RIS315283 Notulen van de raad van 9 maart 2023

Klopt het, vraag ik aan de burgemeester via de voorzitter, gehoord hebbende de uitspraak van de rechter van 28 februari jongstleden, dat alle mensen die eerder zijn gearresteerd tijdens een A12-blokkade een gebiedsverbod opgelegd kunnen krijgen voor de A12? Kan de burgemeester aangeven of het OM voornemens is dit te doen met de 768 mensen die in januari op de A12 zijn gearresteerd? Graag ook zijn reflectie op hoe kan worden voorkomen, eigenlijk in lijn met de eerdere vraag van de heer Icar, dat een groepering onze stad te pas en te onpas deze acties aandoet. De muren van de A12 zien er nog steeds niet uit. Eerder dit jaar heeft deze raad de motie De vervuiler betaalt aangenomen, waarin onder andere wordt verzocht om leuzen nu en in de toekomst zo snel mogelijk te verwijderen. Mijn vragen daarover zijn de volgende. Waarom duurt het zo lang? Zijn de kosten al succesvol verhaald? En hoe zit het met de kosten van de schade aan het asfalt van de Mauritskade? Graag een bevestiging dat ook deze schade zal worden verhaald op de daders. Tot slot zou ik een drievoudige oproep willen doen. Ten eerste een oproep aan alle demonstranten: houd je aan de aanwijzingen van de burgemeester, houd je aan de wet en houd onze stad Den Haag alsjeblieft veilig, heel en schoon.

Een oproep aan alle collega's om dit ook uit te dragen naar demonstranten, ongeacht wat onze inhoudelijke gevoelens over de verschillende demonstraties zouden kunnen zijn. Ten derde een oproep aan de burgemeester: doe alstublieft wat nodig is om onze stad heel en veilig te houden. En ik sluit me nog aan bij de laatste woorden van de heer Partiman om de politie en de organisatie van de gemeente veel sterkte te wensen dit weekend. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Ik dacht heel even dat mevrouw Van Basten Batenburg zich nog ging aansluiten bij de woorden van de heer Partiman met succes wensen richting de journalisten om een artikel te schrijven over dit debat, maar dat natuurlijk ook, misschien nog als vierde wens. Juist in Den Haag, de demonstratiehoofdstad van het land, moeten wij pal voor het recht op demonstratie staan. Daarom is het goed dat wij hier als gemeenteraad op 1 februari hebben teruggeblikt op de vreedzame demonstratie van Extinction Rebellion op de A12 en onze zorgen rond het waarborgen van het demonstratierecht hebben kunnen bespreken. Het meest nijpende punt waren de arrestaties in de aanloop naar de demonstratie op 28 januari. Van de insprekers in de commissie hebben we kunnen horen hoe ontzettend intimiderend het is als de politie 's ochtends voor je deur staat of je aanhoudt als je net je kinderen naar school hebt gebracht.

Niet voor niets hebben talloze maatschappelijke organisaties zich uitgesproken tegen deze arrestaties. Zulke arrestaties hebben een afschrikwekkend effect, waardoor mensen huiverig worden om zich uit te spreken. Die kant mogen we in ons land nooit opgaan. Daarom steunt de PvdA de motie van de SP om de maatschappelijke zorgen over de preventieve arrestaties over te brengen aan de veiligheidsdriehoek. Dan het feit dat ook mensen bij de solidariteitsdemonstratie bovenaan de tunnelbak werden opgeroepen om te vertrekken. Dank aan de burgemeester voor de brief waarin hij nog terugkomt op een aantal punten die zijn besproken in de commissievergadering. Het is goed dat hij erkent dat de onduidelijkheid hierover onwenselijk is, maar ik wil benadrukken dat het belangrijk is dat de politie juist bij dergelijke solidariteitsdemonstraties de faciliterende rol scherp voor ogen houdt. Daarom ondersteunen wij de motie van de Partij van de Dieren hierover. 35

Tot slot de demonstraties aanstaande zaterdag en dan een heel ander punt. Volgens mij begon de heer Barker hier ook over. Onze fractie kreeg een bericht over de AV 070. Deze rijdt niet vanwege de verwachte drukte in de stad, terwijl veel ouderen afhankelijk zijn van de AV 070 om bij afspraken te komen. Dit lijkt mij een opvallende maar ook onnodige keuze. Niet de hele stad komt plat te liggen. Een ritje van bijvoorbeeld Scheveningen naar Loosduinen moet prima mogelijk zijn. Klopt het dat de AV 070 niet rijdt? En wil het college in gesprek gaan met de AV 070 om te kijken of dit in het vervolg niet anders kan? Tot slot wens ik de burgemeester zaterdag ook heel veel wijsheid toe. Ik vertrouw erop dat hij het recht op demonstratie zal waarborgen. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. De Haagse Stadspartij maakt zich enorm zorgen over de druk die de overheid legt op het demonstratierecht. Zowel Amnesty International als het College voor de Rechten van de Mens constateert deze uiterst gevaarlijke trend. Volgens de Nationale ombudsman neigen overheden naar risicomijdend gedrag en beschouwen ze het demonstratierecht in de praktijk niet zelden als onderdeel van een belangenafweging: het recht om te demonstreren versus het belang van de openbare orde en veiligheid. Echter, de essentie van het grondrecht moet vooropstaan.

Die essentie is dat de overheid zich tot het uiterste moet inspannen om demonstraties te faciliteren en te beschermen, zodat burgers in vrijheid hun mening kunnen laten horen. De door de burgemeester vooraf aangekondigde beperkingen voor de demonstraties van onder andere XR betwisten wij op basis van zowel de Wom als het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. De burgemeester rechtvaardigt zijn vooraf aangekondigde beperkingen door de wegblokkade van XR bijvoorbeeld te vergelijken met de overwegingen van de Grote Kamer van het EHRM in de Litouwse zaak. Sorry, maar ik wil toch wel even dat de hele raad hier weet dat het bij die Litouwse zaak om boeren ging: boeren die uit protest ruim 48 uur lang - ja, dat zijn twee dagen niet een, niet twee, maar drie uiterst belangrijke snelwegen gingen blokkeren. Hoe kan de burgemeester de blokkade van een 70 kilometerweg daarmee vergelijken? Het lukte onze politie om alle demonstranten binnen vier uur van de Utrechtsebaan af te krijgen. Rijkswaterstaat had de weg al om half zes volledig vrijgegeven voor het verkeer. Die protesterende boeren in Litouwen hadden misschien beter zo'n training bij XR kunnen volgen. Dan had door de regering daar echt heel veel schade en gedoe voorkomen kunnen worden. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

Volgens mij is de burgemeester gevraagd om op die zaak in te gaan door de commissie en door verschillende leden van verschillende partijen, en hebben die zelf de vergelijking gemaakt, net als overigens de demonstranten, met deze Litouwse zaak. Herkent mevrouw Faïd dat beeld? Fatima Faïd (HSP). Ik weet niet precies wat u nu bedoelt. Welk beeld moet ik nou precies herkennen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Het beeld van de EHRM-zaak die u aanhaalt. U geeft aan dat de burgemeester daarop ingaat, maar dat geeft eigenlijk helemaal geen pas, want het is een totaal ander soort zaak met trekkers, boeren en drie snelwegen. Maar diezelfde zaak is erbij gehaald door de organisatie, Extinction Rebellion, en door verschillende partijen in deze raad. Fatima Faïd (HSP). Het kan wel zo zijn dat organisaties dit erbij betrekken, maar feit is dat je die twee zaken wat de Stadspartij betreft niet met elkaar kunt vergelijken. Het gaat in de Litouwse zaak om twee dagen en drie snelwegen, belangrijke wegen in dat land. Wat ons betreft kan je dat niet vergelijken met de A12. Andere partijen in de raad kunnen daar een andere mening over hebben, maar dit is onze mening en dit hebben we ook geverifieerd bij de mensen die rechten gestudeerd hebben. Ik vervolg mijn betoog.

