RIS315244 bijlage 1a - Programmarekening 2022

Dit is omschreven in de meerjarenvisie ‘Bibliotheek in beweging’ (RIS 306227), waarin de ambities van Bibliotheek Den Haag en de invulling van de taken zoals in de Wet stelsel openbare bibliotheken zijn opgenomen. Bibliotheek Moerwijk Op 17 mei is de nieuwe vestiging van de bibliotheek in Moerwijk geopend met een feestelijk ontbijt met wijkbewoners, samenwerkingspartners en genodigden. Deze vestiging is mogelijk gemaakt met incidentele 71

middelen en is gevestigd in een tijdelijke locatie. Nu in het coalitieakkoord 2022-2026 structurele middelen beschikbaar zijn gesteld voor een vestiging in Moerwijk kan een definitieve locatie gezocht worden. Marketing campagne ‘Je vindt het in de bieb!’ Op verschillende plekken in de stad, online en offline, is Bibliotheek Den Haag te zien en te horen met als doel het vergroten van de zichtbaarheid, kennis laten maken met het aanbod én binden van de potentiële leden/bezoekers. Nieuwe vestigingen In het coalitieakkoord 2022-2026 zijn middelen beschikbaar gesteld voor een nieuwe vestiging in Benoordenhout en een permanente vestiging Moerwijk. Voor beide locaties is een start gemaakt met locatieonderzoek en zijn betrokken stadsdeelhoofden aan de slag gegaan om deze ambitie te realiseren. Media De onafhankelijke lokale media zijn ondersteund met subsidies aan de lokale omroep Den Haag FM/TV, FunX en het lokale mediafonds Luis in de Pels. De adviesprocedure concessieverlening lokale omroep is in het begin van het jaar afgerond. Conform het advies van het gemeentebestuur heeft het Commissariaat voor de Media de Stichting Stadsomroep Den Haag aangewezen als lokale omroep van Den Haag. Een bezwaar van de andere kandidaat/omroep tegen dit besluit is door het Commissariaat verworpen. Het aantal live uitzendingen van Den Haag FM vanuit Studio B in de bibliotheek is flink uitgebreid.

In verband met de verbouwing van de bibliotheek heeft de radiostudio van mei tot oktober tijdelijk bij Amare onderdak gevonden en werden de uitzendingen vanaf het Kunstenplein verzorgd. De samenwerking met InHolland is gecontinueerd. Studenten hebben meerdere opdrachten op het gebied van radio en podcast uitgevoerd. Daarnaast hebben studenten weer gebruik kunnen maken de studio voor het maken van podcasts en het oefenen met van maken van radiouitzendingen. Daarnaast is er een pilot cursus Podcast maken voor jongeren in Studio B gegeven. Begin 2022 vonden enkele media-evenementen vanwege Corona nog online plaats. Zoals de uitreiking van de ANP nieuwsfoto van het jaar vanuit Beeld en Geluid en de Journalist van het Jaar vanuit Studio B in de bibliotheek. Vanaf het voorjaar konden de media-evenementen weer op locatie met publiek plaatsvinden. De belangrijkste journalistieke prijzen van Nederland, de Tegels, zijn in een volle zaal in Amare uitgereikt. Op 1 juni werd True Stories in Beeld en Geluid Den Haag georganiseerd. Een dagvullend programma over verhalende journalistiek, met sprekers uit binnen- en buitenland. In oktober werd de tweede Haagse editie van de Dutch Media Week georganiseerd door Beeld en Geluid Den Haag, Nieuwspoort en PIP. Na het opheffen van de meeste coronamaatregelen is de vraag naar webinars in Studio B vanaf het voorjaar drastisch afgenomen.

Tijdens de verbouwing van de bibliotheek (mei t/m oktober) waren er geen webinars mogelijk. De vraag is daarna nauwelijks aangetrokken. Het netwerk van digitale muurkranten blijft in ontwikkeling en wordt door veel instellingen en organisaties goed gebruikt. Naast de vernieuwing de digitale muurkrantschermen in de Centrale Bibliotheek en de wijkbibliotheken is ook gestart met het vernieuwen van de schermen in het stadhuis. Toelichting op grote projecten Noodzetel In 2022 is het Voorlopig Ontwerp van de Noodzetel vastgesteld (RIS311831) door het Gemeentelijk Archief (HGA) en Stichting Noodzetel en werd het Definitief Ontwerp door de architecten verder uitgewerkt. Daarnaast heeft de VvE Wijnhavenkwartier ingestemd met de voorgenomen ingrepen. Met de realisatie van Noodzetel wordt het Gemeentelijk Archief (HGA) op loopafstand van het stadhuis uitgebreid, waarmee de gemeente blijft voldoen aan de vereisten van de Archiefwet. Ook wordt er een culturele broedplaats voor popmuziek gerealiseerd ter uitvoering van het broedplaatsenbeleid, waarmee wordt bijgedragen aan de versterking van de nachtcultuur in lijn met het coalitieakkoord. Op basis van een definitief ontwerp zal een raadsvoorstel voorbereid worden. Voor het geschikt maken van de Noodzetel is op dit moment € 2,6 mln. beschikbaar.

Amare 2022 was het eerste exploitatiejaar van Amare waarin Nederland voor de derde keer uit een harde lockdown kwam. In het voorjaar werd duidelijk dat de Concertzaal en de Ensemblezaal hersteld moesten worden. Dit herstel vond plaats van mei tot en met oktober 2022 waardoor er nog steeds geen sprake was van een regulier jaarprogramma en -exploitatie. 72

Herinrichting Centrale Bibliotheek De herinrichting van de Centrale Bibliotheek heeft in 2022 plaatsgevonden. Als eerste is de muziekverdieping op de vijfde verdieping opgeleverd. Hier zijn de collectie uit de eigen muziekbibliotheek, die van het Koninklijk Conservatorium en die van het voormalig Nederlands Muziekinstituut samengevoegd. Dit is een unieke collectie in Nederland die ook bezoekers van buiten de stad aantrekt. Na de oplevering van de muziekverdieping zijn alle andere etages heringericht. In de afwerking worden nog werkzaamheden verricht. Met de herinrichting van de Centrale Bibliotheek heeft het gebouw meer mogelijkheden gekregen. Dat betekent dat in de programmering van activiteiten en dienstverlening beter kan worden ingespeeld op de (wettelijke) taken van de bibliotheek: het beschikbaar stellen van kennis en informatie, ontwikkeling en educatie, leesbevordering, ontmoeting en debat en kennismaking met kunst en cultuur.

Wat heeft het gekost?

Algemene toelichting op lasten en baten o.b.v. de donuts Toelichting op de samenstelling van de lasten De bestedingen binnen dit programma bestaan grotendeels uit cultuur en musea: € 80,2 mln. (61%). Het gaat vooral om het verlenen van subsidies aan culturele instellingen in Den Haag. De openbare bibliotheek heeft € 23,9 mln. (18%) besteed aan verschillende activiteiten en producten, zoals het in stand houden en uitlenen van haar collectie en het organiseren van activiteiten. De lasten voor de overige activiteiten en media zijn € 27,9 mln. (21%). Toelichting op de samenstelling van de dekking De financiering komt voor het grootste deel (91%) uit het gemeentefonds. De totale baten van dit programma bestaan verder uit huuropbrengsten (6%) en de verkoop van lidmaatschappen van de bibliotheek (3%). Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Rekening Resultaat 2021 2022 voor 2022 na 2022 2022 wijziging wijziging Lasten Baten Saldo exclusief reserves Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo inclusief reserves

125.402 6.295 119.108 N

124.509 9.862 114.647 N

0 0 119.108 N

0 0 114.647 N

73

132.387 11.013 121.374 N 0 0 121.374 N

131.912 11.544 120.368 N 0 0 120.368 N

474 V 531 V 1.005 V 0 0 1.005 V

Resultaat Het saldo bedraagt in totaal € 1,0 mln. voordelig ten opzichte van de begroting. De 3 grootste resultaten komen per saldo op € 0,7 mln. voordeel: • • •

Cultuur heeft een voordeel van € 1,0 mln. Oorzaak zit voornamelijk in onderbesteding op diverse subsidieregelingen en lagere uitgaven voor kunst in de openbare ruimte. Archief heeft een voordeel van € 0,3 mln. voornamelijk door een extra bijdrage van derden waarmee werkzaamheden binnen het archief worden gedekt. De bibliotheek heeft een nadeel van € 0,6 mln. Dit komt door extra uitgaven voor o.a. vervanging ventilatiesystemen, aanschaf software, extra onderhoud aan de vestigingen binnen facilitaire zaken en extra inhuur.

