RIS315244 bijlage 1a - Programmarekening 2022

Om dit tegen te gaan en beheersbaar te houden is een aantal gebieden aangewezen waar een alcoholverbod geldt in de stad. Hiernaast zijn ook gebieden aangewezen waar een bedelverbod en/of softdrugsverbod geldt. Vanwege de samenhang in problematiek is het uitgangspunt om de gebieden, waar de verboden gelden, zo veel als mogelijk hetzelfde te houden. Hierbij blijft het college streven naar minder gebieden. Vanwege de problematiek is in mei 2022 voor het bedrijventerrein Zichtenburg, Kerketuinen en Dekkershoek een bedelverbod ingesteld om de leefbaarheid en veiligheid te verbeteren. De evaluatie van het alcohol-, bedel- en softdrugsverbod is uitgesteld naar februari 2023, zodat de cijfers van de zomermaanden (tot en met september) meegenomen kunnen worden in de beoordeling. Om deze reden zijn de gebieden waar een alcohol-, bedel- of softdrugsverbod geldt verder ongewijzigd verlengd van november 2022 tot 1 maart 2023. Op 31 december 2022 telde de stad 20 alcoholverbodsgebieden, 6 bedelverbodsgebieden en 5 softdrugsverbodsgebieden. Een totaaloverzicht is te vinden op Den Haag - Gebieden met een alcohol-, softdrugs- of bedelverbod. Wanneer sprake is van structureel overlast door een persoon, kan de burgemeester een individueel

55

gebiedsverbod opleggen voor een bepaalde periode. In 2022 zijn 41 individuele gebiedsverboden opgelegd waarbij sprake was van overlast gerelateerd aan alcohol of bedelen. Alcoholwet De verkoop van alcohol aan minderjarigen is in 2022 tegengegaan door middel van informatiegestuurde inzet van het kernteam Drank en Horeca. Het team heeft ruim 1.000 leeftijdscontroles uitgevoerd. Van de in totaal 1.015 controles was 6 keer sprake van alcoholverkoop aan minderjarigen. Deze ondernemers hebben een formele waarschuwing ontvangen. Drugspanden en drugsdealers Bij drugscriminaliteit en overlastgevende deal- en gebruikerspanden kan de burgemeester het betreffende pand sluiten op grond van artikel 13b van de Opiumwet. In 2022 zijn op basis hiervan 37 panden gesloten, waarvan 28 woningen, 5 bedrijfspanden en 4 garage- of kelderboxen. Daarnaast is ten aanzien van 1 woning een last onder dwangsom opgelegd. In 18 gevallen is een waarschuwing gegeven, waarvan 17 woningen en 1 bedrijfspand. De (nieuwe) jurisprudentielijn vraagt bij de toepassing van deze maatregel om een zorgvuldige uitvoering van de evenredigheidstoets. Dit geldt in bijzonder voor woningen. In 2020 is een pilot gestart om straatdealers een last onder dwangsom op te leggen. Deze pilot heeft plaatsgevonden in 2021 en 2022. In 2022 zijn 6 lasten onder dwangsom opgelegd aan straatdealers en is geen waarschuwing gegeven.

De pilot is in 2022 geëvalueerd. De toepassing van het instrument, waarbij aan straatdealers een last onder dwangsom wordt opgelegd, wordt voortgezet. Overlastwet/Overlastgevende personen De burgemeester kan op basis van artikel 172a Gemeentewet (Overlastwet) een gebiedsverbod opleggen aan overlastgevende personen, bij wijkgerelateerde en bij voetbalgerelateerde overlast. In 2022 zijn 76 gebiedsverboden opgelegd, waarvan 34 ten tijde van de jaarwisseling van kracht waren. 7 stuks waren echt naar aanleiding van overlast tijdens de voorgaande of in aanloop naar de huidige jaarwisseling opgelegd. Daarnaast zijn 10 waarschuwingsbrieven verzonden. De burgemeester maakt bij de toepassing van deze maatregel steeds een zorgvuldige belangenafweging. De pilot Bestuurlijk toezicht bij overlast is een goede aanvulling op de bestaande mogelijkheden. Deze pilot biedt kansen om maatwerk te leveren aan overlastgevende personen die een intensievere, persoonlijke aanpak nodig hebben. In het kader van bestuurlijk toezicht zijn 3 notificatiebrieven verzonden. Spoor 3: Bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit Stevige aanpak/Integrale aanpak ondermijning In de Haagse Driehoek (gemeente, politie en Openbaar Ministerie) hebben meerdere sessies plaatsgevonden over de aanpak ondermijning in onze stad.

Het ging in 2022 bijvoorbeeld over de aanvraag Preventie met gezag, de samenwerking aan de ondermijningstafels en ondermijningsproblematiek. De domeinraad Ondermijning is een intern gemeentelijk overleg tussen directeuren van alle betrokken diensten (DSO, OCW, DSB, SZW, DPZ en BSD). Hierin zijn in 2022 de inzet van gemeentelijke acties en instrumenten voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit bepaald, o.a. in relatie tot de Haagse aanpak van prioritaire gebieden. De domeinraad had in 2022 werkgroepen over drugs, zorgfraude, vastgoedfraude en mensenhandel. Informatieknooppunt Bij het Informatieknooppunt Ondermijning (IKO) moeten gemeentelijke signalen over ondermijning samenkomen, zodat een informatiebeeld kan ontstaan. Vanuit dit knooppunt werkt de gemeente samen met het RIEC, de politie en het Openbaar Ministerie aan Ondermijningstafels. Zij beoordelen gezamenlijk signalen van ondermijning, bespreken interventiemogelijkheden en maken afspraken over de (integrale) aanpak van concrete situaties van ondermijnende criminaliteit. In 2022 heeft het IKO ruim 553 meldingen van Meld Misdaad Anoniem verwerkt en bij 12 integrale RIEC-casussen geadviseerd. Van de twee werkprocessen van het informatieknooppunt zijn dataprotection impact assesments (DPIA) opgemaakt, die zijn goedgekeurd door de Functionaris Gegevensbescherming.

Op deze wijze is gewaarborgd dat binnen de kaders van de AVG een optimale informatiepositie wordt verkregen. Weerbaarheid Om inwoners, raadsleden, gemeenteambtenaren en het college kennis te laten maken met de vele facetten van ondermijnende criminaliteit is van 17 oktober tot en met 19 oktober het evenement ‘Ondermijning in beeld’ op het Spuiplein georganiseerd. Het doel was om de problemen van ondermijning in beeld te brengen voor onze inwoners, voor collega’s en voor samenwerkingspartners. Tijdens dit evenement hebben bezoekers op een interactieve manier kennis gemaakt met dit type criminaliteit en antwoord gekregen op vragen als ‘wat is ondermijning’ en ‘wat doen we er als gemeente aan’? Meer dan 700 bezoekers hebben ‘Ondermijning in beeld’ bezocht.

56

Haags Economisch Interventie Team (HEIT) De kerntaak van het HEIT is het voorkomen en terugdringen van malafide bedrijvigheid en het aanpakken van misstanden in de sekswerkbranche. Dit doet de gemeente met integrale controles in Den Haag en de regio. In het team werken verschillende partners samen, zoals gemeente, politie, Belastingdienst, douane, Nederlandse Arbeidsinspectie, Nederlandse Voedsel-en Warenautoriteit, Omgevingsdienst Haaglanden en het UWV. Tot 31 december 2022 heeft team Malafide Bedrijvigheid 218 controles uitgevoerd bij ondernemingen binnen de horeca, de detailhandel en de automotive branche. Het team Prostitutie heeft binnen de vergunde seksbranche 130 controles uitgevoerd. Binnen de onvergunde seksbranche zijn 27 controles uitgevoerd. Verder hield het HEIT online toezicht op het aanbod van seksuele diensten via online contactadvertenties. Aanpak ondermijning in Scheveningen Haven In 2021 heeft de gemeente het toezicht op alle vaarbewegingen in Scheveningen Haven verbeterd met middelen uit het landelijk ondermijningsfonds. In de haven zijn 4 camera's ten behoeve van de politie actief geweest voor het monitoren van vaarbewegingen (RIS313584). Daarnaast is in een innovatief traject de afgelopen twee jaar een slim registratiesysteem ontwikkeld voor het gemeentelijk havenbedrijf. Het basis registratiesysteem is eind 2022 voor het havenbeheer in gebruik genomen.