Als een uiterst symbolische plek voor een demonstratie - laat dat nou toevallig een van de meerdere verkeersaders van Den Haag zijn - voor een paar uur kan worden geblokkeerd, dan dient de demonstratie wat ons betreft op die plek gefaciliteerd te worden, of deze nou is aangekondigd of niet. Met andere woorden, een enkele verstoring van het verkeer kan de beperking van het recht op vrijheid van vreedzame vergadering niet rechtvaardigen. Het bestuur van de internationale stad van vrede en 36

recht moet zijn houding ten opzichte van het demonstratierecht verbeteren; een recht dat door wijlen burgemeester Eberhard van der Laan van Amsterdam bijkans heilig werd verklaard. In navolging van zijn woorden en het handboek Demonstreren 'Bijkans heilig', dat op zijn initiatief tot stand is gekomen, dienen wij de volgende moties in. De motie Tijdig én schriftelijk besluiten communiceren naar organisatoren verzoekt het college om besluiten tijdig én schriftelijk te communiceren richting de organisatie van een demonstratie die ruim van tevoren is aangemeld; indien twee weken of langer vooraf is aangemeld, dan zo spoedig mogelijk maar uiterlijk een week, oftewel vijf werkdagen, voor de dag van de demonstratie akkoord te geven of eventuele beperkingen, voorschriften, aanwijzingen et cetera op te leggen, zodat organisatoren een reële mogelijkheid hebben een verzoek tot een voorlopige voorziening bij de bestuursrechter in te dienen indien dit nodig zou zijn, en dit zo snel mogelijk te realiseren en de raad daarover te informeren. De motie is medeondertekend door meneer Barker van de Partij voor de Dieren.

De motie 'Ik wil niet melden bij de popo!' verzoekt het college te stoppen met de kennisgevingsprocedure van demonstraties via Politie Haaglanden; deze via de gemeente te laten verlopen, waarbij de gemeente getrainde medewerkers heeft die goed op de hoogte zijn van het demonstratierecht, die beschikbaar zijn voor overleg met en ondersteuning van organisatoren van demonstraties, en dit zo snel mogelijk te realiseren en de raad daarover te informeren. Marieke van Doorn (D66). Toen ik de motie al de vorige raadsvergadering zag, gingen wij gelijk kijken: jeetje, hoezo moet je dan via de politie zo'n kennisgeving doen? Maar dat kan toch gewoon via de website van de gemeente? Dus ik begrijp de motie van mevrouw Faïd niet echt. Fatima Faïd (HSP). Dank u wel voor de vraag. Den Haag is de enige stad in Nederland waar je direct de politie aan de lijn krijgt, als je die website invult. Ik heb ervaring met demonstraties, zeg maar, dus ik weet zeker dat je direct een hele aardige meneer aan de lijn krijgt. Het punt is dat de politie er natuurlijk niet over gaat, maar dat het bestuur er gewoon over moet gaan. Bijvoorbeeld in Amsterdam gaat een medewerker van de gemeente dan met jou kijken en uiteindelijk kan het gemeentebestuur, het college of de burgemeester, aan de politie vragen: willen jullie daar ook nog even naar kijken? Maar in Den Haag is het de omgekeerde wereld.

Vandaar deze motie. Marieke van Doorn (D66). Ik weet zeker dat mevrouw Faïd veel meer ervaring heeft met het organiseren van demonstraties dan ik. Ik heb het zelf een keertje mogen doen, ook via de gemeentelijke website. Ik kan mij herinneren dat er toen eerst door de gemeente werd gereageerd en dat ik daarna werd verwezen naar de politie. Vandaar dat ik die ervaring niet deel, maar ik moet toegeven dat dat maar N=1 is. Kunt u nog een keer zeggen waarom u bang bent dat de gemeente niet als eerste beoordeelt? Volgens mij is dat hier ook het geval. Fatima Faïd (HSP). Dank u wel voor uw vraag, maar dat is hier niet het geval. De politie beoordeelt en pas daarna komt de gemeente om de hoek kijken. Dat vinden wij gewoon geen goede zaak. Ik ga verder. De motie 2x24u in plaats van 4x24u verzoekt het college de termijn om een demonstratie in Den Haag te melden te verkorten naar hoogstens twee dagen, 2 x 24 uur, en dit zo snel mogelijk te realiseren en de raad daarover te informeren. De motie is medeondertekend door meneer Barker van de Partij voor de Dieren. De laatste motie is de motie Geen belastingvoordelen voor de fossiele industrie met als dictum: verzoekt het college een oproep te doen richting het Rijk om direct te stoppen met belastingvoordelen voor de fossiele industrie, en de raad hierover te informeren.

De motie is medeondertekend door de heer Barker van de Partij voor de Dieren. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door de heer Barker, worden de volgende moties (H.4 HSP en H.5 HSP) ingediend:

37

Motie H.4 HSP 2x24u in plaats van 4x24u (laagdrempelige kennisgevingsprocedure demonstraties) De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van de Demonstratie A12; constaterende, dat: • een demonstratie minimaal 4 dagen (4 x 24 uur) van tevoren moet worden gemeld bij de burgemeester van Den Haag; • een demonstratie in Amsterdam en Utrecht minimaal 1 dag van tevoren (24 uur), en in Rotterdam minimaal 2 dagen van tevoren (2 x 24 uur) moet worden gemeld; overwegende, dat: • het demonstratierecht in Nederland onder druk staat (Amnesty International, 2022 & College voor de Rechten van de Mens, 2023); • een kennisgeving de overheid de kans biedt om het demonstratierecht zo goed mogelijk te beschermen en het daarom belangrijk is deze procedure zo eenvoudig en toegankelijk mogelijk te maken (Demonsteren ’Bijkans Heilig’, 2018); • 48 uur een termijn is die enerzijds aansluit bij wat in Nederland gangbaar is en anderzijds rekening houdt met een goede voorbereiding (Demonstreren ‘Bijkans Heilig’, 2018); • bij een grote gemeente, waar demonstraties dagelijkse kost zijn, de termijn net iets korter is dan in gemeenten waar een protest bijna nooit voorkomt (Demonstreren ‘Bijkans Heilig’, 2018); • in Den Haag, waar demonstraties dagelijkse kost zijn, de termijn om een demonstratie aan te melden tegenstrijdig lang is vergeleken met de andere G4.

verzoekt het college: • de termijn om een demonstratie in Den Haag te melden te verkorten naar hoogstens 2 dagen (2 x 24 uur); • dit zo snel mogelijk te realiseren en de raad daarover te informeren; en gaat over tot de orde van de dag.

Motie H.5 HSP Geen belastingvoordelen voor de fossiele industrie. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van de Demonstratie A12; constaterende, dat: • het demonstratierecht in Nederland onder druk staat (Amnesty International, 2022 & College voor de Rechten van de Mens, 2023); • burgerlijke ongehoorzaamheid een belangrijk democratisch middel is om politieke veranderingen teweeg te brengen; • uitingen van burgerlijke ongehoorzaamheid tijdens de blokkadeactie van de A12 vreedzaam zijn verlopen; overwegende, dat: • Nederland het Klimaatakkoord van Parijs heeft ondertekent en zodoende zich moet inspannen om in 2050 de stijging van de gemiddelde wereldtemperatuur te beperken tot ruim onder 2 graden Celsius, en bij voorkeur tot maximaal 1,5 graden Celsius; • de onthulling dat de Nederlandse overheid de fossiele industrie jaarlijks subsidieert met 17,5 miljard euro, burgers heeft geschokt, aangezien de huidige inzet en investeringen om de 38