Wat zijn de verschillen met 2021? Ten opzichte van 2021 zijn de lasten 2022 met bijna € 7 mln. toegenomen. Dit heeft voornamelijk te maken met extra uitgaven voor onderhoud, extra lasten bij musea die voorheen bij cultuur werden verantwoord, extra uitgaven bij de bibliotheek en extra lasten bij cultuur voor bijvoorbeeld de Rotterdamsebaan. Waar bestaan de kosten uit? Financiële verantwoording per activiteit Cultuur Lasten 57.730 58.853

Rekening 2022 Begroting 2022

1.123

Resultaat

Bedragen x €1.000 Saldo 57.493 N 58.498 N

Baten 237 355 V

118

N

1.005

V

Toelichting op lasten en baten In totaal is er € 47 mln. subsidies verstrekt aan diverse instellingen ter bevordering van cultuurpresentaties, cultuurproductie, muziek, dans en toneel. Met coronasteun is in totaal € 3,8 mln. subsidies toegekend aan de Haagse cultuursector. Aan andere subsidieregelingen, zoals HKCP, broedplaatsen, makers regeling, cultureel ondernemerschap, regiodeal en cultuureducatie is € 1,6 mln. uitgegeven. Ruim € 5 mln. is besteed aan overige programma-activiteiten. De baten bestaan o.a. uit een vrijval van de voorziening legaat muller € 0,05 mln. Toelichting financieel resultaat Cultuur

€ 1,0 mln. V/ I

Lasten € 1,1 mln. V/ I De gemeente heeft een onderbesteding van zo’n € 0,35 mln. op verschillende subsidieregelingen zoals: Haagse kunst en cultuurprojecten, herstelfonds, makers en broedplaatsen. Door teruggevorderde subsidies hebben we een voordeel van € 0,27 mln. Daarnaast zijn er diverse kleine voordelen die optellen tot € 0,38 mln. Baten € 0,1 mln. N /I De baten bestaan o.a. uit een vrijval van de voorziening legaat muller € 0,05 mln.

Beeldende kunst Rekening 2022

Lasten 291

Begroting 2022

366

Resultaat

75

V

Baten 0

Bedragen x €1.000 Saldo 291 N

0

366

N

0

75

V

Toelichting op lasten en baten In 2022 is bijna € 0,3 mln. besteed aan onderhoud en schoonmaak aan kunstwerken in de openbare ruimte.

74

Accommodaties voor kunstbeoefening Rekening 2022

Lasten 18.997

Begroting 2022

18.859 138

Resultaat

Bedragen x €1.000 Saldo 12.385 N

Baten 6.612 6.571 N

41

12.288

N

97

N

V

Toelichting op lasten en baten In 2022 is bijna € 19 mln. besteed aan beheer en planmatig onderhoud, inclusief schilderwerk voor accommodaties voor kunstbeoefening (zie ook paragraaf Vastgoed). Baten betreffen de huurinkomsten. Toelichting financieel resultaat Accommodaties voor kunstbeoefening € 0,1 mln. N I Lasten De uitgaven op onderhoud waren € 0,1 mln. hoger dan begroot. Dit resultaat wordt verrekend met de algemene onderhoudsreserve. Voor nadere toelichting: zie de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Musea Rekening 2022

Lasten 22.468

Baten 1.737

Bedragen x €1.000 Saldo 20.730 N

Begroting 2022

22.254

1.734

20.520

N

210

N

214

Resultaat

N

3

V

Toelichting op lasten en baten De lasten hebben betrekking op de instandhouding van het breed museaal aanbod en het behoud van cultureel erfgoed en professioneel collectiebeheer. Hiervoor is in 2022 aan 6 musea-instellingen subsidies verleend voor € 19 mln. De overige lasten gaan over het onderhoud aan de gemeentelijke museale instellingen en overige activiteiten voor gemeentelijke museale instellingen. De baten betreffen huurinkomsten. Archeologie Rekening 2022

Lasten 1.866

Baten 732

Begroting 2022

1.442

0

Resultaat

424

N

732

Bedragen x €1.000 Saldo 1.134 N V

1.442

N

308

V

Toelichting lasten en baten De lasten bestaan enerzijds uit € 0,8 mln. apparaatslasten en anderzijds uit educatieve projecten en uitvoering van € 1,1 mln. Voor € 0,7 mln. ontvangt de gemeente voor archeologische onderzoeken gedaan voor derden. Toelichting financieel resultaat

€ 0,3 mln V/I

Lasten

€ 0,4 mln. N/I

overig € 0,3 mln. V/I Mede door het jonge werknemersbestand vallen de salariskosten lager uit. Daarnaast zijn in 2022 publieksactiviteiten gefinancierd uit projectmiddelen. Neutrale ontwikkelingen (zie hieronder)

€ 0,7 mln.

Baten

€ 0,7 mln. V/I

Neutrale ontwikkelingen (zie hieronder)

€ 0,7 mln.

75

N/I

V/I

Neutrale ontwikkelingen De gemeente Den Haag werkt in het kader van archeologisch onderzoek regelmatig voor derden (o.a. Rijksvastgoed dienst). In 2022 zijn de lasten en de opbrengsten hiervoor in de exploitatie op de activiteit verantwoord. Dit leidt tot een neutrale ontwikkeling van circa € 0,73 mln. op de lasten en de baten.

Gemeente archief Rekening 2022

Lasten 3.702

Baten 468

Bedragen x €1.000 Saldo 3.235 N

Begroting 2022

3.807

240

3.567

N

332

V

105

Resultaat

V

228

V

Toelichting lasten en baten Door extra bijdrage van derden ( 228 V) waarmee andere werkzaamheden binnen het archief worden gedekt en een goede kostenbeheersing is het Archief binnen haar budget gebleven. De baten komen onder anderen uit het beheren van de archieven van Leidschendam-Voorburg. Monumentenzorg Rekening 2022

Lasten 1.306

Baten 70

Bedragen x €1.000 Saldo 1.236 N

Begroting 2022

1.442

170

1.272

N

Resultaat

136

36

V

V

100

N

Openbare bibliotheek Rekening 2022

Lasten 23.872

Baten 1.669

Bedragen x €1.000 Saldo 22.203 N

Begroting 2022

23.554

1.943

21.611

N

592

N

318

Resultaat

N

274

N

Toelichting lasten en baten De lasten betreffen de personele inzet inclusief extern personeel voor € 9,9 mln., huisvestingskosten € 10,2 mln., € 3,8 mln. overige lasten (aanschaf collectie, te betalen leenrecht en kosten van (onderwijs) activiteiten). De baten betreffen vooral leengelden, vergoeding voor diensten, verkoop van materiaal, subsidies en een vergoeding voor geleverde onderwijsactiviteiten. Er zijn ook de boetegelden (tijdelijk) on hold gezet in verband met ingebruikname nieuw bibliotheek systeem waardoor deze inkomsten zijn weggevallen. Toelichting financieel resultaat Bibliotheek Den Haag

€ 0,6 mln. N/I

Lasten € 0,3 mln. N/I Door extra uitgaven ten aanzien van oa vervanging ventilatiesystemen, aanschaf software en extra onderhoud aan de vestigingen binnen facilitaire zaken en extra inhuur zijn de lasten gestegen. Baten € 0,27 mln. N/S De bibliotheek kampt al langere tijd met het terug lopen van inkomsten uit leengelden. In 2022 zijn ook de boetegelden (tijdelijk) on hold gezet in verband met in gebruik name nieuw bibliotheek systeem waardoor deze inkomsten zijn weggevallen (mogelijk structureel effect i.v.m. landelijke ontwikkelingen om geen boetes meer te heffen).

76

Media Rekening 2022

Lasten 1.681

Begroting 2022

1.810

Resultaat

129

V

Baten 20

Bedragen x €1.000 Saldo 1.661 N

0

1.810

N

149

V

20

V

Toelichting op lasten en baten Met de middelen van mediabeleid worden subsidies verstrekt aan publieke omroepen, zoals Stadsomroep Den Haag en FunX.