Komende jaren wordt het registratiesysteem verder ontwikkeld. Den Haag wil het systeem uitbreiden door de toevoeging van andere relevante data. Ook moet hetzelfde systeem de politie in de toekomst gaan ondersteunen in het kader van de aanpak ondermijning. Aanpak ondermijning focusgebied Weimarstraat/Beeklaan (vergunningplicht) Het aanwijzingsbesluit (RIS306651) op grond van art 2:98 APV voor de delen Weimarstraat/Beeklaan is nu ruim twee jaar effectief. In het gebied zijn de positieve ontwikkelingen in 2022 steeds meer zichtbaar. Deze ontwikkelingen zijn het resultaat van de integrale inzet in het kader van de prioritaire aanpak. Ten opzichte van 2021 (RIS310942) ontving de burgemeester 8 nieuwe aanvragen van ondernemers die zich wilden vestigen in het aangewezen gebied. Eén aanvraag werd buiten behandeling gelaten omdat de ondernemer onder andere niet kon aantonen dat er sprake was van een legale financiering. Een andere ondernemer trok zijn aanvraag in omdat hij niet de benodigde documentatie voor een beoordeling van zijn aanvraag kon indienen. De andere vergunningaanvragen werden – na het doorlopen van o.a. de Bibob-toets - verleend. Een besluit tot het weigeren van een aanvraag (in 2021) is in 2022 getoetst bij de voorzieningenrechter. De rechter heeft de burgemeester in het gelijk gesteld. Er is geen beroep ingesteld en daarmee is de zaak onherroepelijk.

Het handhavingstraject in het focusgebied heeft in 2022 volop gelopen. Het afgelopen jaar zijn 73 controles uitgevoerd, waarna 17 waarschuwingen zijn uitgereikt. Bibob Conform het nieuwe beleid uit 2021 heeft het gemeentelijk bureau Bibob in 2022 naast de reguliere vergunningen voor horeca, slijterijen en seksinrichtingen, ook andere overheidsbeslissingen aan een Bibobtoets onderworpen: • 157 omgevingsvergunningen met bouwactiviteiten • 83 vastgoedtransacties voor de verkoop of verhuur van gemeentelijk onroerend goed • 43 terrasvergunningen • 36 exploitatievergunningen voor coffeeshops (vierjaarlijkse toets) • 21 bedrijfsactiviteitenvergunningen • 8 marktvergunningen • 8 standplaatsvergunningen voor oliebollen/kerstbomen • 22 vuurwerkverkoopvergunningen • 5 gronduitgiftes/wijzigingen erfpacht • 2 aanbestedingen • 7 subsidies Het gemeentelijk bureau bewaakt enerzijds dat de gemeente niet ongewild criminaliteit faciliteert en anderzijds dat dit ondernemers niet met onnodige administratieve lasten opzadelt. Zo zijn 8 horecavergunningen en 1 ligplaatsovereenkomst niet door de inhoudelijke Bibob-toets gekomen en 10 vergunningen met bijzondere voorschriften verstrekt. Er werden 8 waarschuwingen gegeven na afronding van de Bibob-toets wegens enkele onduidelijkheden inzake de wijze van financiering.

Daarnaast zijn na signalen vanuit het MKB de Bibob-vragenformulieren op sommige punten aangepast en verder vereenvoudigd. De Bibob-toets ziet onder andere op onderzoek naar de herkomst van geïnvesteerde gelden. Kort gezegd moet een aanvrager kunnen aantonen dat geïnvesteerd geld uit een legale bron komt. Resultaten in 2022: 6 vergunningaanvragen voor horeca/slijterij zijn buiten verdere behandeling gelaten. In 5 gevallen trok een ondernemer de aanvraag zelf in na aanvullende vragen inzake de financiering van diens onderneming. 57

Mensenhandel In 2022 is de gemeente verder gegaan met de acties uit het Actieprogramma Mensenhandel Den Haag 2020-2023: naar een stad zonder uitbuiting’ (RIS305595). De acties zijn gericht op het verkrijgen van meer zicht op de aard en omvang van mensenhandel, het voorkomen van slachtofferschap, het adequaat signaleren en melden, het opwerpen van barrières, het bieden van samenhangende hulp en ondersteuning en effectief samenwerken. In de week van de Europese dag tegen mensenhandel (18 oktober) is voor de tweede keer de Haagse week tegen mensenhandel georganiseerd voor professionals, (potentiële) slachtoffers van mensenhandel en inwoners. Dit jaar was er extra aandacht voor arbeidsuitbuiting. Activiteiten op het terrein van zorg en ondersteuning voor slachtoffers, voorlichting, signaleringstrainingen, weerbaarheidstrainingen en veldwerk door hulpverlening staan beschreven onder programma 8. Preventie van jonge aanwas In 2022 is een aanvraag Preventie met gezag opgesteld. Dit integrale programma richt zich op het voorkomen van jonge aanwas in de (georganiseerde) criminaliteit in Zuidwest. In december 2022 is hiervoor door het ministerie van Justitie en Veiligheid structurele financiering toegekend. Het uitvoeringsplan zal naar verwachting begin maart 2023 gereed zijn.

Het Breed Offensief Tegen Ondermijning (BOTOC) richt zich op dezelfde doelgroep, maar in deels andere wijken: Moerwijk (stadsdeel Escamp) en Duindorp (stadsdeel Scheveningen). Ook BOTOC wordt vanuit Rijksmiddelen bekostigd en loopt tot eind 2023. Bij een succesvolle evaluatie van BOTOC-pilots, kunnen deze gecontinueerd worden binnen het programma Preventie met gezag. In 2022 zijn drie pilotprojecten aan de BOTOC-aanpak toegevoegd, die zich richten op het voorkomen van jonge aanwas in de (georganiseerde) criminaliteit: • Inzet van de BOA met taakaccent jeugd; om de effecten te onderzoeken van de preventieve aandacht vooral voor jongeren; • Ontwikkeling van een leerlijn om preventief de bewustwording en weerbaarheid te vergroten van leerlingen in de bovenbouw van vier basisscholen; • Ondersteuning van de buurtbroeders Moerwijk; dit zijn jongeren die zich positief inzetten voor de buurt en omgeving, activiteiten organiseren en zichzelf ontwikkelen onder begeleiding en coaching van jongerenwerk. Overige kerntaken openbare orde en veiligheid Sekswerk In 2022 hebben SHOP, Spot46 en stichting De Haven (online) veldwerk verricht op vrouwelijke, mannelijke en transgender sekswerkers in zowel de vergunde als de illegale sector.

Sekswerkers uit alle groepen hebben gebruik gemaakt van zorg- en dienstverlening gericht op veiligheid, gezondheid en het verbeteren van de positie van sekswerkers. SHOP heeft in 2022 een multidisciplinair team samengesteld om beter aan te sluiten bij de behoeften van jongens en mannen. Ook voor transgender sekswerkers worden wekelijks bijeenkomsten georganiseerd. Spot46 organiseert activiteiten om het stigma op sekswerk tegen te gaan. Naar aanleiding van het advies vanuit het Sex Worker Action Research Project is er een start gemaakt met het oprichten van klankboardgroepen voor sekswerkers. Vergunde branche In 2022 hadden 63 seks- en escortbedrijven een exploitatievergunning, voor zover vereist inclusief een bedrijfsplan. Alle vergunningaanvragen waarvan de vierjarentermijn was verstreken, zijn getoetst op grond van de Wet Bibob. Daarnaast zijn 3 bestuurlijke maatregelen opgelegd: 1 in de niet-vergunde branche en 2 in de vergunde branche. In 2022 heeft de gemeente een exploitantenbijeenkomst georganiseerd waarbij we met de exploitanten van seksbedrijven in gesprek zijn gegaan over hun verantwoordelijkheid voor een veilige werkomgeving. Verder is er een sekswerkplatform georganiseerd voor de gehele branche, waaronder sekswerkers, exploitanten, de gemeente en zorgorganisaties. Niet-vergunde branche Niet-vergund sekswerk komt voor in meerdere vormen.

Online advertenties waarbij sekswerk vanuit woningen wordt aangeboden komt het meest voor. Het Haags Economisch Interventie Team (HEIT) heeft ook in 2022 doorlopend toezicht op de online advertenties gehouden. Bij zorgelijke signalen die kunnen duiden op seksuele uitbuiting is geacteerd. Er werd dan een zogeheten ‘nepafspraak’ gemaakt om vervolgens ter plaatse een gesprek te kunnen voeren met de sekswerker in kwestie. Verder is ook een nieuwe aanpak ontwikkeld op niet-vergunde erotische massagesalons. In december 2022 vonden de eerste controles plaats, waarbij in 3 van de 4 gecontroleerde ondernemingen spermasporen zijn aangetroffen, die nog worden geanalyseerd.

