RIS314498 Notulen van de raad van 21 december en 22 december 2022 (1)

De vorige keer kwam u ook met die dooddoener van een snelweg. Ik nodig u graag uit om langs al die mensen te gaan die het helemaal gehad hebben met die pollers. Die zeggen: het is op andere gebieden in onze mooie wijk drukker geworden, bijvoorbeeld de Vaillantlaan, waar de lucht heel erg vies is omdat alle auto's daaroverheen moeten die door die pollers daartoe worden gedwongen. Ik nodig u ook uit om daar eens te gaan praten met de ondernemers die omzetverlies hebben sinds de pollers er zijn. De mensen zijn dus niet zo blij als u zegt. Nogmaals, ik nodig u uit om met mij langs die mensen te gaan. Dan kunt u het uit eigen hand horen. Marieke van Doorn (D66). De uitnodiging had u al gedaan bij Spuigasten. Die heb ik ook al aangenomen. Laten we dat inderdaad samen doen. Mensen die daar in de wijk wonen, zijn juist hartstikke blij dat hun kinderen weer veilig naar school kunnen fietsen. Dat ze weer de ramen open kunnen zetten, omdat er schonere lucht is. Welke boodschap heeft u aan hen? De Vaillantlaan en de Neherkade zijn de hoofdwegen, die bestemd zijn voor het verkeer. De lokale wegen in de wijken zijn dat niet, dus die moeten veilig blijven. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Het aparte is dat wij al drie keer met een demonstratie heel veel mensen op de been hebben gekregen die het roerend met ons eens zijn, al drie keer.

Probeert u nou eens de eerste keer een demonstratie te regelen met mensen die voorstander zijn. Ik weet zeker dat dat niet lukt; ze zijn er namelijk niet. Maar laten we samen die wijk ingaan. Dan hebben we het ook even gezellig samen en dan zult u horen hoe het werkelijk zit. Ik zie daar nog iemand die ook graag mee wil. Die weet precies hoe het zit. We gaan het gezellig maken. Marieke van Doorn (D66). Ik zie er nu al naar uit, maar ik kan echt niet anders concluderen dan dat Hart voor Den Haag die bewoners in de steek laat, hun veiligheid niet in acht neemt en de auto boven hun stadsgenoten zet. Dat vind ik heel jammer. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nou ja, lekker concluderen tot u een ons weegt. Ik weet in ieder geval hoe het zit in die wijk, dat die twee pollers gehaat worden - zo worden ze gelukkig ook stelselmatig omschreven - en dat het slecht is voor ondernemers, slecht is voor bewoners, onder andere door het isolement. Heel veel bezoek komt niet meer in de Schilderswijk, omdat mensen enorm lang moeten omrijden en heel lang in de file staan. Dus ook die geluiden hoor ik, maar wij gaan samen op pad. Dan zullen we zien wie er wel of geen gelijk heeft.

55

De voorzitter. Meneer De Mos zet zijn betoog voort. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Gaarne, voorzitter. Kent u de uitdrukking twee vliegen in één klap? Daar dachten college Verdonk en ik aan toen we het hadden over het feit dat aan de ene kant veel ouderen eenzaam zijn in onze stad en aan de andere kant veel kinderen een taalachterstand hebben. De motie Voorlees opa's en oma's verzoekt het college te onderzoeken hoe op een laagdrempelige manier, bijvoorbeeld via huisartsen, scholen, buurthuizen, verzorgingstehuizen en social media, beide groepen - eenzame ouderen en kinderen met een taalachterstand - met elkaar in contact kunnen worden gebracht en in Q1 de raad daarover te informeren. U bent nog een beetje te jong voor een voorleesoma, hè? De voorzitter. Wilt u niemand voortrekken? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Een voorleesopa hebben we al binnen! Een serieus onderwerp nu. Den Haag, als de weduwe van Indië, moet een Bersiapmonument krijgen. Een monument dat verwijst naar de gewelddadige periode, de Bersiap, direct na de Japanse capitulatie in het voormalig Nederlands-Indië. Jonge Indonesische 'onafhankelijkheidsstrijders' vielen in de maanden na augustus 1945 massaal Indische Nederlanders aan die zojuist uit de Japanse interneringskampen kwamen. Vele duizenden, ook vrouwen en kinderen, vonden daarbij de dood.

