RIS315244 bijlage 1a - Programmarekening 2022

€ 0,5 mln. N/I

Specifieke uitkering ventilatie scholen (SUVIS) (€ 0,0 mln. N/I) Voor declaraties op de subsidieregeling ventilatie scholen (SUVIS) was € 3,2 mln. begroot waarvan door de Haagsche scholen € 0,7 mln. is gedeclareerd. Het restant wordt in 2023 gedeclareerd en leidt tot een voordeel in de lasten en een nadeel in de baten van € 2,5 mln. (resultaat neutraal). Exploitatie programma Onderwijshuisvesting (€ 0,0 mln. N/I) Het exploitatiedeel van de jaarlijkse programma Onderwijshuisvesting wordt afgewikkeld middels de egalisatiereserve. Door de krapte op de arbeidsmarkt en lange levertijden van materialen is er minder gerealiseerd. Dit leidt tot een voordeel in de lasten en een nadeel in de baten van € 4,2 mln. (resultaat neutraal). Multifunctioneel gebruik schoolgebouwen (€ 0,0 mln. N/I) Voor declaraties op de toegekende aanvragen multifunctioneel gebruik van schoolgebouwen is € 0,6 mln. meer gerealiseerd dan begroot. Dit is een neutraal verschil omdat de baten hierdoor eveneens hoger zijn (resultaat neutraal). Energetische Verduurzaming (€ 0,0 mln. N/I) Voor declaraties op toegekende aanvragen duurzame huisvesting was € 0,6 mln. begroot. Doordat er geen facturen/afrekeningen in 2022 zijn binnengekomen op een reservering uit 2021 is er sprake van een realisatie van € 0,1 mln.. Dit leidt tot een voordeel in de lasten en een nadeel in de baten van € 0,5 mln. (resultaat neutraal).

Specifieke uitkering onderwijshuisvesting ontheemden (€ 0,0 mln. N/I)

89

De tijdelijke regeling onderwijshuisvesting ontheemden in verband met Oekraïne is door de late publicatie niet meer in de begroting ingeregeld. Uiteindelijk is nog € 0,3 mln. gerealiseerd. Dit leidt tot nadeel in de lasten en een voordeel in de baten van € 0,3 mln. (resultaat neutraal). Huurvergoeding schoolbesturen (€ 0,5 mln. N/I) Een nadeel van € 0,5 mln. omdat de aan schoolbesturen te vergoeden huren in 2022 te laag zijn ingeschat (nadeel in de lasten). Onderwijshuisvesting (onderwijsbeleid en leerlingzaken) (€ 0,0 mln. N/I) Leerlingenvervoer Rekening 2022

Lasten 8.551

Begroting 2022

6.334

Resultaat

2.217

N

Baten 0

Bedragen x €1.000 Saldo 8.551 N

0

6.334

N

0

2.217

N

Toelichting op lasten en baten Aan leerlingenvervoer is dit jaar € 8,6 mln. besteed, waarvan € 7,6 mln. aan de vervoersvoorzieningen en € 1,0 mln. aan apparaat en overige lasten. Toelichting financieel resultaat Leerlingenvervoer

€ 2,2 mln. N/S/I

Leerlingenvervoer (€ 2,1 mln. N/S) De aanbesteding van het leerlingenvervoer is mislukt, waardoor er tijdelijke overeenkomsten met de bestaande vervoerders zijn afgesloten om de continuïteit van het leerlingenvervoer in de gemeente te borgen. Het afsluiten van deze tijdelijke overeenkomsten zorgt voor een aanzienlijke prijsstijging vanaf september en leidt tot een nadeel van € 2,1 mln. (nadeel in de lasten). Overig (€ 0,1 mln. N/ I) Overig € 0,1 mln. (nadeel in de lasten) Leerlingzaken Rekening 2022

Lasten 7.680

Baten 3.323

Bedragen x €1.000 Saldo 4.357 N

Begroting 2022

6.706

3.072

3.634

N

Resultaat

974

723

N

N

251

V

Toelichting op lasten en baten In de lasten zitten naast de gemeentelijke uitgaven van € 4,7 mln. ook de rijksuitgaven van € 3,0 mln. voor de uitvoering van het bestrijden van voortijdig schoolverlaters en de wettelijke taken als leerplicht en het hebben van een Regionale meld- en coördinatiefunctie (RMC). De baten betreffen de rijksbijdrage voor RMC. Toelichting financieel resultaat Leerlingzaken

€ 0,7 mln. N/I

Apparaatskosten (€ 0,7 mln. N/ I) De budgetten van apparaat bij Leerlingzaken stonden niet juist. Dit heeft geleid tot een nadeel op het apparaat van € 0,7 mln. De realisatie voor de totale apparaatslasten is neutraal, echter zijn de budgetten niet juist verdeeld over programma Onderwijs en programma Overhead. Door nieuwe medewerkers die pas in de loop van het jaar zijn ingestroomd is er minder gebruik gemaakt de specifieke uitkering. Dit leidt tot een voordeel in de lasten en een nadeel in de baten van € 0,1 mln. (resultaat neutraal). Overig (€ 0,2 mln. V/ I) Overig € 0,2 mln. (voordeel in de baten). Overig (€ 0,2 mln. N/ I) Overig € 0,2 mln. (nadeel in de lasten).

90

Onderwijsachterstandenbeleid en taal

Bedragen x €1.000 Lasten

Baten

Saldo

Rekening 2022

63.539

43.925

19.613

N

Begroting 2022

65.753

48.468

17.285

N

Resultaat

2.214

2.328

N

V

4.543

N

Toelichting op lasten en baten De lasten van € 63,6 mln. bestaan uit subsidies (circa € 58,1 mln.), opdrachten (circa € 2,7 mln.) en apparaatslasten (€ 2,8 mln.). De baten betreft de inzet van rijksmiddelen. Toelichting financieel resultaat Onderwijsachterstandenbeleid en Taal