58

Wet regulering sekswerk Het wetsvoorstel Wet regulering sekswerk kent een lange voorgeschiedenis. Het regeerakkoord van kabinet Rutte IV heeft in 2022 opnieuw geleid tot aanpassingen in het wetvoorstel Wet regulering sekswerk, wat tot gevolg heeft dat het wetsvoorstel weer ter consultatie zal worden aangeboden. Naar verwachting zal dat in het eerste kwartaal van 2023 plaatsvinden. Deze wet regelt naast een landelijke vergunningplicht voor sekswerkers en voor exploitanten van seksbedrijven, ook een grondslag om gegevens van sekswerkers te kunnen verwerken. Deze grondslag is nodig om goed toezicht te kunnen houden op de hele sekswerkersbranche. Wet gemeentelijk toezicht seksbedrijven De gemeente heeft in 2022 ambtelijk een bijdrage geleverd aan de totstandkoming van een wetvoorstel, de Wet gemeentelijk toezicht seksbedrijven, waarbij een grondslag wordt gecreëerd om gegevens van sekswerkers te verwerken. Het wetsvoorstel is het resultaat van de lobby van de gemeente met de andere G4-steden waarbij het belang van deze grondslag is benadrukt en is op 2 januari 2023 ter consultatie aangeboden. Veilig uitgaan De gemeente werkte ook 2022 aan een veilig uitgaansklimaat zonder agressie en geweld en zonder uitsluiting. De gemeente gebruikte hiervoor horecastewards in de binnenstad. In gebieden waar de leefbaarheid niet op het gewenste niveau is, is toezicht gerichter ingezet.

Daarbij kiest de gemeente voor informatiegestuurd toezicht. Dat wil zeggen dat de gemeente kijkt naar de informatie uit de stadsdelen, de politie en overige signalen uit het veld. Bij incidenten en overlast neemt de gemeente passende bestuurlijke maatregelen, zoals vastgelegd in het handhavingsbeleid. De gemeente beoordeelt iedere casus daarbij op zijn eigen merites. Dit versterkt de balans tussen enerzijds een prettig woon-en leefklimaat van de buurt en anderzijds optimale ruimte voor ondernemers. Ondernemers, bewoners en partners, zoals de Koninklijke Horeca Nederland en de politie, dachten ook in 2022 mee met de gemeente over de stedelijke kaders. Bij dat samenspel horen gedeelde verantwoordelijkheden. Ondernemers en bezoekers behandelen toezichthouders met respect. Anderzijds geeft de gemeente ruimte aan ondernemers die op een vernieuwende manier om willen gaan met de veiligheid in en om hun zaak. Bij problemen of klachten werken ondernemers en bewoners gezamenlijk aan oplossingen. Daarnaast verwacht de gemeente dat niemand mensen uitsluit: iedereen is welkom in Den Haag. Coffeeshops In 2022 telde Den Haag 36 coffeeshops. De coffeeshopbranche kenmerkt zich door kleinschaligheid, beheersbaarheid en transparantie.

Dat is mede te danken aan het Haagse coffeeshopbeleid met strikte handhaving van de AHOJG-criteria: geen affichering, geen harddrugs, geen overlast, geen verkoop aan jeugdigen onder de 18 jaar, geen grote hoeveelheden (Haagse gedoogbeleid). Daarnaast stelt de gemeente lokale voorwaarden aan de ligging van de coffeeshops ten opzichte van scholen en aan de kwaliteit. Aanpak overconcentratie coffeeshops De overconcentratie van coffeeshops in het Zeeheldenkwartier en in de Weimarstraat en omgeving blijft een aandachtspunt. Exploitanten hebben de mogelijkheid om hun bedrijf te verplaatsen naar een passende locatie buiten deze gebieden. Passende locaties zijn echter lastig te vinden. In 2022 stond de aanpak van de overconcentratie aan coffeeshops hoog op de politieke agenda. Op 19 mei jl. is de motie verder onderzoek naar verplaatsen coffeeshops (RIS 312309) ingediend op basis waarvan draagvlak niet langer doorslaggevend moet zijn om te bepalen of een locatie passend is. Tegelijkertijd is de motie maximaal inzetten op verplaatsing coffeeshops (RIS312308) ingediend die oproept om juridisch het maximale te doen om tot een verplaatsing te komen. Deze moties worden uitgevoerd en -op voorhand niet onhaalbare- locaties worden aan de raad voorgelegd. Vanuit de gemeente is nauw contact met de coffeeshopbranche.

Daarbij komt ook de urgentie om tot verplaatsing te komen aan de orde en wordt actief meegedacht over initiatieven vanuit de branche. Hetzelfde geldt voor het waarborgen van de leefbaarheid rond de coffeeshops. Ter uitvoering van de motie vervroegen sluitingstijden coffeeshops (RIS312307) heeft op 30 september jl., heeft een bijeenkomst plaatsgevonden waarvoor de hele coffeeshopbranche was uitgenodigd. Tevens zijn alle betrokken bewonersorganisaties hierover geconsulteerd. In de commissiebrief uitvoering motie vervroegen sluitingstijden coffeeshops (RIS313845) is het resultaat daarvan uiteengezet. Heling Het afgelopen jaar hebben de gemeentelijke handhavers samen met de politie circa 45 registercontroles uitgevoerd bij de opkopers van tweedehands fietsen, juwelen en elektronica. Verder zijn er in december in het bedrijventerrein ZKD, controles uitgevoerd bij opkopers van tweedehands voertuigen en voertuigonderdelen. Op basis van de ontvangen rapportages zijn er in 2022 twee bestuurlijke waarschuwingen opgesteld en uitgereikt aan opkopers voor het incorrect bijhouden van het register. 59

De preventiemedewerkers hebben het afgelopen jaar 243 opkopers bezocht en (wederom) geïnformeerd over het Digitaal Opkopers Register en het Digitaal Opkopers Loket. Evenementen In 2022 heeft de evenementenbranche de draad weer opgepakt en zijn in Den Haag diverse grootschalige publieksevenementen georganiseerd. Door de na-ijlende effecten van corona (krapte op de markt qua personeel en materiaal) en de inflatie zijn de kosten van het organiseren fors toegenomen, waardoor er in sommige gevallen sprake was van een moeizame start. Ook heeft de schaarse politiecapaciteit een rol gespeeld in de gevoerde evenementenprocedures en moesten organisatoren zich zeer tijdig melden voor een plekje op het regionale evenementenoverzicht. Desondanks zijn in 2022 op succesvolle wijze 25 grootschalige publieksevenementen georganiseerd, waaronder de Invictus Games, Pal Mundo, Anouk op het Malieveld en Live on the Beach (in mei en september). De vreugdevuren van Duindorp en Scheveningen zijn door de slechte weersomstandigheden één dag vervroegd, maar konden daardoor op een verantwoorde wijze plaatsvinden. De vreugdevuren van Laak en Escamp zijn gecanceld. Hiernaast zijn in 2022 circa 750 kleinschalige (buurt)evenementen georganiseerd, waarvan er ruim 250 met een simpele melding zijn afgedaan.

Demonstraties Net als voorgaande jaren kenmerkt het jaar 2022 zich als jaar met veel (on)aangekondigde demonstraties (circa 2.000). Opvallend is dat het aantal eenmansprotesten is toegenomen. Het uitgangspunt is dat iedere demonstratie, ongeacht het onderwerp daarvan, zoveel mogelijk wordt gefaciliteerd. Veruit de meeste demonstraties worden aangekondigd en vinden zonder problemen plaats op de aangewezen locaties. Niettemin lijkt de zorgelijke trend dat demonstraties steeds complexer worden vooralsnog niet gekeerd. In toenemende mate grijpen demonstranten naar steeds extremere manieren om te demonstreren, met als gevolg dat zich soms zelfs levensgevaarlijke situaties voordoen. Ook wordt het plegen van strafbare feiten (zoals bekladding en vernieling) niet geschuwd. De insteek blijft om een balans te vinden tussen het faciliteren van deze demonstraties op een veilige manier en op een veilige locatie en tegelijkertijd het garanderen van de openbare orde en veiligheid in de stad. Bewaken en beveiligen De renovatie van het Binnenhof is in volle gang. De Eerste en de Tweede Kamer zitten op verschillende tijdelijke locaties in de stad. In overleg met het Rijk zijn rond het Tweede Kamergebouw extra veiligheidsmaatregelen getroffen in de openbare ruimte (RIS310886).