Om de martelingen, verkrachtingen en moordpartijen tijdens de Bersiap nooit te vergeten een motie met als dictum: verzoekt het college een Bersiapmonument te realiseren. Ook pleit Hart voor Den Haag voor erkenning van KNIL-militairen, dienstplichtigen en oorlogsvrijwilligers die in opdracht van de toenmalige Nederlandse regering hebben gevochten om het voormalig Nederlands-Indië te behouden. Zij vochten voor koningin en vaderland en worden nu massaal weggezet als oorlogsmisdadigers. Dat doet terecht heel veel pijn in de Indische gemeenschap. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college haar waardering uit te spreken voor KNILmilitairen, dienstplichtigen en oorlogsvrijwilligers die destijds in opdracht van de toenmalige Nederlandse regering en voor koningin en vaderland offers brachten met goede intenties. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Over de laatste motie. Ik was even op zoek waarom de gemeente Den Haag zich daarover moet uitspreken. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). We hebben in Den Haag een nogal grote Indische gemeenschap. Den Haag wordt niet voor niks de weduwe van Indië genoemd. Daar zitten heel veel mensen bij die in het toenmalig Nederlands-Indië hebben gediend, dan wel als KNIL-militair dan wel als vrijwilliger dan wel als dienstplichtige. Juist richting de Indische gemeenschap in Den Haag is het misschien wel fair om daar eens erkenning voor te hebben.

Veel verzorgingshuizen zitten vol met oude Indische Nederlanders die daar heel erg voor zouden zijn. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het deel over een deel van de bevolking van Nederland et cetera, daar kan ik in mee. Dat deel van de geschiedenis is mij bekend. Maar het klinkt meer als iets wat nationaal zou moeten gebeuren. Het is niet het gemeentebestuur van Den Haag dat hiertoe besloten heeft. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ja, maar ik kan me herinneren dat u een initiatiefvoorstel heeft ingediend om excuses te maken voor het slavernijverleden. Daar is Den Haag ook relatief kleinschalig mee, terwijl in Den Haag wel heel veel Indische Nederlanders wonen. Waarom zou het college niet, net als het over het slavernijverleden heeft gedaan, ook kunnen zeggen: hé beste militairen, ex-militairen of nazaten daarvan, jullie hebben daar voor koningin en vaderland destijds moeten vechten, hebben daar offers gebracht, zijn hier … Er stond vanmorgen nog een heel mooi artikel met voormalig profvoetballer Sonny Silooy in De Telegraaf over hoe bijvoorbeeld de Molukse gemeenschap behandeld is. Er wonen hier in Den Haag ook Molukkers. Laten we daar erkenning voor uitspreken, voor de manier hoe die mensen hier zijn behandeld. Die mensen hadden in Jappenkampen gezeten, kwamen naar Nederland na de onafhankelijkheid van Indonesië en er werd gezegd: jullie hebben het tenminste warm gehad.

Die waardering een keer, dat zou helemaal niet verkeerd zijn. 56

De voorzitter. Laatste keer, meneer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik probeer heel duidelijk twee dingen uit elkaar te trekken: het feit waar mensen wonen en de bestuurlijke verantwoordelijkheid. U spreekt het gemeentebestuur van Den Haag aan - zo begrijp ik uw motie; u toont nu een andere lichaamshouding - om daar een uitspraak over te doen, terwijl dat geen besluit van de gemeente Den Haag is geweest. Het gemeentebestuur heeft zich uitgesproken over de rol die het gemeentebestuur heeft gespeeld. Daar gaat het volgens mij nu over. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik spreek hier helemaal niet over een verantwoordelijkheid van het stadsbestuur van Den Haag. Ik spreek de wens uit dat het stadsbestuur van Den Haag, als gemeente waar zoveel Indische Nederlanders wonen, waardering uitspreekt voor de offers die de Indische gemeenschap daar heeft gebracht, die de KNIL-militairen daar hebben gebracht. De opdracht was van de toenmalige Nederlandse regering. Dat heb ik ook in mijn betoog toegelicht. Maar dat er waardering uitgesproken kan worden voor hetgeen daar in naam van rood, wit en blauw en van koningin en vaderland heeft moeten plaatsvinden? Een stukje waardering, daar zal je heel veel Haagse Indische Nederlanders ontzettend blij mee maken. Robert Barker (PvdD).

