RIS314924 Notulen van de raad van 9 februari 2023

Daarbij moeten wij onze regels hanteren want die zijn er ook niet voor niets, maar we proberen daarbij altijd de menselijke maat toe te passen. Het beeld dat het regelmatig voorkomt dat er daardoor mensen op straat terechtkomen, herken ik beslist niet. Sterker nog, met de woningcorporaties doen we er, ook in het kader van de energiecrisis en alles wat er kan gebeuren aan vervelende situaties, echt alles aan om huisuitzettingen te voorkomen. De voorzitter. Voor de laatste maal, mevrouw Arp. Lesley Arp (SP). De wethouder ging even terug naar de opmerking van mevrouw Faïd, maar ik zou toch wel graag willen weten of er voordat deze uitzetting plaatsvindt achter de schermen nog pogingen gedaan worden om te kijken of er tijdelijke huisvesting mogelijk is, zodat iemand niet letterlijk op straat komt te staan. Wethouder Balster (PvdA). Die hebben ook al plaatsgevonden, en daar zullen we naar blijven kijken. We zullen natuurlijk altijd kijken of er passende oplossingen mogelijk zijn. Maar nogmaals, ik kan niets zeggen over deze individuele situatie. Die heeft enige voorgeschiedenis en die moet u ook goed kennen om er een oordeel over te kunnen vellen. U begrijpt dat het college de motie …

33

De voorzitter. Wethouder, voordat u verdergaat en de motie gaat appreciëren, heeft meneer Smit van de Partij voor de Dieren een vraag. Robin Smit (PvdD). De wethouder heeft het steeds over de specifieke casus, maar het verzoek in de motie is eigenlijk gewoon om een plan te ontwikkelen. Ik ben eigenlijk wel benieuwd wat de wethouder ervan weerhoudt om dat plan uit te gaan voeren. Ik hoor dat er al heel veel gebeurt, dus je zou zeggen: schrijf het op, strik eromheen en het is klaar. De voorzitter. Volgens mij ging de wethouder de motie net appreciëren, dus we moeten nog even afwachten wat hij precies te zeggen heeft. Wethouder Balster (PvdA). Daar heeft u een punt, voorzitter. Ik kwam net bij het preadvies en het dictum. Kijk, honderd procent voorkomen dat mensen dakloos raken bij herhuisvesting kunnen we niet. Denk bijvoorbeeld aan mensen die - in theorie, hè - slecht van gedrag zijn, ergens niet legaal wonen of zich niet willen inschrijven op Woonnet Haaglanden. Honderd procent voorkomen dat dakloosheid ontstaat, kunnen wij niet. En een plan om dakloosheid te voorkomen, waar u om vraagt in de motie, dat is er al. We werken juist heel intensief samen met de corporaties, ook in het kader van de vroegsignalering, om bijvoorbeeld huisuitzettingen bij betalingsachterstanden te voorkomen.

Nogmaals, ik kan het niet vaak genoeg herhalen: als u signalen heeft dat dat op een of andere manier niet goed gaat en mensen buiten de boot dreigen te vallen, ben ik gaarne bereid om naar die situaties te laten kijken. Isabel Bos (GroenLinks). Dank aan de wethouder voor deze beantwoording. De wethouder schetst nu al een aantal keren dat er bepaalde procedures zijn, en stappen die worden doorlopen als iemand geherhuisvest moet worden. Kunnen die een keer inzichtelijk gemaakt worden voor de raad, in een brief bijvoorbeeld? Wethouder Balster (PvdA). Uiteraard. Het is belangrijk dat u die spelregels kent. Die deel ik graag met de raad. Ik zal even kijken in welke vorm en op welk moment dat het handigst kan, maar dat doe ik graag. Ja. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik hoor de wethouder zeggen: als u een signaal heeft, ben ik bereid om daarnaar te kijken. Nou, dat signaal heeft de hele raad gezien: er staat hier vanavond een meneer in te spreken. Dat is een behoorlijk signaal. Begrijp ik goed dat de wethouder dus bereid is om naar de casus van die meneer te kijken? Wethouder Balster (PvdA). Dat begrijpt u goed, zoals ik naar elke casus wil kijken die ingewikkeld of complex is. Fatima Faïd (HSP). Dank, wethouder. Ik vroeg me nog wel even iets af. U zei een paar vragen hiervoor: we hebben er alles aan gedaan, want dit is een hele ingewikkelde casus.

Daar heb ik al moeite mee, dat we mensen hier toch een beetje verdacht maken terwijl we met z'n allen helemaal niet weten waar het over gaat. Dat vind ik wel een beetje ingewikkeld, want iemand komt gewoon inspreken. Er zaten ook andere mensen naast hem. Ik ken die mensen toevallig; zij zitten ook in een precaire situatie. Maar ik vroeg me het volgende af. U zei: we hebben eigenlijk alles al doorlopen. Wat heeft u, of wat heeft Hof huppeldepup dan precies gedaan behalve zich aan de regeltjes te houden? Wethouder Balster (PvdA). Het antwoord zit eigenlijk besloten in uw eigen vraagstelling. Aan de ene kant heeft u het over beelden die ontstaan over de individuele casus die aanleiding geeft tot deze motie. Ik heb zonet juist aangegeven dat ik niet kan reageren op die individuele casus, die vervolgens voor u aanleiding is om te vragen om een beleidsherziening. Maar als u de casus begrijpt, snapt u, denk ik, ook heel goed de afweging die hierin is gemaakt. Maar ik kan daar - ik herhaal mezelf - zoals u begrijpt niet op ingaan.

34

Fatima Faïd (HSP). Ik snap het, tot op zekere hoogte, maar het gaat ook heel vaak om hele kwetsbare mensen. En het kan toch niet zo zijn dat we omdat iemand heel kwetsbaar is en dus niet voldoet aan weet ik wat voor regeltjes, vooral gaan vasthouden aan de regels? U zegt namelijk ook de hele tijd dat we maatwerk moeten leveren. Nou, deze mensen zitten hartstikke precair en dus lijkt maatwerk mij hier heel erg op z'n plaats. Dus wat kunt u nog meer doen dan wat u al gedaan heeft? Wethouder Balster (PvdA). Ik kan aangeven hoe we in het algemeen met ingewikkelde casuïstiek omgaan. Uiteraard toetsen we op de spelregels die we met elkaar hebben. Die gaan ook over een eerlijke en evenwichtige woonruimteverdeling. Die hebben we ook niet voor niets met elkaar; die geeft mensen een gelijke positie op de woningmarkt en dat is belangrijk. Die stelt u ook vast. En uiteraard kijken we bij ingewikkelde cases altijd of er maatwerk mogelijk is. Dat is het beleid dat we met elkaar hanteren. Robin Smit (PvdD). Vorig jaar heeft deze wethouder tijdens de sleep-out om aandacht te vragen voor jongerendakloosheid op het podium gezegd dat wonen een mensenrecht is. Ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe deze wethouder invulling geeft aan 'wonen is een mensenrecht', ook voor de persoon die vanavond heeft ingesproken.

En hoe geeft hij invulling aan het laatste dictumpunt van de motie van de SP om beleid te ontwikkelen om dit te voorkomen maar ook te verbeteren? Wethouder Balster (PvdA). Het is heel belangrijk dat we er alles aan doen om voor mensen een dak boven het hoofd te realiseren; dat ben ik met de heer Smit eens. En het plan is er al; dat gaf ik ook al aan in mijn inleiding. Wij werken met corporaties heel intensief samen om dakloosheid te voorkomen. Ik maak me eerlijk gezegd veel meer zorgen over hoe dat in de particuliere sector gaat, waar veel meer schrijnende gevallen zijn. Maar het uitgangspunt van het college en van de corporaties waarmee wij prestatieafspraken maken, is uiteraard dat dakloosheid zo veel mogelijk moet worden voorkomen. De voorzitter. Had u de motie al daadwerkelijk gepreadviseerd? Heb ik dat gemist? Wethouder Balster (PvdA). Ik dacht het wel, voorzitter, maar het college moet de motie ontraden. De voorzitter. Voor de zekerheid nog een keer dan. Dank. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: K.