Onlangs is een geleiderail op de Bezuidenhoutseweg en de Prins Clauslaan aangebracht om het oprijden van voertuigen (waaronder trekkers) verder te bemoeilijken. Overleg over de maatregelen en inrichting van de omgeving van tijdelijke locatie van de Tweede Kamer loopt door. Het ligt in de lijn der verwachting dat in 2024 ook het Ministerie van Algemene Zaken zal worden verplaatst naar een tijdelijke locatie in de stad. Jaarwisseling De jaarwisseling 2022/2023 was druk voor de hulpdiensten. Gelukkig is de jaarwisseling zonder grote incidenten verlopen. Het ontsteken van de vreugdevuren van Duindorp en Scheveningen was een dag vervroegd vanwege de voorspelling van harde windkracht op oudjaarsnacht. De vreugdevuren op de Paets van Troostwijkstraat en de Purmerendstraat, alsmede de vuurwerk-lichtshow op de Hofvijver konden niet doorgaan vanwege de wind. Den Haag spant zich elk jaar in om de jaarwisseling feestelijk en veilig te laten verlopen. In samenwerking met de hulpdiensten, gemeentelijke diensten en jeugdwerkers wordt de jaarwisseling voorbereid. Wijkgerichte activiteiten van Haagse bewoners ondersteunt de gemeente. Overlast voorkomt de gemeente met een mix van preventiemaatregelen, voorlichting en lik-op-stukbeleid. Dit jaar waren er 30 vuurwerkvrije zones bijgekomen (natuurgebieden en maneges). Dat bracht het totaal op 53 vuurwerkvrije zones.

Voetbal De belangrijkste ambities voor 2022 waren doorgaan met de samenwerking met de veiligheidsorganisatie van ADO Den Haag en het stabiliseren van de politie-inzet tijdens wedstrijden op maximaal 10.000 uur per jaar. Vanwege de ongeregeldheden na afloop van de play-off wedstrijd ADO Den Haag tegen Excelsior van 29 mei 2022 is de veiligheidsorganisatie van ADO Den Haag zeer kritisch tegen het licht gehouden. Hiertoe is door een gespecialiseerd bedrijf een quickscan uitgevoerd. Met de aanbevelingen is ADO Den Haag aan de slag gegaan. Deze hadden o.a. betrekking op de kwantiteit en kwaliteit van de veiligheidsorganisatie van de club. Bij de aanvang van het seizoen 2022-2023 was publiek nog niet welkom in het stadion. Nadat ADO Den Haag intern orde op zaken had gesteld, is na consulatie van de driehoek publiek weer gefaseerd toegelaten. Eind 2022 is ingestemd met 1-op-1 kaartverkoop aan clubcardhouders. De samenwerking met de veiligheidsorganisatie van ADO Den Haag was in 2022 hecht. Elke week was er intensief contact. Als gevolg van het bovenstaande (en corona in de voorgaande jaren) is sinds het seizoen 2019-2020 bijna géén volledig seizoen met publiek gespeeld. Om deze reden is het lastig om een vergelijkbaar beeld te schetsen van het aantal ingezette politie-uren. 60

Brandweer en rampenbestrijding Brandweerzaken Brandweer Haaglanden verzorgt de brandweerzorg in de regio Haaglanden en daarmee ook voor de gemeente Den Haag. In 2022 had Brandweer Haaglanden In 2022 had Brandweer Haaglanden 13.988 uitrukken, waarvan 7.896 in Den Haag. Naast de dagelijkse bestrijding van branden en incidenten met gevaarlijke stoffen, het bieden van hulpverlening bij o.a. verkeers- en waterongevallen en overige dienstverlening (zoals rondom de stormen in februari 2022) is ook risicobeheersing een hoofdtaak van Brandweer Haaglanden. In dit kader geeft de brandweer o.a. advies aan het college: • op brandveiligheid van Wabo-vergunningen; • bij aanvragen over omgevingsvergunningen; • bij handhavingszaken. Naast deze reguliere werkzaamheden is ook in 2022 ingezet op de doorontwikkeling van materieel en procedures en het blijven investeren in de ontwikkeling van kennis om zo de ontwikkelingen op het gebied van verdichting (waaronder hoogbouw) en de energietransitie veilig mogelijk te maken. Deze twee thema’s zijn – samen met het inzetten op duurzame inzetbaarheid van personeel – de speerpunten in het bestuurlijk vastgestelde meerjarenbeleidsplan.

Crisisbeheersing in de regio Binnen de regio Haaglanden werken de hulpdiensten (brandweer, GHOR (Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio) en de politie-eenheid Den Haag) en gemeenten (waaronder Den Haag) samen op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing. In 2022 hebben de hulpdiensten en gemeenten – in afstemming met verschillende crisispartners – de wettelijk verplichte planfiguren geactualiseerd. Het gaat hierbij om het: • Regionaal Risicoprofiel • Beleidsplan Rampenbestrijding en crisisbeheersing • Crisisplan. Hoewel de ontwikkelingen rondom COVID-19 het mogelijk hebben gemaakt om de crisisstructuur af te schalen, is ook in 2022 de situatie nauwlettend in de gaten gehouden. Crisisorganisatie gemeente Den Haag In 2022 is de crisisorganisatie 77 keer gealarmeerd, waarbij in 39 gevallen daadwerkelijk sprake is geweest van een inzet voor Bevolkingszorg. Het aantal inzetten van de crisisorganisatie nam met 13 inzetten toe ten opzichte van 2021. Voorbeelden van bijzondere incidenten in 2022 waren: de instabiele kerktoren aan de Torenstraat op 18 februari, de brand in de botenhal op de Binckhorst op 5 maart, de nafase van het zeildrama in Harlingen op 31 augustus en de grote brand in een bedrijfspand op het Forepark op 2 november. Gemeentelijke crisisfunctionarissen volgen ieder jaar opleidingen en trainingen. Daarnaast oefenen ze om vakbekwaam te blijven.

Jaarlijks zijn er 3 trainingsmomenten. Strandveiligheid In de jaarlijkse brief over de strand- en zwemveiligheid 2022 (RIS 312067) is de gemeenteraad geïnformeerd over het strandbewakingsseizoen, de huidige- en toekomstige strandposten en de operationele uitvoering. In 2022 hebben lifeguards van de Veiligheidsregio Haaglanden en de Haagse Vrijwillige Reddingsbrigade strandbewaking geleverd van 1 mei tot en met 30 september. Gezamenlijk zijn 160 reddingsacties uitgevoerd en hebben lifeguards 673 keer hulpverleend op het strand. In 517 van deze gevallen was er sprake van een klein EHBO, zoals het plakken van pleisters, het verwijderen van splinters en insectenbeten. Toezicht is gehouden en hulp is verleend vanuit de twee hoofdposten op Scheveningen en Kijkduin, aangevuld met twee kleine sub-posten op het strand. Naast de huidige posthuizen is voor de operationele uitvoering gebruik gemaakt van mobiel toezicht, waarbij aan de waterlijn is gepatrouilleerd met behulp van diverse vaar- en voertuigen. De ontwikkeling van de twee vaste, multidisciplinaire hulpposten zoals omschreven in de programmabegroting van 2022 is ‘on hold’ gezet vanwege de financiering en financiële risico’s. Momenteel wordt bezien hoe de risico’s kunnen worden beperkt. Voor de strandbewaking van 2023 zal daarom opnieuw gebruik worden gemaakt van de huidige posten, in combinatie met mobiel toezicht.

61

Wat heeft het gekost? Financiële verantwoording op hoofdlijnen

De lasten binnen dit programma worden voor 71% gemaakt voor de Brandweer en rampenbestrijding inclusief de strandveiligheid. De overige 29% wordt besteed aan de bestrijding van onveiligheid. De dekking hiervoor bestaat voor 79% uit algemene middelen, daarnaast worden er inkomensoverdrachten (12%), Onttrekkingen aan reserves (8%) en overige baten (1%) ingezet.