€ 2,3 mln. N/I

Gemeentelijke Peuter Toeslag (€ 0,o mln. N/ I) Op de peutertoeslag is € 2,8 mln. minder gerealiseerd, dit als gevolg van het achterblijven van verwachte aantallen kinderen die gebruikmaken van de peutertoeslag. Dit is een neutraal verschil omdat de baten hierdoor eveneens lager zijn. Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid (€ 1,8 mln. N/ I) Doordat de doelstellingen van onderwijsachterstanden en het stedelijk onderwijs (waaronder Nationaal Programma Onderwijs) in elkaar verweven zijn er in 2022 meer subsidies verstrekt op onderwijsachterstandenbeleid en taal dan begroot. Dit leidt tot een nadeel van € 1,2 mln. (nadeel in de lasten). Aan baten is € 0,6 mln. minder gerealiseerd dan begroot. Dit nadeel is ontstaan doordat de baten zijn gerealiseerd op een andere activiteit dan waar deze waren begroot. Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid (€ 0,o mln. N/ I) Door overbesteding op de gemeentelijke activiteiten is € 1.3 mln. minder ten laste van de specifieke uitkering onderwijsachterstanden gebracht. Dit is een neutraal verschil omdat de baten hierdoor eveneens lager zijn. Specifieke uitkering Educatie (€ 0,o mln. N/ I) Ten laste van de specifieke uitkering educatie is € 0,5 mln. meer gerealiseerd dan begroot. Eind 2022 is de bijdrage door het Rijk omhoog bijgesteld. Echter door deze late publicatie is dit niet meer in de begroting ingeregeld.

Uiteindelijk is nog € 0,3 mln. gerealiseerd. Dit leidt tot nadeel in de lasten en een voordeel in de baten van € 0,5 mln. (resultaat neutraal). Overig (€ 0,3 mln. N/ I) Overig: € 0,3 mln. (nadeel in de baten). Overig (€ 0,2 mln. N/ I) Overig: € 0,2 mln. (nadeel in de lasten).

Stedelijk onderwijsbeleid en projecten Rekening 2022

Lasten 20.176

Baten 3.478

Begroting 2022

20.466

1.575

290

Resultaat

V

1.903

Bedragen x €1.000 Saldo 16.698 N V

18.891

N

2.193

V

Toelichting op lasten en baten De lasten van € 20,2 mln. bestaan uit subsidies (circa € 11,5 mln.), opdrachten (circa € 5,5 mln.) en apparaatslasten (€ 3,2 mln.). De baten betreft de inzet van rijksmiddelen voor het Nationaal Programma Onderwijs (NPO).

91

Toelichting financieel resultaat Stedelijk onderwijsbeleid en projecten

€ 2,2 mln. V/I

Het voordeel van € 2,2 mln. dient ter compensatie van de activiteit Onderwijsachterstandenbeleid en taal. Stedelijk onderwijsbeleid (€ 1,8 mln. V/ I) Bij de uitvoering van de reguliere activiteiten is geanticipeerd op de situatie dat er bij de activiteit Onderwijsachterstandenbeleid en taal meer is besteed dan begroot. Hierdoor is een voordeel ontstaan van € 1,8 mln. op de reguliere activiteiten (voordeel in de lasten). Specifieke uitkering Nationaal Programma Onderwijs (€ 1,4 mln. V/ I) Op de uitvoering van de specifieke uitkering Nationaal Programma Onderwijs (NPO), waarbij scholen geholpen worden om de achterstanden als gevolg van corona in te lopen is een voordelig resultaat van € 1,4 mln. (€ 0,5 mln. nadeel in de lasten en € 1,9 mln. voordeel in de baten). Het saldo van een specifieke uitkering hoort neutraal te zijn. Dit is grotendeels het gevolg van het verkeerd verwerken van de specifieke uitkering in de begroting. De baten zijn begroot in 2023. Deze baten zijn echter gerealiseerd in 2022, en zullen niet gerealiseerd worden in 2023. Oekraïne (€ 0,8 mln. N/ I) De kosten voor landingsplaatsen van nieuwkomers uit Oekraïne bedragen € 0,8 mln. en vormden in 2022 onderdeel van de reguliere begrotingsuitvoering. Deze kosten zijn binnen het programma opgevangen. (nadeel in de lasten). Overig (€ 0,2 mln. N/ I) Overig: € 0,2 mln. (nadeel in de lasten). Kinderopvang Rekening 2022

Lasten 6.194

Baten 8.964

Bedragen x €1.000 Saldo 2.770 V

Begroting 2022

8.614

11.422

2.808

V

Resultaat

2.420

38

N

V

2.458

N

Toelichting op lasten en baten Twee derde van de lasten (€ 4,0 mln.) en nagenoeg alle baten (€ 8,8 mln.) hangen samen met het vastgoedbeheer van kinderopvanglocaties. Het resterende deel van de lasten (€ 2,1 mln.) en baten (€ 0,2 mln.) betreft het toezicht op en de handhaving van de kinderopvang. Toelichting financieel resultaat Kinderopvang

€ 0,0 mln. N/I

Vastgoedbeheer (€ 1,4 mln. N/ I) Er is een nadelig resultaat op de verkoop van kinderdagverblijven gerealiseerd. Ten opzichte van de begroting is een nadelig resultaat op de verkoop van kinderdagverblijven gerealiseerd. De opgave van de verkoop is op basis van verwachtingen verdeeld over jaarschijven en diverse categorieën van panden, waaronder de kinderdagopvangverblijven. In 2022 is de verkoop van het aantal panden lager uitgepakt dan verwacht. Dat zal in latere jaren worden gecompenseerd. In 2022 speelde daarbij mee de effecten van het Didam arrest, dat gaf vertraging in het verkoopproces. Dit leidt tot een nadeel in de baten van € 2,5 mln. als gevolg van minder verkoopresultaat en een voordeel in de lasten van € 0,9 mln. door lagere afwaardering boekwaarde van kinderdagverblijven omdat verkoop is uitgebleven. Kinderopvang toezicht en handhaving (€ 0,9 mln. V/ I) Er is extra geld van het rijk gekomen om de toezicht en handhaving van kinderopvangorganisaties te intensiveren. De gemeente voert dit toezicht al op een dusdanig niveau uit en maakt hiervoor geen extra kosten, waardoor een voordeel van € 0,4 mln. ontstaat. In het coalitieakkoord is besloten deze middelen vanaf 2023 structureel uit te ruimen. Het toezicht op de kinderopvang wordt uitgevoerd door de GGD.

Door een lagere aantal inspecties dan gepland valt de eindafrekening toezicht kinderopvang (Tokin) dit jaar lager uit dan begroot, waardoor een voordeel van € 0,3 mln. ontstaat (voordeel in de lasten). Daarnaast is er sprake van een voordeel op het apparaat van € 0,2 mln. als gevolg van lagere bezetting (voordeel in de lasten). Overig (€ 0,5 mln. V/ I) Overig € 0,5 mln. (voordeel in de lasten).