Veiligheid ADO Den Haag (RIS313300).

De beraadslaging wordt geopend. Marije Mostert (D66). Voorzitter. Allereerst wil ik graag van de gelegenheid gebruikmaken om terug te komen op de commissievergadering van 25 januari. Zoals gezegd, heeft mijn fractie een aantal verontrustende signalen gekregen over te innige banden tussen de stewards en de relschoppers, die overigens ook aansloten bij de onderzoeksresultaten uit het rapport van CrowdProfessionals. Onze fractie heeft deze signalen uiteraard opgepakt. Veel dank aan de dienst veiligheid voor het uitlopen van deze signalen bij de voetbaleenheid, de stadioncommandant en de manager operations. Ik hecht er waarde aan om in deze raad te benoemen dat deze signalen gelukkig niet herkend werden door de genoemde partijen. Daarnaast wil ik benoemen dat mijn fractie alle vertrouwen heeft in de nieuwe veiligheidsorganisatie alsmede in de nieuwe stewards. Wij wensen hun heel veel succes bij deze hele pittige job. Sebastian Kruis (PVV). Is mevrouw Mostert niet van mening dat ze een beetje aan stemmingmakerij heeft gedaan in de commissievergadering? 35

Marije Mostert (D66). Kijk, ik kreeg een serieus signaal van een serieuze bron. Op het moment dat wij dit gaan bespreken in de commissie, kan ik niet anders dan daar een hele kritische vraag over stellen. Sebastian Kruis (PVV). Zo ongeveer de basisregel in de journalistiek maar volgens mij ook in de politiek, is: één bron is geen bron. Ik zou mevrouw Mostert dus willen adviseren om de volgende keer iets verder rond te vragen of er misschien meerdere signalen zijn. Dan had ze hier zelf achter kunnen komen. Marije Mostert (D66). Dank voor deze suggestie van de heer Kruis. Uiteraard heb ik niet slechts één persoon gesproken. Wij hebben heel veel waardering voor de mensen die dit werk doen. Het is heel belangrijk dat zij dat in alle veiligheid kunnen doen. Als mij signalen bereiken, loop ik die uit. Dat zal ik ook blijven doen; dat is mijn rol als volksvertegenwoordiger. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Ik was er in de commissie ook kritisch op, en ik wil mevrouw Mostert graag de gelegenheid bieden om dan ook even excuses te maken voor deze uitspraak. Marije Mostert (D66). Ik heb een vraag gesteld tijdens de commissie, en zoals ik zeg is het mijn werk als raadslid om deze signalen na te lopen en ze bespreekbaar te maken. We hebben het net over de fysieke veiligheid gehad, maar ik wil het ook graag hebben over de sociale veiligheid.

Om een duwtje in de goede richting te geven, heb ik de volgende motie: constaterende dat het veiligheidsbeleid van ADO stevig wordt herzien en dat dit ook nodig is, er regelmatig spreekkoren zijn waarin mensen vanwege hun seksuele gerichtheid worden uitgescholden en bedreigd, sociale veiligheid niet expliciet wordt meegenomen in de nieuwe aanpak van ADO, van mening dat naast de fysieke veiligheid ook de sociale veiligheid bij ADO op orde dient te zijn, iedereen, jong en oud, met of zonder beperking en ongeacht van wie je houdt of hoe je eruitziet, zich veilig en welkom moet kunnen voelen bij ADO, roept het college op om samen met de Roze Règâhs en andere supportersverenigingen het socialeveiligheidsbeleid van ADO kritisch onder de loep te nemen en waar nodig te herzien, en de uitvoering van dit aangescherpte beleid nauwlettend te volgen en de raad hierover blijvend te informeren in de jaarlijkse update over de veiligheid bij ADO. Sebastian Kruis (PVV). Heeft mevrouw Mostert dit ook afgestemd met bijvoorbeeld de Roze Règâhs en andere supportersverenigingen? Marije Mostert (D66). Uiteraard. Ik had het net over signalen die je krijgt uit de stad. Zeer zeker. Sebastian Kruis (PVV). Maar met wie dan? Marije Mostert (D66). Ik ga geen naam en toenaam noemen, maar ik heb bijvoorbeeld in de afgelopen week contact gehad met de Roze Règâhs. De voorzitter.

Meneer Kruis voor de laatste maal. Sebastian Kruis (PVV). Dat is toch een iets abstracter antwoord dan het hier geformuleerd staat. U vraagt namelijk nogal wat, en ik heb helemaal niet het idee dat er nou specifiek behoefte is aan een heel onderzoek naar sociale veiligheid. Ik vind de motie sympathiek, en we kennen mevrouw Mostert natuurlijk ook als sympathiek en betrokken, maar ik vind de motie niet per se noodzakelijk, omdat ik geen signalen heb opgevangen dat dit nou heel erg nodig is. Marije Mostert (D66). Zolang er mensen zijn die naar een wedstrijd gaan en worden uitgescholden omdat ze homo zijn, of zolang er wordt gezegd 'wie niet springt is een homo', denk ik dat er voldoende reden is om dit verder uit te zoeken. Mensen geven het zelf ook aan. Het zijn allemaal liefhebbers van de voetballerij en ze willen graag dat iedereen ervan kan genieten. Ze hebben zelf dus ook gezegd dat ze heel graag gaan kijken hoe de sociale veiligheid bij ADO goed kan worden aangepakt, zodat 36

iedereen gewoon kan supporten, ook op het moment dat het moeilijk is bij ADO; ik weet niet wat de stand is momenteel. De voorzitter. Door mevrouw Mostert wordt de volgende motie (K.1 D66) ingediend:

Motie K.1 D66 Iedereen vrij en veilig bij ADO De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 februari 2023, ter bespreking van het afrondend debat Veiligheid bij ADO. Constaterende, dat: • het veiligheidsbeleid van ADO stevig wordt herzien en dat dit broodnodig is; • er regelmatig spreekkoren zijn waarin mensen vanwege hun seksuele gerichtheid worden uitgescholden en beledigd; • sociale veiligheid niet expliciet wordt meegenomen in de nieuwe veiligheidsaanpak bij ADO. Van mening, dat: • naast de fysieke veiligheid ook de sociale veiligheid bij ADO op orde dient te zijn; • iedereen, jong en oud, met en zonder beperking en ongeacht van wie je houdt of hoe je er uit ziet zich veilig en welkom moet voelen bij ADO. Roept het college op: • om samen met De Roze Règahs en andere supportersverenigingen het sociale veiligheidsbeleid van ADO kritisch onder de loep te nemen en waar nodig te herzien; • de uitvoering van dit aangescherpte beleid nauwlettend te volgen en de raad hierover blijvend te informeren in de jaarlijkse update over de veiligheid bij ADO. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Voor de mensen die de stand niet willen weten, zal ik nog geen tussenstand doorgeven. Dan vraag ik of er nog andere partijen zijn die een motie willen indienen.

Dat is het geval bij mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie. Het woord is aan haar. Mevrouw Mostert geeft nog aan dat zij haar motie mede namens de heer De Vuyst van GroenLinks indient. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Antisemitisme is helaas nog springlevend. Zeer recent bleek dat nog uit diverse onderzoeken, onder andere op scholen. Schokkende en alarmerende cijfers zijn het, en het stelt ons als stad ook weer voor de vraag wat wij doen om antisemitisme de kop in te drukken. Tijdens het debat over de veiligheid bij ADO heeft onze fractievertegenwoordiger aandacht gevraagd voor antisemitisme in en rond het ADO-stadion. Gelukkig doet de club al veel goede dingen op het gebied van het bestrijden van discriminatie en antisemitisme, bijvoorbeeld door het spreekkoordetectiesysteem. Maar wat ChristenUnie/SGP betreft, kunnen er nog meer stappen gezet worden.

