindelijk' gaan halen, maar als we daar geen concrete voorstellen en plannen voor hebben, zijn het loze beloftes en loze ambities. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Dus dan zegt de heer Ahraui dat wat de wethouder in de commissie heeft gezegd, loze woorden en loze beloftes zijn. Heb ik dat goed? Samir Ahraui (PvdA). Dan legt u volgens mij woorden in mijn mond. Ik vraag juist aan het college of het de prioriteit voor het bouwen van sociale woningen met de PvdA deelt en of daar prioriteit van gemaakt wordt. Ik hoop dat ik daarin de VVD aan mijn zijde vind en dat we een wijk kunnen neerzetten in de Binckhorst waarin we voldoende woningen kunnen bouwen die voor iedereen betaalbaar zijn. Voorzitter. Ik ga richting een afronding.

In hoeverre is voor het college de compensatie en de 30% sociaal randvoorwaardelijk voor de doorontwikkeling op de Binckhorst? We willen hier nog graag een reflectie op en sluiten ons gemakshalve aan bij de vraag over de geluidsbeperkende maatregelen bij de Fokkerterminal.

93

Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Bouwen aan gemeenschappen van de toekomst met oog voor betaalbare woningen voor starters en gezinnen. Maar ook: genoeg voorzieningen, duurzaamheid en groene ontmoetingsruimte. Het CDA is dan ook positief over dit project, met koopwoningen, middeldure woningen, maar ook aandacht voor groen, maatschappelijke voorzieningen en ontmoetingsruimte. Dit project heeft wat ons betreft ook de potentie voor een mooie buurt in het CID. Tegelijkertijd hebben we in deze raad al meerdere keren gesproken over extra geluidsmaatregelen die nodig zijn voor de Fokkerterminal en de woningbouw. We hebben ook meermaals gevraagd of dit geen vertraging of overlast zou kunnen opleveren voor deze broodnodige woningen. Daarna bleek dat door een omgevingsvergunning onder voorwaarden de woningen alsnog door konden gaan. Door bezwaren lijkt er mogelijk een streep door te gaan voor toekomstige bewoners, omdat offertes en garanties voor een hypotheek over twee weken verlopen. Dat hebben we vanochtend van een van de insprekers gehoord. Wat vindt de wethouder van deze situatie? Hoe kijkt de wethouder naar het feit dat door kostenstijgingen de woonlasten voor toekomstige bewoners meer dan duizend euro duurder kunnen worden? Dat er veel behoefte is aan deze woningen, is ook te merken aan de interesse.

Zo hoorden we vandaag nog een inspreker die jaren geleden met enthousiasme alles in het werk heeft gesteld voor een koopwoning. Met goed vertrouwen hebben deze vaak jonge kopers alles geregeld, van hypotheek bij de bank tot en met keuze voor de tegels van de badkamer, en nu lijkt het allemaal in het water te vallen. Het zal je maar overkomen. Als starter op de woningmarkt kan ik begrijpen hoe vervelend dat is. Mijn belangrijkste vraag is dan ook: hoe gaat de wethouder als de wiedeweerga tot een oplossing komen, zodat deze woningzoekenden niet de dupe worden? Joren Noorlander (D66). Voorzitter. De vvgb gaat over de afspraken die eerder zijn gemaakt over sociale huur in Binck Blocks en BinckPARK. Hier houden wij ons gewoon aan. In een nieuwe situatie hadden wij misschien ook wel een ander woonprogramma willen hebben hier. Gelukkig wordt het elders op de Binckhorst gecompenseerd. Ik heb hier wel een vraag over aan het college. Zijn die te compenseren sociale huurwoningen goed geborgd en weten we zeker dat deze ook echt gebouwd gaan worden? Daarnaast wil ik stilstaan bij de situatie van Linck in de Binck en de mensen die daar hopen een woning te kopen. Ik denk dat bijna elke woordvoerder die met de Binckhorst te maken heeft, wel mails heeft gehad over deze situatie van bezorgde kopers.