Reserves, voorzieningen en investeringen Voorzieningen (begroting vs. realisatie)

bedragen x € 1.000 Begroting 2022 Rekening 2022 Saldo Toevoeging Aanwending Vrijval Toevoeging Aanwending Vrijval afwijking

Voorziening Cult. Legaat Muller Voorziening frictie- & transitiekosten kunstenplan

0 0

143

0

0

149

0

-6

Totaal

0

143

0

0

149

45

-51

0

0

0

0

45

-45

bedragen x € 1.000 Begroting 2022

Investeringen MIP

Rekening 2022

Afwijking

Bijdragen Bijdragen derden/Voor- Aandeel derden/Voor- Aandeel Totaal zieningen gemeente Totaal zieningen gemeente

Totaal

Economisch nut: Akoestiek Concordia Bibliotheek

382

382

4.644

Musea

600

Noodzetel Overige accommodaties voor kunstbeoefening

1.348

Totaal

8.995

500

2.021 500

480

480

4.644 4.386

98

4.386

-258

100

270

270

-330

1.348

98

98

-1.250

2.021

3.150

3.150

1.129

8.384

-611

8.495 8.384

0

De afwijking bij het project de noodzetel komt door een te optimistische planning. Het definitief ontwerp is in de afrondende fase.

77

2.6 Onderwijs Portefeuillehouder: Hilbert Bredemeijer Wat is het doel? De gemeente wil dat alle kinderen en jongvolwassenen ongeacht hun achtergrond in Den Haag gelijke kansen krijgen. Goed onderwijs, betrokken ouders en verzorgers en voldoende bekwame leerkrachten zijn hiervoor de sleutels. In de Haagse Educatieve Agenda ‘Ontwikkel Kansen in Den Haag 2018-2022’ (HEA, RIS 298592) staan de onderwijsprioriteiten van de gemeente en het onderwijsveld. De 7 ambities zijn: 1. Meer kansengelijkheid in het Haagse onderwijs. 2. Voldoende, bekwame en innoverende onderwijsprofessionals. 3. Leren samenleven op school. 4. Onderwijs dat bijdraagt aan de economie van de stad. 5. Een brede leer- en ontwikkelomgeving. 6. Voor iedere leerling een passende plek. 7. Voldoende en toekomstbestendige gebouwen. Begin 2022 is de nieuwe Haagse Educatieve Agenda ‘Kiezen voor Kansen’ 2022-2026 vastgesteld (RIS 311077). Echter de beleidsverantwoording is nog gebaseerd op de Haagse Educatieve Agenda ‘Ontwikkel Kansen in Den Haag 2018-2022’.

Wat is beoogd en wat is behaald? Beleidsverantwoording op hoofdlijnen Resultaten in 2022 Op de 7 ambities uit de Haagse Educatieve Agenda zijn op hoofdlijnen de volgende resultaten behaald. Meer kansengelijkheid in het Haagse onderwijs. • In 2022 is de communicatiecampagne ‘gericht op ouders’ gestart, om ouders te overtuigen hun peuters naar een VVE (voor- en vroegschoolse educatie) te brengen om aan hun taalkennis te werken. De pilot is in de eerste helft van 2022 voorbereid en is aan het begin van schooljaar 2022-2023 gestart op zeven scholen verspreid over vier wijken. • Door het verkleinen van het aantal leerlingen per groep en het bieden van meer individuele begeleiding voor leerlingen uit een minder kansrijke omgeving in het primair onderwijs is het lesaanbod geïntensiveerd. • De gemeente en schoolbesturen in het primair onderwijs werkten ook in 2022 aan het vergroten van kansengelijkheid in de onderwijsovergangen en de schoolroutes die leerlingen volgen in hun schoolloopbaan. De gegeven schooladviezen in Den Haag zijn nagenoeg gelijk aan hetgeen dat op basis van de eindtoets (het toetsadvies) mag worden verwacht. Ook is sprake van een toename in het aantal leerlingen dat wordt geplaatst op de voorkeursschool in het voortgezet onderwijs.

In 2022 is 96.3% van de leerlingen die de overstap van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs maken toegelaten op de school van de eerste keuze toegelaten en 99.5% op een school uit hun top 3. • Oberon heeft in 2022 een onderzoek Gelijke Onderwijskansen in Den Haag uitgevoerd dat waardevolle informatie en aanknopingspunten geeft voor het bestrijden van kansenongelijkheid. Zo dient het beeld met betrekking tot onderadvisering op basis van gezinskenmerken te worden genuanceerd. Het zijn vooral leerlingen met een beroepsgericht schooladvies die hiermee te maken krijgen en gezinskenmerken lijken minder bepalend te zijn. De gemeente deelt in het eerste kwartaal van 2023 dit onderzoek met de commissie en gaat met de schoolbesturen in gesprek om na te gaan welke concrete actiepunten aan het uitkomsten van het onderzoek verbonden kunnen worden. • Aan leerlingen uit het voortgezet onderwijs in minimagezinnen zijn in 2022 1.868 laptops en andere devices verstrekt. • In 2022 hebben vier scholen uit het voortgezet onderwijs gebruik gemaakt van de regeling ‘leerlingbegeleiding heterogene brugklassen’. Hierdoor konden de leerlingen extra begeleiding krijgen om door te stromen naar de meest passende plek in het voortgezet onderwijs. • Ook in 2022 is geïnvesteerd in huiswerkbegeleiding bij de Haagse bibliotheken, gemiddeld zijn 281 huiswerkplekken per schoolweek bezet geweest.

Voldoende, bekwame en innoverende onderwijsprofessionals • De campagnes Word leraar in Den Haag (gericht op jongeren) en Aan de slag in het Basisonderwijs (gericht op zij-instromers in het primair onderwijs) zijn in 2022 voortgezet. Zo is bijvoorbeeld bij het project Leraar van Buiten via trainingen en themabijeenkomsten voorlichting en begeleiding geven aan 78

• • • • •

mensen die zich oriënteren op een overstap naar het vak van leraar in het voortgezet onderwijs (zijinstromers). Ook zijn er activiteiten uitgevoerd ten behoeve van werving zij-instromers, zoals informatieavonden verzorgd door schoolbesturen en pabo’s en de campagne Aan de slag in het basisonderwijs. Er zijn 126 nieuwe zij-instromers gestart in het primair onderwijs, daarnaast zijn er stedelijke richtlijnen opgesteld voor de begeleiding van zij-instromers. Het programma Noodplan G5 is uitgevoerd. Het programma heeft door de toegenomen inzet van coaching, onderwijsassistenten, vakkrachten en studenten een dempend effect op het lerarentekort. De gemeente is samen met het onderwijsveld in gesprek geweest met verscheidene verhuurpartijen en woningbouwcorporaties om de mogelijkheden voor het (met voorrang) huisvesten van leraren te verkennen. In 2022 heeft dit nog niet tot een concreet woningaanbod geleid. Op 1 december 2022 waren er 91 STiP-kandidaten actief op scholen voor het uitvoeren van conciërgetaken. Gemiddeld waren er in 2022 tussen de 90 en 114 STiP-kandidaten werkzaam als conciërge.

Leren samenleven op school • De gemeente heeft ook in 2022 door het aanbieden van voorziening scholen gestimuleerd om voorlichting en trainingen te geven, gericht op thema’s over schoolveiligheid en burgerschap. • De evaluatie van de huidige stadsdeelconvenanten schoolveiligheid is afgerond. Onderwijs dat bijdraagt aan de economie van de stad • In 2022 zijn op diverse centrale plekken in de stad (taalscholen, (voor)scholen, CJG-locaties, wijkcentra en bibliotheken) trajecten taal, rekenen en digitale vaardigheden geboden voor Hagenaars met een taalachterstand. Daarnaast zijn stappen gezet op de doelstellingen uit de Taalnota ‘De taal van meedoen’ (RIS 307986): het bereiken van meer laaggeletterden, het bieden van passend aanbod en versterkte samenwerking in de aanpak van laaggeletterdheid. • De gemeente heeft samenwerkingsafspraken gemaakt over de ontwikkeling van Den Haag als studentenstad en als leeromgeving. Binnen het Platform Student&Stad werkt de gemeente samen met studenten en onderwijsinstellingen aan verschillende thema's (bijvoorbeeld studentenwelzijn, studentenwelzijn en introductie-activiteiten) ter verbetering van het studentenklimaat. • Den Haag is in 2022 lid geworden van het landelijk netwerk Kennissteden Nederland.