Daartoe dien ik een motie in samen met collega's Van Basten Batenburg van de VVD, Partiman van het CDA, Kruis van de PVV en Dubbelaar van Hart voor Den Haag, waarvan het dictum luidt: verzoekt het college in overleg te treden met ADO en met hen samen een werkplan op te stellen om antisemitisme te bestrijden, met aandacht voor preventieve maatregelen zoals het vergroten van bewustwording over de joodse geschiedenis en cultuur onder supporters, en bewustwording van de impact van spreekkoren en leuzen, en in overleg met andere voetbalsteden te treden om deze en andere maatregelen gezamenlijk te implementeren om het effect ervan te vergroten en bij te dragen aan een cultuurverandering in het Nederlandse betaalde voetbal.

37

De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door mevrouw Van Basten Batenburg, de heer Partiman, de heer Dubbelaar en de heer Kruis, wordt de volgende motie (K.2 CU/SGP) ingediend:

Motie K.2 CU/SGP ADO als bondgenoot in strijd tegen antisemitisme De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 februari 2023, ter bespreking van de Veiligheid ADO Den Haag (RIS313300), constaterende, dat: • de raad op 25 maart 2021 het initiatiefvoorstel “Waardeer Joods erfgoed, weer antisemitisme” heeft aangenomen, waarin expliciet wordt gevraagd om in overleg te treden met Haagse sport(voetbal)clubs, waaronder ADO, om te kijken of het roepen van antisemitische leuzen harder aangepakt kan worden en aangiftes, club- en of speelverboden kunnen worden ingezet als instrument om antisemitisme te bestrijden; • de burgemeester in de commissie bestuur van 25 januari jl.

al heeft aangegeven dat het spreekkoordetectiesysteem weer in werking zal treden om onder andere antisemitische spreekkoren op te sporen; overwegende, dat: • in het Nederlands betaald voetbal antisemitisme steeds weer de kop op steekt en dat bestrijding hiervan bij alle voetbalclubs, inclusief ADO de aandacht verdient; • ADO met het spreekkoordetectiesysteem en supportersgroepen als de Roze Règahs belangrijke stappen zet om discriminatie te voorkomen; • er naast repressieve maatregelen ook preventieve maatregelen nodig zijn om bewustwording te vergroten en zo de cultuur binnen ADO en -supporters te veranderen waarin bewust en onbewust antisemitische uitingen plaatsvinden; • dergelijke maatregelen bijvoorbeeld kunnen bestaan uit opstellen van een werkplan tegen antisemitisme met aandacht voor het bevorderen van bewustwording onder supporters over de Joodse geschiedenis en cultuur; • de impact van deze maatregelen wordt versterkt als andere voetbalsteden hier ook mee aan de slag gaan en deze maatregelen ook in andere steden worden geïmplementeerd; verzoekt het college: • in overleg te treden met ADO en met hen samen een werkplan op te stellen om antisemitisme te bestrijden met aandacht voor preventieve maatregelen zoals het vergroten van bewustwording over de Joodse geschiedenis en cultuur onder supporters en bewustwording van de impact van spreekkoren en leuzen; • in overleg

met andere voetbalsteden te treden om deze en andere maatregelen gezamenlijk te implementeren om het effect ervan te vergroten en bij te dragen aan een cultuurverandering in het Nederlands betaald voetbal, en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De heer Van Zanen. Voorzitter. Ik zou beide moties willen omarmen. Motie K.1 van mevrouw Mostert gaat over de aanpak van alle vormen van discriminatie. Dat is in de eerste plaats natuurlijk de verantwoordelijkheid van de club zelf, maar met u ben ik van mening dat iedereen in en rond het stadion zich veilig en vrij moet kunnen voelen. ADO Den Haag is zeer actief in het tegengaan van discriminatie en racisme, zo zeg ik ook meteen tegen mevrouw Klokkenburg. Denk in dit kader aan de inzet van het camerasysteem en het opnieuw activeren van het spreekkoordetectiesysteem. Hierdoor kunnen bezoekers die zich schuldig maken aan kwetsende 38

spreekkoren worden herkend en aangepakt. In voorbereiding op de thuiswedstrijden van ADO is er altijd overleg met de vertegenwoordigers van de supporters. In dit overleg komen onder andere spreekkoren en het gebruik van spandoeken aan de orde en aan bod. Ik ben bereid om samen met de wethouder voor inclusie in gesprek te gaan met de verschillende supportersverenigingen en ADO zelf, om samen de mogelijkheden voor aanvullende maatregelen te verkennen om de sociale veiligheid in en rond het stadion verder te verbeteren. Overigens vond ik de opmerking die u bij uw introductie maakte zeer fair; die stel ik zeer op prijs. Sebastian Kruis (PVV). Is het dan niet zinvol om eerst met die verenigingen in gesprek te gaan en daarna te kijken of de motie omarmd moet worden? Want deze motie vraagt eigenlijk al om een soort onderzoek naar sociale veiligheid, en u zegt dat u daarover in gesprek wil met die verenigingen. Misschien is dat de eerste stap. De heer Van Zanen. Ik heb hopelijk de goede versie van de motie voor me. Daarin wordt opgeroepen, naast een aantal overwegingen en constateringen, om het onder de loep te nemen en het te bespreken. Er staat niet: een diepgaand onderzoek. Het kan nog blijken dat dat nodig is.

Ik vind dit dus een vrolijke aansporing, en zo is het geloof ik ook bedoeld: kijk ernaar, want iedereen moet zich veilig voelen, en bespreek het met de supportersverenigingen. Ik heb die laatst ook in een ander verband nog even gezien en het lijkt me sowieso handig om dat een keer te doen. Ik ga dat dus graag doen. Ik ga geen dikke onderzoeken houden. Dat ben ik in ieder geval niet van plan. Sebastian Kruis (PVV). Bij elke interruptie tikken er toch een paar seconden van mijn spreektijd weg en dat is echt zonde. Maar in de motie staat toch dat met die supportersverenigingen het socialeveiligheidsbeleid kritisch onder de loep moet worden genomen? Dan zit je toch een paar uur met elkaar opgescheept, stel ik me zo voor. Dat gaat dus wel iets verder dan even met elkaar in gesprek gaan. De heer Van Zanen. U leest het zwaarder dan ik. Ik neem het serieus maar ik ga geen dikke onderzoeken doen. Dat ben ik althans nu nog niet van plan. Maar ik vind het wel goed om het te doen, niet die onderzoeken maar wel met ze praten over dit thema. Dan motie K.2, ADO als bondgenoot in strijd tegen antisemitisme. Wat ik zonet over antisemitisme en discriminatie heb gezegd, geldt identiek voor de beantwoording van deze motie, die ik ook zou willen omarmen. ADO participeert actief in de antiracismeaanpak die door de KNVB wordt uitgedragen.

Ik ben graag bereid om in overleg te treden met ADO om te bespreken wat er nog extra kan. Ik kan me voorstellen dat we hierop terugkomen bij die jaarlijkse update veiligheid. Want ik weet niet of ik hier een apart werkplan voor ga maken, maar dat snapt mevrouw Klokkenburg. Ik zie dat zij instemmend knikt. Ook wordt de veiligheid rond het betaald voetbal met regelmaat besproken in het landelijke betaaldvoetbaloverleg, dat wordt voorgezeten door mijn ambtgenoot van Breda. Den Haag neemt ook aan dit overleg deel en zal het onderwerp opnieuw onder de aandacht brengen. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Voordat we naar het volgende agendapunt gaan, is er een punt van orde van de heer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Ja, een punt van orde en een hartenkreet ineen. Ik zie elke keer als in interrumpeer twee seconden wegtikken, ook nu weer. Ik heb best wat geïnterrumpeerd vandaag en ben op die manier bijna een halve minuut kwijtgeraakt. Ik weet niet waar het aan ligt, maar ik word elke keer een beetje zenuwachtig als ik het zie gebeuren. De voorzitter. Ik heb ook gezien dat het een paar keer gebeurde. Dat komt doordat het als u begint, heel even duurt totdat hij op pauze wordt gezet. Ik zal er rekening mee houden. Als u straks bij uw laatste interruptie een halve minuut uitloopt, zal ik over mijn hart strijken en u dat toestaan. Alleen vanavond.