Ondanks dat het echt iets tussen de kopers, de ontwikkelaar en de omgeving is, wil ik toch het college oproepen om te bemiddelen in deze situatie. Ik zou ook de hoop uit willen spreken op een nette en snelle oplossing voor deze mensen, want het gaat toch om 77 huishoudens die zich maar al te graag een echte Bincker willen noemen. Robert Barker (PvdD). Had de ontwikkelaar niet gewoon wat later die woningen moeten verkopen? Joren Noorlander (D66). Er zijn meerdere oplossingen voor deze situatie. Dat zou kunnen zijn om gewoon te gaan bouwen. Dat zou kunnen zijn door die woningen later in de verkoop te brengen. Dat zou kunnen zijn om later je hypotheek aan te vragen. Het had ook kunnen zijn om zo met de omwonenden in gesprek te gaan dat er geen bezwaar werd gemaakt. Misschien kan er nog wel wat aan gevels gedaan worden. Dus er zijn echt enorm veel oplossingen. Maar dat zou er inderdaad een kunnen zijn. Robert Barker (PvdD). Ik snap best de frustratie van de koper, maar uiteindelijk is het natuurlijk ook gewoon een grondrecht om in bezwaar te gaan. Het voelt heel gek om daar zo op te duwen, terwijl het gewoon een grondrecht is. Of kijkt de D66-fractie daar anders tegenaan? Joren Noorlander (D66). Ik kijk er zo tegenaan als ik net heb gezegd in mijn betoog. Ik vind het een heel vervelende situatie. Het is geen illegale of onrechtmatige situatie.

Maar ik hoop dat deze 77 huishoudens, die zo graag een van de eerste bewoners van dit nieuwe stukje Trekvlietzone willen worden, een plek kunnen krijgen. Die hoop spreek ik uit. Ik hoop ook dat het college daarin zou willen bemiddelen. De voorzitter. Meneer Barker, de laatste keer. 94

Robert Barker (PvdD). Is het eerlijke verhaal niet ook een beetje dat het niet gaat lukken? De termijn is twee weken, je hebt twee bezwaren en je moet van alles nog regelen. Is het niet gewoon populistisch om hier te staan en te doen alsof er een oplossing komt? Is het niet beter om te zeggen: dat kan helaas niet, gegeven dat we een democratische rechtsstaat hebben waarin je bezwaar kan maken? Joren Noorlander (D66). Het eerlijke verhaal is dat het lastig is. Dat is het zeker. Ik denk niet dat het onmogelijk is, maar wel dat het lastig is, omdat er zo veel verschillende factoren zijn en zo veel verschillende oplossingen kunnen zijn. Ik weet niet of het heel realistisch is om te zeggen dat we het linksom of rechtsom kunnen oplossen. Het is gewoon een enorm lastige situatie. Ik help het beste hopen voor de mensen die er zo graag willen komen wonen. Sebastian Kruis (PVV). Hoop uitspreken doe je maar de dag voor je verjaardag, van 'ik hoop dat ik een nieuwe fiets krijg'. Ik vind niet dat je als coalitieraadslid kan zeggen dat je 'hoopt' dat het wordt opgelost om daarmee je verantwoordelijkheden af te schuiven - de heer Barker zei het al - en vervolgens straks wel in te stemmen met dit voorstel. Dan is het straks: nee, het kon toch niet, maar ik had wel gehoopt dat het zou kunnen. Dat is niet het eerlijke verhaal. Dus wees gewoon eerlijk en stem dan tegen.