Rekening 2021

Begroting 2022 voor wijziging

Bedragen x € 1.000 Rekening Resultaat 2022 2022

Begroting 2022 na wijziging

Lasten Baten Saldo exclusief reserves

76.618 11.616 65.003 N

69.291 5.799 63.492 N

71.536 8.840 62.696 N

71.233 9.318 61.915 N

303 V 478 V 781 V

Toevoegingen aan reserves

8.891

2.839

3.389

3.389

0-

Onttrekkingen aan reserves Saldo inclusief reserves

10.035 63.859 N

5.058 61.273 N

5.474 60.611 N

5.805 59.499 N

331 V 1.112 V

Resultaat Binnen dit programma is een voordeel ontstaan op de lasten van € 0,3 mln. en een voordeel op de baten van € 0,5 mln. Samen met een voordeel op de onttrekkingen aan de reserves van € 0,3 mln. leidt dit uiteindelijk tot een programmaresultaat van € 1,1 mln. voordelig, deze afwijkingen worden hieronder toegelicht. Wat zijn de verschillen met 2021? Het grootste verschil in de lasten tussen 2021 en 2022 zit in de extra bijdrage die in 2021 heeft plaatsgevonden voor de regeling FLO brandweer (€ 4,6 mln.). Daarnaast verschillen de rijksbijdrage jaarlijks welke een verschil op zowel de baten als de lasten veroorzaakt (€ 3,4 mln.). Wat is de inzet Oekraïne geweest? Binnen dit programma zijn lasten en baten (€ 0,25 mln.) voor de opvang vluchtelingen Oekraïne begroot. Deze inzet had alleen volledig betrekking op de regionale taak die Den Haag had in deze opvang. Deze regionale inzet is in het geheel verantwoord op het programma 14. In hoofdstuk 1 ‘Inleiding’ van de programmarekening 2022 is een totaaloverzicht van de lasten van de opvang van Oekraïners opgenomen en toegelicht. Brandweer en rampenbestrijding Rekening 2022

Lasten 51.705

Baten 3.973

Bedragen x €1.000 Saldo 47.732 N

Begroting 2022

51.421

3.548

47.873

N

141

V

284

Resultaat 62

N

425

V

Deze activiteit bestaat met name uit de bijdrage van de gemeente Den Haag aan de Veiligheidsregio Haaglanden. Hieronder vallen ook de lasten van het functioneel leeftijdsontstlag brandweerlieden (FLO) en de plaatsing en vervanging van brandkranen. Toelichting financieel resultaat Brandweer en rampenbestrijding € 0,1 mln. V I Lasten € 0,3 mln. N I Afrekening FLO brandweer € 0,5 mln. N I In 2022 is een aantal aanpassingen geweest in de regeling FLO dit heeft geleid tot een eenmalige extra bijdrage van € 0,5 mln. welke niet was begroot als onttrekking uit de BR FLO. Diversen

€ 0,2 mln. V I

Baten € 0,4 mln. V I Extra onttrekking BR FLO € 0,4 mln. V I Voor de dekking van de hogere lasten op de FLO regeling is een extra onttrekking gedaan uit de BR FLO brandweer.

Bestrijding Onveiligheid Rekening 2022

Lasten 21.903

Baten 11.151

Begroting 2022

22.490

10.766

586

Resultaat

V

385

Bedragen x €1.000 Saldo 10.753 N 11.724

N

971

V

V

Hieronder vallen alle activiteiten voor de bestrijding van onveiligheid binnen de gemeentelijke grenzen en de lasten van diverse regionale samenwerkingsverbanden zoals het Zorg- en Veiligheidshuis en het RIEC. Toelichting financieel resultaat Bestrijding onveiligheid

€ 1,0 mln. V I

Lasten € 0,6 mln. V I Programma toekomst Scheveningen Badplaats € 0,8 mln. V I Het actieprogramma waarvoor de BR Programma toekomst Scheveningen badplaats is ingesteld is in 2022 afgerond en door verschillende oorzaken is er een onderbesteding van € 0,8 mln. POK-middelen € 0,2 mln. V I Vanuit de gemeentebrede reserve worden POK-middelen ingezet bij het Zorg en veiligheidshuis. de uiteindelijke besteding in 2022 was € 0,2 mln. lager dan begroot. Lasten Rijksprojecten € 0,9 mln. N I Voor verschillende onderwerpen wordt door het rijk gedurende het jaar extra geld beschikbaar gesteld (oa voor aanpak jeugdgroepen en ondermijnende criminaliteit) deze baten en lasten zijn dan niet opgenomen in de begroting, maar leiden wel tot meer lasten dan initieel begroot. Diversen

€ 0,5 mln. V I

Baten € 0,4 mln. V I Baten Rijksprojecten € 0,9 mln. V I Voor verschillende onderwerpen wordt door het rijk gedurende het jaar extra geld beschikbaar gesteld (oa voor aanpak jeugdgroepen en ondermijnende criminaliteit) deze baten en lasten zijn dan niet opgenomen in de begroting , maar leiden wel tot meer baten dan initieel begroot. Leges € 0,6 mln. N I In 2022 was er nog sprake van na-ijleffecten op de aanvragen voor burgemeestersvergunningen (vergunningen met betrekking tot horeca, kansspelen, evenementen en prostitutie) door de corona pandemie. Hierdoor zijn er minder vergunningen verstrekt, wat leidt tot een tekort van € 0,5 mln. ten opzichte van de begrote opbrengsten voor de vergunningverlening. Hiernaast is er nog € 0,1 mln. afgeschreven als oninbare leges. De gemeentelijke belastingdienst heeft alle maatregelen genomen om deze leges te innen maar heeft uiteindelijk aangegeven deze niet meer te kunnen innen. Diversen

€ 0,1 mln. V I

63

Strandveiligheid Baten 0

Bedragen x €1.000 Saldo 1.014 N

1.014

0

1.014

0

0

0

Rekening 2022

Lasten 1.014

Begroting 2022 Resultaat

N

Deze activiteit bestaat in het geheel uit de gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Haaglanden voor de stand- en zwemveiligheid.

Reserves, voorzieningen en investeringen Reserves (begroting vs. realisatie)

Begroting 2022

Rekening 2022

bedragen x € 1.000 Saldo

Toevoeging Onttrekking Vrijval Toevoeging Onttrekking Vrijval afwijking Overgangsregeling FLO Brandweer Programma Toekomst Scheveningen Badplaats Totaal

3.389

3.058

0

3.389

3.389

0

-331

0

2.416

0

0

1.654

762

0

3.389

5.474

0

3.389

5.043

762

-331

Het programma toekomst Scheveningen Badplaats is afgerond en zal in 2023 worden opgevolgd door een actieprogramma. Hierdoor is het resterend budget van 2022 vrij komen te vallen.

64

2.5 Cultuur en bibliotheek Portefeuillehouders: Robert van Asten en Saskia Bruines

Wat is beoogd en wat is behaald? Beleidsverantwoording op hoofdlijnen Doel van het cultuurbeleid is het stimuleren van een kwalitatief hoogstaand en veelzijdig cultuuraanbod van en voor iedereen in Den Haag. Daarnaast investeert Den Haag in een volwaardige culturele infrastructuur van lokale, regionale en (inter)nationale betekenis. Bibliotheek Den Haag bevordert het lezen en laat kennismaken met literatuur, biedt toegang tot fysieke en digitale kennis- en informatiebronnen en is een inclusieve ontmoetingsplaats voor alle inwoners van Den Haag. In het Haags Gemeentearchief (HGA) worden miljoenen documenten verzameld, beheerd, ontsloten en gepresenteerd. Inwoners kunnen hier de geschiedenis van de stad en de inwoners reconstrueren. Als bijzondere opdracht beheert het archief de historische archieven en collecties van de gemeente Leidschendam-Voorburg en de muziekarchieven en -collecties van het voormalig Nederlands Muziek Instituut. Het doel van Mediabeleid is de onafhankelijke lokale journalistieke sector te versterken en als internationale stad van vrede en recht, op te komen voor de persvrijheid wereldwijd. Herstel na corona Begin 2022 was de culturele sector nog gesloten. Na de heropening waren (en zijn) bezoekersaantallen nog niet terug op het oude niveau. Ook werden bijvoorbeeld voorstellingen geannuleerd door besmettingen in de cast of crew.

In 2022 is de cultuursector wederom ondersteund vanuit het Herstelfonds Cultuur met € 2,4 miljoen. Over de hele linie zien we dat de sector het zwaar had in 2022, met name door de naweeën van corona, bezoekerscijfers blijven achter. De opkomende energiecrisis bracht aan het eind van het jaar nieuwe zorgen mee voor de sector door sterk stijgende lasten. De culturele projectenregeling ‘Investeren in Cultuur’ die in 2021 voor € 0,8 miljoen in de begroting stond is in 2022 gecontinueerd voor € 1,4 miljoen. Deze regeling had tot doel de heropstart van de cultuursector te versnellen. Dit budget is volledig besteed: er zijn circa 200 aanvragen gehonoreerd. Resultaten 2022: • 2022 was het tweede jaar van dat het cultuurbeleid uitgevoerd is volgens het meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 (RIS 306137). • In september 2022 is de evaluatie van de bedrijfsvoering van tien culturele instellingen afgerond, met 1 instelling is naar aanleiding hiervan de subsidierelatie beëindigd (bedrijfsvoering was onvoldoende). • Er is een begin gemaakt met de cultuurvisie 2032 samen met bewoners en de culturele sector. Deze visie dient o.a. als input voor het nieuwe meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028, waar ook voorbereidingen (o.a. procesvoorstel) voor getroffen zijn. • We hebben de cultuursector ondersteund met het herstelfonds corona en de subsidieregeling investeren in cultuur.