• • •

energietransitie vorm te geven in geen enkele verhouding staan tot wat nodig is om onder 1,5 graad opwarming te blijven; wetenschappers waarschuwen dat het huidige energiebeleid zeker 2,7 of 3 graden opwarming tot gevolg heeft; overschrijding van 2 graden opwarming leidt tot gevaarlijke klimaatverandering en onomkeerbare desastreuze gevolgen; de Nederlandse regering hierdoor direct een halt moet toeroepen, zodat fossiele bedrijven gedwongen worden zich volledig te wijden aan schone energie, en de Nederlandse regering hiermee daadwerkelijk opvolging geeft aan het Klimaatakkoord van Parijs;

verzoekt het college: • een oproep te doen richting het Rijk om direct te stoppen met belastingvoordelen voor de fossiele industrie; • de raad hierover te informeren; en gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Faïd worden de volgende moties (H.6 HSP en H.7 HSP) ingediend:

Motie H.6 HSP Tijdig én schriftelijk besluiten communiceren naar organisatoren (laagdrempelige kennisgeving demonstraties) De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van de Demonstratie A12; constaterende, dat: • organisatoren van demonstraties die geruime tijd van tevoren een demonstratie hebben gemeld bij de burgemeester van Den Haag, soms zeer kort voor aanvang van de demonstratie beperkingen, voorschriften of aanwijzingen opgelegd krijgen; • dit de mogelijkheid belemmert om nog een voorlopige voorziening aan te kunnen vragen bij de bestuursrechter, en daarmee het recht om te demonstreren bemoeilijkt; overwegende, dat: • het demonstratierecht in Nederland onder druk staat (Amnesty International, 2022 & College voor de Rechten van de Mens, 2023); • een kennisgeving de overheid de kans biedt om het demonstratierecht zo goed mogelijk te beschermen en het daarom belangrijk is deze procedure zo eenvoudig en toegankelijk mogelijk te maken (Demonstreren ‘Bijkans Heilig’, 2018); van mening, dat: • de kennisgevingsprocedure bij demonstraties om afspraken gaat waar burgers én overheid zich aan dienen te houden; • het ongewenst is dat wanneer burgers zich aan de afspraak houden (ruim voor de aanmeldtermijn van 4 x 24 uur een melding doen van een demonstratie), en de overheid dit niet reciproceert (door niet tijdig te communiceren naar de

organisatoren); • afspraak is afspraak; verzoekt het college: • om besluiten tijdig én schriftelijk te communiceren richting de organisatie van een demonstratie, die ruim van tevoren is aangemeld; • Indien 2 weken of langer vooraf is aangemeld, dan zo spoedig mogelijk maar uiterlijk een week, oftewel vijf werkdagen, voor de dag van de demonstratie akkoord te geven of eventuele beperkingen, voorschriften, aanwijzingen c.a. op te leggen, zodat organisatoren een reële 39

•

mogelijkheid hebben een verzoek tot een voorlopige voorziening bij de bestuursrechter in te dienen, indien deze essentieel blijkt voor hen; dit zo snel mogelijk te realiseren en de raad daarover te informeren;

en gaat over tot de orde van de dag. Motie H.7 HSP “Ik wil niet melden bij de popo!” (laagdrempelige kennisgevingsprocedure demonstraties De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van de Demonstratie A12; constaterende, dat: • de kennisgevingsprocedure bij demonstraties in Den Haag via de politie verloopt; • het e-mailadres voor de kennisgevingsprocedure luidt conflict-en-crisisbeheersing.denhaag@politie.nl, terwijl burgers die demonstraties vooraf melden uitgaan van een vreedzaam protest, en woorden zoals ‘conflict en crisisbeheersing’ en ‘politie’ niet mogen leiden tot een ‘chilling effect’, oftewel een hoge drempel vormen binnen de kennisgevingsprocedure; • de Nationale Ombudsman in zijn rapport (2018) de gemeente al heeft gewezen op dit ‘chilling effect’; • waar Den Haag de kennisgevingsprocedure via de politie laat verlopen, andere steden dit via de gemeente laten behandelen; overwegende, dat: • het demonstratierecht in Nederland onder druk staat (Amnesty International, 2022 & College voor de Rechten van de Mens, 2023); • de burgemeester demonstraties niet primair als een veiligheidsrisico, maar als de uitoefening van een mensenrecht hoort te behandelen; • wanneer de gemeente demonstranten uitnodigt om hun demonstratie aan te melden aan de hand van een laagdrempelige kennisgevingsprocedure, geen onnodige informatie opvraagt en

optimale omstandigheden creëert voor een gelijkwaardig en open gesprek; • beide partijen zich zodoende goed kunnen voorbereiden, wat de kans vergroot op een soepel verloop van de demonstratie, waarbij het uitgangspunt is dat de demonstratie vreedzaam is; verzoekt het college: • te stoppen met de kennisgevingsprocedure van demonstraties via Politie Haaglanden; • deze via de gemeente te laten verlopen, waarbij de gemeente getrainde medewerkers heeft die goed op de hoogte zijn van het demonstratierecht, die beschikbaar zijn voor overleg met en ondersteuning van organisatoren van demonstraties; • dit zo snel mogelijk te realiseren en de raad daarover te informeren; en gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Zaterdag 28 januari was een blamage voor de burgemeester van Den Haag. Stoere praatjes en terechte preventieve arrestaties vooraf ten spijt trok een bonte stoet van mentaal gemankeerde hippieachtige dreadlockweirdo's de A12 op. De klimaatideologie is een religie geworden met religieuze believers die elkaar opstoken. Afgelopen week zat een bekende Extinction Rebellion-activist, die mevrouw in die rolstoel, op Radio 1 te fantaseren zichzelf op te offeren voor het klimaat. Haar fysieke beperkingen bleken de minste te zijn, maar zover is het dus gekomen: martelaars voor het klimaat.

En niemand die zo'n vrouw terechtwijst en mentale hulp aanbiedt om haar weer met beide benen op de aarde te zetten. Stop deze giftige klimaatideologie en handhaaf de wet. We zagen 40

vorige week de VVD, Hart voor Den Haag en nog een andere partij in de media van leer trekken tegen die ambtenaar die was aangehouden bij het protest voor het VVD-hoofdkantoor. Ik vond het niet per se heel erg problematisch dat die vrouw zichzelf had vastgelijmd. Ik vind het heel problematisch dat dat de ideologische achtergrond is van ambtenaren die dit college adviseren, het college waar onder anderen mevrouw Van Basten Batenburg politieke steun aan verleent. Eigenlijk zit ze hier vandaag allemaal praatjes te houden, terwijl nota bene haar eigen college dit allemaal aanjaagt. Robert Barker (PvdD). Voorzitter, een punt van orde. De heer Kruis maakt de hele tijd persoonlijke aantijgingen richting de demonstranten, maar ook richting een ambtenaar. We hebben afgesproken dat we dat niet gaan doen; dat staat in de gedragscode. Ik zou u als voorzitter willen vragen om daarop te handhaven. De voorzitter. Daar is het en ander over gezegd. De burgemeester heeft daar ook wat over gezegd en dat is ook in de media gekomen. Dit is wel onderdeel van het publieke debat geworden, omdat het ook in de media gekomen is en er vragen over gesteld zijn. In die zin wil ik dat nu wel toestaan, natuurlijk met de uitzondering dat het niet te persoonlijk gaat worden, maar het is onderdeel geworden van het publieke debat.

Om daar nu vervolgens het zwijgen toe te doen, dat lijkt me ook niet helemaal recht doen. Robert Barker (PvdD). Dat is niet wat we hebben afgesproken. We hebben niet afgesproken dat als de VVD een ambtenaar voor de bus gooit, dat dan in dit gremium herhaald kan worden. Volgens mij hebben we gedragsregels afgesproken. Een gedragsregel is dat we ambtenaren niet persoonlijk aanspreken, dus daar moet u als voorzitter op handhaven. Anders hebben we een ander probleem, want dan moeten we de gedragscode gewoon uit het raam flikkeren. De voorzitter. Laten we dit op een nette en ordentelijke wijze afhandelen. Wie wil daar ook nog wat over zeggen? Hera Butt (GroenLinks). Eigenlijk hetzelfde wat de heer Partij voor de Dieren al aangeeft. We gaan het hier niet over ambtenaren hebben of op de persoon. Inmiddels heeft de burgemeester de vragen van de Partij voor de Dieren en GroenLinks beantwoord en een duidelijke lijn geschetst, ook in antwoord op de vragen die door de VVD, Hart voor Den Haag en het CDA zijn gesteld. Dus volgens mij is dit geen punt van discussie meer. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zou u graag even willen corrigeren. Het is niet in het publieke debat gekomen omdat er vragen zijn gesteld. Er zijn vragen gesteld over een artikel dat reeds in een krant stond. De voorzitter. Dat is een correcte aanvulling.