Dan moet eerst die hoop worden verzilverd, lijkt mij. Joren Noorlander (D66). Volgens mij ga ik zelf over waar ik op hoop en wat ik zelf graag zou willen voor deze situatie. Maar we stemmen hier niet over Linck in de Binck. Dit gaat over wat daarnaast speelt, in de Trekvlietzone. We stemmen hier over de verklaring van geen bedenkingen voor de 30% sociale huur die hier ontbreekt. Maar dit is wel een punt dat onder de aandacht werd gebracht door een inspreker. Dat kwam mij en andere raadsleden ter ore. Ik wil het benoemd hebben hier, omdat het over 77 huishoudens gaat die zo graag in de Binckhorst willen wonen. Sebastian Kruis (PVV). Dat snap ik allemaal wel. Maar waar het mij om gaat, is dat je als raadslid niet wegkomt met dingen te hopen. Je hebt een inbreng en je doet voorstellen om iets te regelen, maar hoop is volgens mij niet een van de onderdelen van een motie: we 'hopen' dat het college hiermee aan de gang gaat. Joren Noorlander (D66). Ik dien helemaal geen motie in. Net in het interruptiedebat met de heer Barker zei ik al hoe de situatie in elkaar zit. Ik denk dat dat het eerlijke verhaal is. De voorzitter. Laatste keer, meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Meneer Noorlander dient er inderdaad geen motie over in, maar hij heeft ook helemaal geen verhaal. Dat zei meneer Barker net al. Dat ben ik dan toch met meneer Barker eens.

Dan denkt meneer Noorlander dat op te vangen door het woord 'hoop' te gebruiken. Ik probeer die D66-bubbel even door te prikken om te laten zien dat het echt nergens op slaat wat meneer Noorlander zei. Joren Noorlander (D66). Dat is het waardeoordeel van de heer Kruis. Dat vind ik heel jammer, want ik sta hier wel voor die 77 huishoudens die daar heel graag willen wonen, die daar op de Binckhorst een plekje willen hebben en een hypotheek hebben aangevraagd in de hoop dat ze daar een mooie toekomst hebben. Ik zal blijven staan voor die mensen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Wat goed dat raadslid Noorlander hier aandacht voor vraagt. Laat ik dat dan maar gewoon zeggen. Ik sluit me dan ook graag aan bij deze oproep. Ik vraag me alleen af wat de uitkomst van die bemiddeling moeten zijn volgens meneer Noorlander. Joren Noorlander (D66). Er zijn meerdere uitkomsten mogelijk. De meest ideale situatie zou zijn dat die mensen zo snel mogelijk duidelijkheid hebben of hun appartementencomplex gebouwd gaat worden of niet. Dat is, denk ik, het belangrijkst. Meer kan ik nu ook niet vragen van het college.

95

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het is niet gebruikelijk om in een interruptie een soort inbreng te gaan verwerken, dus dat ben ik ook niet van plan. Ik wil nogmaals benadrukken dat ik blij ben dat het nu onder de aandacht komt, want het leed van deze mensen is natuurlijk verschrikkelijk; hypotheekoffertes die aflopen en dergelijke. Ik hoop op een mooie beantwoording van de wethouder. Bent u dat met mij eens, meneer Noorlander? Joren Noorlander (D66). Ik ben blij dat ik de heer Dubbelaar toch zo'n semi-inbreng heb kunnen geven. Hier vinden we elkaar. Ik hoop ook dat het voor deze 77 huishoudens uiteindelijk goed komt en dat ze een mooi plekje, hopelijk op de Binckhorst, vinden. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Het was al gezegd. Het gaat hier over een verklaring van geen bedenkingen voor die 30% sociaal en over de tender, hier al eerder besproken, die geen sociale woningbouw zou bevatten. Het is natuurlijk wel iets meer geworden, gezien ook de zaak rond de Fokkerterminal. We hebben vandaag ook meneer Haitsma, de inspreker, gehoord. U heeft allen mails gekregen van de toekomstige bewoners van Linck; ikzelf ook veel. Ik heb er veel beantwoord en ben in contact getreden.