Daarnaast liep de campagne “Den Haag staat aan” nog door t/m november 2022. • De herinrichting van de Centrale Bibliotheek is bijna afgerond. Waarmee ook de muziekverdieping met een unieke en omvangrijke muziekcollectie op de vijfde etage van de Centrale Bibliotheek is geopend. • Op 17 mei 2022 is de nieuwe tijdelijke vestiging in Moerwijk feestelijk geopend. • Het nieuwe bibliotheeksysteem is live gegaan. • In 2022 liep de marketingcampagne ‘Je vindt het in de bieb!’ door. • Het HGA heeft een E-depotvoorziening (digitaal archief) aangeschaft en er is een start gemaakt met de implementatie. • Inmiddels is 50% van de notariële archieven van vóór 1850 gedigitaliseerd. • Het project #HaagsDNA/Laak over de geschiedenis van Laak liep door in 2022. Daarnaast is #HaagsDNA/Leidschenveen-Ypenburg gestart. Dit viel samen met de viering van het twintigjarig bestaan van het stadsdeel.

65

Indicatoren en kengetallen Prestatie indicator

Nulmeting 2017 Realisatie Realisatie Begroting 2021 2022 2022

Rapportcijfer cultuuraanbod* in Den Haag

7,6

7,4

7,2

7,6

* Cultuuraanbod is het aanbod van o.a. musea, theaters, bioscoop/filmhuis, muziekpodium of festival. Kengetallen

Nulmeting Realisatie Realisatie Realisatie Begroting Begroting 2020 2021 2022** 2021 2022

Aantal deelnemende leerlingen PO aan cultuureducatie Aantal deelnemende leerlingen VO aan cultuureducatie

Effectindicator: aantal bezoekers aan kunst- en cultuurinstellingen Podiumkunsten - Klassieke muziek (oud/nieuw)

Podiumkunsten - Pop, jazz, urban, wereldmuziek

Podiumkunsten - Theater, toneel, dans

Podiumkunsten – Participatie

103.431

64.456

80.821

gegevens nog niet beschikbaar

124.969

131.704

54.436

37.196

53.516

gegevens nog niet beschikbaar

69.490

70.080

Nulmeting Realisatie Realisatie Realisatie Begroting Begroting 2020 2021 2022** 2021 2022

123.184

567.317

534.417

87.641

36.100

gegevens nog niet 55.976 beschikbaa r

459.225

454.894

214.957

gegevens nog niet 152.111 beschikbaa r

315.736

334.079

167.809

gegevens nog niet 122.859 beschikbaa r

455.066

468.948

28.882

gegevens nog niet 20.442 beschikbaa r

116.429

118.269

242.055

243.855

89.350

93.525

849.380

903.340

Podiumkunsten - Film & letterkunde

187.112

94.870

Beeldende kunst en vormgeving

53.052

19.143

Musea

774.183

380.117

gegevens nog niet 69.588 beschikbaa r gegevens nog niet 31.146 beschikbaa r gegevens nog niet 256.138 beschikbaa r

% deelname aan cultuur voor heel Den Haag * 84% 78% 83% 83% 80% * Het percentage respondenten van de Stadsenquête dat aangeeft in het afgelopen jaar een bezoek te hebben gebracht aan bijvoorbeeld een museum, theater, bioscoop/filmhuis, muziekpodium of festival. **Bron: Jaarrekening 2021 van de instelling die subsidie ontvangen vanuit het meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024. De prestatiegegevens over 2022 worden in april 2023 verantwoord aan de gemeente en opgenomen in de jaarrekening 2023.

66

80%

Toelichting op de indicatoren De verschillen ten opzichte van de begroting zijn zo groot door alle corona maatregelen. Effectindicator: aantal bezoekers* van de bibliotheek uitgesplitst naar digitale en fysieke bezoekers

Nulmeting Realisatie Realisatie Begroting 2021 2022 2022

Bezoekers aan de website

1.269.000

736.431

768.000

856.000

Bezoekers aan de bibliotheek

2.578.000

965.675

1.699.524

1.653.000

Waarom minder bezoekers aan de bibliotheek en de website dan begroot? In 2022 is het aantal bezoekers aan de bibliotheek weer toegenomen. Hoewel het jaar nog begon in een lockdown konden in de loop van het eerste kwartaal de bibliotheken weer open en konden ook activiteiten weer opgestart worden. Het aantal bezoekers is gestegen van een klein miljoen naar bijna 1,7 mln. Het aantal website bezoeken is lager dan begroot. De groei van social media zorgt voor een verschuiving van online informatievoorziening waardoor websitegebruikers meer gebruik maken van social media in plaats van de website.

Wat hebben we gedaan? Beleidsverantwoording per activiteit

Activiteiten in 2022 Cultuur Beeldende kunst Accommodaties voor kunstbeoefening Musea Archeologie Gemeente archief Monumentenzorg Openbare bibliotheek Media Totaal

(incl. toevoegingen en onttrekkingen, bedragen x € 1.000) Begroting Rekening 2022 Resultaat saldo 2022 Lasten Baten Saldo 2022 58.498 N 57.730 237 57.493 N 1.005 V 366 N 291 0 291 N 75 V 12.288 N 18.997 6.612 12.385 N 97 N 20.520 N 22.468 1.737 20.730 N 210 N 1.442 N 1.866 732 1.134 N 308 V 3.567 N 3.702 468 3.235 N 332 V 1.272 N 1.306 70 1.236 N 36 V 21.611 N 23.872 1.669 22.203 N 592 N 1.810 N 1.681 20 1.661 N 149 V 121.374 N 131.912 11.544 120.368 N 1.005 V

Cultuur Subsidieregeling meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur 2021- 2024 (RIS 303155) Het cultuurbeleid is in 2022 uitgevoerd volgens het meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021–2024 (RIS 306137). Het budget hiervoor bedroeg in 2022 € 58 mln. Hiervan was € 0,48 mln. beschikbaar voor cultuureducatie voor het basisonderwijs en € 0,1 mln. voor een stevige cultuuranker- en openluchttheaterfunctie (RIS 306695). Evaluaties In september 2022 is de evaluatie van de bedrijfsvoering van tien culturele instellingen afgerond. Zij kregen subsidie toegekend voor 2023-2024 onder voorwaarde dat ze hun bedrijfsvoering zouden verbeteren (RIS 306710). Voor negen instellingen wordt de subsidie voor 2023 en 2024 gecontinueerd, met één instelling is de subsidierelatie beëindigd, bedrijfsvoering was onvoldoende. In 2022 is op basis van het evaluatieonderzoek meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur (motie D.7 HSP, D15. NIDA en D16. CU SGP) een procesvoorstel voor een nieuwe Cultuurvisie Den Haag 2032 en het Meerjarenbeleidsplan 2025-2028 opgesteld en goedgekeurd (RIS 311396). Cultuurvisie Den Haag 2032 Bureau Blueyard heeft in 2022 gesprekken gevoerd met alle betrokken partijen, waaronder de culturele sector en de afdeling cultuurbeleid, om input op te halen voor de ontwikkeling van de Cultuurvisie Den Haag 2032.

Aanvullend hierop heeft Bureau Zeewaardig een uitgebreid participatietraject met bewoners uitgevoerd en is er een enquête in de stad uitzet zodat ook de stem van de bewoners in de Cultuurvisie is geborgd. In november vonden ter afsluiting van alle participatietrajecten nog twee centrale stadsgesprekken

67

plaats. De resultaten van alle gesprekken worden verwerkt in de Cultuurvisie Den Haag 2032 en het nieuwe beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028. Onderzoeken In 2022 zijn twee opdrachten aan externe onderzoekbureaus uitgezet. SiRM heeft een vervolgonderzoek uitgevoerd naar de gevolgen van de gemeentelijke besluitvorming over meerjarige subsidies voor Fair Pay bij Haagse culturele instellingen (RIS 305755). DSP-groep heeft een adviesrapport geschreven over de verkenning voor nieuw meerjarig subsidiestelsel voor de beleidsperiode 2025-2028. Beide zijn input voor de het nieuwe beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028. Subsidieregeling cultureel ondernemerschap In 2022 zijn 9 van de 14 aanvragers gehonoreerd binnen de subsidieregeling stimulering cultureel ondernemerschap Den Haag 2020 (RIS 304586). Daarmee is het subsidiebudget zo goed als op. Opbrengsten: doorontwikkeling t.b.v. het aantrekken van de zakelijke markt door Theater Dakota, realisatie van een ‘Creative Technology’ studio door Prins27, realisatie van het platform ikwashier070.nl om nalaten aan culturele instellingen te stimuleren. Makersregeling Met de Makersregeling hebben in 2022 36 individuele makers een ontwikkelingstraject doorlopen in samenwerking met een culturele organisatie. Dit zijn er 6 meer dan begroot. Dit werd mogelijk door een eenmalige ophoging van de regeling in 2022.