92

Reserves, voorzieningen en investeringen Reserves (begroting vs. realisatie)

Begroting 2022

Rekening 2022

bedragen x € 1.000 Saldo

Toevoeging Onttrekking Vrijval Toevoeging Onttrekking Vrijval afwijking Duurzame huisvesting onderwijs

0

600

0

0

55

0

545

Multifunctioneel gebruik schoolgebouwen

0

0

1.909

0

0

1.910

-1

Onderwijshuisvesting exploitatiemiddelen

7.209

7.909

0

6.851

2.501

1.474

3.577

7.209

8.509 1.909

6.851

2.556 3.383

4.121

Totaal

Reserve Multifunctioneel gebruik schoolgebouwen De reserve Multifunctioneel gebruik schoolgebouwen is in 2022 vrijgevallen en opgegaan in de reserve Egalisatiereserve onderwijshuisvesting. Reserve Duurzame huisvesting De onttrekking aan de reserve is € 0,5 mln. lager dan begroot, doordat eind 2022 niet alle aanvragen zijn binnengekomen. De begroting is een inschatting van declaraties die over meerdere jaren mogen worden ingediend. OMV Egalisatiereserve onderwijshuisvesting Het exploitatiedeel van de jaarlijkse programma’s Onderwijshuisvesting afgewikkeld via deze reserve. Waarbij de begroting een inschatting is van declaraties die schoolbesturen over meerdere jaren morgen indienen. De onttrekking is lager doordat schoolbesturen minder declaraties hebben kunnen indienen als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt en lange levertijden van (bouw)materialen. Daarnaast heeft een vrijval van exploitatieprojecten op basis van declaraties van schoolbesturen plaatsgevonden ter hoogte van circa € 1,5 mln. bedragen x € 1.000 Begroting 2022

Investeringen MIP

Rekening 2022

Afwijking

Bijdragen Bijdragen derden/Voor- Aandeel derden/Voor- Aandeel Totaal zieningen gemeente Totaal zieningen gemeente

Totaal

Economisch nut: Kinderopvang

6.504

Onderwijshuisvesting Activiteiten en projecten stedelijk onderwijsbeleid Onderwijshuisvesting Bijzonder (voortgezet) speciaal onderwijs Onderwijshuisvesting Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder basisonderwijs

31.197

Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder speciaal voorgezet onderwijs

185

6.504 2.760

2.760

-3.744

40

40

0

0

-40

1.709

1.709

137

137

-1.572

300

300

0

0

-300

31.197 25.452

25.452

-5.745

10

-175

Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder voorgezet onderwijs

10.687

Totaal

50.622

185

10

10.687 9.368 0

50.622 37.727

0

9.368

-1.319

37.727

-12.895

Bij de investeringen in kinderopvang is er in 2022 € 3,7 mln. minder gerealiseerd. Dit heeft verschillende oorzaken, waaronder 1 project (KDV Houtrustweg) die niet door gaat en 1 project dat “on hold” is gezet (KDV Binckhorst). Voor de rest komt het door vertragingen, bijvoorbeeld doordat het ontwerp aangepast moest worden of aanbestedingen die langer duren en aannemers meer tijd nodig hebben. Bij de investeringen in onderwijshuisvesting is er in totaal voor circa € 9,2 mln. minder gerealiseerd. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt omdat bij meerjarige projecten de realisatie per jaarschijf moeilijk te bepalen is. Dit wordt vooraf of basis van vuistregel ingeschat, maar de regie op de voortgang ligt bij de schoolbesturen. De € 9,2 mln. bestaat voor € 7,3 mln. uit projecten met een hogere realisatie en voor € 16,5 mln. uit projecten met een lagere realisatie.

93

2.7 Werk en inkomen Portefeuillehouders: Kavita Parbhudayal en Mariëlle Vavier Wat is het doel? 1. In Den Haag kan iedereen deelnemen aan de samenleving. Waar nodig ondersteunt de gemeente haar inwoners hierbij. 2. De gemeente Den Haag kiest voor innovatieve aanpakken om de uitstroom uit de bijstand naar werk een extra impuls te geven. 3. Het armoede- en schuldenbeleid zorgt ervoor dat inwoners van de gemeente Den Haag met een laag inkomen of met schulden volwaardig mee kunnen doen en zichzelf kunnen ontplooien. Een laag inkomen of schulden mogen geen belemmering zijn om mee te doen op school, bij de sportvereniging of elders in de Haagse samenleving.

Wat is beoogd en wat is behaald? Beleidsverantwoording op hoofdlijnen Werk en inkomen: wat is het? Dit programma gaat over werk, inkomen en minima- en schuldenbeleid. • Werk gaat over alle instrumenten en middelen om Haagse inwoners die vallen onder de Participatiewet toe te leiden naar werk of school. • Inkomen bevat de instrumenten en middelen om inwoners die vallen onder de Participatiewet rechtmatig te voorzien van een bijstandsuitkering of loonkostensubsidie. • Het minima- en schuldenbeleid biedt voorzieningen om inwoners met een minimuminkomen actief mee te laten doen in de samenleving. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar kinderen. De insteek is om schulden zoveel mogelijk te voorkomen. De gemeente ondersteunt mensen met schulden om deze zo snel en integraal mogelijk op te lossen. Wat is het doel? Den Haag wil dat iedere inwoner in staat is deel te nemen aan de samenleving. Werk en inkomen zijn hiervoor cruciale randvoorwaarden. Met dit programma wil de gemeente inwoners ondersteunen die (tijdelijk) niet in staat zijn om op eigen kracht in hun levensonderhoud te voorzien en maatschappelijk mee te doen en daarmee bijdragen aan de bestaanszekerheid van Hagenaars. 2022 in het kort 2022 was opnieuw een roerig jaar op het terrein van werk en inkomen, waarin wederom diverse extra taken bij de gemeente zijn neergelegd.