Het is natuurlijk een uitermate vervelende situatie waarin die mensen zijn beland, met de dreiging van vervallende hypotheekoffertes, waardoor wonen in Linck een stuk duurder zou worden en voor sommige mensen daarmee ook onbetaalbaar. Dat is natuurlijk zeer, zeer spijtig. Er werd opgeroepen om te bemiddelen. Onze rol is tragisch genoeg maar heel beperkt. Het is een zaak tussen de ontwikkelaar en de bewoners. In dit geval is er bezwaar gemaakt tegen de omgevingsvergunning waarin wij hadden gehoopt een bijzonder pad te bewandelen, omdat we namelijk nog steeds zitten met de geluidsoverlast van de Fokkerterminal. Die moesten we hier oplossen. We hebben dus onder voorwaarden de omgevingsvergunning toegekend. Daartegen kan bezwaar worden gemaakt. We zijn natuurlijk al in gesprek. We zijn ook in gesprek met de bezwaarmakers om erachter te komen: waar zit het 'm nou in, zijn er zaken die we als gemeente wellicht kunnen oplossen? We zijn met allebei in gesprek. We hopen daar stappen in te kunnen zetten. Ik kan alleen niks garanderen en niet beloven dat we daar tijdig uitkomen. Overigens hebben wij via de ontwikkelaar de potentiële kopers komende maandag op het stadhuis uitgenodigd om daar nog over verder te praten. Joren Noorlander (D66). Aankomende maandag gaat de wethouder met de potentiële nieuwe bewoners in gesprek.

Gaat hij volgende week dan ook met de bezwaarmakers in gesprek in de hoop dat er toch nog bemiddeld kan worden in deze situatie? Wethouder Van Asten (D66). Ik gaf al aan dat wij in gesprek zijn met de bezwaarmakers om te kijken wat we kunnen doen, of er zorgen zijn die de gemeente kan wegnemen. Voor de rest vind ik dat je een zuivere rol moet aanhouden. Het staat iemand vrij om bezwaar te maken. Het mag niet zo zijn dat een college extra druk gaat uitoefenen. Ondanks dat het belang van de andere kant ook heel groot is, moeten mensen in vrijheid bezwaar kunnen maken. Maar mocht er iets zijn wat we buiten dit bezwaar kunnen oplossen, dan zullen we dat uiteraard niet nalaten. Zeker met de Fokkerterminal hebben we al heel goede stappen gezet en we hopen daar uit te komen. Maar goed, u heeft de heer Haitsma gehoord en de mails gelezen. Het tijdpad is waarschijnlijk heel krap. Maar wat wij kunnen doen als gemeente, zullen wij zeker niet nalaten te gaan doen. Ik ga terug naar de Binck Blocks, waar het over ging, en de vragen over de sociale woningbouw. Die zat niet in de tender uit 2016, 2017; een tijd geleden alweer. Wat gaan we wel doen om het te borgen? De grond op kavels 4 en 5 is van de gemeente. Daar moeten extra sociale woningen worden gecompenseerd. Dat is in hetzelfde gebied. Het is eigen grond van de gemeente. Dus bovenop het huidige woonprogramma komt die reservering.

Die ligt daarmee vast. Dat gebeurt wel pas vanaf 2026, want dan is de doorontwikkeling. Tot dat moment worden er 5.000 woningen gerealiseerd. Vele zijn al in aanbouw genomen; sterker nog, klaar of bijna klaar. Mochten er nog woningen vrijvallen en zou het mogelijk zijn om daar eerder te gaan ontwikkelen, dan zouden we daar nog naar kunnen kijken. Maar eerlijkheidshalve moet ik zeggen dat dat waarschijnlijk echt pas bij doorontwikkeling gaat gebeuren. Ik heb twee moties. De motie van de Stadspartij heet Hou opties open. Die vraagt om geen langjarige overeenkomst met de exploitant van de Fokkerterminal te sluiten. Dat waren we ook zeker 96

niet van plan, want we zijn nog steeds druk bezig met die onderzoeken. Eind 2023, begin 2024 hebben we ongeveer een idee van welke kant het op zou gaan. U weet, dan komen we nog terug naar de raad met de uitkomst. Wat zou dat betekenen? Zou dat financiële gevolgen hebben? Wat gebeurt er dan met de Fokkerterminal? Daarvóór is het gewoon niet mogelijk om langetermijnafspraken te maken. Dus eigenlijk zou ik mevrouw Faïd willen vragen de motie aan te houden tot het moment dat wij terugkomen met het onderzoek, zodat we op dat moment kunnen gaan kijken wat het plan is voor de Fokkerterminal. Fatima Faïd (HSP). Wanneer kwam dat onderzoek, zei u? Dat heb ik even gemist. Wethouder Van Asten (D66). Ik verwacht eind 2023, begin 2024 het onderzoek naar de bastonen gereed te hebben. Fatima Faïd (HSP). Ik wil dan graag mijn motie aanhouden. De voorzitter. Aangezien motie L.2 HSP is aangehouden, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Wethouder Van Asten (D66). Dank, mevrouw Faïd. Dan heb ik de motie Geen blanco cheque aan de Fokkerterminal. Het was ook zeker niet de bedoeling om een blanco cheque te geven, want, nogmaals, daarvoor komen we hier terug. We moeten de motie alleen wel ontraden, want mevrouw Arp verknoopt hier zaken aan elkaar die niet te verknopen zijn. Dat is het lastige van deze casus.