Daarmee is het onderdeel van het publieke debat en mag daar best wel wat over gezegd. Er worden geen namen genoemd, er wordt niemand op die manier persoonlijk aangesproken, maar het is wel onderdeel van het publieke debat. Dat kunnen we leuk vinden of niet leuk vinden, maar dat poets ik bij dezen als voorzitter niet weg. En ik weet zeker dat de heer Kruis daar op een nette manier mee om zal gaan in zijn vervolg. Mevrouw Faïd, heeft u een punt van orde? Fatima Faïd (HSP). Ja, want we zijn natuurlijk nog helemaal niet klaar. Ik wil nu wel even weten wat voor zin zo'n fractievoorzittersoverleg dan heeft. We hebben daar afgesproken dat we dit soort dingen niet gaan doen. Dat is heel duidelijk. De burgemeester was daar helder over. Dan kan het niet zo zijn dat u als, zeg ik een beetje onbeleefd, invliegende voorzitter ineens iets heel anders gaat zitten bedenken. We hebben afgesproken dat we hier geen mensen voor de bus gaan gooien en ik vind dat u zich daaraan moet houden. Anders heb ik daar echt hele grote problemen mee. De voorzitter. Wat is het concrete voorstel, mevrouw Faïd?

41

Fatima Faïd (HSP). Ik denk dat meneer Kruis heel goed in staat is om zijn fantastische verhaal af te maken zonder allerlei mensen te beledigen of voor de bus te gooien, en ambtenaren gewoon niet te noemen. Dat lukt hem vast wel. De voorzitter. Dan gaan we dat eens aanhoren, meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Dat vraagt mevrouw Faïd zeker niet aan de minste, maar het punt is dat ik haar helemaal niet voor de bus heb gegooid. Ik heb gezegd dat ik het er niet mee eens ben dat zij ontslagen zou moeten worden, zoals de VVD en Hart voor Den Haag voorstelden. Ik vond dat helemaal niet. Ik heb liever dat ze vastgeplakt zit aan het asfalt dan dat ze hier in het gemeentehuis onze wethouder adviseert met al die waanzin. Mij hebt u niet horen zeggen dat ze ontslagen moest worden. Hera Butt (GroenLinks). Ik wil de voorzitter toch weer vragen om er rekening mee te houden dat we hier niet over individuele ambtenaren gaan discussiëren, want dat gaat gewoon lekker door. Ik vraag de voorzitter dus om nu echt in te grijpen. De voorzitter. Ik ga hier nu één ding over zeggen en dan ben ik er wat dat betreft wel klaar mee. De heer Kruis zegt wat hij zegt en dat is onderdeel van het publieke debat omdat het in de media heeft gestaan. Dat mag hij ook best doen. Daar mag u allemaal op interrumperen.

Volgens mij hebben we hier 44 mensen tegenover de heer Kruis zitten die daar uitstekend toe in staat zijn. Laat dat zien. Maar mensen het woord ontnemen op basis van iets wat in de media verschenen is en daarmee geen recht doen aan de actualiteit van dit debat, dat ga ik als voorzitter niet doen. Fatima Faïd (HSP). Ik merk dat ik daar toch echt heel veel problemen mee heb, omdat ik toch vind dat uw persoonlijke mening nu een beetje aan het doorklinken is. Niemand ontneemt meneer Kruis het woord. We hebben afgesproken - dat is sowieso een ongeschreven regel - dat we niet over individuele ambtenaren gaan praten en u moet dat gewoon handhaven. Het is helemaal niet interessant wat u daarvan vindt als voorzitter. De voorzitter. Dat heb ik ook niet gezegd. Ik heb slechts gezegd dat het onderdeel is van het publieke debat omdat het in de media gestaan heeft. Dat heb ik gezegd en ik ga er verder geen discussie over voeren. De heer Barker mag nog één keer wat zeggen en dan gaat de heer Kruis straks verder met zijn betoog. Robert Barker (PvdD). Ik wil nog één keer u vragen als voorzitter om de heer Kruis maar ook uzelf eraan te herinneren aan wat in de gedragscode is afgesproken en dat het ook uw rol als voorzitter is om u daaraan te houden en ook mensen in het debat zich daaraan te laten houden.

Ik zou u nog één keer willen vragen om de rol als voorzitter te pakken die ook in de Gemeentewet aan u is toebedeeld en u daaraan te houden. De voorzitter. Dat ga ik keurig doen, meneer Barker. Maar zoals gezegd is de ambtenaar onderdeel geweest van het publieke debat. We hebben hier hele debatten gevoerd over ambtenaren, bijvoorbeeld iemand van DSO die ook een ambtenaar is. Daar hebben we toen ook debatten over gevoerd, omdat dat onderdeel was van het publieke debat omdat het in de media verschenen was. Daar hebben we het nu over. De heer Kruis gaat gewoon zijn betoog vervolgen en ik weet zeker dat hij dat op een nette manier gaat doen. Mocht dat langs het randje gaan, dan ga ik als voorzitter ingrijpen. Mocht het allemaal politiek zijn, dan kunt u als 44 goede tegenstanders die u allemaal bent - anders had u hier niet gezeten - interrumperen. Sebastian Kruis (PVV). Wat een politieke huilstruiken allemaal. Blijkbaar wordt hier het woord 'ambtenaar' verboden verklaard, maar ik sprak haar niet aan. Ik maakte een sneer naar de VVD. Die ambtenaar mag wat mij betreft in dienst blijven; dat zei ik net al. Ik heb die ambtenaar dus nergens op aangesproken. Het woord 'ambtenaar' mag wat mij betreft gewoon gebruikt worden. Maar als ik zie

42

hoe kleinzielig ze allemaal reageren hier in de zaal, snap ik wel waarom ze zelf te laf zijn om op de A12 te gaan zitten. Maar goed, waar was ik? Zoals ik al zei, moeten we deze giftige klimaatideologie stoppen en de wet handhaven. Ook vorige maand werd een verbod uitgevaardigd. Demonstreren in Den Haag? Ja, graag. Op de A12? Nee. Wie aankondigt strafbare feiten te gaan plegen, mag wat ons betreft preventief gearresteerd worden. De burgemeester en het OM besloten dit ook te doen. De grootste groene hitsers werden opgepakt. Maar wat er toen gebeurde, was ongekend. Linkse politici, ondersteund door de kliek van het Hilversumse Mediapark, trokken alle registers open en begonnen met een groot offensief in fake news media en talkshows om de kant te kiezen van de klimaatterreur. De media sympathiseren niet alleen met Extinction Rebellion; zij zíjn Extinction Rebellion. Die hele machine, die hele giftige linkse machinatie kwam in beweging om schande te spreken van de arrestaties. Ik denk dat de burgemeester zó geschrokken is van de manier waarop politieke vrienden en bekenden zich tegen hem keerden dat hij besloot voor zaterdag 28 januari zelf alvast de snelweg te sluiten voordat het klimaatrapalje de weg opging. Niets geen wegversperringen, geen ME-linies, maar een grote rode loper uitgerold door de VVD-burgemeester. Een afgang voor het gezag.