De laatste crisismaatregelen als gevolg van corona liepen dit jaar nog door, zoals het vereenvoudigde Bbz voor ondernemers, aflossing van Tozo kredieten en terugvordering van onrechtmatig verstrekte uitkeringen Tozo levensonderhoud door ondernemers in Den Haag. En ondertussen dienden zich alweer nieuwe crises aan. Zo is er sprake van een asielcrisis waardoor er in 2022 versneld asielstatushouders gehuisvest zijn om de druk op de opvang bij het COA te verminderen. Dit heeft onder andere geleid tot een toename van het aantal inburgeraars. Maar vooral de oorlog in Oekraïne heeft dit jaar veel impact gehad. Zo heeft de gemeente Den Haag een groot aantal Oekraïense ontheemden opgevangen, ondersteund met leefgeld en begeleid naar werk. En als gevolg van de oorlog in Oekraïne is ook de bestaanszekerheid van onze inwoners verder onder druk komen staan. Hoge energieprijzen en de oplopende inflatie zorgen voor financiële problemen bij inwoners met een laag inkomen, maar ook de middeninkomens komen in toenemende mate in problemen. Het aantal meldingen van vroegsignalering van betalingsachterstanden op de vaste lasten is sterk gestegen. We ondersteunen deze inwoners met onze minimaregelingen en schuldhulpverlening. In 2022 hebben we daarnaast aan 99% van de inwoners met een inkomen tot 130% van het Wettelijk Minimum Loon (WML) de energietoeslag verstrekt.

Daarmee is de energietoeslag de minimavoorziening met verreweg het hoogste bereik in Den Haag. Duidelijk is dat de behoefte aan ondersteuning groot is. In het afgelopen jaar hebben wij maandelijks de raad geïnformeerd over de stand van zaken van de energiecrisis via de verschillende raadsmededelingen (zie RIS313164, 313317, 313571, 314027). Het afgelopen jaar werd tevens gekenmerkt door een toenemende krapte op de arbeidsmarkt. Dit zien we onder andere terug in het bijstandsbestand, met name door relatief lage instroom ten opzichte van voorgaande jaren.Desondanks staan er nog steeds veel inwoners langs de kant. Dit zijn in toenemende mate inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. We hebben daarom onder andere ingezet op het versterken van de samenwerking in de arbeidsmarktregio en met (sociaal) ondernemers, werk met ondersteuning zoals loonkostensubsidie en jobcoaching, en trajecten die inwoners voorbereiden op de arbeidsmarkt, zoals werkfit- en werkontwikkeltrajecten en de aanpak aansluiting onderwijs arbeidsmarkt bedrijfsleven (RIS 314887).

94

Het jaar 2022 was ook het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen en een nieuw coalitieakkoord, met ambities onder andere gericht op een meer integrale en samenhangende benadering in het sociaal domein, het versterken van de gebieds-/wijkgerichte aanpak, en de inzet op werk als middel om de bestaanszekerheid te vergroten. Eén van de opgaven voor deze bestuursperiode waar we de eerste stappen voor hebben gezet is aan het werk helpen van 1.600 personen extra met behulp van onder andere STiPbanen (Sociaal Traject in Perspectief) en de uitbreiding van de mogelijkheden voor loonkostensubsidie. Daarmee kunnen we meer mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt een kans geven op werk of een waardevolle bijdrage aan de stad. Een andere grote opgave die voor ons ligt en waar we ook in 2022 weer veel werk in verzet hebben is het bieden van passende (financiële) ondersteuning aan mensen die te kampen hebben met armoede en schulden. Belangrijkste mijlpalen Werk • Er zijn in totaal 3.873 mensen naar werk of school begeleid. Bij 2.072 personen is de bijstandsuitkering hierdoor beëindigd. • Tot en met 31 december 2022 werkten 1.268 SW medewerkers bij de sociale werkvoorziening. • Voor 2022 was de wettelijke taakstelling voor beschut werk het equivalent van 263 werkplekken van 31 uur. Eind 2022 hadden 332 mensen een beschut dienstverband bij de gemeente Den Haag.

De gemeente voldoet hiermee ruimschoots aan haar wettelijke verplichting. • In 2022 is op basis van aanbestedingen en inkoop ‘social return’ toegepast. Er zijn via deze afspraken 1.911 kandidaten geplaatst waarvan 1.210 op werk. Inkomen • In 2022 is het aantal bijstandsuitkeringen in Den Haag met 5,1% gedaald van 23.441 naar 22.242 uitkeringen op 31 december 2022. • In 2022 zijn 7.533 bijstandsaanvragen afgehandeld, waarvan er 4.243 zijn toegekend. Het afwijzingspercentage bijstand bedroeg 43,7%. Het aantal bijstandsaanvragen is ten opzichte van 2021 met 2,3% gestegen. Deze stijging werd veroorzaakt door de tijdelijke BBZ-overgangsregeling vanuit de Tozo. • We hebben afgelopen jaar 2.114 aanvragen leefgeld aan Oekraïners verstrekt. Minima- en schuldenbeleid Met de regelingen uit het minima- en schuldenbeleid wordt 80% van de doelgroep bereikt. • In samenwerking met Sociale Fondsen Den Haag (SFDH) kunnen Haagse burgers die ondanks lokale en landelijke ondersteuningsmaatregelen toch in de financiële problemen komen terecht bij het suppletiefonds. Dit fonds helpt behalve bij de energierekening ook bij achterstanden op andere vaste lasten zodat ontruimingen en afsluitingen van energie of water voorkomen worden. Het college heeft dit suppletiefonds voor de winterperiode extra ondersteund.

• Samen met Leergeld ondersteunende het college in december gezinnen met een laag inkomen met een extra voorziening voor kleding of andere noodzakelijke spullen voor de kinderen. • Voorkomen is beter dan genezen. Het college wil mensen met beginnende energieschulden snel in beeld krijgen via de signalen in het kader van vroegsignalering. Door een toename in het aantal signalen is er extra uitvoeringscapaciteit beschikbaar gemaakt om deze signalen ook van een passend vervolg te kunnen voorzien. • Betalingsproblemen bij de energierekening moeten niet leiden tot uitval bij een schuldhulptraject. In de beantwoording van schriftelijke vragen hieromtrent (RIS 313072) staat aangegeven hoe de gemeente ervoor zorgt dat een lopende schuldregeling niet in gevaar komt door de gestegen energielasten. Door het reduceren of tot 0 terugbrengen van de aflossing op een saneringskrediet of het herfinancieren van een nieuwe schuld bij een schuldbemiddeling voorkomen we dat mensen uit hun hulpverleningstraject vallen. • Duurzaam witgoed is vaak duurder dan het minder energiezuinige alternatief. Bij de beoordeling van de individuele bijzondere bijstand wordt in de regel uitgegaan van een vergoeding van de goedkoopst mogelijke adequate oplossing. Dan kom je vanzelf op witgoed uit met de laagste energie labels.