39

Sebastian Kruis (PVV). Dat vind ik heel lief van u. Alleen al om die reden moet ik onder de nul zien te komen. De voorzitter. Wij gaan snel verder!

Aan de orde is: L.

Terrassen Binnenhof.

De beraadslaging wordt geopend. Alexander Roep (VVD). Voorzitter. Mijn fractie gunt Den Haag levendige en bruisende uitgaanskernen. Daarom zien wij graag onderzocht of het mogelijk is om de terrassen alleen in de uitgaanskernen wat extra ruimte te geven. We hebben goed geluisterd naar de insprekers en hun bezwaren, maar we gunnen tegelijkertijd de ondernemers, die zoals gezegd in zwaar weer zitten, de ruimte om te ondernemen. Daarom dienen wij de volgende motie in, met de titel Zo in mijn sas met mijn terras. Deze titel mocht ik lenen van collega Dieke van Groningen uit Rotterdam, waarvoor dank, als ze kijkt. Het dictum luidt: te onderzoeken of en waar er binnen de bestaande regelgeving ruimte is om ruimere terrassen te vergunnen in de vijf aangewezen uitgaanskernen, hierbij alle belanghebbenden te betrekken, dit onderzoek uit te voeren in de overgangsperiode die loopt tot 1 juli 2023 en daarom de raad voor 1 juli te informeren over de uitkomst van dit onderzoek. De motie is medeondertekend door de heren Sluijs en Partiman. Sebastian Kruis (PVV). Dit is een afgezwakte versie van de motie die ik in een voorstadium heb gezien. Heeft de heer Roep deze versie zelf geschreven of heeft de ba van de wethouder dat gedaan? Alexander Roep (VVD). Ik heb deze zelf geschreven. Ik heb van de week uitgebreid gesproken met een van de insprekers en zijn bezwaren aangehoord.

Eerst wilde ik tot 1 november uittrekken, dus het hele terrasseizoen, om dat onderzoek te doen. Uiteindelijk hebben we ervoor gekozen om daar 1 juli van te maken, zodat het onderzoek alleen in het voorseizoen loopt. Vandaag werd zelfs duidelijk dat de handhaving wordt opgeschort tot 1 juli, wat deze motie eigenlijk terugbrengt tot een onderzoeksmotie, weliswaar per ongeluk. Sebastian Kruis (PVV). Ten eerste veel complimenten voor uw schrijfvaardigheid. Maar ten tweede is dit toch oneerlijk voor ondernemers die geen ruimte hebben om hun terras uit te breiden? Feitelijk zegt u tegen mensen die nog wat ruimte hebben voor hun terras dat ze die kunnen aanbieden. Mensen die dat niet hebben, worden dan toch oneigenlijk benadeeld door deze motie? Alexander Roep (VVD). We hebben uiteindelijk gekozen voor de uitgaanskernen. In bijvoorbeeld de winkelstraten zijn de afgelopen tijd veel parkeervakterrassen geweest. Wij zijn er niet voor om die groter te houden, omdat na corona, toen over het algemeen alleen de horeca problemen had, nu ook de dierenwinkel, de slager en de bakker zitten met een hoge energierekening en inkoopinflatie en dergelijke. In de uitgaanskernen zit over het algemeen alleen horeca. De voorzitter. Meneer Kruis voor de laatste maal. Sebastian Kruis (PVV).

In z'n algemeenheid stem ik meestal wel voor onderzoeksmoties, omdat je dan op basis van meer kennis kunt oordelen over wat er voorligt. Tegelijkertijd wil ik echt opmerken dat we niet zomaar onze openbare ruimte moeten weggeven aan allerhande ondernemers. Het algemeen belang is niet altijd het ondernemersbelang. Ik ben daar best een beetje bezorgd over, moet ik u eerlijk bekennen. Maar we zien het wel na het onderzoek.

40

Alexander Roep (VVD). Dank voor deze opmerking. Daarom heb ik in mijn motie ook aangegeven dat alle belanghebbenden betrokken moeten worden bij dit onderzoek, zodat we uiteindelijk een goed beeld krijgen van het ondernemersbelang, het bewonersbelang en het belang van de stad. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Deze afronding debat is de afronding van een spoeddebat over de werkzaamheden aan het Binnenhof, de renovatie en de schade die de ondernemers op het Plein daarvan wellicht zullen hebben. Hoe staat dit in verhouding tot de ruimere terrassen die u nu ineens voor alle uitgaanskernen wilt? Alexander Roep (VVD). Al doende leert men. Ik ben erachter gekomen dat als je alleen het Plein de extra ruimte zou geven, je een precedent zou scheppen voor iedereen. Dat wilden we niet. Daarom hebben we uiteindelijk gekozen voor de uitgaanskernen, omdat dat een afgekaderd ding is en er dus geen precedent geschapen wordt. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). De VVD begon dit debat omdat de Pleinondernemers schade zouden hebben van de verbouwing. En omdat zij die schade hebben, mag de hele stad nu meeprofiteren. Ik vind dat een beetje een gekke move van de VVD. Alexander Roep (VVD).

Het mag geen geheim zijn dat de hele horeca het op dit moment erg lastig heeft, met de enorm gestegen personeelskosten, de inkoopprijzen die finaal de pan uit rijzen en de terugbetaling van de coronaschulden. Vandaar dat we uiteindelijk voor alle uitgaanskernen gekozen hebben. De voorzitter. Door de heer Roep, daartoe gesteund door de heer Partiman en de heer Sluijs, wordt de volgende motie (L.1 VVD) ingediend:

Motie L.1 VVD Zo in mijn sas met mijn terras. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 februari 2023, ter bespreking van agendapunt L Terrassen Binnenhof. Constaterende dat: • in coronatijd hebben de verruimde terrassen in de uitgaansgebieden een bijdrage geleverd aan een levendige en gezellige horeca; • de Haagse binnenstad en Scheveningen (bad en haven) bepalen in belangrijke mate de kwaliteit van leven en de aantrekkingskracht voor inwoners, toeristen en zakelijke bezoekers; • de toeristische gebieden van vitaal belang voor de Haagse economie en groei van werkgelegenheid; • er door werkzaamheden aan de boulevard en het Binnenhof de kans bestaat dat er minder bezoekers naar de uitgaansgebieden komen; • ondernemers hebben aangegeven om bij mooi weer met ruimere terrassen meer omzet kunnen genereren. Overwegende dat: • een stad als Den Haag bruisende uitgaansgebieden heeft en dat deze ook de komende jaren moet blijven en bruisen; • een sterk en levendig horeca-aanbod voor Den Haag onmisbaar is; • andere steden als Rotterdam, Amsterdam en Leiden ook nagaan of ruimere terrassen mogelijk • zijn en Den Haag niet achter kan blijven. Verzoekt het college: • te onderzoeken óf en waar er binnen de bestaande regelgeving ruimte is om ruimere terrassen te vergunnen in de vijf aangewezen uitgaanskernen; 41

• •

hierbij alle belanghebbenden te betrekken; dit onderzoek uit te voeren in de overgangsperiode die loopt tot 1 juli 2023 en daarom de raad voor 1 juli te informeren over de uitkomst van dit onderzoek.

En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Mulder (VVD). Voorzitter. Dank voor de motie. Het college heeft in het verleden toegestaan dat terrassen uitgebreid werden met 25% in verband met corona. We wilden ondernemers letterlijk de ruimte geven om te blijven ondernemen. Dat waren tijdelijke maatregelen; dat is ook nadrukkelijk gezegd. Corona is nu voorbij, dus wat het college betreft gaan we terug naar de situatie van voor corona. Het college ziet geen aanleiding om de terrassen te vergroten. Daarom ontraadt het college deze motie. Alexander Roep (VVD). Vindt de wethouder het onderzoek waar wij om vragen wel uitvoerbaar? Wethouder Mulder (VVD). Dat is dan los van de wenselijkheid van de motie, hè, want daarover is het college duidelijk: ontraden. Deze motie lijkt mij uitvoerbaar. Er werd al op gewezen door de heer Roep zelf dat je tegen precedentwerking zou aanlopen als je alleen het Plein zou doen. Er is geen goede titel om het Plein uit te zonderen, nog los van de wenselijkheid daarvan. Ik denk dus dat je met deze motie niet tegen precedentwerking zult aanlopen, omdat je vijf uitgaansgebieden definieert, die al een bestaande positie hebben. Ik denk dus dat deze motie wel uitvoerbaar is, mocht zij worden aangenomen. Maar nogmaals, over de wenselijkheid heb ik iets gezegd. Yousef Assad (D66).