Ik snap het punt dat de heer De Vuyst maakt, maar ik zou graag een ander punt willen maken en dat gaat over het 'van mening dat'. Daarin stelt de heer De Mos dat de mensen nu als geheel in het verdomhoekje worden gezet alsof ze allemaal oorlogscriminelen zouden zijn. Ik vind dat een hele boude uitspraak. Ik ben benieuwd of de heer De Mos kan staven dat ze als geheel in het verdomhoekje worden gezet alsof ze allemaal oorlogscriminelen zouden zijn en dat dat voor iedereen geldt. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dat is nu het gevoel. Er zijn nu allerlei onderzoeken naar het koloniale verleden van Nederland. Dat is natuurlijk een zwarte bladzijde in de geschiedenis van Nederland; daar is Nederland schuldig aan. Maar er wordt heel erg gezegd dat iedere KNIL-militair of iedereen die daar bij de politionele acties gevochten heeft, oorlogsmisdadiger zou zijn geweest. Dat is het gevoel wat bij heel veel mensen leeft. Ik heb daar gisteren nog een heel gesprek over gehad met de Federatie Indische Nederlanders. Die hebben dat het gevoel. Die hebben het gevoel: wij doen er helemaal niet toe, er wordt over ons gedacht dat. Laten we dat met elkaar rechtzetten. Als u zegt dat dat gevoel er helemaal niet is, dan heb ik in ieder geval een medestrijder. Robert Barker (PvdD).

De heer De Mos heeft het over een gevoel, maar stelt in zijn motie dat het een feit is dat iedereen wordt weggezet als oorlogscrimineel. Eigenlijk bedoelt de heer De Mos in de motie te zeggen dat het zijn gevoel is. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik heb de motie nu niet bij me liggen. Ik heb gesprekken gehad met de Federatie Indische Nederlanders. Die zeggen dat dat gevoel er is, dat het gevoel van waardering er al helemaal niet is, dat het gevoel van erkenning er niet is. Daar houd ik hier een pleidooi voor, ook voor het Bersiapmonument. Vlak na de Japanse capitulatie zijn er daar gruweldaden gepleegd. Ik zou ervoor zijn dat we daar met z'n allen eens erkenning voor uitspreken. Ik hoop dat de Partij voor de Dieren daarbij aan onze zijde staat. Ook wil ik stilstaan bij de bestuurscultuur in dit huis en het vertrouwen in de politiek. Mijn achterban snapt niks van het feit dat de grootste partij is uitgesloten van coalitiedeelname, maar voor hen sta ik hier. Wordt de blokkade gecorrigeerd, als straks blijkt dat er van al die beschuldigingen niks klopt, vraag ik aan het college. We willen tot die tijd meedenken met moties en amendementen over de koers van de stad. Dat gaan wij positief-kritisch doen, soms ludiek. Zo hadden we een emotieboek voorbereid met 100 ideeën voor de stad. De indiening in motievorm bracht wat problemen met zich mee.

Ik heb nu al problemen met de spreektijd, nu ik het allemaal als een gek moet doen, maar goed. De indiening bracht dus wat problemen met zich mee. Maar laat u in de tweede termijn verrassen, want we zijn daar weer creatief in.

57

Waarom zouden we niet het Tweede Kamermodel volgen om begrotingsbehandelingen per onderwerp af te ronden met aparte stemmingen? Dan hebben we misschien ook wat meer tijd en kunnen we ook wat meer voorstellen doen. Meer voorstellen, meer invloed, altijd mooi. Graag een reflectie hierop vanuit het presidium. Vorig jaar is mijn initiatiefvoorstel Gooi die luiken open aangenomen. Stemmen op thema: we hebben er na het foutje, waarbij 1.000 stemmen verloren zijn gegaan, nooit meer wat over gehoord. Meer invloed voor de burger via burgerplatforms, burgerjury's en een vragenuur voor kinderen. Hoe zit het ermee? Belofte maakt schuld. Daarom een amendement om de raad alsnog in 2023 te versterken, conform een unaniem aangenomen motie en de afdoening daarvan door het presidium: besluit aan de budgetten voor 2023-2026 in termen van lasten en baten … om het gewoon uit te voeren dus. De woningnood is groot. Hoe reflecteert het college op het verontrustende nieuws dat de bouwplannen stilvallen - dat stond vandaag groot in het Algemeen Dagblad - en dat met een beetje pech Den Haag miljoenen aan subsidies verliest? Graag een reflectie daarop.