Uit het oogpunt van duurzaamheid, en om te voorkomen dat goedkoop door de hoge energiekosten duurkoop blijkt te zijn zal voortaan bij bijzondere bijstand voor witgoed voor de goedkoopst mogelijke, adequate én duurzame oplossing gekozen worden. • Er is namens de gemeente een ‘bespaarkaart’ opgestuurd aan alle Haagse inwoners. Behalve tips en ondersteuning bij besparing is ook het aanbod aan inkomensondersteuning nogmaals onder de aandacht gebracht.

95

Indicatoren en kengetallen Prestatie-indicatoren

Nulmeting Realisatie Realisatie Realisatie Begroting 2018 2020 2021 2022 2022

Het aantal personen waarvan re-integratie heeft geleid tot een beëindigde uitkering.

3.119

2.684

2.701

2.072

3.100

Het aantal personen dat uitstroomt en binnen een jaar weer in de bijstand komt

476

149

153

265

475

* Deze indicator geeft inzicht in de effectiviteit van het re-integratiebeleid m.b.t. uitstroom uit de BUIG: de gebundelde uitkering als bedoeld in artikel 69 van de Participatiewet. Deze bestaat uit reguliere uitstroom en voor de jaren 2020 en 2021: 500 extra uit intensivering uitstroom bijstand: Werkoffensief +500. ** Deze indicator geeft inzicht in hoeverre de inzet van re-integratie-instrumenten tot een duurzame werkhervatting van ex-uitkeringsgerechtigden heeft geleid. Het gepresenteerde cijfer omvat het aantal personen dat is uitgestroomd naar werk. Uitstroom om andere redenen (bijvoorbeeld verhuizen, overlijden, studie) zijn buiten beschouwing gelaten. Dit uitgangspunt is in voorgaande jaren ook gehanteerd. Toelichting indicatoren • Uitstroom: we zien dat de realiteit significant anders was dan de aannames die gedaan zijn bij het bepalen van de doelstelling. De gemeente verwachtte dat na afloop van corona zo'n 3.000 extra inwoners van onze dienstverlening gebruik zouden moeten maken. In werkelijkheid was er juist een afname, vooral van de instroom vanuit de bijstand. Dit maakte het in 2022 lastiger om kandidaten te begeleiden naar werk. De uitstroom is gestimuleerd door te focussen op kansrijke sectoren zoals de zorg en de bouw. Uiteindelijk zijn 2.072 kandidaten vanuit een uitkeringssituatie uitgestroomd naar werk. Kengetallen

Actuele Waarde peildatum September 2022 8,6%

Het bijstandsvolume* als percentage van de huishoudens in Den Haag Percentage huishoudens/mensen met inkomen van 110% van het Wettelijk sociaal minimum (Wsm). * Het aantal huishoudens met bijstand t.o.v. het totaal aantal huishoudens * Voorlopige gegevens

2021

15,7%*

De twee bovenstaande indicatoren geven een indicatie van de relatieve sociale problematiek in Den Haag. Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Kinderen in uitkeringsgezin

% kinderen tot 18 jaar

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking % 16 t/m 22 jarigen

Werkloze jongeren

Personen met een bijstandsuitkering Aantal per 10.000 inwoners Lopende re-integratievoorzieningen

Aantal per 1.000 inwoners van 15 - 74 jaar

96

Actuele peildatum

Waarde

2021

10%

2021

65,1%

2021

2%

2021

855

Eerste halfjaar 2022

48,4

Wat hebben we gedaan? Beleidsverantwoording per activiteit In dit deel geven we een toelichting op de belangrijkste activiteiten die we in 2022 per cluster hebben uitgevoerd, waarbij we steeds de bijbehorende baten en lasten laten zien. Een verantwoording van de financiële cijfers volgt in de paragraaf wat hebben we gedaan.

Activiteiten in 2022

(incl. toevoegingen en onttrekkingen, bedragen x € 1.000) Begroting Rekening 2022 Resultaat saldo 2022 Lasten Baten Saldo 2022

Cluster 1.a Werk Cluster 1.b Sociale werkvoorziening Cluster 2 Inkomen Cluster 3.a Minimabeleid Cluster 3.b Schuldenbeleid Totaal

61.166 N 41.089 N 64.045 N 146.401 N 22.736 N 335.437 N

61.996 44.956 420.970 150.935 32.127 710.983

5.343 5.175 373.919 2.561 10.100 397.098

56.654 N 39.780 N 47.051 N 148.374 N 22.027 N 313.885 N

4.513 V 1.309 V 16.994 V 1.973 N 709 V 21.552 V

Dienstverlening Voor alle activiteiten geldt dat wij onze dienstverlening continu willen verbeteren. Bij het ontwikkelen en verbeteren van onze dienstverlening nemen we steeds meer de stem van de bewoners mee. Dit doen we onder andere door het uitvoeren van klantreizen, het vragen om feedback en het samenwerken met ervaringsdeskundigen. In 2022 hebben we onder andere op het gebied van dienstverlening gewerkt aan de volgende onderwerpen: • Gastvrije ontvangst: na de verhuizing van een belangrijk deel van onze dienstverlening naar de Fruitweg zijn we gestart met het Hospitality-concept in pilot-vorm: een gastvrije ontvangst voor alle bezoekers. De pilot loopt door tot in 2023, de opgedane ervaringen en ontvangen feedback zullen worden gebruikt om de dienstverlening nog verder te verbeteren. • Klantreis en klantfeedbackloop: in 2022 is de klantreis ‘Ik wil mijn schulden aflossen’ in kaart gebracht. Voor Inburgering is de klantfeedback-verbeterloop ontwikkeld, waarbij we de dienstverlening continue verbeteren op basis van klantfeedback in een ritme van twee keer per jaar. • Digitalisering SZW Dienstverlening: als gemeente willen we bewoners de gelegenheid bieden om gemeentezaken zelf online te regelen. Digitalisering is uiteraard géén doel op zich: telefonisch of persoonlijk contact is en blijft mogelijk.