We hoorden collega Roep net zeggen dat er niet wordt gehandhaafd op dit moment en er daarom dus geen belemmering is om deze motie aan te nemen en het toch te gaan onderzoeken. Dat lazen we ook in de brief. Ik vraag de wethouder of het klopt dat als er door burgers handhavingsverzoeken worden ingediend, de gemeente toch gehouden is om in te gaan op zo'n verzoek en te gaan handhaven, al dan niet na een waarschuwing. Wethouder Mulder (VVD). In het besluit dat voorligt in de raad - we hebben gisteren of misschien vanochtend de brief over het terrassenbeleid gestuurd - staat ook dat we niet handhaven. We geven ondernemers eerst de tijd om te zorgen dat ze aan de regels voldoen. Dat doen we voordat het hoogseizoen begint, zodat ze zich daarop kunnen voorbereiden. Op dit moment gaan we dus niet handhaven. Dat geeft als de motie wordt aangenomen de ruimte om dat onderzoek te doen. Maar nogmaals, over de motie ben ik volgens mij wel duidelijk geweest. Yousef Assad (D66). Mijn vraag aan de wethouder was de volgende. Als burgers handhavingsverzoeken indienen bij de gemeente, kan de gemeente dat handhavingsverzoek niet weigeren. Dat weet ik uit de wet en uit jurisprudentie. De gemeente is dan gehouden om in te gaan op dat verzoek. Dus nogmaals, als de gemeente handhavingsverzoeken hieromtrent krijgt, gaat de gemeente dan handhaven? Wethouder Mulder (VVD).

Ik heb hier de beleidsregel voor me liggen. Daarin staat dat we vanaf 1 juni 2023 handhavend zullen optreden. Ik denk dus niet … Nee, als dit de beleidsregel is die is vastgesteld, gaan wij tot die tijd niet handhaven, ook niet op een verzoek. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Klopt het dat de strandtenthouders niet in die vijf uitgaanskernen zitten? Wethouder Mulder (VVD). De vijf uitgaansgebieden die worden bedoeld, strekken zich uit tot de boulevard. Dat betekent dat dit onderzoek niet zou gelden voor strandtenteigenaren in het geval dat het zou worden aangenomen.

42

Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Stel dat de raad het aan zou nemen. Dan kan het dus zo zijn dat straks de boulevardondernemers hun terrassen wél mogen vergroten en de strandtenteigenaren, die op 50 of 100 meter afstand zitten, dat niet mogen. Wethouder Mulder (VVD). Ja, dat is in theorie mogelijk. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: M.

Luchthavenbesluit Rotterdam The Hague Airport (RIS313878).

De beraadslaging wordt geopend. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Den Haag wil klimaatneutraal zijn in 2030. Den Haag sluit zich aan bij de klimaatdoelstellingen van het Rijk. Den Haag spant zich in om de uitstoot van CO2 te verlagen. We komen met concrete acties om de uitstoot van broeikassen te verminderen. Dit was een greep uit de zinnetjes in het coalitieakkoord. Hopelijk laat Den Haag vandaag ook zien dat dit geen holle frasen zijn, maar beloftes. Dat kunnen we bijvoorbeeld doen door ons als stad uit te spreken voor een krimp van de luchtvaart. Als naamgever hebben we een plek aan de tafel bij Rotterdam The Hague Airport, en als G4-stad zijn we een belangrijke gesprekspartner van het Rijk. Het eindrapport van de participatie over Rotterdam The Hague Airport stelt dat stillere vliegtuigen ruimte bieden voor meer vliegtuigbewegingen. Dit betekent dus meer vliegtuigen en meer uitstoot. Het is daarom belangrijk om ons uit te spreken tegen de enorme vervuiling en overlast die een luchthaven met zich meebrengt en een standpunt in te nemen. Daarom heb ik twee moties. Het dictum van de eerste motie luidt: verzoekt het college in reactie op het eindrapport zich in duidelijke bewoordingen uit te spreken voor vermindering van het aantal vliegbewegingen op de luchthaven. Deze dien ik in met GroenLinks, de PvdA, de SP, de ChristenUnie/SGP en de HSP.

Ook moeten we realistisch zijn over de lange termijn. Als samenleving zullen we minder moeten gaan vliegen als we klimaatverandering tegen willen gaan. Daarom dien ik ook de volgende motie in: spreekt uit dat de raad voorstander is van sluiting van Rotterdam The Hague Airport en draagt het college op om dit uitgangspunt over te brengen aan de relevante overheden. Deze motie dien ik in met GroenLinks, de PvdA, de SP en de HSP. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door de heer De Vuyst, de heer Sewtahal en mevrouw Arp, wordt de volgende motie (M.1 PvdD) ingediend:

Motie M.1 PvdD Sluit Rotterdam The Hague Airport De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 9 februari 2023, ter bespreking van de Brief wethouder Financiën, Cultuur en Economie, mevrouw Bruines, inzake Luchthavenbesluit Rotterdam The Hague Airport. Constaterende, dat: • Rotterdam The Hague Airport in een dichtbevolkt gebied ligt; • de zwaarwegende wensen van omliggende gemeenten en omwonenden door het vliegveld niet worden gehonoreerd; • het vliegveld veel uitstoot van CO2, fijnstof en stikstof veroorzaakt; • het vliegveld voor gezondheidsproblemen, slaaptekort en grote gevoelens van onbehagen bij de omwonenden zorgt; • zowel de Haagse als landelijke doelstellingen juist streven naar een vermindering van uitstoot; • het aantal meldingen van overlast de afgelopen jaren explosief is gestegen; 43

•

ook de inwoners van Den Haag last hebben van de milieubelasting, gezondheidsissues en overlast van het vliegveld.

Van mening, dat: • een vliegveld midden in Zuid-Holland vanwege de klimaatcrisis, de stikstofcrisis, de gezondheidsproblemen en de overlast, onwenselijk is; • de vermeende grote economische voordelen van de luchthaven voor Den Haag nooit zijn onderbouwd; • schoon vervoer en betere OV verbindingen een veel hogere prioriteit hebben. Spreekt uit, dat: • de raad voorstander is van sluiting van Rotterdam The Hague Airport. En draagt het college op: • dit uitgangspunt over te brengen aan de relevante overheden. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door de heer De Vuyst, de heer Sewtahal, mevrouw Arp en mevrouw Klokkenburg, wordt de volgende motie (M.2 PvdD) ingediend:

Motie M.2 PvdD Rotterdam The Hague Airport moet krimpen De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 9 februari 2023, ter bespreking van de Brief wethouder Financiën, Cultuur en Economie, mevrouw Bruines, inzake Luchthavenbesluit Rotterdam The Hague Airport. Constaterende, dat: • het eindrapport van de participatie over Rotterdam The Hague Airport stelt dat stillere vliegtuigen ruimte bieden voor méér vliegtuigbewegingen; • deze conclusie zeer omstreden is en indruist tegen de wil van omliggende gemeenten en bewoners; • overlast van het vliegveld vooral door het aantal starts en landingen wordt veroorzaakt; • het aantal vliegbewegingen in direct verband staat met de uitstoot van CO2, fijnstof en stikstof; • zowel de Haagse als landelijke doelstellingen juist streven naar een vermindering van uitstoot; • het vliegveld in een zeer dicht bewoond gebied ligt; • het vliegveld daarmee zorgt voor gezondheidsproblemen, slaaptekort en grote gevoelens van onbehagen bij de omwonenden; • de raad zich al heeft uitgesproken tegen groei van de geluidsbelasting van de luchthaven.