Waarom staat het project Bellevue, goed voor honderden woningen - 1.200 heb ik me laten vertellen door collega Dubbelaar - stil, anders dan beloofd? Een motie om dat project op te starten, verzoekt het college het planuitwerkingskader voor de Bellevuelocatie vast te stellen met de oorspronkelijke bouwhoogte, in afwijking van het geamendeerde raadsbesluit. We eindigen met een oud paradepaardje, een stukje gezelligheid aan het einde van het betoog: verzoekt het college de Nederlandse vlag en de vlag van Den Haag een permanente en prominente plek in de raadzaal te geven. Het was me een genoegen. De voorzitter. Meneer De Mos, wilt u nog even het besluit voorlezen van het eerste amendement dat u indiende? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Besluit punt III van het dictum als volgt te amenderen: toe te voegen de zin 'met dien verstande dat voor het Varend Corso in 2023 eenmalig € 50.000 beschikbaar wordt gesteld'. Lotte van Basten Batenburg (VVD). De fractie van Hart voor Den Haag heeft bij de vaststelling van de besluitenlijst tegen een hele serie voorstellen gestemd. Daarmee slaat de heer De Mos eigenlijk een gat in de begroting, want die voorstellen dienden natuurlijk ook als dekking. Ik vroeg me af hoe de heer De Mos dat gat in de begroting wil dichten. Ik had daar voorstellen voor verwacht. Nu ik ze niet gehoord heb, graag een toelichting. Richard de Mos (Hart voor Den Haag).

Die dekking is altijd een mooie dooddoener. Je hebt een meevaller van € 65 mln. Daar ben je heel creatief in. Je doet een uitgestoken hand. We hebben het zo opgepakt dat een stukje van daaruit gedekt kan worden, dus dat. Ik heb het over € 50.000 voor het Varend Corso. Met een amendement is dat gewoon gedekt, want er is gewoon geschoven. We halen het aan de ene kant weg en aan de andere kant komt het erbij, dus lees dat amendement. Voor de rest zijn er niet zo heel veel moties die heel veel geld kosten. Een Bersiapmonument bijvoorbeeld zal net als het initiatiefvoorstel over het slavernijverleden binnen de begroting kunnen. Voor het slavernijverleden is er wat geld weggehaald bij het promotiefonds, is er wat geld weggehaald bij Buitenruimte en zo waren er nog een aantal dingen. Dat zou je voor een Bersiapmonument ook kunnen doen. Ik reken op een stukje creativiteit van het college en ik reken op steun voor heel veel moties. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik vind een aantal moties echt hele mooie voorstellen, maar ik mis daar dus wel dekking. Dat vind ik des te vervelender, want bij die tariefvoorstellen gaat het natuurlijk om structurele inkomsten. Ik hoor wat u zegt over de dekking voor het Varend Corso.

Daar is inderdaad een voorstel voor, maar daar is mijn fractie geen voorstander van, aangezien dat ten koste gaat van hele belangrijke projecten voor de doorstroming van de auto, waar dit college eindelijk weer in investeert. Daar zijn wij heel trots op. Maar wat is dan het dekkingsvoorstel om dat gat in de begroting te dichten? 58