De ontwikkelingen van digitale dienstverlening via de Mijndenhaag-omgeving zijn dit jaar in gang gezet. Op dit moment is er nog geen SZW-dienstverlening beschikbaar maar er wordt wel aan gewerkt om dit mogelijk te maken. De verwachting is dat in 2023 het eerste SZW-product via het nieuwe portaal beschikbaar komt. Klachten Hoe tevreden zijn inwoners met de klachtafhandeling van de gemeente? De klanttevredenheid naar het klachtenproces wordt voortdurend gemeten. In 2022 zijn er te weinig vragenlijsten ingeleverd om een representatief percentage te geven (356 klachten tegenover 42 ingevulde vragenlijsten). In 2022 zijn 459 registraties ontvangen en zijn 445 registraties afgehandeld, waarvan356 als klacht zijn afgehandeld. De overige registraties waren geen klacht maar een bezwaar, een vraag of een melding anderszins. De meeste klachten gingen over bejegening (65 keer) en informatieverstrekking (57 keer). Van de afgehandelde klachten is 55,1% informeel in een persoonlijk contact naar tevredenheid opgelost en afgehandeld. Mocht de klager zich niet kunnen vinden in de oplossing, dan wordt de klacht via de formele route afgehandeld. Van de overige klachten is in 25,8% van de gevallen de inwoner geheel of gedeeltelijk in het gelijk gesteld en is 14,3% ongegrond bevonden.

In de overige zaken is de klacht ingetrokken, was de klacht niet ontvankelijk of kan er geen oordeel worden uitgesproken omdat er geen sprake was van onjuist handelen van SZW, maar dat het begrijpelijk is dat de klager de situatie als onprettig heeft ervaren. Bezwaar: proces, brieven en afhandeling In 2022 is verder gewerkt aan het eenvoudiger en begrijpelijker maken van het proces bezwaar. Naast het verder verbeteren van de inhoud van een beslissing op bezwaar is er ook een uitleg gemaakt waarbij de hoorzitting op eenvoudige wijze wordt uitgelegd. De volledige implementatie van het in eenvoudig taalgebruik geschreven bezwaarschrift is gepland voor begin 2023. Naast verbeteringen op begrijpelijkheid is er ook gewerkt aan meer maatwerk afhandeling van bezwaarschriften. Dit is behalve dat het een gewenste vorm is vanuit de organisatie, ook steeds vaker een eis

97

van de rechtbank. Zij willen weten wat we als gemeente, naast de reguliere uitvoering van de regelgeving, hebben gedaan om een burger te ondersteunen en op welke manier wij daarbij hun situatie hebben genomen als uitgangspunt. Er zijn 137.821 primaire besluiten verzonden in 2022. In 2.226 gevallen was de inwoner het niet eens met dit besluit en is een bezwaarschrift ingediend. In 2022 zijn in totaal 2252 bezwaarschriften afgehandeld. Hiervan betrof het in 281 gevallen een bezwaar in verband met TOZO en 643 gevallen in verband met de Energietoeslag. In 2018 gevallen is het bezwaar ongegrond verklaard. In 234 gevallen is de inwoner in het gelijk gesteld. Er zijn 309 zaken in beroep voor de rechter gebracht waarbij de inwoner in 33 gevallen (geheel of gedeeltelijk) in het gelijk is gesteld. Ook dienden er 59 zaken in hoger beroep bij de Centrale Raad van Beroep. Hierbij is in 5 zaken de inwoner in het gelijk gesteld. (incl.

toevoegingen en onttrekkingen, bedragen x € 1.000) Cluster 1.a Werk Begroting Rekening 2022 Resultaat Activiteiten in 2022 saldo 2022 Lasten Baten Saldo 2022 Participatievoorzieningen 6.922 N 7.379 823 6.556 N 366 V Werkgelegenheidsprojecten 53.904 N 52.113 2.495 49.618 N 4.286 V Intensiveren Uitstroom Bijstand 340 N 2.505 2.025 480 N 140 N Totaal 61.166 N 61.996 5.343 56.654 N 4.513 V Den Haag Werkt In Den Haag willen we dat alle inwoners naar vermogen meedoen in de samenleving. Daarom streven we naar een inclusieve arbeidsmarkt. Dat is een arbeidsmarkt waarin iedereen een kans krijgt om eraan deel te nemen. En voor wie werk (nog) niet haalbaar is, bieden we een ander perspectief. Want niemand verdient het om aan de kant te staan. Het begeleiden van mensen naar werk doet Den Haag niet alleen vanuit haar eigen infrastructuur. Er wordt vooral nauw samengewerkt met werkgevers in kansrijke sectoren en strategische partners in de stad, om de baankansen voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt te vergroten. Ook zijn de werkzame elementen van het Werkoffensief +500 geïntegreerd in de reguliere reintegratie-aanpak. Met het realiseren van STiP-banen, nieuw beschut werk als ook het stimuleren van sociaal werkgeverschap draagt de gemeente als werkgever ook zelf bij aan het vergroten van baankansen voor de meest kwetsbare werkzoekenden.

Daarnaast worden ontwikkelingen op de arbeidsmarkt op de voet gevolgd en in samenwerking met het UWV, het Regionaal mobiliteitsteam Haaglanden en gecertificeerde uitzendbureaus zijn inwoners ook preventief naar werk begeleid, waarmee uitkeringsafhankelijkheid is voorkomen. Ontwikkeling bijstand Het bijstandsbestand laat een positieve ontwikkeling zien. Het aantal bijstandsuitkeringen is in 2022 gedaald met 5,1% naar 22.242 uitkeringen. Dat komt voornamelijk door een lagere instroom vanuit de WW en doordat minder mensen een beroep op de bijstand deden vanwege weggevallen inkomsten. De uitstroom en begeleiding naar school of werk bleef dit jaar daarentegen achter op de doelstelling. In 2022 is in 2.072 gevallen de uitkering beëindigd na inzet van re-integratie (t.o.v. 2.701 in 2021). De voornaamste reden van het verschil ten opzichte van vorig jaar is dat er minder mensen een bijstandsuitkering hadden van vorig jaar. In totaal zijn 3.873 personen naar school of werk begeleid (t.o.v. 3.683 in 2021). Het gaat om mensen die vanuit de STiP-baan (Sociaal Traject in Perspectief) zijn doorbemiddeld naar regulier werk en mensen die geen recht op bijstand hebben of deze (nog) niet hebben aangevraagd.