Een brede leer- en ontwikkelomgeving • In 2022 hebben bijna 5.000 leerlingen met tenminste een zwemdiploma A via het schoolzwemmen de basisschool verlaten. • Dit jaar hebben de laatste kindcentra gebruik gemaakt van stedelijke ondersteuning. Hiermee is de stimuleringsregeling afgebouwd en is dit opgenomen binnen de reguliere werkzaamheden. • Er zijn 21 zomerscholen in 2022 actief geweest om de taalachterstanden te voorkomen of in te halen, anderzijds de leerlingen een aanbod te doen gericht op hun brede talentontwikkeling. Voor iedere leerling een passende plek • Voor de aanpak van verzuim en thuiszitten is het routeboek Verzuim en thuiszitters (routeboek) primair onderwijs doorontwikkeld en voor het voortgezet onderwijs geïmplementeerd. • Het Driehoeksoverleg is ingevoerd, zodat voor ieder kind overwogen is wat zijn ontwikkelpotentieel is. Het aantal vrijstellingen op basis van lichamelijke of psychische gronden is gedaald van 270 in schooljaar 2020-201 naar 245 in schooljaar 2021-2022. • Er is een ouder- en jeugdsteunpunt passend onderwijs opgericht waar ouders en jongeren terecht kunnen met vragen rondom passend onderwijs en jeugdhulp. • Er zijn voorbereidingen getroffen voor een centrale aanmelding voor het speciaal onderwijs en kinderdagcentra om de wachtlijsten op te lossen. • In april 2022 zijn de onderwijs-jeugdhulparrangementen (OJA’s) gestart.

Hierin zijn veelvoorkomende ondersteuningsbehoeften vanuit onderwijs en jeugdhulp gecombineerd. Op 10 deelnemende scholen krijgen kinderen een OJA als zij extra ondersteuning nodig hebben. • Met verschillende trajecten is ingezet om jongeren weer terug te leiden naar school, of als school geen optie (meer) is naar de arbeidsmarkt. • Met de inzet op studiekeuzebegeleiding en loopbaanoriëntatie zijn leerlingen geholpen bij het maken van hun studiekeuze om zo een latere studieswitch of zelfs schooluitval te voorkomen. • Vanuit het Jongerenpunt070 zijn jongeren die dreigden uit te vallen, zijn uitgevallen of geen werk of schoolinschrijving hadden naar onderwijs of werk begeleid of hen een ander perspectief geboden. Leerlingzaken heeft hiervoor in het schooljaar 2021-2022 vanuit het Jongerenpunt070 4.249 jongeren benaderd. Het percentage vroegtijdig schoolverlaters in het schooljaar 2021-2022 was 2,9% (schooljaar 2020-2021: 2,3%).

79

Voldoende en toekomstbestendige gebouwen • Er is voor drie basisscholen vervangende nieuwbouw opgeleverd en voor één basisschool renovatie en uitbreiding als alternatief voor vervangende nieuwbouw opgeleverd. • De verordening Voorzieningen huisvesting onderwijs is geactualiseerd (RIS 314547). • De herijking van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) is vastgesteld (RIS 311845). • Er zijn vijf aanvragen voor cofinanciering van energiebesparende maatregelen toegekend. • Dit jaar is de vergoeding van ontwerpkosten voor een groen-blauw schoolplein tweemaal toegekend. • Er zijn 18 aanvragen toegekend voor het verbeteren van ventilatie en het realiseren van energiebesparende maatregelen. Nieuwkomers In 2022 zijn circa 1.600 nieuwkomers (700 primair onderwijs, 900 voortgezet onderwijs), waaronder Oekraïners in Den Haag opgevangen. De gemeente en de schoolbesturen hebben nauw met elkaar opgetrokken om groepen en locaties uit te breiden. Om de verdeling goed te laten plaatsvinden is een centraal aanmeldpunt geopend dat zicht kreeg op het aantal leerlingen en beschikbare plaatsen. Dit kon niet voorkomen dat er een wachtlijst ontstond (eind december: 250 primair onderwijs, 100 voortgezet onderwijs). Met het ministerie is gesproken om de leerlingen en ouders een aanbod te kunnen doen dicht tegen het geven van onderwijs aan.

Na een gesprek met de minister is toegezegd dat het ministerie wil meezoeken naar oplossingsrichtingen. Dit proces zal in 2023 worden voortgezet. Indicatoren en kengetallen Voorschoolse educatie Effectindicator

Nulmeting

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Begroting 2022

59%

65%

63%

64%

% doelgroepkinderen VVE dat deelneemt aan VVE

Door corona zijn schommelingen te zien in bereik gedurende de pandemie in 2020, 2021 en 2022. In 2021 is er een daling van bereik te zien geweest, wat zich heeft hersteld naar een uiteindelijk bereik van 65%. In 2022 meten we stadsbreed een bereik van 63%. Met de vaststelling van nieuw beleid voorschoolse educatie in 2021 is extra inzet gepleegd om in de eerste plaats het bereik te herstellen en in de tweede plaats dit vervolgens te doen stijgen. De ambitie is nog steeds 5% per jaar. Het percentage van 63% is stadsbreed. In de wijken met een hoog percentage doelgroepkinderen (zoals Laak), ligt het percentage gelijk aan het stadsbrede beeld, met 63%. In de Schilderswijk, Transvaal, Moerwijk, Morgenstond en Bouwlust/Vrederust ligt het percentage hoger met 66%. Voortijdige schoolverlaters Prestatie-indicator

Nulmeting

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Begroting 2022

Percentage herplaatste nieuwe VSV-ers t.o.v. het totaal aantal nieuwe VSV-ers (Voortijdig schoolverlaten)

52%

49%

50%

55%

Aantal PO scholen met VVTO-aanbod (vroeg vreemde taal onderwijs)

22

29

NB

28

* Voorlopig cijfer op basis van DUO-gegevens per 1 oktober 2022. Tijdens de coronaperiode hielden scholen in het middelbaar beroepsonderwijs studenten die er niet goed voor stonden vaak langer binnen het onderwijs. Een deel van deze jongeren is afgelopen schooljaar alsnog uitgevallen, ook doordat veel jongeren mentale problemen ondervonden door de coronaperiode. De aantrekking van de arbeidsmarkt zorgt er bovendien voor dat werken een aantrekkelijk alternatief is voor studenten. Hierdoor stroomden zij meer dan voorgaande jaren uit naar de arbeidsmarkt, voordat zij hun diploma behaalden.

80

Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Absoluut verzuim*

Aantal per 1.000 leerlingen

0,7

1,5

Aantal per 1.000 leerlingen

34,1

33,2

2,53%

2,90%

Relatief verzuim*

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VSV-ers) **

Peildatum 1-10-2021

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

Actuele peildatum 2022

*Bron: leerplichttelling 2021-2022, actuele peildatum 1 oktober 2022 **Bron: voorlopig cijfer uit maandrapportage gebaseerd op DUO-cijfers 1 oktober 2022 Verzuim In het schooljaar 2021-2022 zaten 77.680 kinderen en jongeren van 5 tot 18 jaar op school. In totaal waren er in het schooljaar 2021-2022 439 thuiszitters. Dit betreft door de afdeling Leerlingzaken geregistreerde leerlingen tussen 5 en 18 jaar die ongeoorloofd een maand of langer de school niet hebben bezocht (relatief verzuim) of geen schoolinschrijving hadden (absoluut verzuim). Aan het eind van het schooljaar waren er 113 leerlingen nog niet (terug) op school. Het definitieve percentage voortijdig schoolverlaters is in 2021 uitgekomen op 2,34%. Hiermee is de ambitie van minder dan 2,5% gerealiseerd. De verwachting is dat het schooljaar 2021-2022 op ongeveer 2,9% uitkomt. De stijging van het percentage komt onder andere door de aantrekking van de arbeidsmarkt na de coronaperiode wat voor studenten een aantrekkelijk alternatief is geworden. Ook psychische en sociaal-maatschappelijke problematiek, die is verergerd of meer zichtbaar geworden in de coronaperiode, draagt bij aan voortijdig schoolverlaten. Daarnaast blijkt er elk jaar een groep jongeren te zijn die de verkeerde studiekeuze heeft gemaakt of die afhaakt door problemen in de school- of thuissituatie.

Een deel van deze jongeren lukt het niet om snel weer een studie op te pakken.