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dat gat in de begroting? Als je iets nog niet hebt besloten, heb je ook nog geen gat in de begroting. Dat is één. Het tweede is dat u een meevaller heeft gehad van € 65 mln. U vond het bij de onderhandelingen niet nodig om al die meevallers vroegtijdig met ons te delen. Toen werd er nog gezegd dat hier helemaal geen geld is. Het geld klotst tegen de plinten met die € 65 mln. Ik reken dus op een beetje creativiteit. Steunt u moties, dan is dat mooi. En steunt u ze niet, dan is dat ook een politieke keuze. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik constateer dat de heer De Mos geen dekking heeft voor het gat dat hij net in de begroting heeft geslagen en dat hij deze stad dus met een gigantisch probleem wil opzadelen. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik heb net drie keer het antwoord gegeven. Er is een meevaller van € 65 mln. De voorstellen die we gedaan hebben … Het is lapwerk. Als u die creativiteit niet heeft, dan zegt dat heel veel over de VVD. De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag worden de volgende amendementen (HvDH.A, HvDH.B en HvDH.C) voorgesteld:

Amendement HvDH.A Strandweg/boulevard Scheveningen geen straatparkeertarief De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 22 december 2022, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot derde wijziging van de Verordening parkeerregulering en parkeerbelasting Den Haag 2022 (RIS313492). Besluit om de tarieventabel in Artikel II onder Hoofdstuk 1. Het Tarief voor het parkeren op parkeerplaatsen als volgt te wijzigen: • toe te voegen “1.3.3. op de parkeerplaatsen op de Strandweg, per uur: EUR 4,00” • toe te voegen “1.3.4. met een maximum per dag van: EUR 25,75

Amendement HvDH.B Varend Corso ook in 2023 door Haagse grachten De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 21 en 22 december 2022 ter bespreking van de Uitvoeringsnota 2022 Besluit Punt III van het dictum als volgt te amenderen: - toe te voegen de zin met dien verstande dat voor het Varend Corso in 2023 eenmalig € 50.000 beschikbaar wordt gesteld uit de Versterking cofinancieringsfonds (programma 15).

Amendement HvDH.C Versterk het hoogste orgaan ook in 2023 financieel De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463)

59

Besluit Aan II. de budgetten voor 2023-2026 in termen van lasten en baten, dotaties en onttrekkingen, per programma Toe te voegen de zin met dien verstande dat programma 2.1 met € 1,1 mln. eenmalig wordt verhoogd en dit te dekken vanuit het versterken van het cofinancieringsfonds (€ 25 mln. wordt dan € 23.9 mln.). De amendementen maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag worden de volgende moties (HvDH.1, HvDH.2, HvDH.3, HvDH.4, HvDH.5, HvDH.6, HvDH.7, HvDH.8, HvDH.9, HvDH.10, HvDH.11, HvDH.12, HvDH.13, HvDH.14, HvDH.15, HvDH.16, HvDH.17, HvDH.19, HvDH.20, HvDH.21, HvDH.22, HvDH.23, HvDH.24, HvDH.25 en HvDH.26) ingediend:

Motie HvDH.1 Stop tunnel op Scheveningen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • het college een raadsvoorstel voor het project ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat aan het voorbereiden is. Verzoekt het college, • te stoppen met de uitwerking van het project ongelijkvloerse kruising Zwolsestraat - Gevers Deynootweg en het ter beschikking gestelde krediet van 26 mln. euro te besteden aan de realisatie van een ondergrondse parkeergarage in stadsdeel Laak. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.2 Poller parallel WEG De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat; • het verkeer volledig vastloopt op de Vaillantlaan; • een poller niet voorkomt in de verkeerswet alsmede in het verkeersbesluit van Den Haag; • hulpdiensten ernstig vertraagd kunnen worden; • de files op de Vaillantlaan zorgen voor vuile lucht. Overwegende dat; • het verkeer beter doorloopt in heel het centrum als deze poller weggehaald wordt; • het station gewoon weer bereikbaar is per auto. Verzoekt het college: • om de poller op de parallelweg per direct te verwijderen; • om de poller op de Hoefkade per direct te verwijderen. En gaat over tot de orde van de dag. 60