Dat zijn voor een deel jongeren die vanuit het Jongerenpunt070 zijn bemiddeld naar school of werk, schoolverlaters uit het praktijk- en voortgezet onderwijs en andere jongeren zonder startkwalificatie. Het gaat ook om personen die recent werkloos zijn geworden en door de inzet van (preventieve) maatregelen geen bijstand nodig hadden. Hiertoe wordt samengewerkt met regiogemeenten, sociale partners en het UWV in het regionale mobiliteitsteam. Werkontwikkeltrajecten, werkfit en praktijkverklaringen Werkontwikkeltrajecten Kandidaten met een afstand tot de arbeidsmarkt werd ook in 2022 werkontwikkeltrajecten (WOT) aangeboden. Door corona lagen deze trajecten in het eerste kwartaal grotendeels stil, tenzij het traject in aangepaste vorm volgens de RIVM-richtlijnen kon plaatsvinden. Het werkontwikkeltraject houdt in dat de kandidaten zich in maximaal een half jaar ontwikkelen bij een werkgever in een kansrijke branche. Ze krijgen methodische begeleiding op basis van een persoonlijk ontwikkelplan. De begeleiders van Den Haag Werkt ondersteunen hen bij het ontwikkelen van werknemersvaardigheden. De werkgever zorgt voor coaching op vakmanschap. De kandidaat heeft ook de mogelijkheid om praktijkverklaringen, certificaten en

98

diploma’s te halen. Het doel in 2022 was om kandidaten - na het ontwikkelen van deze vaardigheden duurzaam aan het werk te helpen. In 2022 zijn 703 werkontwikkeltrajecten afgerond, inclusief trajecten die gestart zijn in 2021. Hiervan hebben 114 trajecten geleid tot uitstroom en begeleiding naar werk, school of neutraal. Neutrale uitstroom ontstaat door bijvoorbeeld verhuizing, detentie of overlijden. De andere afgeronde trajecten hebben onder andere geleid tot doorstroom naar een andere voorziening, waaronder bemiddeling naar werk, een STiP-baan en andere re-integratie- of participatietrajecten. Werkfittrajecten In 2022 hebben we weer volop werkfittrajecten ingezet voor mensen die nog niet toe zijn aan een werkontwikkeltraject. Dit jaar zijn 375 werkfittrajecten afgerond, inclusief in 2021 gestarte trajecten. Hiervan hebben 269 trajecten geleid tot doorstroom naar een volgend traject en 106 tot uitstroom via werk of school. De kandidaten worden werkfit door eerst aandacht te besteden aan problematiek op diverse leefgebieden. Vervolgens worden werknemersvaardigheden ontwikkeld. Werkfit vindt plaats op interne werkfitplekken, zoals de brugplekken, en op externe werkfitplekken bij werkgevers en stichtingen in de stad. Praktijkleren met mbo-praktijkverklaringen In 2022 is praktijkleren voortgezet.

Door praktijkleren kunnen werkzoekenden branche-erkende praktijkverklaringen behalen die hen meer kansen bieden op de arbeidsmarkt. Dit geldt ook voor de praktijkverklaringen voor de doelgroep uit het praktijkonderwijs (PRO) of voortgezet speciaal onderwijs (VSO). In Den Haag zijn in 2022 95 kandidaten deel gaan nemen aan het praktijkleren waarvan er 51 een praktijkverklaring ontvingen. De mbo-praktijkverklaring is ook in 2022 in samenwerking met de arbeidsmarktregio Haaglanden uitgevoerd. In de hele arbeidsmarktregio zijn 124 kandidaten deel gaan nemen en hebben 80 mensen een praktijkverklaring behaald. We hebben extra capaciteit vrijgemaakt voor praktijkleren in de regio en lokaal. Dit heeft geleid tot een betere bestendiging van de aanpak en ook een toename in het aantal ingezette trajecten. Hiermee is Haaglanden een van de drie koploperregio's met praktijkverklaringen. Jongerenpunt070 en jongerenaanpak Jongeren die geen uitkering aanvragen kunnen rechtstreeks bij het Jongerenpunt070 terecht voor hulp. Denk aan inzet van leerwerkplekken en praktijkleren. Jongeren die in 2022 een bijstandsuitkering aanvroegen, zijn ook zoveel mogelijk door het Jongerenpunt070 geholpen. Daar krijgen ze begeleiding naar werk, school of een ander perspectief.

Daarnaast worden via het Jongerenpunt070 voortijdig schoolverlaters (VSV'ers) begeleid, terug naar school of als dat geen optie is naar (leer)werk. Met begeleiding van het Jongerenpunt070 zijn jongeren uitgestroomd naar school en werk, ongeacht of zij een uitkering ontvangen. In 2022 zijn 2.063 jongeren ingestroomd in de dienstverlening van het Jongerenpunt070. Dit is inclusief voortijdig schoolverlaters (VSV’ers). Zij hoeven niet allemaal even intensief begeleid te worden. In 2022 zijn 3.164 jongeren uitgestroomd (incl. de begeleide jongeren vanuit de Jongeren Buiten Beeld aanpak), waarvan 1.455 naar school of werk. 1.549 jongeren zijn neutraal uitgestroomd. Neutrale uitstroom kan door bijvoorbeeld verhuizing, detentie of overlijden. Ongeveer 70% van de jongeren die neutraal uitstroomde deed dat vanuit Leerlingzaken. Deze begeleiding is voor hen vrijwillig en vaak vinden ze zelf werk of een opleiding of blijkt dat ze geen hulpvraag hebben. Als gemeente bieden we jongeren die het nu moeilijk hebben extra ondersteuning (zie ook RIS306618). Wij hebben inmiddels 3.242 jongeren vanuit de Jongeren Buiten Beeld aanpak bereikt en in beeld gebracht of zij een hulpvraag hadden. 799 jongeren zijn na 3 huisbezoeken echter nog niet bereikt, wat een andere aanpak vraagt om hen alsnog te bereiken. We ontwikkelen deze aanpak in 2023 verder.