Wat hebben we gedaan? Beleidsverantwoording per activiteit Deze paragraaf beschrijft de beleidsmatige verantwoording per activiteit. Hiermee worden de HEA-ambities uit voorgaande paragraaf ‘wat is beoogd en behaald’ losgelaten. Waar mogelijk is de aansluiting HEAambities behouden doordat de activiteiten uitgewerkt zijn op basis van HEA-doelstellingen. Daarmee kunnen zowel onderwijsachterstandenbeleid en taal als stedelijk onderwijsbeleid en projecten dezelfde onderwerpen bevatten. (incl. toevoegingen en onttrekkingen, bedragen x € 1.000) Begroting Rekening 2022 Resultaat Activiteiten in 2022

saldo 2022

Lasten

Baten

Saldo

Onderwijshuisvesting

40.651 N

48.513

7.348

41.165 N

514 N

Leerlingenvervoer

6.334 N

8.551

0

8.551 N

2.217 N

Leerlingzaken

3.634 N

7.680

3.323

4.357 N

723 N

Onderwijsachterstandenbeleid en taal

17.285 N

63.539

43.925

19.613 N

2.328 N

Onderwijshuisvesting (onderwijsbeleid en leerlingzaken)

171 N

237

53

184 N

13 N

Stedelijk onderwijsbeleid en projecten

18.891 N

20.176

3.478

16.698 N

2.193 V

Kinderopvang

2.808 V

6.194

8.964

2.770 V

38 N

84.158 N 154.890

67.092

87.798 N

3.640 N

Totaal

81

2022

Onderwijshuisvesting Nieuwbouw en renovatie De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Schoolbesturen krijgen hiervoor geld. • • • • •

Dit jaar zijn vier schoolgebouwen opgeleverd: Yunus Emre Islamitische Basisschool aan de Vrijstaathof; Waalse Louis de Coligny aan de Ametisthorst; Kindcentrum Vroondaal aan de Thomas Mannsingel; De Vliermeent aan de Vlierboomstraat;

De volgende projecten zijn nog in uitvoering en zullen in 2023 worden opgeleverd: • A.M.G. Schmidtschool aan de Jacob de Graefflaan; • Hofstad Mavo-Havo, Pastoor van Ars en de Oase aan de Donker Curtiusstraat; • De Vuurvlinder aan de Diamanthorst; • Galvanischool aan de Galvanistraat. De vervangende nieuwbouw voor de basisscholen Nutsschool Bezuidenhout, Inspecteur W.P. Blokpoelschool, Mozaïek, Koos Meinderts, Wonnebald en Houtwijk Montessorischool zijn niet in 2022 gestart met de uitvoering. Oorzaak hiervoor zijn tegenvallende aanbestedingsresultaten. De verwachting is dat deze projecten, na een bezuinigingsronde of nieuwe aanbesteding, zullen starten in 2023. In het geval van de Houtwijk Montessorischool is een aanbesteding nog niet mogelijk geweest in verband met een te hoge kostenraming in relatie tot het beschikbare budget. De gedeeltelijke renovatie en gedeeltelijke vervangende nieuwbouw voor basisschool Toermalijn zal ook starten in 2023. Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Eind 2022 is begonnen met een volgende tranche waarbij de verordening Voorzieningen huisvesting onderwijs wordt aangepast. In een werkgroep met de schoolbesturen is ook een advies geformuleerd voor volgende tranche-aanpassingen.

Hiermee wordt de verordening gemoderniseerd en in lijn gebracht met de beleidsuitgangspunten uit de nota Onderwijshuisvesting in Den Haag (RIS 301793)en het Integraal Huisvestingsplan (RIS 311845). De verwachting is dat de gewijzigde verordening Voorziening Huisvesting onderwijs begin 2023 aan de raad wordt aangeboden (RIS 314547). Integraal Huisvestingsplan In 2021 is in coproductie met de schoolbesturen de herijking van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) gemaakt. Het betreft opname van eerdere onderzoeklocaties in de investeringsplanning, een overzicht van ontwikkelingen die onderwijshuisvesting raken en aanpassing van de investeringsplanning. De herijking van het IHP is begin 2022 aan de raad aangeboden en op 22 december 2022 door de raad vastgesteld (RIS 311845). IHP’s en voorzieningenprogramma’s voor de groeigebieden worden op elkaar afgestemd. Leerlingenvervoer Leerlingen met een beperking kunnen gebruik maken van leerlingenvervoer zodat ze zoveel mogelijk naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school kunnen. Naast de taxibus gaat het om vergoedingen voor het openbaar vervoer en voor de auto of fiets. Het gebruik van het leerlingenvervoer stijgt al enige jaren. Dit komt onder meer omdat scholen voor speciaal onderwijs vaker geen plek meer hebben. Daardoor moeten kinderen naar een school reizen die verder weg ligt.

In 2022 hebben 1.128 leerlingen gebruik gemaakt van aangepast leerlingenvervoer. Er zijn 319.677 ritten gereden met een stiptheid van 88,42%. Van dit aantal ritten is een percentage klachten ingediend van 0,01%. In 2022 stonden er nul leerlingen op een wachtlijst en alle leerlingen zijn op school gekomen. De gemiddelde tijd over alle ritten dat een leerling in de bus zat, was 68 minuten. De norm voor ritten binnen Den Haag is maximaal 60 minuten. Voor buiten Den Haag is deze norm 90 minuten. Aanbesteding harmonisatie doelgroepenvervoer De aanbesteding voor de harmonisatie van het doelgroepenvervoer uit 2021 is na een verloren kort geding ongegrond verklaart. In 2022 heeft de aanbesteding opnieuw plaatsgevonden. Op 7 december 2022 is het doelgroepenvervoer voor de aankomende zes jaar aan één partij gegund met een mogelijkheid tot verlenging van maximaal twee jaar.

82

Leerlingzaken Aanpak schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten Er lijkt steeds minder sprake van ‘eenvoudig’ schoolverzuim en steeds meer van onderliggende problematiek, zoals een instabiele thuissituatie of een combinatie van problemen waardoor het moeilijk is om een geschikte plek te vinden voor een leerling. Gelijktijdig verschuift ook de rol van leerplicht. Zo is deze rol minder gericht op handhaving, en steeds meer gericht op het samen met ketenpartners vinden van oplossingen waardoor kinderen toch onderwijs kunnen volgen. Vanuit het Jongerenpunt070 benaderen casemanagers voortijdig schoolverlaten jongeren vanaf circa 18 jaar die uitvallen tijdens hun opleiding. Ze begeleiden hen terug naar school of het Jongerenpunt070 zorgt ervoor dat de jongeren naar werk of een ander passend perspectief worden begeleid. De Leerwerkmakelaar helpt jongeren met een passende Beroepsbegeleidende leerweg (BBL)-Leerwerkplek of een stageplek die ze nodig hebben voor hun opleiding. Het Jongerenpunt070 is in samenwerking met ROC Mondriaan gestart met een preventieve aanpak om te voorkomen dat jongeren van het mbo uitvallen en betere toegang hebben tot ondersteuning vanuit de gemeente, bijvoorbeeld ook bij problemen in de thuissituatie of financiële problematiek. Deze aanpak stelt de student centraal: per student wordt de best passende ondersteuning ingezet om de opleiding te kunnen afronden.

Leerlingzaken heeft in het schooljaar 2021-2022 vanuit het Jongerenpunt070 4.249 jongeren benaderd. Vanwege de aantrekkelijke arbeidsmarkt zijn er meer voortijdig schoolverlaters dan vorig jaar uitgestroomd naar werk (751 in 2021-2022 ten opzichte van 513 in 2020-2021) en minder naar onderwijs (826 in 20212022 ten opzichte van 1.047 in 2020-2021). Zie ook het jaarverslag Leerlingzaken 2021-2022 (RIS 314545). Onderwijsachterstandenbeleid en taal Kansengelijkheid in het primair onderwijs De gemeente en schoolbesturen hebben ook in 2022 samengewerkt aan het bevorderen van de kansengelijkheid. De volgende maatregelen hebben een positieve bijdrage geleverd aan de kansengelijkheid in het primair onderwijs: • Begonnen is met het intensiveren van het lesaanbod, door het verkleinen van het aantal leerlingen per groep en/of het kunnen bieden van meer individuele begeleiding. Dit vond plaats tijdens en buiten schooltijd. Van een minder kansrijke omgeving wordt gesproken bij een vastgestelde achterstandsscore die groter is dan nul. Hiermee zijn de middelen terecht gekomen bij de leerlingen die dit het hardst nodig hebben. • In 2022 zijn er 21 zomerscholen actief geweest om de taalachterstanden te voorkomen of in te halen, anderzijds de leerlingen een aanbod te doen gericht op hun brede talentontwikkeling (o.a.

sport-, kunsten cultuur-activiteiten) en deel te nemen aan het Zomerprogramma070. • De acties uit het actieplan schooladvisering (RIS 311894) zijn grotendeels in samenwerking met de schoolbesturen uitgevoerd. De voortgang van het actieplan, nieuwe inzichten uit het onderzoek Gelijke Onderwijskansen in Den Haag (Oberon, 2022) en het uitwerken van de nieuwe wet Doorstroomtoetsen po, vormden aanleiding om het gesprek met schoolbesturen en andere stakeholders te continueren. Deze gesprekken zullen ook in 2023 worden voortgezet. Voor- en vroegschoolse educatie In 2022 is de communicatiecampagne (gericht op ouders) gestart, is aan de functie van peuterconsulent invulling gegeven en heeft de voorbereiding plaatsgevonden om de moties ‘Betrek ondernemers in de wijk bij invulling toekomstige bedrijfshuisvesting’ (RIS 313123) en ‘Controleerbare doelen bedrijfshuisvesting’ (RIS 313124) uit te voeren. Het aantal uren schoolmaatschappelijk werk in de voorschoolse educatie is tijdelijk uitgebreid en verdeeld over locaties waarvoor een extra behoefte was aangegeven. Verder is in het primair onderwijs gestart met een pilot om de betrokkenheid van ouders bij de school te vergroten. En om de ouders handvatten te bieden om met school in gesprek te komen en/of blijven over hun kind.