Urenlang waren vervolgens honderden agenten bezig om de vrienden van meneer Barker en mevrouw Butt van het asfalt te halen. Agenten die ook ingezet hadden kunnen worden om de straatterreur in Den Haag te bestrijden. Maar nee, ze sleepten uren- en urenlang allerhande hippies van het asfalt: het gevolg van de operationele fouten van de VVD-burgemeester. Want waarom is de aanlooproute, zoals ik eerder al heb voorgesteld, niet geblokkeerd door politielinies? Vorige keer bitste de burgemeester mij toe dat ik me als raadslid niet zou moeten bemoeien met operationele zaken. Maar u weet als geen ander: mijn kompas is gezond verstand. Om de burgemeester richting te geven, heb ik een motie voorbereid die als volgt luidt: constaterende dat het college voor de vorige Extinction Rebellion-demonstratie de rode loper uitrolde voor de geitenwollensokkenklimaatfantasten, overwegende dat dit een urenlange onnodige snelwegblokkade tot gevolg had, verzoekt het college hekken te plaatsen langs de toegangswegen tot de Utrechtsebaan om een vrije doorgang te blokkeren. En die hekken mogen wat mij betreft ook onder hoogspanning staan. Ik zie dus zelf ook zeer gespannen uit naar de eerste beelden. Graag hoop ik … Ik wilde het woord 'graag' noemen, maar ik ben niet zo heel blij meer. Het punt is dat ik geen zin heb in weer een urenlange blokkade. Links denkt dat ze alle registers los kunnen trekken.

We zagen vorige maand dat onder anderen activisten van Extinction Rebellion maar ook Kamerleden van GroenLinks en ander tuig van plan waren om te gaan filosoferen over het al dan niet gebruiken van geweld voor dit hele klimaatverhaal. Daar is dan vervolgens geen enkel woord van kritiek over in de media, helemaal niets en niemand, behalve De Telegraaf. En dat vindt iedereen maar normaal. Dat is dus het punt. Stel je voor dat je het om zou draaien, ook al die linkse partijen hier vandaag die zo'n grote mond hadden over hoe belangrijk ze het wel niet vonden dat er kon worden gedemonstreerd in Den Haag. Toen bijvoorbeeld Pegida wilde demonstreren in de Haagse Schilderswijk, hoorde ik al die linkse partijen niet toen dat destijds werd verboden door de burgemeester. Links is zo hypocriet als het maar zijn kan. Ze zijn alleen maar bezig voor hun eigen wereldje. Iedereen met een alternatief geluid moet worden gecanceld of de mond worden gesnoerd. Dat zie je hier vandaag ook. Bij het idee dat het alleen al riekt naar kritiek op een ambtenaar met wie ze sympathiseren hangen ze allemaal aan een interruptiemicrofoon met het verzoek om mij de mond te snoeren. Ik laat me helemaal niet de mond snoeren en zeker niet door de heer Barker en mevrouw Faïd, maar het toont wel aan hoe hypocriet ze zijn.

Daar moeten we als gemeenteraad - ik voel me gesteund door een ander, meneer Dubbelaar zo meteen - zeker niet de ogen voor sluiten. Ik zie er zeer naar uit om aankomende zaterdag de vrije doorgang te zien bij de A12 en ik reken erop dat de burgemeester mij deze keer niet teleurstelt. De voorzitter. Door de heer Kruis wordt de volgende motie (H.9 PVV) ingediend:

Motie H.9 PVV Hekwerk langs de Utrechtsebaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van Demonstratie A12 (RIS314474) . 43

Constaterende, dat: • het college voor de vorige Extinction Rebellion demonstratie de rode loper uitrolde voor de geitenwollensokken klimaatfantasten. Overwegende, dat: • dit een urenlange onnodige snelwegblokkade tot gevolg had. Verzoekt het college: • hekken te plaatsen langs de toegangswegen tot de Utrechtsebaan om een vrije doorgang te blokkeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Hart voor Den Haag is niet links en Hart voor Den Haag is niet rechts. Wij zijn de lokale politieke partij van Den Haag. Wij worden dan ook niet gestuurd door een landelijk partijbureau. Hart voor Den Haag kijkt dan ook heel pragmatisch tegen dit onderwerp aan. Een demonstratie is geen vrijbrief voor het plegen van strafbare feiten. Het blokkeren van een rijksweg is een misdrijf, strafbaar volgens artikel 162 van het Wetboek van Strafrecht. Daar kunnen we lang over spreken. Naar onze mening wordt daar terecht tegen opgetreden. In de commissie Bestuur hebben we uitvoerig gesproken over de klimaatactivisten en de criminele organisatie Extinction Rebellion. Het structurele gebruik van de A12 als demonstratieplek is wat Hart voor Den Haag betreft onacceptabel. Robert Barker (PvdD).

Waaruit blijkt dat Extinction Rebellion een criminele organisatie is? Worden ze vervolgd daarvoor? Zou de heer Dubbelaar daar iets over kunnen zeggen? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Worden ze vervolgd daarvoor? We hebben die discussie in de commissie al gehad. Volgens mij kreeg ik toen ook een interruptie van de heer Barker. Er zijn meerdere mensen bij Extinction Rebellion die er trots op zijn dat ze al tientallen keren zijn gearresteerd en veroordeeld. Tenminste, nog niet zo vaak veroordeeld, maar wel een aantal keren. Robert Barker (PvdD). Dus wat de heer Dubbelaar betreft is het zo dat als je aangehouden of veroordeeld wordt, de organisatie waar je lid van bent een criminele organisatie? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik heb tijdens de commissie artikel 140 Wetboek van Strafrecht ook al geciteerd: een groep mensen die samenwerkt met het oogmerk misdrijven te plegen. Een groep kan al als criminele organisatie aangemerkt worden als zij nog geen misdrijf begaan heeft. Het is voldoende als het oogmerk bewijsbaar is. De voorzitter. Meneer Barker, de derde maal. Robert Barker (PvdD). Dan ben ik benieuwd, gegeven de uitspraak van de heer Dubbelaar over een criminele organisatie, of je onschuldig bent tot het tegendeel bewezen is. Er is geen veroordeling en er is geen rechter aan te pas gekomen.

De heer Dubbelaar doet deze uitspraak, maar is die niet een beetje voorbarig, gegeven dat er geen veroordeling maar ook geen verdachte is en dat het OM ook geen aanklacht heeft daarover? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik begon in de commissie bijvoorbeeld al over Lucas W. Dat is gewoon een recidivist. We kunnen daarover van mening verschillen, maar dat is gewoon een vaststaand feit.

44

De voorzitter. U vervolgt uw betoog. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Wat Hart voor Den Haag betreft wordt de Wet maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en ernstige overlast, afgekort de voetbalwet, ingezet om klimaatactivisten te weren uit Den Haag. Uit de beantwoording in de commissie bleek dat de burgemeester er nog niet aan wil. Waarom eigenlijk niet, burgemeester Van Zanen? Tot slot nog enkele concrete vragen. Waarom slechts 25.000 demonstranten toestaan in het Zuiderpark? Hoe wordt zo'n afweging gemaakt? Parkpop trok de laatste jaren zo'n 200.000 bezoekers. Het Zuiderpark lijkt dus groot genoeg te zijn. Van hoeveel personen is nu daadwerkelijk de identiteit vastgesteld bij de vorige klimaatdemonstratie? Klopt het dat er alleen foto's van arrestanten zijn genomen? Waarom is dat? Ik heb er in de commissie naar gevraagd; ik heb de antwoorden daarop helaas nog niet gezien. Hoeveel boetes zijn er uitgedeeld voor het niet kunnen tonen van een geldig legitimatiebewijs? Ik meen dat er ruim 700 mensen zijn gearresteerd maal € 90. Hoeveel personen worden er strafrechtelijk vervolgd voor overtreding van de Wom? Tot slot roept Hart voor Den Haag op om het zaterdag vooral netjes te houden. Iedereen weer veilig thuis, ook Kastanje. Marieke van Doorn (D66).