Social return De gemeente Den Haag zet het inkoopbeleid zo in dat meteen ook maatschappelijke doelen kunnen worden gerealiseerd. Dit gebeurt allereerst door sociale inkoop van diensten of goederen bij Den Haag Werkt dan wel voorbehoud van aanbestedingen aan erkende sociale ondernemers. Daarnaast past de gemeente Den Haag bij aanbestedingen en inkoop boven de € 221.000 social return toe. Dit houdt in dat opdrachtnemers minimaal 5% van de gegunde opdrachtsom gebruiken voor werkgelegenheid of arbeidsontwikkeling voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Opdrachtnemers kunnen er ook voor kiezen bij te dragen aan maatschappelijke activiteiten gericht op het vergroten van kansen voor werkzoekenden met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt. Denk aan het verzorgen van een gastcollege, training of een (snuffel)stage. Het kan ook door kennis, expertise of middelen te delen. In 2022 zijn er 1.911 kandidaten geplaatst bij opdrachtnemers, waarvan 1.210 op een werkplek (inclusief 123 BBL-plekken). Een deel van de leveranciers geeft invulling aan social return via projecten gericht op

99

kandidaatontwikkeling of maatschappelijke invulling. In samenwerking met diverse leveranciers zijn projecten gestart waardoor mensen op weg naar werk zijn geholpen. Sociaal ondernemerschap Mede door een succesvolle editie van het Social Impact Lab, hebben diverse sociale ondernemingen zich in Den Haag gevestigd. Voorbeelden zijn De Clique, Sur Atelier, TommyTomato en The Colour Kitchen, waar voorbereidingen zijn gedaan om de eerste kandidaten te plaatsen. Overkoepelend is er een stabiele samenwerking met Social Club Den Haag als vertegenwoordiger van de sociale ondernemingen in Den Haag. Eind 2022 is een subsidieregeling ondersteuning aan sociaal ondernemen opgesteld. Het doel van de subsidieregeling is om het ecosysteem voor sociaal ondernemers in Den Haag te versterken en het sociaal ondernemen in Den Haag te laten groeien en professionaliseren. Het achterliggende maatschappelijke doel van de subsidieregeling is om het aantal inwoners van Den Haag met algemene bijstand en een afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen. Samenwerking in de regio Door samenwerking in de regio is een integrale eenduidige werkgeversbenadering in de arbeidsmarktregio Haaglanden gerealiseerd. De regionale agenda Perspectief op Werk was eind 2021 formeel afgerond.

Met de andere gemeenten in de regio, UWV, sociale partners en partijen uit het onderwijsveld is vooruitlopend op landelijk beleid een toekomstverkenning uitgevoerd. Al deze partijen willen de samenwerking voortzetten en zich met name richten op het verbeteren van de (inzet van) praktijkleren in het mbo en Leven Lang Ontwikkelen en de aansluiting van de huidige regionale dienstverlening op de van-werk-naar-werkdienstverlening zoals die nu al in het Regionaal Mobiliteitsteam Haaglanden plaatsvindt. Dit team wordt gefinancierd via tijdelijke aanvullende rijksmiddelen. Doel is de instroom in de WW (werkloosheidswet) of bijstand vanwege de economische situatie zoveel mogelijk voorkomen dan wel aanvullende dienstverlening te bieden aan werkzoekenden en met ontslag bedreigde medewerkers en ZZP’ers zo snel mogelijk weer aan (ander) werk te helpen. In 2022 waren er 942 aanmeldingen, waarvan 307 mensen die behoorden tot de doelgroep van de 5 gemeenten in de regio. Dit waren vooral mensen met een bijstandsuitkering (192) en daarnaast 92 zogeheten Nuggers (niet-uitkeringsgerechtigden) en 23 zelfstandigen. De meeste aanmeldingen behoren tot de UWV-doelgroep (424). Van de 942 klanten die bij het RMT Haaglanden zijn aangemeld, is er voor 577 klanten dienstverlening ingezet vanuit ontschot budget (extra middelen van het rijk op declaratiebasis).

227 klanten zijn geholpen zonder dat er gebruikt is gemaakt van het budget (de dienstverlening heeft géén geld gekost er is bijv. alleen een advies gegeven of de werkzoekende is door een ander geholpen). Deze aanvullende dienstverlening hadden zij zonder tussenkomst van het RMT niet ontvangen. Het betreft vooral loopbaancoaching, taalondersteuning en opleidingen. Met deze ontwikkelingen is een voorschot genomen op ontwikkeling van een nieuwe regionale arbeidsmarktinfrastructuur waarvan het kabinet in oktober 2022 de eerste contouren schetste en naar verwachting in 2023 met een wetsvoorstel zal komen. HalloWerk HalloWerk is per december 2021 een regionaal dienstverleningsconcept binnen de arbeidsmarktregio Haaglanden. Dit instrument draagt bij aan een betere aansluiting van werkzoekenden en kwetsbare werkenden op de vraag van werkgevers via online dienstverlening én met persoonlijke begeleiding. In 2022 zijn er in totaal 354 matches gerealiseerd tussen kandidaten en werkgevers. Dit jaar stonden 2.601 actieve kandidaten en 240 actieve werkgevers in HalloWerk. Dit jaar is HalloWerk in overleg met de regiogemeenten en in samenwerking met de G4 doorontwikkeld op het gebied van kwaliteit en dienstverlening. Zo zijn profielen van kandidaten verbeterd, zijn er diverse technische verbeteringen toegepast en is er een nieuwe website gelanceerd.

Participatie In 2022 is doorgebouwd om de ondersteuning aan de groep met een grote afstand tot de arbeidsmarkt uit te breiden. Ook is het gelijkwaardig meedoen lab gestart om samen met klanten en partners te zoeken naar een aanbod dat de participatiedoelgroep helpt om op eigen kracht mee te doen aan de maatschappij. In het gelijkwaardig meedoen lab wordt extra dienstverlening ontwikkeld zodat meer inwoners op eigen kracht mee kunnen doen in de samenleving. Daarbij kan het doel (uiteindelijk) betaald werk zijn, maar ook maatschappelijke participatie of persoonlijke ontwikkeling. In het gelijkwaardig meedoen lab worden producten en/of werkwijzen ontwikkeld, getest en bijgesteld en dragen we deze bij succes over aan de reguliere dienstverlening. De lab-setting maakt experimenteren en co-creëren met partners binnen en buiten de gemeente met beperkte middelen mogelijk. De opgedane kennis en ervaring gebruikt de gemeente om ieder binnen deze participatiegroep zo goed mogelijk te helpen om gelijkwaardig mee te doen.

100