Het doel is om een ondersteuning te ontwikkelen waarbij ouders de schoolgang en ontwikkeling van hun kind zo leren ondersteunen dat onderadvisering in groep 8 over het vervolgonderwijs wordt tegengegaan. De pilot is in de eerste helft van 2022 voorbereid en is aan het begin van schooljaar 2022-2023 gestart op zeven scholen verspreid over vier wijken. Brede leer- en ontwikkelomgeving De inzet op brede ontwikkeling heeft zich gericht op scholen die een populatie hebben van minimaal 35% Haagse leerlingen woonachtig in een APC-gebied (armoedeprobleemcumulatiegebied). Om gelijke kansen te bevorderen en eventuele onderwijsachterstanden in te lopen of te voorkomen, hebben twee scholen in het voortgezet onderwijs een schooloverstijgend aanbod buiten schooltijd aangeboden. Aan 83

dit aanbod konden leerlingen uit het primair- en voortgezet onderwijs uit de wijk (APC-gebied) deelnemen. Waarbij enerzijds getracht is taalachterstanden te voorkomen of in te halen, anderzijds de leerlingen een aanbod te doen gericht op hun brede talentonwikkeling (o.a. sport-, kunst- en cultuuractiviteiten). Ook streeft de gemeente ernaar dat alle leerlingen de basisschool verlaten met tenminste een zwemdiploma A. Iedere school in het primair onderwijs heeft de mogelijkheid om met leerlingen vanaf groep 5 deel te nemen aan het schoolzwemmen. In 2022 zijn bijna 5.000 leerlingen met dit aanbod bereikt. Daarnaast heeft de gemeente de vorming van (integrale) kindcentra gestimuleerd stimuleert. Zo hebben in 2022 de laatste kindcentra gebruik gemaakt van stedelijke ondersteuning. Volwasseneducatie en taallessen In 2022 is op diverse plekken (taalscholen, (voor)scholen, CJG-locaties, wijkcentra en bibliotheken) in Den Haag lesaanbod taal, rekenen en digitale vaardigheden geboden voor Hagenaars met een taalachterstand. Jaarlijks nemen circa 7.000 Hagenaars deel aan deze activiteiten. Er waren ook in 2022 weer trajecten voor taalonderhoud, taalmaatjesprojecten (o.a. aan huis voor mensen die hun huis door omstandigheden niet konden verlaten), taalondersteuning in het middelbaar beroepsonderwijs en online oefenmogelijkheden.

Daarnaast zijn stappen gezet op de doelstellingen uit de Taalnota ‘De taal van meedoen’ (RIS 307986): het bereiken van meer laaggeletterden, het bieden van passend aanbod en versterkte samenwerking in de aanpak van laaggeletterdheid. Hagenaars met een achterstand in taal, rekenen of digitale vaardigheden werden via (regionale) wervingsactiviteiten gestimuleerd om basisvaardigheden te leren. In 2021-2022 is onderzoek gedaan naar de impact van taaltrajecten op het leven van deelnemers (RIS 314483). Daaruit bleek dat 76% van de ondervraagde deelnemers na een taaltraject beter zijn of haar taalvaardigheden kon toepassen in de praktijk. Stedelijk onderwijsbeleid en projecten Kansengelijkheid in het voortgezet onderwijs De gemeente en schoolbesturen werkten in 2022 ook in het voortgezet onderwijs samen aan het bevorderen van de kansengelijkheid. Zo hebben de volgende maatregelen een positieve bijdrage geleverd om de kansengelijkheid in het voortgezet onderwijs te bevorderen: • De gemeente heeft opnieuw een subsidie verleend aan Stichting Leergeld ten behoeve van het verschaffen van laptops en andere devices aan kinderen uit minimagezinnen. In 2022 zijn 1.868 laptops verstrekt. • Ook in 2022 is geïnvesteerd in huiswerkbegeleiding bij de Haagse bibliotheken.

Het gaat met name om de vestigingen Centrale, Escamp, Leidschenveen, Transvaal, Schilderswijk en twee jongerencentra, te weten jongerencentrum Samson en buurthuis Jeugdhaven. In 2022 zijn gemiddeld 281 huiswerkplekken per schoolweek bezet geweest. • In 2022 hebben vier scholen van de regeling van ‘leerlingbegeleiding heterogene brugklassen’ gebruik gemaakt. Hierdoor konden de leerlingen extra begeleiding krijgen om door te stromen naar de meest passende plek in het voortgezet onderwijs. Voldoende bekwame en innoverende onderwijsprofessionals Den Haag is een van de steden met een groot tekort aan leraren in het primair en voorgezet onderwijs. Er is grote behoefte aan leraren die goed functioneren in een grootstedelijke omgeving. In 2022 zijn de volgende programma's en maatregelen ontwikkeld om (de gevolgen van) het lerarentekort zoveel mogelijk te dempen. • Modulaire professionaliseringstrajecten voor onderwijsondersteuners zijn ontwikkeld onder de noemer Ontwikkeldoor in Den Haag. De eerste groep met circa 20 deelnemers is gestart in september 2022. • Het platform Andersom in Den Haag is ontwikkeld. Het platform biedt een aanbod van externe professionals die lessen in verschillende domeinen kunnen verzorgen. Er is een projectleider aangesteld, de website is gelanceerd. • De Haagse Lerarenpas is in oktober 2022 gelanceerd.

Deze biedt kortingen voor alle onderwijsprofessionals, van primair onderwijs tot en met het middelbaar beroepsonderwijs. • In januari 2022 is de nieuwe regeling voor parkeervergunningen voor onderwijsinstellingen ingegaan; deze biedt een parkeervergunningen voor elke fte die werkzaam is op een school. Conciërgeregeling De gemeente stimuleert met meerdere regelingen (onder andere de regeling Sociaal Traject in Perspectief (STiP-regeling), RIS 295865) het aannemen van conciërges in het primair en voortgezet onderwijs. Op 1 december 2022 waren er 91 STiP-kandidaten actief op scholen voor het uitvoeren van conciërgetaken. Scholen hebben gedurende het hele jaar vacatures uitgezet bij de STiP-regeling en op ieder moment in 2022 waren er tussen 90 en 114 STiP-kandidaten werkzaam als conciërge.

84

Samenleven op school Om de veiligheid op en rond te school te bevorderen, heeft de gemeente ook in 2022 scholen gestimuleerd om voorlichtingen en trainingen te geven, gericht op thema's rondom schoolveiligheid en burgerschap. Daarnaast is de evaluatie van de huidige stadsdeelconvenanten schoolveiligheid afgerond en is het opstellen van een nieuw convenant schoolveiligheid, waarmee de samenwerking tussen de verschillende partners wordt geformaliseerd en bevorderd, in de afrondende fase. Genoemde interventies komen voort uit de aanpak Schoolveiligheid 2020-2021 (RIS 308006) en de voortgangsrapportage aanpak Schoolveiligheid (RIS 311079). Onderwijs dat bijdraagt aan de economie van de stad Met de hoger onderwijsinstellingen is samengewerkt om in Den Haag nieuwe onderwijsprogramma’s te ontwikkelen, om de onderlinge samenwerking tussen de verschillende Haagse hogescholen en universiteiten te versterken en om onderzoek en onderwijs te verbinden aan actuele maatschappelijke vraagstukken in de stad. Ook is Den Haag lid geworden van het landelijke netwerk Kennissteden Nederland. In 2022 zijn de ontwikkelingen in het internationaal primair en voortgezet onderwijs in de Haagse regio in kaart gebracht.

Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en tegengaan stagediscriminatie De gemeente ondersteunt de vernieuwing van mbo- en hbo-opleidingen zodat deze opleidingen beter aansluiten bij de ontwikkelingen in de economie en op de arbeidsmarkt. Zo zijn de mogelijkheden hiertoe onderzocht. Het ROC Mondriaan wilde in de loop van 2022 een aanvraag indienen bij het Regionaal Investeringsfonds Mbo voor verdergaande innovatie van het technisch onderwijs in verband met de Energietransitie. Doordat er nu vele aanvragen op dit thema zijn, werd de kans op succes als te laag ingeschat en is gezocht naar andere opties, zoals de provincie. Ook de zorgsector wilde graag opnieuw een aanvraag bij dit Investeringsfonds indienen. Ook hier is gekozen voor de indiening per januari 2023. Deze aanvraag is kansrijker omdat vanuit de zorg minder aanvragen komen. Verder is er in 2022 een subsidie toegekend aan Hogeschool Inholland ten behoeve van het tegengaan van stagediscriminatie in het middelbaar- en hoger beroepsonderwijs. Om de discriminatie op stagearbeidsmarkt tegen te gaan werken verschillende Haagse onderwijsinstellingen (middelbaar- en hoger beroepsonderwijs), maatschappelijke organisaties, de gemeente én werkgevers samen om gelijke stagekansen te bevorderen.

Investeren in een aantrekkelijke studentenstad Binnen het Platform Student&Stad heeft de gemeente in 2022 samen met studenten en onderwijsinstellingen aan verschillende thema's ter verbetering van het studentenklimaat gewerkt, waaronder studentenwelzijn, het Haagse introductieprogramma en informatievoorziening aan studenten. Voor iedere leerling een passende plek Alle voorscholen en scholen in Den Haag hadden een schoolmaatschappelijk werker die meerdere uren per week op school aanwezig was en de schakel vormde met het Centrum voor Jeugd en Gezin. Het schoolmaatschappelijk werk is daarnaast uitgebreid in de VE en het PO. Ook zijn er scholen die sociaal emotionele en psychosociale ondersteuning boden om schooluitval te voorkomen en kinderen en jongeren te helpen bij hun ontwikkeling. Verder boden de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs speciale trajecten voor kinderen die even niet vanuit een gewoon traject ondersteund konden worden. Hiermee kon schooluitval en langdurig thuiszitten voorkomen worden. Voor leerlingen die in het mbo dreigden uit te vallen, konden scholen subsidie aanvragen voor maatwerktrajecten en coachingtrajecten. Hiermee kregen jongeren de kans een startkwalificatie te halen. Voor nieuwkomers konden scholen extra subsidie aanvragen voor opvanggroepen, schakelklassen en kopklassen. Zo kregen kinderen extra steun bij de integratie.

Sociaal economisch herstelfonds (SEH) In 2022 is een aantal maatregelen uitgevoerd via het Sociaal Economisch Herstelfonds. Dit betrof de zelfstudieplekken voor studenten 18+ en extra inzet voor stageplekken. Zelfstudieplekken voor studenten 18+ In 2022 hebben we 20 extra studieplekken voor studenten van het middelbaar beroepsonderwijs, hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs bij Tribes gerealiseerd, waarvan maandag tot en met vrijdag 40 studenten per dag terecht konden. De gemiddelde bezetting in 2022 was 40% inclusief de vakantieperiodes. Het aanbieden van deze plekken is eind oktober 2022 beëindigd vanwege het feit dat de situatie rondom Corona dusdanig is, dat studenten ook weer op andere plekken, zoals hun 85

onderwijsinstellingen kunnen studeren. Daarnaast is geïnvesteerd in het opknappen van circa 560 hoogwaardige studieplekken bij de Nieuwe Centrale Bibliotheek aan het Spui. Tenslotte is bijgedragen aan het opknappen van studieplekken in de bibliotheek op de locaties Leidschenveen en Ypenburg. Stageplekken De extra inzet voor stageplekken in het schooljaar 2021-2022 was erop gericht om de capaciteit om stageplaatsen of alternatieven te verwerven voor dit schooljaar te vergroten in de hoop en verwachting te nadelige gevolgen van corona zo goed mogelijk te ondervangen. Zo heeft JINC ingezet op alternatieve stages voor vmbo-leerlingen, heeft ROC Mondriaan de capaciteit van de eigen stagebureaus verhoogd om stages en leerbanen te blijven koppelen nu dit vaker nodig was. Voor stages voor studenten in het hoger beroepsonderwijs was geen extra inzet nodig. De Leerwerkmakelaar en het PRO-VSO-team van de Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) hebben gezorgd voor 50 respectievelijk 237 extra stageplekken voor leerlingen in Mbo-entree, praktijkscholen en scholen voor voortgezet onderwijs. Theater De Vaillant bood circa 35 plaatsen aan voor leerlingen van een school voor speciaal onderwijs in Transvaal. Er is geen extra inzet gepleegd na afloop van dit schooljaar: de stage-arbeidsmarkt is weer voldoende aangetrokken.

Nationaal Programma Onderwijs In 2021 heeft het Rijk het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) opgezet. Dit is een meerjarige specifieke uitkering voor het inlopen van onderwijsachterstanden vanwege corona. Den Haag heeft ervoor gekozen dit budget in te zetten voor activiteiten waar scholen niet aan toekomen of die beter bovenschools georganiseerd kunnen worden (RIS 310172). De resultaten 2022 op de drie actielijnen zijn: 1. Versterken zorgstructuur in en om de school en voorkomen uitval • Binnen het project ‘Kansen in de wijk’ (primair onderwijs) zijn schoolcoaches aangesteld om leerkrachten te trainen op het gebied van het programma Positive Behavior Support en zijn oudercoördinatoren gestart om de betrokkenheid van ouders te vergroten en hen te betrekken bij de benodigde ondersteuning van hun kind op school. • Binnen het project ‘Kansen voor professionals’ zijn scholen gestart met het herijken van de aanpak van verzuim en thuiszitten, zo zijn projectleiders aangesteld om het verzuimbeleid aan te scherpen en coaches om ouders te betrekken bij verzuim en thuiszitten. Ook is er een begin gemaakt met het in kaart brengen van het welbevinden van leerlingen, waarop vervolgens een plan van aanpak wordt opgesteld om de leerlingen, daar waar nodig, te ondersteunen. 2.

Impuls aan brede ontwikkeling • De activiteit Playing for Succes is in de loop van dit jaar aan deze actielijn toegevoegd, er hebben dertig leerlingen in de mei- en zomervakantie gedurende een week deelgenomen aan extra activiteiten op de Sportcampus in het Zuiderpark. • Voor cultuureducatie is een extra budget vrijgemaakt van € 5,- per leerling, voor alle leerlingen uit het primair- speciaal - en voortgezet (speciaal) onderwijs. • Met de subsidie Sport & Beweegclub in 2022 zijn 14 scholen in het voortgezet onderwijs ondersteund die aandacht besteden aan inactieve leerlingen. 3. Investeren in professionalisering onderwijsondersteunend personeel • De gemeente, schoolbesturen, pedagogische academies voor het basisonderwijs (pabo’s) en het middelbaar beroepsonderwijs hebben het afgelopen jaar gezamenlijk het opleidingstraject ‘Ontwikkeldoor in Den Haag’ ontwikkeld. De gemeente subsidieert zowel de ontwikkeling als de uitvoering van de blokken van Ontwikkeldoor. In september 2022 is de eerste groep van 19 onderwijsondersteuners gestart met de oriëntatiemodule. Kinderopvang Cijfers De GGD Haaglanden inspecteert in opdracht van de gemeente jaarlijks alle centra voor dagopvang, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus op kwaliteit. Ook worden gastouders bezocht.

Per 22 december 2022 heeft de GGD Haaglanden voor de gemeente Den Haag 543 jaarlijkse inspecties en 180 incidentele inspecties uitgevoerd bij kindercentra en gastouderbureaus. Tevens zijn er bij de gastouders 207 jaarlijkse inspecties en 1 incidentele inspectie uitgevoerd. Het doel om 100% van de kindercentra en gastouders te inspecteren in 2022 is behaald. Het register heeft tot medio december 2022 93 nieuwe aanvragen voor registratie in het Landelijk Register Kinderopvang en 369 wijzigingsformulieren ontvangen. Per 22 december 2022 waren er 791 kinderopvangvoorzieningen in de gemeente Den Haag (kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang, gastouders en Gastouderbureaus) Jaarverslag In het jaarverslag over de kwaliteit van kinderopvang 2022 verantwoordt het college zich over de taken op het terrein van toezicht, register en handhaving. Dit jaarverslag ligt medio 2023 bij de raad. De gemeente 86

Den Haag heeft de A-status. Dit betekent dat de gemeente voldoet aan de wettelijke eisen voor uitvoering van toezicht op en handhaving van kinderopvang. Dit blijkt uit een jaarlijkse risicoanalyse vanuit de Inspectie van het Onderwijs. Wat zijn de gevolgen van corona? Op 19 december 2021 is de laatste lockdown ingegaan en zijn de scholen en buitenschoolse opvang locaties gesloten. Er is wederom een uitzondering gemaakt voor kwetsbare leerlingen en kinderen van ouders met een cruciaal beroep. Op 10 januari 2022 is een aantal coronamaatregelen versoepeld en werden scholen en de buitenschoolse opvang weer geopend. In de kinderopvang steeg het ziekteverzuim door corona. Het was lastig om voldoende (gekwalificeerde) beroepskrachten op de groep te hebben. In enkele gevallen zagen kindercentra zich genoodzaakt om groepen of locaties tijdelijk te sluiten. Op 23 maart 2022 zijn de coronamaatregelen opgeheven. Op 25 april 2022 is het protocol Kinderopvang & COVID-19 vervallen. Plan van aanpak personeelstekort in de kinderopvang Er is in 2022 landelijk een tekort van 5.000 beroepskrachten. In de Kamerbrief van 5 september 2022 'Aanpak personeelstekort in de kinderopvang (kenmerk 2022-0000184479)', beschrijft de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een breed pakket aan maatregelen voor de aanpak van het personeelstekort in de kinderopvang.