Subsidieregeling Haagse kunst- en cultuurprojecten De subsidieregeling Haagse kunst- en cultuurprojecten kende drie rondes in 2022. De subsidie is voor professionele cultureel-kunstzinnige activiteiten. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen een snelloket voor experimenten en onderzoek en projecten met een publieksgericht karakter. In 2022 hebben 55 culturele organisaties en 32 makers subsidie ontvangen voor hun kunst- en cultuurprojecten. Voor deze regeling was € 1,13 mln. beschikbaar en er is een onderbesteding van € 0,2 mln. De onderbesteding is als volgt te verklaren. Corona heeft ervoor gezorgd dat veel activiteiten in 2020 en 2021 niet konden plaatsvinden. Deze activiteiten zijn daarom veelal uitgesteld tot 2022. Deze instellingen hoefde niet nogmaals een aanvraag in te dienen en dat betekent minder aanvragen. Daarnaast heeft de tijdelijke regeling Investeren in Cultuur veel aanvragen ontvangen die normaliter bij Haagse kunst- en cultuurprojecten terechtkomen. Cultuureducatie Ook in 2022 geldt de door het college vastgestelde nota Cultuureducatie 2021 (RIS 308967) als uitgangspunt voor de verschillende bijdragen voor cultuureducatie. Vanuit onderwijs en cultuur is jaarlijks (2021-2024) een extra bedrag van € 0,2 mln. beschikbaar gesteld voor het uitvoeren van deze nota.

Uitgangspunten: uitbreiding van cultuureducatie in het voortgezet onderwijs en ontwikkeling van cultuureducatie in het middelbaar beroepsonderwijs en de voorschoolse educatie. In 2022 is via Cultuurschakel subsidie verstrekt voor 300 groepen van de voorschoolse educatie, hiermee is de succesvolle regeling voor de voorschoolse educatie 100% uitgeput. In 2022 is een bijdrage van € 0,03 mln. gegeven (via CJP) aan ROC Mondriaan om de financiële drempel (à € 10,50 per student) te verlagen voor de pilot CJP-mbo card mét budget. Met deze pilot hebben alle 23.000 ROC-studenten een mbo-card mét € 21.00 budget (50% cofinanciering via CJP vanuit het Rijk). Daarnaast zijn vanuit cultuur en onderwijs bijdragen geleverd aan de voortzetting van het huidige cultuureducatiebeleid voor het primair en voortgezet onderwijs, dit zijn bijvoorbeeld bijdragen aan cultuurcoaches en subsidies voor voorstellingen en museumbezoek (VO). In 2022 was een nieuwe tranche voor de landelijke matchingsregeling ‘Cultuureducatie met kwaliteit betreffende het primair onderwijs’. Hiervoor is jaarlijks in de periode (2021-2024) ruim € 0,8 mln. beschikbaar: € 0,4 mln. van de gemeente en € 0,4 mln. van het Fonds voor Cultuurparticipatie Hiermee worden de scholen in het primair en voortgezet onderwijs in staat gesteld om cultuuronderwijs te integreren in het reguliere lesprogramma van de school.

Ook wordt de verbinding gemaakt tussen scholen en de directe culturele omgeving van de school.

68

Aanvullend op dit onderwijsprogramma heeft de gemeente ook in 2022 € 0,5 mln. beschikbaar gesteld voor basisscholen voor het inkopen van culturele activiteiten uit het onderwijsloket. Ook deze subsidie is 100% uitgeput. En in 2022 heeft Den Haag ruim € 0,35 mln. beschikbaar gesteld vanuit de brede regeling combinatiefuncties om te investeren in cultuuradviseurs in de wijk, die de verbinding tussen binnenschools en buitenschools cultuuronderwijs maken. Middels het programma BinnenBuiten van Cultuurschakel werken de adviseurs vanuit het perspectief van het kind. Zij vragen aan lokale culturele aanbieders om kinderactiviteiten te ontplooien die de kinderen zelf verzinnen, zodat er meer en beter passend aanbod ontstaat. Dit gebeurde in drie stadsdelen (Escamp, Haagse Hout en Centrum). Broedplaatsen Eind 2022 zijn er 35 culturele broedplaatsen. Naast de individuele contacten met de broedplaatsen zijn 2 bijeenkomsten gehouden voor alle broedplaatsen over de nieuwe subsidieregeling culturele broedplaatsen (RIS312547) en over fysieke en sociale veiligheid. In juli 2022 is de subsidieregeling culturele broedplaatsen geopend. Zeven broedplaatsen hebben een aanvraag ingediend. In mei 2022 is gestart met het bieden van een tijdelijke plek in en begeleiding door een bestaande broedplaats aan een startende kunstenaarscollectief.

Dit project duurt 2 jaar waarna het kunstenaarscollectief zelfstandig verder kan. Kunst in de openbare ruimte De website buitenkunstdenhaag.nl heeft in 2022 ongeveer 45.000 individuele bezoekers getrokken. Eind 2022 is vrijwel de gehele collectie buitenkunst op de website te vinden. Er wordt voortdurend gewerkt aan het aantrekkelijk houden van de website via bijvoorbeeld nieuwsberichten en wandel- en fietsroutes. • Er zijn dit jaar 35 nieuwe werken op de site gepubliceerd. • Daarnaast zijn 3 wandel-/fietsroutes toegevoegd. • Er worden geregeld door burgers vragen gesteld of opmerkingen gemaakt via de site; in 2022 circa 50 keer. • Een procedure voor het aanmelden van initiatieven voor buitenkunst is in de maak en wordt naar verwachting begin 2023 gepubliceerd. Regiodeal Zuidwest Van 2020 tot en met 2022 is er vanuit de Regiodeal (met cofinanciering door Cultuurbeleid) jaarlijks € 0,11 mln. beschikbaar voor cultuurparticipatie in Den Haag Zuidwest. Binnen het project Zuidwest vertelt zijn verhaal worden uiteenlopende culturele activiteiten georganiseerd waarin verhalen van inwoners van Zuidwest centraal staan. In januari 2022 is het restant van het budget 2020 t/m 2022 (€ 0,175 mln.) in een subsidieregeling vervat.

Via deze regeling zijn er in 2022 circa 25 culturele activiteiten gerealiseerd, variërend van culturele binnentuinfeestjes, workshops verhalen schrijven en fotograferen tot muurschilderingen maken met jongeren en een door TV West uitgezonden film over de ontmoeting tussen jonge rappers en oude Indoorrockers. Actieve kunstdeelname en talentontwikkeling van kinderen uit minder draagkrachtige gezinnen Stichting Leergeld Den Haag ging in 2022 samen met verschillende cultuureducatiepartners door met het project ‘Kinderen, cultuur en kansen’. Zij bereikten daarmee ca. 1.037 deelnemers: • Ca. 901 kinderen deden mee aan activiteiten in de mei-, zomer- en kerstvakantie, het Schilderswijkfestival en The Hague Got Talent. De activiteiten in de zomervakantie kwamen mede tot stand dankzij extra financiering vanuit het Jeugdvakantieloket. • Ca. 76 kinderen deden mee aan talentontwikkelingstrajecten via Art-S-Cool, Beweigi en Haags Theaterhuis. • Ca. 60 kinderen deden mee aan de Proeftuin Participatie van Art-S-Cool. The Hague & Partners Jaarlijks ontvangt The Hague & Partners een financiële bijdrage van Cultuurbeleid ter promotie van het culturele aanbod op internationaal, regionaal en lokaal niveau. Daarnaast worden incidentele subsidies vertrekt voor speciale campagnes als de collectieve marketing campagne ‘Den Haag staat Aan’ die van september 2021 t/m november 2022 heeft gelopen.

De campagne ‘Den Haag staat aan’ heeft de spotlights op de rijkdom en veelzijdigheid van het Haagse culturele aanbod gezet om na corona weer bezoekers te trekken. Musea De Nationale Wetenschapsagenda selecteerde One Planet / Museon als een van de deelnemers aan Expeditie NEXT, een programmareeks die wetenschap toegankelijk wil maken voor een breed publiek. Het museum had een voorstel ingediend voor een wetenschapslab in een caravan om kinderen kennis te laten maken met de 17 duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. Met rapportcijfer 8,96 behoorde 69

One Planet / Museon tot de musea die in 2022 van de landelijke museuminspecteurs tot 12 jaar het keurmerk Kidsproof museum 2023 ontvingen. In museum Bredius bleek na onderzoek en restauratie dat de olieverfschets De Oprichting van Jezus aan het kruis uit de vaste collectie is geschilderd door Rembrandt. In een tentoonstelling werd toegelicht hoe deze toeschrijving tot stand kwam. Ook Escher in het Paleis werd, zij het tijdelijk, een recent aan Rembrandt toegeschreven schilderij rijker. Uit particulier bezit werd dit zelfportret enkele maanden uitgeleend, waarmee het voor even terugkeerde naar de plek waar het tussen 1850 en 1894 hing toen Prins Hendrik, zoon van Koning Willem II, er woonde. Het Haags Historisch Museum organiseerde in 2022 onder meer enkele “verhalentafels” buiten het museum om herinneringen en objecten over het koloniale verleden te achterhalen, die vaak van generatie op generatie worden doorgegeven. Hieruit maakt het museum samen met Haagse bewoners een selectie om op te nemen in de tentoonstelling over het koloniale verleden die volgend jaar wordt gehouden. Collectiezaken Bij de verzelfstandiging van de Haagse musea is tussen de gemeente en musea vastgelegd dat een deskundige externe partij periodiek (momenteel eens in de 4 jaar) het collectiebeheer meet.