Aan de verklaring van geen bedenkingen en het afgeven van de vergunning kunnen we niet koppelen dat de Fokkerterminal geluidsdicht wordt. Dat kan niet aan de kant van deze vergunning. Dat zou een absoluut oneigenlijk gebruik van de verklaring van geen bedenkingen betekenen. Deze woningen worden gebouwd volgens de tender zoals wij die als gemeente hebben uitgeschreven en waarop ook is ingetekend. We hebben zelf gezegd dat die 30% sociale woningbouw niet in deze ontwikkeling hoefde plaats te vinden. De verklaring van geen bedenkingen is alleen nodig omdat de Woonagenda nu eenmaal 30% eist. Dit is dus een puur technische exercitie. Daar kan niet aan worden vastgeknoopt de Fokkerterminal, zoals mevrouw Arp dat hier doet. Lesley Arp (SP). Mijn fractie maakt zich zorgen. Wij hebben een technische vraag gesteld. Die is beantwoord door de wethouder. Ik vroeg of er een risico is op claims als wij het investeringsbesluit niet goedkeuren als raad. Ik heb geen flauw idee wat voor een bedrag dat behelst. Dan zegt het college: ja, dat risico is er. Ik zou als raadslid willen weten wat de bandbreedte is van zo'n investeringsbesluit, voordat alle vergunningen zijn verleend. Wethouder Van Asten (D66). We moeten dat onderzoek nog doen. Dat zei ik zojuist tegen collega Faïd. We weten dat die bastonen er zijn.

We doen nu onderzoek naar wat er moet gebeuren om die bastonen binnen het gebouw te houden. Dat zal uiteindelijk het bedrag zijn dat we nodig hebben. Zonder dat we weten wat er daadwerkelijk moet gebeuren, weten we niet hoeveel het kost. Maar als we de Fokkerterminal niet geluidsdicht maken, dan kunnen de woningen niet in gebruik worden genomen. Dat betekent gewoon het simpele feit dat je de hele toren niet in gebruik kan nemen en dat al die bewoners daar niet in kunnen. Daar hebben we nog geen bedrag aan gehangen, maar ik durf mijn hand er wel voor in het vuur te stekken dat het waarschijnlijk hoger is dan voor het inpakken van de Fokkerterminal. Ik heb er alleen geen vast bedrag voor. Maar wat ik hier in de beantwoording aangeef, is dat deze motie niet kan, omdat je daarmee dingen aan elkaar knoopt, wat juridisch niet mag. Lesley Arp (SP). Volgens mij vraagt de motie, als je sec naar het dictum kijkt, dat wij als raad vóór het moment dat de vergunningen worden verleend, de informatie hebben. Het is dus niet als vergunningsvoorwaarde erin opgenomen. Maar snapt de wethouder mijn ongemak? Snapt de wethouder dat ik een beetje associaties krijg met Grotius bijvoorbeeld? Daar hadden we ooit een plan. Vervolgens bouw je daar woningen en krijg je daarna te horen: we zijn nu verplicht iets te doen. Ik 97