Het personeelstekort en de te nemen maatregelen hebben de aandacht van de verantwoordelijke wethouders. In het bestuurlijk overleg kinderopvang Den Haag (KO platform) is dit ook besproken. Onder meer is een overleg met de onderwijsinstellingen tot stand gebracht met als doel om de instroom en zij-instroom van nieuwe werknemers te vergroten. Kinderopvangtoeslag voor Oekraïense vluchtelingen Met terugwerkende kracht tot 4 maart 2022 komen Oekraïense vluchtelingen die in Nederland werkzaam zijn in aanmerking voor kinderopvangtoeslag. Kinderopvang is een belangrijk hulpmiddel voor ouders om te kunnen werken. De opgevangen kinderen worden gesteund in hun pedagogische ontwikkeling volgens de kwaliteitseisen van de Wet kinderopvang.

Wat heeft het gekost? Financiële verantwoording op hoofdlijnen

Algemene toelichting op lasten en baten o.b.v. de donuts Het grootste deel van het budget (41%) voor onderwijs is besteed aan onderwijsachterstandenbeleid en taal (€ 63,5 mln.). Ongeveer een derde gaat naar schoolgebouwen (€ 48,5 mln.). De rest (€ 42,8 mln.) is besteed aan stedelijk onderwijsbeleid, leerlingenvervoer, het handhaven van de leerplicht, het voorkomen van schooluitval en het toezicht op kinderopvang. De financiering komt voor het grootste deel (€ 88,0 mln.) uit het gemeentefonds. Naast de middelen uit het gemeentefonds bestaan de baten (€ 51,8 mln.) ook uit specifieke uitkeringen van het rijk en kleinere baten waaronder huuropbrengsten en opgelegde boetes toezicht kinderopvang.

87

Bedragen x € 1.000 Rekening Resultaat 2022 2022

Rekening 2021

Begroting 2022 voor wijziging

Begroting 2022 na wijziging

Lasten

150.594

151.421

155.207

148.039

7.168 V

Baten

59.409

49.716

67.840

61.152

6.688 N

Saldo exclusief reserves

91.185 N

101.705 N

87.367 N

86.886 N

481 V

Toevoegingen aan reserves

14.756

0

7.209

6.851

358 V

Onttrekkingen aan reserves

11.845

12.637

10.418

5.939

4.479 N

Saldo inclusief reserves

94.095 N

89.068 N

84.158 N

87.798 N

3.640 N

Resultaten Het programma sluit met een nadelig resultaat van € 3,6 mln. ten opzichte van de begroting. De drie belangrijkste redenen hiervan zijn onderstaand toegelicht en komen per saldo uit op € 3,3 mln. nadeel: • Een nadeel van € 2,1 mln. door Leerlingenvervoer. Door het mislukken van de aanbesteding leerlingenvervoer zijn tijdelijke overeenkomsten afgesloten om de continuïteit te borgen. De tijdelijke overeenkomst hebben voor een aanzienlijke prijsstijging gezorgd, van circa 30%. • Een nadeel van € 0,7 mln. omdat de budgetten van het apparaat bij de afdeling Leerlingzaken niet juist stonden. De realisatie voor de totale apparaatslasten is neutraal, echter zijn de budgetten niet juist verdeeld over programma Onderwijs en programma Overhead. • Een nadeel van € 0,5 mln., omdat de aan schoolbesturen te vergoeden huren over 2022 te laag zijn ingeschat. Conform de verordening financieel beheer en beleid van de gemeente zal het behaalde resultaat van vastgoedbeheer nog gedeeltelijk via resultaatbestemming met gemeentelijke reserves verrekend worden. Neutrale ontwikkelingen • Bij onderwijshuisvesting was de realisatie ten laste van drie reserves in totaal € 4,1 mln. lager dan begroot. De begroting is een inschatting van declaraties die over meerdere jaren mogen worden ingediend. De feitelijke realisatie van declaraties kan hiervan afwijken.

Dit is een neutraal effect omdat minder declaraties tot minder kosten leidt, hetgeen tot een lagere onttrekking leidt. • Op de peutertoeslag is € 2,8 mln. minder gerealiseerd, dit als gevolg van het achterblijven van verwachte aantallen kinderen die gebruikmaken van de peutertoeslag. Dit is een neutraal verschil omdat de baten hierdoor eveneens lager zijn. • Ten laste van de specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid is er in 2022 € 1,2 mln. minder uitgeven, omdat er op de gemeentelijke activiteiten Onderwijsachterstandenbeleid meer subsidies zijn verstrekt ten aanzien van onderwijsachterstanden en taal. Wat zijn de verschillen met 2021 • De totale lasten en baten (inclusief reserves) voor onderwijs zijn respectievelijk € 10 mln. en € 4 mln. lager ten opzichte van 2021. De belangrijkste oorzaak van deze daling, is dat bij onderwijshuisvesting de lasten € 13 mln. en de baten € 7 mln. lager zijn dan in 2021, als gevolg een lagere realisatie doordat de uitvoering en de declaratie van de kosten over meerdere jaren gespreid kan plaatsvinden en niet elk jaar een gelijk bedrag betreft. Hier tegenover staan ook lagere baten in het geval van een rijksregeling. Oekraïne De totale kosten voor Oekraïne bedragen in 2022 ongeveer € 1,3 mln. Hiervan heeft € 0,8 mln. betrekking op kosten voor landingsplaatsen van nieuwkomers.

Dit is in 2022 als onderdeel van de reguliere beleidsuitvoering gerealiseerd. De overige kosten zijn specifiek in het kader van Oekraïne door het Rijk vergoed. In hoofdstuk 1 'Inleiding' van de programmarekening 2022 is een totaaloverzicht van de lasten van opvang van Oekraïners opgenomen en toegelicht.

88

Waar bestaan de kosten uit? Financiële verantwoording per activiteit (lasten en baten per activiteit en verschillenverklaring) Onderwijshuisvesting Lasten 48.513 54.297

Rekening 2022 Begroting 2022

5.784

Resultaat

Bedragen x €1.000 Saldo 41.165 N 40.651 N

Baten 7.348 13.646 V

6.298

N

Onderwijshuisvesting (onderwijsbeleid en leerlingzaken) Rekening 2022

Lasten 237

Begroting 2022

246 9

Resultaat

75 22

N

Bedragen x €1.000 Saldo 184 N

Baten 53 V

514

N

171

N

13

N

Toelichting op lasten en baten De lasten onderwijshuisvesting betreffen: • Vastgoedbeheer € 23,6 mln. • De diverse - vaak wettelijk verplichte - taken zoals de onroerendezaakbelasting, huren en klokuurvergoedingen sport en overige kosten zoals salarissen € 14,3 mln. • Exploitatiekosten van het programma onderwijshuisvesting € 9,1. • Kosten voor verduurzaming en multifunctioneel gebruik van klaslokalen (verrekend via reserves) € 0,7 mln. • Kosten van de rijksregeling voor ventilatie van scholen (SUVIS-regeling) € 0,37 mln. • Kosten voor tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden € 0,3 mln. De baten betreffen onttrekkingen aan de reserves voor financiering van de kosten voor verduurzaming, multifunctioneel gebruik van klaslokalen, en exploitatieprojecten die gefinancierd worden vanuit reserves (€ 6,3 mln.) en de rijksbijdragen voor de subsidieregeling ventilatie scholen (SUVIS) (€ 0,3 mln.) en tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden (€ 0,7 mln.). Toelichting financieel resultaat Onderwijshuisvesting