Het Erfgoedhuis Zuid-Holland kijkt hierbij naar registratie, conservering en risicobeheer/veiligheidszorg voor de collectie. In 2022 voltooide het Erfgoedhuis de collectierapportage over One Planet / Museon. Door de in deze MJB-periode wat ruimere structurele subsidie en de incidentele subsidie uit het zogenaamde Collectiefonds konden structureel twee collectie(depot)medewerkers worden aangesteld. Ook pakken twee tijdelijke extra medewerkers de achterstanden in de standplaatsregistratie aan. Hoewel dit project nog niet is afgerond, constateerden de rapporteurs nu al verbetering op dit punt. De meetgegevens van het klimaat laten stabiele waarden zien van relatieve luchtvochtigheid en temperatuur. Een aanbeveling is om klimaatevaluatiekaarten te maken en het klimaat te meten onafhankelijk van het klimaatsysteem. Daarnaast wordt geadviseerd om de kennis over (de omgang met) het museale binnenklimaat bij meer medewerkers te verankeren. Vanwege de gemeten te hoge luxwaarden gaat het museum de belichting op plaatsen aanpassen. De rapporteurs geven aan, dat Museon-Omniversum op professionele wijze invulling geeft aan veiligheidszorg. Het Kunstmuseum deed in 2022 belangrijke aanwinsten voor de gemeentelijke collectie.

De omvangrijke collectie Duits Expressionisme kon worden versterkt met de schenking van Gabriele Münters Jongens op Vastenavond (1911) en de aankoop van een tweede schilderij van Max Beckman, een zeegezicht uit 1934. Ook kon het drieluik The Pillowman (2004) van Paula Rego worden aangeschaft. Deze werken werden opgenomen in de vaste presentatie Ontdek het moderne. De bekende stadsdeelavonden van het Kunstmuseum moesten door de coronacrisis tijdelijk worden gepauzeerd, maar worden in 2023 weer georganiseerd. Toegankelijkheid In de subsidieregeling Haagse kunst en cultuurprojecten (RIS307362/312671) is diversiteit en inclusie één van de 4 criteria voor toetsing van culturele projecten. Dit criterium heeft betrekking op publiek, programma, personeel en promotie. Archeologie Het nieuwe archeologiebeleid is in 2022 door de raad vastgesteld (RIS 311200). In 2022 is Den Haag hard bezig met voorbereidingen van de implementatie van de Omgevingswet in 2023. We hebben 315 adviezen gegeven en 20 onderzoeken gedaan. Er zijn 12 archeologische publicaties verschenen. Daarnaast heeft de gemeente een aantal archeologische werkzaamheden begeleid zoals bij de aanleg van tramlijn 16, een proefsleuvenonderzoek op de GAVI kavel en zijn meerdere archeologen voltijds aanwezig geweest op het Binnenhof.

Ook zijn twee grote externe onderzoeken uitgevoerd (opgraving aan de Martinus Nijhofweg en uitwerking/rapportage van vindplaats 4 bij de Uithoflaan) die door onze adviseurs zijn begeleid namens het bevoegd gezag. Den Haag vindt het belangrijk dat de kennis over het verleden wordt ‘teruggegeven’ aan bewoners en bezoekers van de stad. Dat gebeurt via lessen op school, lezingen, exposities, publicaties en open dagen bij opgravingen en in de Tempel. Educatie In 2022 zijn circa 225 archeologielessen gegeven. De cursus Hagologie (voor volwassenen) is 2 keer verzorgd.

70

Evenementen en activiteiten In het zomerprogramma 070 heeft de gemeente 15 archeologieactiviteiten verzorgd. Verder was de Tempel te bezoeken op Open Monumentendag en tijdens de Nationale Archeologiedagen. Dit jaar zijn twee tentoonstellingen in het Atrium van het Stadhuis gepresenteerd, waarvan één over afval en één over 40 jaar Archeologie. In het voorjaar is ook de podcast ‘Stofhappen’ gemaakt. Den Haag heeft de landelijke pers gehaald met de presentatie van middeleeuwse leeuwenbotten die op het Buitenhof gevonden zijn. Erfgoedbrede samenwerking Met de bibliotheken en erfgoedpartners zoals het Haags Gemeentearchief, Monumentenzorg & Welstand en het Haags Historisch Museum worden activiteiten en workshops in de Historische Informatiepunten in de bibliotheken verzorgd. In 2022 zijn ruim 60 activiteiten georganiseerd. Daarnaast is samen met de erfgoedpartners en studenten een project over WOII uitgevoerd en is samengewerkt op het gebied van erfgoedkaarten ten behoeve van de invoering van de omgevingswet. Haags Gemeentearchief In het Haags Gemeentearchief (HGA) worden miljoenen documenten verzameld, beheerd, ontsloten en gepresenteerd. Inwoners en onderzoekers kunnen hier de geschiedenis van de stad en de inwoners reconstrueren.

Als bijzondere opdracht beheert het HGA de historische archieven en collecties van de gemeente Leidschendam-Voorburg en de muziekarchieven en muziekcollecties van het voormalig Nederlands Muziek Instituut. Digitale dienstverlening en interactie met de stad In 2022 lag de focus op het verder versterken van de digitale dienstverlening en sterkere interactie met de stad. Er is een E-depotvoorziening (digitaal archief) aangeschaft en er is een start gemaakt met de implementatie. Vijftig procent van de notariële archieven, dat is ongeveer 1 km fysiek archief, is gedigitaliseerd. Met projecten als #HaagsDNA in de stadsdelen Laak en Leidschenveen-Ypenburg, wordt de interactie met de stad bevorderd. Conferentie ‘Met andere ogen’ Op 19 mei vond de conferentie ‘Met andere ogen’ plaats, waarin gesproken werd over het representatief maken van de collectie voor de diverse stad die Den Haag is. De conferentie werd enthousiast onthaald door collega-instellingen vanuit het hele land en partners uit de stad, omdat het een actueel thema betreft waar het HGA al een tijd aan werkt en graag haar kennis en ervaring over deelt. Monumentenzorg en Welstand Dit jaar kon er weer een fysieke Open Monumentendag georganiseerd worden, het landelijke thema was Duurzaamheid. Er waren 78 monumenten geopend voor publiek en circa 32.000 mensen hebben hier gebruik van gemaakt.

Op De Plaats stond een stand van de gemeente die druk bezocht werd. Nieuw dit jaar was inzet van erfgoedambassadeurs die met name jongeren hebben betrokken bij het programma. Ook dit jaar zijn er in het kader van het Cultuurmenu erfgoed-bijdragen gedaan aan onderwijsprogramma’s. Voor het herstel van het erfgoed van de Tweede Wereldoorlog is subsidie verstrekt aan de stichting Atlantikwall Museum Scheveningen en aan het nationaal herdenkingscentrum Oranjehotel. Ook voor funerair erfgoed en historische muurreclames is gebruik gemaakt van subsidie. In 2022 zijn 16 scholen aangewezen als monumenten, na het doen van inventariserend onderzoek en eerdere publicatie in de VOM-reeks. De voorbereiding voor aanwijzing van Indisch erfgoed leidt in 2023 tot daadwerkelijke aanwijzing van naar verwachting 12 monumenten. Ook in 2022 is verder gewerkt aan onderzoek over de cultuurhistorische waarden en betekenis van de Post65 periode (tijdvak 1965-1990). De resultaten hiervan zullen in 2023 in de VOM-reeks verschijnen. Vanuit de afdeling is met diverse andere afdelingen samengewerkt aan de totstandkoming van de Zonnewijzer, een online hulpmiddel bij het aanvragen van vergunningen voor zonnepanelen. Bibliotheek Den Haag Bibliotheek Den Haag is dé plek voor informatie, persoonlijke ontwikkeling en ontmoeting in de stad.