Zou die voetbalwet waar de heer Dubbelaar over spreekt dan ook moeten worden toegepast op de achterban waar de heer Van den Oever bij Ongehoord Nederland het vanmiddag over had, als het zo zou zijn dat die niet luisteren naar Farmers Defence Force? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voordat ik naar deze vergadering ging, zat ik bij de VNGvergadering. Ik kwam hierheen racen en zat toen hier in een vergadering, dus ik heb geen flauw idee waar mevrouw Van Doorn het over heeft. Marieke van Doorn (D66). Ik kan het clipje ook even doorsturen. Het is een kijktip. U moet het echt even bekijken en dan zien of de voetbalwet wat u betreft alleen op klimaatactivisten van toepassing zou moeten zijn. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik constateer dat D66 oproept om naar Ongehoord Nederland te kijken. Oké, waarvan akte. De voorzitter. Die dansen de horlepiep in Hilversum op dit moment, denk ik. Marieke van Doorn (D66). Voorzitter. Je moet altijd alle kanten van een zaak goed bekijken. De D66-fractie heeft waardering voor de moeilijke keuzes die de burgemeester en zijn team hebben gemaakt om de veiligheid van eenieder te waarborgen aankomende zaterdag. Bewoners rondom het Zuiderpark kregen het al Spaans benauwd van alleen al de gedachte dat er misschien honderden of wel duizenden tractoren via hun woonwijken richting het Zuiderpark zouden trekken, en dat is zeer begrijpelijk.

Zwaar landbouwmaterieel hoort niet thuis in straten waar tienduizenden mensen aan wonen en langsfietsen en waar kinderen moeten oversteken, laat staan in een stadspark met alle schade aan flora en fauna van dien. De D66-fractie was daarom heel blij om te lezen dat Farmers Defence Force de achterban oproept om de trekker zaterdag op het erf te laten staan. Alleen zagen we dus via dat onvolprezen Ongehoord Nederland TV helaas een hele andere boodschap van meneer Van den Oever van Farmers Defence Force. Veel Hagenaars woonachtig in het centrum en in Haagse Hout, ikzelf ook, hebben nog levendige herinneringen aan losgeslagen tractoren die met een rotvaart door de stad reden tijdens eerdere boerendemonstraties. Met deze slechte ervaringen in het achterhoofd zal het verbod op tractoren streng gehandhaafd moeten worden indien nodig, en daar moeten we op voorbereid zijn. Wij lazen in de krant over legermaterieel en horen graag van de burgemeester of hij inderdaad bereid is om dit in te zetten indien nodig, want daar las ik niks over in de brieven. Daarmee sluit ik me aan bij de vragen van onder anderen mevrouw Van Basten Batenburg. De D66-fractie roept de burgemeester vandaag vooral op, voor zover hij dat niet al van plan was, om er zorg voor te dragen dat de genomen veiligheidsmaatregelen voor alle demonstranten in de 45

stad worden gehandhaafd. Of je nu een bezorgde boerenactivist bent of een bezorgde klimaatactivist, of je de weg blokkeert met je lichaam of met een tractor, dat moet niet uitmaken. Iedereen is voor de wet gelijk. D66 hamert zo op gelijke monniken, gelijke kappen omdat bij de blokkade van Extinction Rebellion op de A12 in januari ruim 700 klimaatactivisten werden gearresteerd, terwijl bij eerdere boerenacties ook wegen werden geblokkeerd zonder dit soort hoge arrestatiecijfers. De arrestatiekloof tussen boeren en klimaatactivisten vinden wij zorgwekkend, omdat daarmee het recht van de sterkste lijkt te winnen van het recht op gelijke behandeling. Dat ondermijnt het vertrouwen in de overheid en in de rechtsstaat. 11 maart wordt daarom een belangrijke dag voor de rechtsstaat. Het is een grondrecht om te demonstreren voor iedereen: voor boeren, voor klimaatactivisten en ook voor ambtenaren. Graag zou ik de collega's in de raad willen oproepen zich in het vervolg niet meer over individuele ambtenaren uit te laten op sociale media en in de media. Ten eerste zijn wij als raad niet de personeelschef van individuele ambtenaren. En hun werk met naam en toenaam bespreken in een openbaar forum is niet hoe je met mensen hoort om te gaan, zo stelt ook artikel 3 uit de gedragscode voor gemeenteraadsleden. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

Is D66 bekend met de Ambtenarenwet, artikel 125a? Marieke van Doorn (D66). Ik ben bang dat mevrouw Van Basten Batenburg me even moet souffleren wat daar precies in staat, want ik ken het wetboek niet uit mijn hoofd. Lotte van Basten Batenburg (VVD). 'De ambtenaar dient zich te onthouden van het openbaren van gedachten of gevoelens of van de uitoefening van het recht tot vereniging, tot vergadering en tot betoging, indien door de uitoefening van deze rechten de goede vervulling van zijn functie of de goede functionering van de openbare dienst, voor zover deze in verband staat met zijn functievervulling, niet in redelijkheid zou zijn verzekerd.' Marieke van Doorn (D66). Dank u wel. En wat is uw vraag? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Mijn vraag is of u bekend bent met dat artikel. Het antwoord daarop was nee, denk ik. Nu heeft u er kennis van genomen. Bent u het met de VVD eens dat dit een beperking oplegt aan de vrijheid van betoging voor ambtenaren? Marieke van Doorn (D66). Nee, dat ben ik niet met de VVD eens. Ambtenaren hebben dezelfde grondrechten als iedereen. Er zijn hier ook mensen in de gemeenteraad die zelf ambtenaar zijn en misschien op een terrein werken dat zich wel of niet verenigt met de kleur van de politieke partij. Dat is lastig voor ambtenaren, denk ik.

Maar ik vind dat wij pal moeten staan voor de grondrechten van ambtenaren, en het demonstratierecht hoort daarbij. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat recht deelt mijn fractie uiteraard volledig. Echter, als D66 aangeeft het niet eens te zijn dat dit een beperking oplegt, dan ontkent u deze wet. Want hier staat 'dient zich te onthouden van'. Marieke van Doorn (D66). Wij kijken daar echt heel anders tegen aan dan de VVD. Hera Butt (GroenLinks). Is D66 het met GroenLinks eens dat het artikel dat zojuist is genoemd gaat over iets tussen de werkgever en de werknemer en dat D66 daar verder niet heel veel over te vinden heeft in dit geval? Marieke van Doorn (D66). Ja, eigenlijk wel. Wij gaan er gewoon echt helemaal niet over als raadsleden. Het college heeft de bevoegdheid om als werkgever op te treden, dus het is meer een filosofische discussie dan dat die werkelijk een praktische impact heeft, denk ik. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Als D66 dat van mening is, is D66 dan ook van mening dat partijgenoten en wethouders van haar dan ook niet meer positief moeten twitteren over ambtenaren? 46

Marieke van Doorn (D66). Misschien niet met naam en toenaam, maar positief twitteren over ambtenaren in zijn algemeenheid lijkt me juist hartstikke goed. Ik denk dat wij ambtenaren moeten koesteren. Ik denk dat we echt heel trots moeten zijn op de ambtenaren die hier werken, die geweldig werk voor ons doen. Het lijkt mij dus prima om hen in algemene zin af en toe positief in het zonnetje zetten. Dat hebben ze wel verdiend. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Begrijp ik goed dat D66 zich opstelt als een of andere twitterpolitie of zo en dus voor ons gaat bepalen dat wij alleen positief over ambtenaren mogen twitteren en niet negatief? Marieke van Doorn (D66). Nee, ik vraag aan de collega's of zij nog een keertje willen kijken naar de gedragscode voor raadsleden. Ik was voor die gedragscode al hier in de raad, maar de nieuwe raadsleden hebben die gekregen toen ze hier kwamen, bijna een jaar geleden. Ik heb die er ook eens op nageslagen. In artikel 3 staat dat wij mensen die zich niet kunnen verdedigen in het publieke debat niet aanspreken, zeker niet op de persoon en zeker niet in negatieve zin. De voorzitter. De heer Dubbelaar, voor de laatste maal. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Vooropgesteld, Hart voor Den Haag is echt gek op onze ambtenaren. Daar moeten we heel zuinig op zijn. Het zijn hardwerkende mensen die heel veel doen voor onze stad.