word liever meegenomen in alle scenario's, misschien ook wel een scenario dat bepaalde evenementen niet meer worden toegestaan. Als het echt extreem duur wordt, wil ik dat wel weten. Dan wil ik gewoon alle scenario's op tafel. Wethouder Van Asten (D66). Ik begrijp het ongemak van mevrouw Arp en ongetwijfeld vele anderen in de raad heel goed. Dat ongemak heb ik zelf ook. Maar we zitten nu eenmaal in deze situatie. We hebben te maken met de Fokkerterminal en tegelijkertijd hebben we in het omgevingsplan die woningen hier mogelijk gemaakt. U vraagt uiterlijk op het moment dat de verklaring van geen bedenkingen ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd, in kaart te hebben gebracht wat de maximale kosten voor de gemeente zullen zijn om de geluidsbeperkende maatregelen aan te brengen. Zoals ik zojuist zei tegen mevrouw Faïd, zal dat eind 2023, begin 2024 naar voren komen. Deze verklaring van geen bedenkingen gaat nu de inspraak in. We verwachten dat die in juni al terugkomt voor goedkeuring. Daarna hebben wij geen grond meer om die niet aan te nemen. Wij kunnen niet wachten op die, pak 'm beet, halfjaar verschil. Maar ik neem u graag mee in alle scenario's die naar voren komen nadat we het onderzoek hebben gedaan. Dat krijgt u van mij direct doorgestuurd. Ik maak u graag deelgenoot van die moeilijke afweging die gemaakt moet worden. Lesley Arp (SP).

Ik wil nog een keer mijn ongemak etaleren. Wat mijn ongemak met name is, is dat we die bedragen niet weten omdat de gemeente een fout heeft gemaakt; niet een keer, maar twee keer. Allereerst hadden ze van tevoren kunnen voorzien, want het is haar eigen economische locatie, dat het zou wringen met het omgevingsplan. Daarna kwamen die bastonen er nog bij. Als de wethouder snapt dat het ongemak is dat wij nu al akkoord gaan met het bouwplan, gefaseerd, terwijl we die bedragen nog niet hebben, waarom zouden we dan bijvoorbeeld niet eerder die informatie kunnen hebben gekregen? Waar zit het nou precies in dat het zo lang duurt? Wethouder Van Asten (D66). Waarom duurt dat zo lang? Het punt van de bastonen is later naar voren gekomen. Nu gaan we onderzoeken wat voor maatregelen je kunt nemen in zo'n oud gebouw om de bastonen dusdanig te beperken dat je de exploitatie door kan zetten zonder te veel aan geluid op de gevel. Nogmaals, ik snap echt uw ongemak daarin. Dat delen we ook. Ik wil alles wat op deze weg komt tot aan het onderzoek, graag open en bloot met u delen. Er is op dit moment alleen geen andere mogelijkheid dan in te stemmen met deze verklaring van geen bedenkingen. De voorzitter. U zet uw betoog voort. Of was u klaar? Wethouder Van Asten (D66). Ik ben ingegaan op de borging van de sociale woningen. Ik ben ingegaan op Linck en uiteraard ook op de 30% en de motie.

Dus dat was het. De voorzitter. Dank u wel. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan straks stemmen.

Aan de orde is: N.

Gewijzigd initiatiefvoorstel (PvdD) Den Haag loopt los! (RIS311876).

De voorzitter. De heer Smit mag een korte toelichting geven op het voorstel. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Ze zeggen weleens tegen mij dat honden selectief luisteren. Dus ik hoor vooral dat ik een toelichting mag geven. Ik weet niet helemaal zeker of ik dat 'korte' hoor, maar ik zal mijn best doen! Onze fractie heeft erg uitgekeken naar de behandeling van dit agendapunt. Maar niet alleen wij, maar ook de mensen met honden in onze stad. Hoeveel honden zijn er eigenlijk in Den Haag? In 98