Van mening dat: • Den Haag als mede-naamgever van het vliegveld een grote verantwoordelijkheid draagt naar omwonenden; • groei van luchtvaart middenin de klimaatcrisis, de stikstofcrisis en de gezondheidsproblemen door slechte luchtkwaliteit, absoluut onwenselijk is; • schoon vervoer en betere OV verbindingen een veel hogere prioriteit hebben. Draagt het college op: • in reactie op het eindrapport, zich in duidelijke bewoording uit te spreken voor vermindering van het aantal vliegbewegingen op de luchthaven. 44

En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik zorg voor het broodnodige tegengeluid, want wij zijn wel hartstikke blij met Rotterdam The Hague Airport. Er zijn hier zelfs partijen die de naam The Hague uit de naam van de luchthaven willen gaan halen. Dat willen wij natuurlijk niet. Dat is kapitaalvernietiging. We hebben daar veel geld voor betaald en we zijn blij met deze luchthaven in de buurt van Den Haag als internationale stad en congresstad. Daarom dien ik een motie in met het volgende dictum: verzoekt het college zich ervoor in te spannen dat de naamgeving van Rotterdam The Hague Airport niet gewijzigd zal worden. De voorzitter. Door de heer Sluijs wordt de volgende motie (M.3 HvDH) ingediend:

Motie M.3 HvDH Geen naamswijziging Rotterdam The Hague Airport De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 6 februari 2023, in een debat over het luchthavenbesluit Rotterdam The Hague Airport; Constaterende, dat: • er partijen zijn die de ‘The Hague’ zouden willen zien verdwijnen uit de naam Rotterdam The Hague Airport. Overwegende, dat: • dit kapitaalvernietiging zou zijn omdat de gemeente Den Haag destijds een fors bedrag (1 miljoen euro) betaald heeft voor de naamgeving; • Den Haag als (internationale) congresstad veel belang heeft bij een zakelijke luchthaven om de hoek en de naamgeving in dat kader ook positief afstraalt op onze stad. Verzoekt het college, • zich ervoor in te spannen dat de naamgeving van Rotterdam The Hague Airport niet gewijzigd zal worden. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Dank aan de heer Sluijs die eigenlijk mijn inleiding deed. Mijn motie doet precies het tegenovergestelde als die van hem, want wij willen graag al die congresmensen opvangen met de trein en niet met het vliegtuig. Vandaar onze motie 'The Hague' ziet ze niet vliegen, met als dictum: verzoekt het college om Rotterdam The Hague Airport te verzoeken om 'The Hague' uit de naam te verwijderen. De motie is meeondertekend door de Partij voor de Dieren. De voorzitter.

Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door mevrouw Gerritsen, wordt de volgende motie (M.4 GL) ingediend:

45

Motie M.4 GL ''The Hague'' ziet ze niet vliegen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 februari 2023, ter bespreking van Luchthavenbesluit Rotterdam The Haque Airport. Constaterende, dat: • de luchtvaart is een grote uitstoter van stikstof; • de luchtvaart in Nederland verantwoordelijk is voor 7 procent van CO2 uitstoot, • luchtvaart als effect heeft dat omwonenden minder lang leven, zoals bij Schiphol (gemiddeld 4 tot 12 maanden korter leven); • maar 18 procent van de bezoekers van The Rotterdam The Hague Airport vliegen met een zakelijke reden, en dat het onbekend is hoeveel van hen ook doorreizen naar Den Haag. • de raad zich met de motie ''Den Haag op het internationale spoornet'' heeft uitgesproken dat Den Haag goed moet worden aangesloten op het internationale spoornet, wat een veel gezondere manier van reizen faciliteert als vliegen. • het vliegveld zelf niet zinnens is om op krimp in te zetten. Van mening, dat: • de omgeving waar nu The Rotterdam The Hague Airport staat beter kan worden gebruikt, door bijvoorbeeld een duurzame en diverse wijk te bouwen, waarbij dit niet alleen de schade en overlast van het vliegveld weg wordt genomen, maar dit ook bijdraagt aan het oplossen van de woningcrisis. Verzoekt het college: • om Rotterdam The Hague Airport te verzoeken om ''The Hague'' uit hun naam te verwijderen. En gaat over tot de orde van de dag.

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Het woord is aan wethouder Bruines voor een reactie namens het college. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. Dank voor de moties. Ik zal eerst ingaan op de twee moties die zijn ingediend door de Partij voor de Dieren. Motie M.2 PvdD draagt het college op in reactie op het eindrapport, zich in duidelijke bewoordingen uit te spreken voor vermindering van het aantal vliegbewegingen op de luchthaven. Zoals in de commissiebrief aangegeven, is het niet het advies van het college om een reflectie in te dienen op het EPP, het Eindproduct Participatietraject. De gemeente heeft in dat hele participatietraject een terughoudende rol gespeeld. De punten die wij hebben ingebracht en die tot nu toe ook steeds door ons zijn ingebracht bij eerdere vliegonderwerpen, zijn niet in strijd met het uiteindelijke document. Het EPP is inmiddels gebruikt als input richting de volgende stap in het proces dat moet leiden tot het Luchthavenbesluit in het kader van de NRD, de Notitie Reikwijdte en Detailniveau. U ontvangt volgende week van het college een voorstel om daarop een zienswijze in te dienen in het kader van de officiële zienswijzeprocedure waar het ministerie dan ook op moet gaan reageren. Voor dit EPP is er geen officiële zienswijzeprocedure.

We kunnen inderdaad wel een reflectie indienen, maar daar is het college geen voorstander van. Op 22 februari is er een informatiebijeenkomst waar onder andere het ministerie en de luchthaven komen spreken en desgewenst ook anderen. Daarna hebben we een debat over de zienswijze die dan vervolgens in de raadsvergadering van 9 maart al dan niet gewijzigd, wordt vastgesteld. Het advies is daarom dan ook om geen reflectie in te dienen en de verdere standpunten over de luchthaven te bepalen na de informatiebijeenkomst en het debat. Daarom ontraadt het college deze motie.

46

Leonie Gerritsen (PvdD). Ik hoor eigenlijk van de wethouder niet een heel goede reden om geen reflectie te schrijven op een document dat er al ligt voordat er een volgende stap gezet wordt. Wethouder Bruines (D66). Het participatiedocument is afgerond. Op dit moment ligt voor de Notitie Reikwijdte en Detailhandel. Het college stelt voor daarop een zienswijze in te dienen en dus niet om op het rapport een reflectie te schrijven. Als u als raad daarop wilt reageren, kunt u dat doen, maar het college adviseert u om dat niet te doen. Leonie Gerritsen (PvdD). Dat begrijp ik. U zegt dat het college kiest voor het indienen van een zienswijze. Maar in principe mag de raad toch gewoon uitspreken het wel goed te vinden om die reflectie in te dienen? Wethouder Bruines (D66). Vanzelfsprekend. Het college kan u tot niets dwingen. De raad kan altijd overal een uitspraak over doen. Het college vindt echter dat dit in dit geval geen meerwaarde heeft boven het formele proces dat nu van start gaat. Wij kiezen ervoor om onze energie vooral te richten op het indienen van een zienswijze die wij dan in een goed debat in totaliteit met elkaar kunnen bespreken. Het college zal u daarover een voorstel doen, dat u desgewenst kunt amenderen. Daarnaast wijs ik op de bespreking met de luchthaven en het ministerie over het proces, de inhoud et cetera.