Maar het is een beetje gek als D66 hier nu gaat lopen roepen dat wij daar niet over naar buiten mogen treden, maar alleen als het positief is. Dat is een gekke situatie. Marieke van Doorn (D66). Ik zei: alleen als het niet op de persoon over één individuele specifieke ambtenaar gaat, maar in algemene zin. En ik zei: we hebben met elkaar een gedragscode voor raadsleden, waarin in artikel 3 staat dat wij dat niet gaan doen om verschillende hele goede redenen. Daar wees ik op. De voorzitter. U vervolgt uw betoog. Marieke van Doorn (D66). Ik wees erop dat vertrouwen in de overheid en in de rechtsstaat een belangrijke factor is in al deze demonstraties en dat persoonlijke aanvallen dat vertrouwen niet versterken. Het college heeft de bevoegdheid om ambtenaren, niet zijnde de griffier, te schorsen of te ontslaan. Wij niet als gemeenteraad; dat zei ik net ook al. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik hoor D66 iets zeggen over vertrouwen in de overheid. Ik vraag me af of dat vertrouwen in de overheid niet ook geschaad wordt als ambtenaren de wet breken. Ik zeg dat in algemene zin, wil ik erbij vermelden. Marieke van Doorn (D66). Ik denk dat als politici de wet breken, dat duidelijker schade toebrengt aan het vertrouwen in de overheid.

Want ambtenaren zijn in principe anoniem, tenzij wij als politici besluiten ons niet aan de gedragscode te houden en ze voor de leeuwen te gooien in de media. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Of tenzij ze zelf besluiten zich niet aan de wet te houden en zelf verschijnen in de media. Is D66 het met mij eens dat daar misschien iets begint van een publiek debat op het moment dat je iets doet waarvan je weet dat je daarmee in de krant terechtkomt en sterker nog, als dat eigenlijk een doel is van wat je op dat moment doet? Dat vraag ik wederom in algemene zin. Marieke van Doorn (D66). Ik weet het niet. Het wordt mij nu toch wel weer persoonlijk, want dan ga je een aanname doen over de gedachten van weer die ene persoon. Daar wil ik het juist eigenlijk niet over hebben. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg, de derde maal.

47

Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dit staat gewoon in openbare uitingen van organisaties die dit organiseren: dat ze dit doen om meer aandacht te krijgen. Dat zeggen ze ook zelf. Ze doen het dus moedwillig, omdat ze weten dat ze worden opgepakt en daarmee meer aandacht krijgen voor de zaak waar ze aandacht voor willen vragen. Marieke van Doorn (D66). Dan heeft u het over de organisaties achter dit soort protesten, maar ik begrijp nu even de vraag niet meer. Sorry. De voorzitter. Die mag u verduidelijken, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Als je besluit om mee te doen aan zo'n actie, dan weet je dat daar foto's van gemaakt worden en dat je in de krant komt. Dus je brengt jezelf in de publiciteit daarmee. Als ik zou besluiten dat ik mee zou lopen, de A12 op, dan weet ik dat ik daar op de foto gezet word en waarschijnlijk ook nog op camerabeelden word gevat. Dan breng ik mezelf in dat publieke debat en dan kan ik daar ook op aangesproken worden, want dan heb ik zelf die keuze gemaakt. Marieke van Doorn (D66). Dat is dus wel het verschil tussen een politieke figuur en een ambtenaar. Wij zijn publieke figuren. Mevrouw Van Basten Batenburg is ook ambtenaar, maar ik neem aan dat zij bedoelde in haar hoedanigheid als politicus. Dat is echt een verschil en dat moeten we hier ook blijven maken. Voor D66 is dat echt het verschil.

Politici kunnen daarop worden aangesproken, wethouders kunnen daarop worden aangesproken, maar ambtenaren gewoon niet. Zo hebben we ook met elkaar in de gedagscode afgesproken. De voorzitter. Ik heb nog een aantal interrupties. Ik wil wel opgemerkt hebben dat we op dit moment ook weer over de ambtenaar spreken waar net een enorm dispuut over ontstond. Ik vind dat prima, want ik draag het levendige debat een warm hart toe, maar daar gaan we dan ook wel mee door. Janneke Holman (PvdA). Ik wilde precies zeggen dat ik het een heel lelijk debat vind worden. Volgens mij moeten we hier gewoon concluderen dat dit een zaak is tussen de gemeente als werkgever en de werknemer. Ik vind het jammer dat de VVD hier wat mij betreft allemaal hele rare uitspraken doet waar ik de VVD niet op kan bevragen, omdat ze daar in haar eigen inbreng niet op is ingegaan. Ik hoop dat D66 dat met mij eens is. Marieke van Doorn (D66). Ik ben het eens met mevrouw Holman. We moeten het hebben over andere zaken dan individuele ambtenaren, want we gaan er niet over en we hebben dat met elkaar afgesproken. Hera Butt (GroenLinks).

Is D66 het met mij eens dat op het moment dat er een discussie is over ambtenaren - het maakt niet uit welke - het mogelijk plegen van een strafbaar feit nog steeds een integriteitskwestie zou kunnen zijn, maar tussen de werkgever en de werknemer, en dus nog steeds niet iets van de raad is? Marieke van Doorn (D66). Helemaal. Dat zei ik net. Wij gaan er dus niet over. Meneer Kruis nog? De voorzitter. Ik had mevrouw Van Basten Batenburg. Had u een nieuw punt? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Er werd zo-even iets gezegd over de VVD, dus daar zou ik graag op willen reageren. Ik vind het wel belangrijk dat duidelijk is dat ik reageer op opmerkingen die gemaakt worden in het debat. Ik heb er zelf inderdaad voor gekozen om daar op dit moment niets over te zeggen. De beantwoording van de schriftelijke vragen staat op de lijst van ingekomen stukken van de commissie Bestuur. Wellicht zullen we die dan agenderen. De voorzitter. En dat lijkt me precies de juiste route. U vervolgt uw betoog, mevrouw Van Doorn.

48

Marieke van Doorn (D66). Dit alles gezegd hebbende, resten mij nog drie vragen aan de burgemeester. Deze vragen zijn nadrukkelijk niet bedoeld om iets af te doen aan de afwegingen van de burgemeester en het eigenstandige mandaat dat hij heeft, maar om die afwegingen beter te begrijpen. Ten eerste iets wat ook al eerder is gevraagd. Hoeveel bussen worden er verwacht richting het Zuiderpark voor de boerenmanifestatie, hoe rijden ze richting het Zuiderpark en waar parkeren ze ze allemaal? Ten tweede in lijn met wat de heer Icar opwierp. Waarom is voor het Zuiderpark gekozen? We snappen dat het Malieveld voor de CPC wordt gebruikt en dat de demonstranten die locatie wilden. Zijn er ook andere locaties met hen besproken? Het ADO-stadion kwam al voorbij en ik las ergens dat het strand werd geopperd. Daar zijn we benieuwd naar. In lijn met wat mevrouw Faïd zei, zijn wij ook benieuwd naar de interpretatie van de uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. In Litouwen ging het inderdaad om een blokkade van het hele land om het hele leven in Litouwen lam te leggen. In Den Haag gaat het om een demonstratie van Extinction Rebellion op een zaterdagmiddag. Er zijn meer wegen die naar Rome leiden en ook naar Den Haag.