de nota Dierenwelzijn van het vorige college, die we in 2021 hebben vastgesteld, wordt aangehaald dat uit inwonersonderzoek blijkt dat bijna een op de tien inwoners een hond heeft; ruim 9% dus. Ik heb even een rekensom gemaakt. Als ik dat omreken, dan komen we uit op bijna 50.000 honden in onze stad. Als al deze honden stemrecht zouden krijgen, zouden zij de grootste fractie in deze raadzaal leveren; chapeau, chapeau! Maar zoals u weet, is onze fractie al langer bezig om werk te maken van de veiligheid van losloopgebieden in onze stad. Middels schriftelijke vragen, debatten, moties en nu dit initiatiefvoorstel proberen we de wethouder de zware kluif mee te geven om eindelijk werk te maken van die onveilige losloopgebieden. Zo zijn we met meer dan honderd mensen met honden in gesprek gegaan, en die hadden allemaal wel wat te vertellen. In de commissiebehandeling zijn er al woorden gewisseld en verbeteringen voor het voorstel gegeven. Ik ben niet de beroerdste geweest en heb het voorstel aangepast. Ik ben daarom erg benieuwd hoe het college er nu naar kijkt. Uiteindelijk hebben wij vooral de kritiek omgebogen naar iets positiefs. Ik denk dat wethouder Mulder kan kwispelen van blijdschap om dit voorstel toch te omarmen, want met minimale ingrepen wordt hier werk gemaakt van het omturnen van onveilige losloopgebieden naar veilige losloopgebieden.

Tot slot, zoals we de inspreker van de Hondenbescherming ook hoorden zeggen, zijn veilige losloopgebieden belangrijk voor het welzijn van dieren en een belangrijk preventief middel om opgekropte energie in honden te voorkomen en daarmee frustraties bij honden die leiden tot bijtincidenten, te voorkomen. Ik heb uit betrouwbare bron vernomen dat deze wethouder bezig is met het opstellen van een bijtprotocol. Als we dit voorstel aannemen, hoeft de wethouder die moeite niet meer te nemen. Ik hoop op een constructieve avond. De voorzitter. Dank u wel, meneer Smit. Ik kan niet wachten om de wethouder te zien kwispelen. Daar kan ik mij weinig bij voorstellen, maar u roept mijn fantasie op. Dat is helemaal niet de bedoeling, natuurlijk. U mag het straks vertellen, wethouder Mulder. Ik geef het woord aan Hart voor Den Haag, meneer Bom. De beraadslaging wordt geopend. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Dank voor het initiatiefvoorstel. Ik had meneer Smit al persoonlijk geappt dat ik erg tevreden was over het voorstel. We waren aanvankelijk erg ontevreden over de beantwoording van het college. Ik ben dus net als hem heel benieuwd wat het nu gaat worden. We werden natuurlijk weer het bos ingestuurd met een voortgangsrapportage over het gemeentelijk hondenbeleid, maar wat er nu precies extra gedaan wordt, werd niet genoemd in de beantwoording. Dat is jammer.

Op 14 februari heb ik zelfs schriftelijke vragen gesteld naar aanleiding van het scooterincident met de naakthond. Dat was dan ook nog eens in een door de gemeente aangewezen losloopgebied. Er is dus urgentie om het aan te pakken; dat is eigenlijk wat ik ermee wil zeggen. Als u eens wist hoeveel mailtjes wij krijgen over slecht onderhouden hondenveldjes, met kuilen en met overal hondenpoep natuurlijk. Grasaren zijn ook al jarenlang een doorn in ons oog. Het is maar een van de voorbeelden. Het is extra erg dat we dan ook nog eens heel hoge hondenbelasting hebben in Den Haag; de hoogste van Nederland. Dat is nog steeds een doorn in ons oog. Daar zijn we natuurlijk als Hart voor Den Haag al heel lang mee bezig. Geen hond betaalt belasting, wat ons betreft. Dat hadden we ook in 2018 keurig in het coalitieakkoord gezet, maar om een of andere reden is die coalitie gevallen; het is u wellicht ontgaan. We blijven echter van mening dat geen hond belasting zou moeten betalen en wij geven niet op. Terug naar het initiatiefvoorstel. Wij vinden vooral dat het voorstel een goed punt had met één losloopplek per wijk. Ik zie vaak borden met 'verboden voor honden' of 'honden aan de lijn'. In sommige gebieden, zeker in bepaalde wijken, kan de hond helemaal niet vrij loslopen, en een hond hoort los te kunnen lopen. Ik vind de mooiste foto in het initiatiefvoorstel die van de rotonde.