Dat lijkt ons verstandiger dan op basis van alleen deze uitspraak een reflectie op een afgerond traject in te dienen. Maar, nogmaals, het is aan de raad om daar een besluit over te nemen. Het college ontraadt de motie in ieder geval. De voorzitter. Mevrouw Gerritsen, voor de laatste maal. Leonie Gerritsen (PvdD). De wethouder noemt nu twee momenten. Ze heeft het over de afronding van het participatietraject en tegelijkertijd zegt ze dat er een zienswijze aankomt. Dat snap ik op zichzelf ook wel. Daarom gaat deze motie specifiek over het participatietraject, in de zin dat wij kunnen laten weten hoe we er in staan. Daarna komt er weer een heel nieuw traject waar we dan tegen die tijd ook weer op kunnen reageren. Maar dat is in principe een reactie op een ander document. Wethouder Bruines (D66). Dat klopt, dat schrijft u ook in de motie. Inhoudelijk heb ik daar verder geen andere inbreng over dan die welke ik net al gegeven heb. Motie M.1 PvdD verzoekt het college om het standpunt in te nemen om Rotterdam The Hague Airport te sluiten. Inhoudelijk is dit niet in lijn met hetgeen we tot nu toe in de discussie hebben ingebracht. We krijgen inderdaad nog de discussie over de zienswijze. Ik zou dan ook willen adviseren om de motie aan te houden en anders moet ik die ontraden.

Ik denk dat het goed is om die informatiebijeenkomst serieus met elkaar door te maken en dan een volwaardig debat met elkaar te voeren. Als u dat niet wil, moet het college de motie ontraden, omdat die in strijd is met de eerder vastgestelde en ingebrachte standpunten. Leonie Gerritsen (PvdD). Het is opvallend dat de wethouder dit zegt, aangezien ze er normaal gesproken op terugvalt dor te zeggen: er is nog geen lijn want we hebben nog geen standpunt ingenomen. Dan zeg ik: laten we dan het standpunt innemen dat we uiteindelijk tot sluiting over willen gaan. Dan zegt de wethouder dat dit niet in lijn is met hoe we het hiervoor zeiden. Welnu, dat is nou juist de reden waarom ik een motie indien. Toch? Wethouder Bruines (D66). We hebben eerder gereageerd op het Luchtvaartbesluit. Bovendien hebben we de standpunten die zijn ingenomen bij de participatie, ingebracht, zoals dat een goede toegankelijkheid voor het luchtverkeer belangrijk is voor Den Haag als internationale stad met diplomatieke posten en internationale organisaties en congressen, dat de luchthaven de thuisbasis is voor helikopters voor hulpdiensten die ook de Haagse regio bedienen, dat we geen uitbreiding willen van de geluidsnormen en dat om de CO2-doelstellingen te halen, moet worden ingezet op duurzame innovatie van de luchtvaart en dat de trein op korte afstanden een goed alternatief is.

Dat staat ook allemaal in de commissiebrief die ook bij de stukken ligt. Dus ik vertel u niets nieuws. Dat is wat het college heeft ingebracht en dat is ook in lijn met wat we tot nu toe in alle luchthavendiscussies hebben 47

ingebracht. Vervolgens zullen we met elkaar bespreken hoe die zienswijze er uit komt te zien op basis van de NRD die er nu ligt. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik vind het toch vreemd dat de wethouder zich weer beroept op een lijn die we hiervoor hadden. De reden waarom we hier als raad zitten, is dat we af en toe een lijn aanpassen middels een motie. We kunnen dan toch wel gewoon zeggen: dit is de lijn die we voorheen hebben ingenomen maar kijkend naar bijvoorbeeld de klimaatdoelstellingen die het college en het Rijk nastreven, passen we die zienswijze aan en willen we uiteindelijk sluiting van de luchthaven? Wethouder Bruines (D66). Welzeker kan de raad die uitspraak doen en dat standpunt ook wijzigen, maar het college is het daar inhoudelijk niet mee eens. Ik denk dat het goed is dat we de discussie voeren aan de hand van de NRD en dat we kijken wat dit betekent voor de zienswijze die we kunnen gaan indienen. Maar op dit moment houd ik mij vast aan hetgeen we hebben ingebracht. Wat uiteindelijk in het EPP terecht is gekomen, is in ieder geval niet in strijd met het standpunt dat tot nu toe door het college is ingebracht. Daarom ziet het college op basis van dit document geen aanleiding om zijn standpunt te wijzigen. Dat neemt niet weg dat u als raad natuurlijk altijd een andere uitspraak kunt doen.

Dan kom ik op de moties M.3 HvDH en M.4 GL die eigenlijk over hetzelfde onderwerp gaan maar inhoudelijk tegenovergesteld zijn aan elkaar. De naam is niet van ons en er is ook geen sprake van een voornemen tot naamswijziging. De naam 'The Hague' is ook geen beschermde naam waarbij we toestemming zouden moeten geven of die zouden moeten intrekken wat betreft het gebruik ervan. Wat het college betreft is er dan ook geen enkele aanleiding om vanuit ons de naam ter discussie te stellen. Sterker nog, in het verleden heeft de gemeente op die naam aangedrongen en zelfs een bijdrage geleverd aan de marketingcampagne die nodig was om de nieuwe naam in de markt te zetten. We vonden het namelijk ook belangrijk om te laten zien dat wij als stad ook via de lucht goed bereikbaar zijn. GroenLinks vraagt om de naam te wijzigen. Dat moet ik om bovenstaande reden ontraden. De motie van Hart voor Den Haag is in feite overbodig, omdat een naamswijziging niet aan de orde is. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik ben natuurlijk diep teleurgesteld dat onze motie wordt ontraden. Dit zag ik niet aankomen, hoewel dat misschien niet helemaal waar is. Even serieus. Sinds 2009 hebben we er 'The Hague' op gezet.

Hebben we er ooit onderzoek naar gedaan wat dat ons als stad heeft opgeleverd? Want alles wat ik daarover hoor, doet mij toch veel denken aan 'wishful thinking' in plaats van wat het ons, op feiten gebaseerd, heeft opgeleverd. Wethouder Bruines (D66). Als u mij nu vraagt om harde cijfers over wat we aan economische ontwikkeling hadden doorgemaakt met of zonder naam, kan ik die natuurlijk niet leveren. Er is indertijd gekozen voor deze naam. Zestienhoven werd toen omgedoopt. Aangezien Rotterdam en Den Haag zo dicht bij elkaar liggen en ze samen ook belangrijk zijn voor de economische ontwikkeling van de regio, willen we als de luchthaven zich verder ontwikkelt, ook graag onze naam erop hebben. Ik denk dat dit ook een hele logische redenering is geweest. Uiteraard heeft in de tussentijd de wereld niet stilgestaan en liggen er inmiddels stevige uitspraken over het klimaat, niet alleen hier maar ook van het Rijk. Dus ik snap ook heel goed waar uw vraag vandaan komt. Als gevraagd wordt of we ons ervoor gaan inspannen om onze naam er vanaf te halen, is mijn antwoord: die luchthaven is er, er wordt gebruik van gemaakt voor congressen, door toeristen en veel mensen uit de regio en door het diplomatiek verkeer. Den Haag is daarbij wel degelijk een stad die meetelt en daar moeten we trots op zijn. Ik wil dat dan ook graag op die manier verwoorden.

Daarmee is ook de motie van Hart voor Den Haag overbodig omdat de naam er al in zit. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Er is bij mij dan toch wel iets van teleurstelling. Als ik mij niet vergis stopten we er als gemeente bij de begroting 2009 € 1 mln. in, waarbij er niet is gekeken naar de return of investment om na te gaan of de businesscase sluitend was. Eigenlijk hebben we gewoon een € 1 mln. uitgegeven om die acht letters erop te zetten. Daar wij ook voor recycling zijn, kunnen die letters zo door naar Rotterdam Centraal Station waar we al die zakelijke reizigers willen opvangen. Daar komen nu ook al veel meer zakelijke reizigers aan dan op Rotterdam The Hague Airport.