Dus zonder af te doen aan het eigenstandige besluit van de burgemeester zijn we wel benieuwd of de burgemeester een reflectie wil geven op de vergelijking met de Litouwse blokkades. Samenvattend wil ik vooral zeggen dat ik - en ik denk heel Den Haag - blij ben met het besluit van de burgemeester om Farmers Defence Force te vragen de tractoren thuis te laten. Zaterdag gaat een belangrijke dag worden. En ook al zal niet elke demonstrant zijn gelijk krijgen, ze zullen wel allemaal op een gelijke manier hun zegje mogen doen in dé demonstratiehoofdstad van Nederland. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Over twee dagen lijkt onze stad weer vol te gaan stromen met demonstranten. Het is een groot goed dat we in dit land de vrijheid hebben om te demonstreren. Dat grondrecht moet ook gefaciliteerd worden. Dat we als Den Haag met name aan de lat staan als regeringsstad, is ook logisch. Enkele weken geleden is er in het commissiedebat al veel gewisseld over demonstraties op de Utrechtsebaan. Dit debat zou de afronding daarvan zijn. Maar ook komende zaterdag staat onze stad weer voor een nieuwe uitdaging, omdat opnieuw is aangekondigd de Utrechtsebaan te blokkeren en Farmers Defence Force een grote demonstratie heeft aangemeld. Mijn fractie kijkt vandaag dan ook meer vooruit dan achterom. Allereerst over de aangekondigde demonstratie in het Zuiderpark.

Mijn fractie begrijpt dat een uitwijklocatie noodzakelijk is vanwege het niet beschikbaar zijn van het Malieveld, maar is overwogen om een minder kwetsbare locatie te kiezen waar wél ruimte is voor trekkers of om in overleg met de organisatie een andere datum te kiezen, zodat het Malieveld wel beschikbaar zou zijn? Mijn fractie maakt zich ook zorgen over zo'n grote demonstratie midden in een woonwijk en over de verkeerschaos die kan ontstaan. Worden er voldoende voorbereidingen getroffen om een verkeersinfarct in Zuidwest te voorkomen en wat wordt hierover gecommuniceerd met omwonenden? Hoe wordt omgegaan met de natuur in het Zuiderpark, de 100-jarige dame? Hoe wordt voorkomen dat trekkers het Zuiderpark in rijden? Is de burgemeester voornemens om eventuele schade te verhalen op daders? Dan over de demonstratie op de Utrechtsebaan. Welke lessen heeft de burgemeester getrokken naar aanleiding van de vorige demonstratie? Hoe wordt er bijvoorbeeld straks omgegaan met een eventuele steundemonstratie? Is zoiets al aangemeld bij de gemeente en kan deze straks goed gefaciliteerd worden, als de demonstratie van Extinction Rebellion daadwerkelijk verplaatst wordt naar de Koekamp? Ten slotte. Er leven veel vragen in de stad over de praktische gevolgen van deze demonstraties.

We merken vaker bij grote demonstraties dat mensen allerlei vragen hebben over afzettingen, verkeersproblemen, et cetera. Hoe kom je nog naar de andere kant van de stad voor een sportwedstrijd? Of hoe kom je bij je moeder om te mantelzorgen? Kan ik nog wel sporten in het Zuiderpark als er ook gedemonstreerd wordt? Ik zag dat er voor het boerenprotest inmiddels een pagina is gelanceerd met veelgestelde vragen over het protest en de praktische gevolgen daarvan voor de stad. Wat de ChristenUnie/SGP betreft mag zo'n pagina vaker worden ingericht bij een grote demonstratie en worden mensen hier actief op gewezen, bijvoorbeeld via social media. Daartoe dien ik met de collega's Icar van DENK, Van Basten Batenburg van de VVD en Van Doorn van D66 een motie in waarvan het dictum luidt: verzoekt het college bij demonstraties en evenementen met een grote impact op de directe omgeving bewoners en bezoekers proactiever te informeren over 49

bijvoorbeeld omleidingen, afzettingen en andere relevante zaken op onder andere de website en social media van de gemeente. Ten slotte wens ik de burgemeester heel veel wijsheid toe dit weekend om het demonstratierecht te faciliteren en te waarborgen én de openbare orde te handhaven. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door de heer Icar, mevrouw Van Basten Batenburg en mevrouw Van Doorn, wordt de volgende motie (H.10 CU/SGP) ingediend:

Motie H.10 CU/SGP Informeer bewoners bij demonstraties De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van de Demonstratie A12 (RIS314474), constaterende, dat: • in Den Haag jaarlijks bijna 2000 demonstraties plaatsvinden ( Grote toename demonstraties in 2021, gemeenten steeds vaker niet vooraf ingelicht | BNR Nieuwsradio ); • deze demonstraties verschillen in omvang en praktische gevolgen voor Haagse burgers; • sommige demonstraties grote gevolgen hebben voor inwoners van Den Haag, bijvoorbeeld omdat wegen afgesloten worden of bepaalde voorzieningen - zoals parken - niet of minder goed toegankelijk zijn; overwegende, dat: • het demonstratierecht een groot goed is en goed gefaciliteerd dient te worden; • ook inwoners van en organisaties in Den Haag goed geïnformeerd moeten worden als zij vragen hebben over de praktische gevolgen van demonstraties, bijvoorbeeld over bereikbaarheid, afzettingen en omleidingen; • er op dit moment geen centraal informatiepunt is waar inwoners naar toe kunnen met vragen over (de praktische gevolgen van) demonstraties, bijvoorbeeld in de vorm van een website met de meest gestelde vragen; verzoekt het college: • bij demonstraties en evenementen met een grote impact op de (directe) omgeving bewoners en bezoekers pro-actiever te informeren over bijvoorbeeld omleidingen, afzettingen en andere relevante zaken op

onder andere de website en social media van de gemeente, en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van de termijn van de zijde van de raad. Er zijn veel vragen gesteld. Daar moet goed naar gekeken worden, dus we schorsen twintig minuten tot vijf uur. De vergadering wordt van 16.38 uur tot 17.02 uur geschorst. De voorzitter. Ik ga een klein voorstel aan u doen. De burgemeester heeft nog iets langer nodig voor de beantwoording. Om met deze volle agenda de tijd niet te verspillen, stel ik voor om verder te gaan met een aantal onderwerpen die we ook op de agenda hebben staan, te beginnen met agendapunt M, het voorstel van het presidium inzake de vaststelling van de Verordening werkgeverscommissie Gemeentelijke Accountantsorganisatie, waarvoor twee sprekers zijn aangemeld. We gaan dat als eerste behandelen en daarna kijken we hoever de burgemeester is. Mocht hij nog wat langer nodig hebben, dan zou ik verder willen gaan met agendapunt I, de MRDH.

50

De beraadslaging wordt geschorst.

Aan de orde is: M. Voorstel van het Presidium inzake vaststellen van de Verordening werkgeverscommissie Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag 2023 (RIS314532). De beraadslaging wordt geopend. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter, dank u wel voor dit allerbelangrijkste punt op de agenda vandaag. Ik kan hier heel kort over zijn. Ik wil een amendement indienen. De tekst spreekt voor zich, dus ik hoop op steun. De voorzitter. Door de heer Guernaoui wordt het volgende amendement (M.A HvDH) voorgesteld:

Amendement M.A HvDH Wijziging samenstelling werkgeverscommissie GAD De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 maart 2023, ter bespreking van het Raadsvoorstel van het presidium inzake vaststelling van de Verordening werkgeverscommissie Gemeentelijke Accountsorganisatie Den Haag (RIS314532). Besluit om artikel 2.2 lid 1 als volgt te wijzigen: • De werkgeverscommissie bestaat uit twee raadsleden afkomstig uit de Rekeningencommissie en een of twee raadsleden afkomstig uit het presidium. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Als lid van de fractie van GroenLinks wil ik mijn waardering uitspreken, want dit is het einde van de hele herpositionering van de Gemeentelijke Accountantsdienst, die nu Gemeentelijke Accountantsorganisatie gaat heten. Daar hebben veel mensen hard aan gewerkt. Ja, ook de voorzitter van de Rekeningencommissie heeft daar hard aan gewerkt; ik zal het maar zeggen. Verder heb ik met interesse het voorstel van collega Guernaoui gelezen, waaruit veel waardering voor diezelfde Rekeningencommissie spreekt. De voorzitter. Het woord is aan de voorzitter van het presidium, de heer Groenewold. Dennis Groenewold (D66). Dank, voorzitter.