48

Wethouder Bruines (D66). Ik denk dat het college een groot voorstander ervan is om aan alle treinstations in onze regio de naam Den Haag te verbinden en dat het ook zeker belangrijk is om ook op de kortere afstanden binnen Europa zo veel mogelijk de trein te gebruiken. Dat neemt niet weg dat die luchthaven er is, dat die gebruikt wordt en dat het goed is om ook onze naam daaraan te geven. Er zijn misschien nog wel veel meer plekken waar we onze naam op zouden willen zetten, hoewel ik op dit moment niet zou willen bepleiten om daar dan overal € 1 mln. in te gaan stoppen. De voorzitter. De heer De Vuyst, voor de laatste maal. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Goed om te horen dat we er nog verder over door kunnen denken hoe we dat met internationale treinstations doen. We hoeven niet overal onze naam op te hebben. Wassenaar zou ik met rust laten, hoewel andere partijen daar weer anders over denken, maar dat terzijde. Toch denk ik dat we echt die focus zouden moeten hebben op de vraag of we in plaats van het proberen aan te doen trekken van het vliegverkeer waar het gaat om toeristen en congresbezoekers, niet veel meer onze aandacht moeten richten op de trein. Ik zal mij beraden op hoe ik dat in een volgende motie verder vorm ga geven. Ik ben nog steeds diep teleurgesteld over het ontraden van deze sympathieke motie. De voorzitter.

Zat daar een vraag in aan de wethouder? Ik dacht het eigenlijk niet. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Ik heb nog een persoonlijke vraag aan de wethouder Economie. Wat vindt de wethouder Economie nu van het constant bashen van Rotterdam The Hague Airport door verschillende partijen hier in de raad? Wethouder Bruines (D66). De wethouder Economie spreekt altijd namens de gehele economie. De luchthaven is er en ook de discussie over klimaat en CO2 is een hele relevante discussie. Ik vind het dus begrijpelijk dat ook de toekomst van de luchthaven besproken wordt met elkaar. Dat is ook wat er aan de orde is omdat er landelijk een besluit over genomen moet worden. Dat hoeven wij niet te doen maar het kabinet in het kader van de landelijke en Europese ontwikkeling van de luchtvaart wel. De Commissie m.e.r. gaat dat allemaal uitrekenen, wat heel fijn is. Als hier een luchthaven is, wordt er gebruik van gemaakt door allerlei groepen, zoals voor congressen en diplomatiek verkeer. Vanuit economisch perspectief heeft het meerwaarde om die luchthaven te hebben en om onze naam daaraan te geven. Dat neemt niet weg dat treinverkeer en andersoortig verkeer ook van belang zijn. De economie is niet alleen afhankelijk van luchtvaart en luchtverkeer. Waar het gaat om 'bashen' en dat soort termen, dat zijn uw woorden, daar ga ik niet op in.

Een ander economisch argument is dat ook in onze regio de innovatie op het gebied van de luchtvaart een hele grote rol speelt. Ik noem de Technische Universiteit van Delft en het Technology Park Ypenburg waar heel hard gewerkt wordt aan waterstofvliegtuigen, waarvan ik weet dat luchthaven Rotterdam The Hague Airport zich heel graag als plek wil manifesteren om dat type vliegtuigen de eerste vluchten te laten uitvoeren. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Kort en goed zou ik de wethouder graag nog een keer de kans willen geven om in ieder geval te bevestigen dat er vanuit Den Haag geen sprake is van het verwijderen van 'The Hague' uit de naam en van enige krimp of sluiting van het vliegveld. Wethouder Bruines (D66). Het college ziet geen aanleiding om zich nu op wat voor manier dan ook actief in te spannen om die naam eraf te halen of te behouden. Die naam staat er en staat er ook prima. Een discussie over krimp, groei of sluiting is niet aan ons. Wij nemen dat besluit niet. Wij nemen wel een besluit over de zienswijze die we gaan indienen. Dat zullen we in een democratische gedachtewisseling de komende weken met elkaar doen. En daar is het college dienend in. Janneke Holman (PvdA). We hebben er destijds voor betaald om 'The Hague' er op te krijgen, maar kost het potentieel ook geld om onze naam er weer af te halen en kan er potentieel een claim komen? Wethouder Bruines (D66).

We krijgen in ieder geval niet die € 1 mln. terug. Maar, nogmaals, wij gaan daar niet over. We kunnen wel zeggen dat we onze naam daarvan af willen halen, maar het gaat 49

erom dat het niet ons bezit is. Destijds hebben we besloten tot een bijdrage aan de marketing van de nieuwe naam en aan alles wat er moest worden gewijzigd aan bordjes, tenaamstellingen, briefpapier et cetera. Ik neem dan ook aan dat als er zou worden besloten onze naam eraf te halen, wat mij eerlijk gezegd niet logisch lijkt, Den Haag gevraagd zal worden een bijdrage te leveren voor zo'n naamswijziging. Volgens mij is dat echter een als-dandiscussie want er is gewoon geen sprake van. Dit is gewoon de naam van de luchthaven en dat is het. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: N.

Voortgang ontwikkeling De Kust Gezond (RIS312901).

De beraadslaging wordt geopend. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Al jaren spreken we in deze raad over de ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat-Gevers Deynootweg. In 2016 is deze het programma De Kust Gezond ingerold en in de begroting van 2018 was er ook daadwerkelijk € 10 mln. begroot. Vervolgens bleken in 2020 de kosten vele malen hoger en kwam er een raadsbesluit om € 26 mln. beschikbaar te stellen, hoewel vele partijen daar ook tegen waren, waaronder mijn partij. Toenmalig wethouder Revis zei nog dat hij hoopte dat dit project binnen budget zou blijven en zelfs een meevaller kon meebrengen. Little did he know! Volgens de laatste schatting zou de ongelijkvloerse kruising ten minste € 51 mln. moeten gaan kosten en dan zijn de sterke inflatie, de impact van de vertraging als gevolg van stikstofdepositie en de verhoging van het zekerheidspercentage van de raming nog niet eens inbegrepen. Zo veel geld voor een tunnel naar een commerciële parkeergarage is wat de ChristenUnie/SGP betreft geld over de balk smijten. Dit kunnen we niet uitleggen aan de mensen in de stad. De raad heeft in 2020 het budget al wel verhoogd naar € 26 mln. en daarom zou er wat ons betreft ook gestopt moeten worden met verdere onderzoeken die alleen maar tot een nog hogere kostenpost gaan leiden.

Beter is dat er wordt gekeken naar andere oplossingen en scenario's waarbij wel recht wordt gedaan aan de uitgangspunten voor een rustiger, veiliger en onoverzichtelijker kruising. Daarom dien ik een motie in met collega Barker met als dictum: verzoekt het college te stoppen met het verder onderzoeken van de kosten voor een ongelijkvloerse kruising, in kaart te brengen hoe de kruising Zwolsestraat-Gevers Deynootweg rustiger, veiliger en overzichtelijker gemaakt kan worden, hierbij verschillende scenario's uit te werken waarbij ook nadrukkelijk gekeken wordt naar oplossingen die minder kosten dan € 26 mln., maar in ieder geval dit door de raad vastgestelde budget niet te overschrijden en de raad hierover uiterlijk in het tweede kwartaal 2023 te informeren. Rutger de Ridder (VVD). De wethouder komt toch met een voorstel? Waarom dan nu die motie? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Omdat in het voorstel die tunnel of eigenlijk die ongelijkvloerse kruising - was het maar een tunnel voor dat geld - wordt meegenomen waarvan we nu al weten dat de kosten ten minste € 51 mln. gaan bedragen, geld dat we niet hebben. Dus het is een beetje onzinnig om daar verder mee te gaan als je het geld niet hebt. Rutger de Ridder (VVD). Ik constateer juist dat mevrouw Klokkenburg nu dit punt wil maken door dit er even tussendoor te ritselen.

Mijn voorstel zou zijn om eerst af te wachten waar het college mee komt. Als je de brief van de wethouder goed leest, dan staat daarin dat er allerlei dingen mogelijk zijn waaronder de beste oplossing, zoals ik al vaker heb gezegd, namelijk die tunnel. Dus laten we daar nou even op wachten, mevrouw Klokkenburg. Trek die motie in en wacht op het voorstel. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Het is natuurlijk een heel verleidelijk aanbod van de heer De Ridder om alles maar af te wachten, maar zo zit de ChristenUnie/SGP hier niet in. We hebben al heel veel geld uitgegeven en we zijn al heel lang aan het onderzoeken, terwijl de kosten alleen maar 50