Motie HvDH.3 Steunfonds voor de Haagse Cultuur De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende, dat: • door de hoge (energie-)kosten vele cultuurinstellingen in grote financiële problemen komen; • de toegezegde 1,4 miljoen niet afdoende zal zijn om deze kosten te compenseren. Overwegende, dat: • de cultuursector zeer belangrijk is voor deze stad; • wij zaken als Fair Pay belangrijk vinden en dat dit onder druk zou kunnen komen te staan; • de sector zelf de noodklok heeft geluid. Verzoekt het college: • een steunfonds op te richten ten behoeve van de cultuursector; • te onderzoeken waar huuraanpassingen mogelijk zijn voor culturele instellingen in gemeentelijke panden; • de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.4 Steunfonds voor onze Haagse sportclubs De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende, dat: • door de hoge (energie-)kosten vele sportclubs in financiële problemen komen; • de Haagse clubs behouden moeten blijven voor deze stad. Overwegende, dat: • sportclubs een belangrijke sportieve én maatschappelijke functie vervullen; • clubs die wegvallen nooit meer terugkeren. Verzoekt het college: • een steunfonds op te richten om noodlijdende clubs financieel te ondersteunen; • de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.5 Bersiapmonument De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • Indonesische onafhankelijkheidsstrijders na de Japanse capitulatie in augustus 1945 massaal (Indische)-Nederlanders aanvielen die net uit de interneringskampen kwamen, 61

• • • •

ook Chinezen, Molukkers en van pro-Nederlandse gezindheid verdachte Indonesiers met deze Bersiap te maken kregen, tijdens de Bersiap op grote schaal is gemarteld en verkracht, tijdens de Bersiap vele duizenden, waaronder ook vrouwen en kinderen, zijn vermoord, het rascistische geweld leidde tot repatriëring van (Indische)-Nederlanders naar Nederland, waaronder Den Haag.

Van mening dat, • de moorddadige Bersiap nooit vergeten mag worden, zeker niet in Den Haag, de stad die bekend staat als de weduwe van Indië. Verzoekt het college een Bersiapmonument te realiseren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.6 Laat Pal Mundo de salsa verzorgen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • de eerste editie van het grootste Latijns-Amerikaans/ Caribisch evenement van Europa, waar artiesten met wereldfaam optraden in Het Zuiderpark een groot succes was, • dat het evenement internationale aantrekkingskracht en allure heeft waarmee Den Haag internationaal op de kaart wordt gezet, • Pal Mundo vanuit grootschalige publieksevenementen 0, zegge nul, euro heeft ontvangen, waardoor het event niet meer terugkeert. Van mening dat, • je een nieuw succesvol en diversiteit en inclusiviteit bevorderend festival niet in de knop moet stukmaken. Draagt het college op om met de organisatie van Pal Mundo in gesprek te gaan, teneinde te kijken hoe dit prachtige Latijns-Amerikaans/ Caribisch festival alsnog een vervolg kan krijgen en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.7 Aanpak criminele ronselaars verbeteren De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • uit een rapport van het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel is gebleken dat de aanpak van criminele ronselaars rammelt en dat de (echte) daders buiten schot blijven, • het Openbaar Ministerie dit rapport erkent, • ronselpraktijken vooral plaatsvinden op straat, openbare hangplekken, online via social media en bij scholen.

62

Van mening dat • de aanpak van criminele uitbuiting, waarbij slachtoffers worden gedwongen tot illegale praktijken, beter moet, zodat de politie slachtoffers herkent en de (echte) daders worden gepakt. Verzoekt het college om naar voorbeeld van het Verenigd Koninkrijk de handen ineen te slaan met scholen, jongerenwerkers en strafrechtelijke organisaties om ronselpraktijken beter te signaleren en jongeren te behoeden voor een leven in de criminaliteit. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.8 Een Haagse Superzaterdag voor Voedselbanken De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • er in Drenthe een jaarlijkse Superzaterdag wordt georganiseerd om bij supermarkten houdbare levensmiddelen op te halen, • deze prachtige actie ruim 3.000 kratten met houdbare levensmiddelen heeft opgeleverd, ter waarde van van zo'n 150.000 euro; • de Voedselbank Haaglanden de vraag door toenemende armoede niet meer aankan. Van mening dat, • Den Haag daarom deze prachtige actie 1 op 1 onder het kopieerapparaat moet leggen. Verzoekt het college een jaarlijkse Superzaterdag voor Voedselbanken te realiseren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.9 Kom snel met steunpakket voor het MKB De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • de gemeente Amsterdam, als aanvulling op de door het Rijk toegezegde maatregelen, een steunpakket van 10 miljoen euro heeft aangekondigd om ondernemers te helpen; • Amsterdam met dit steunpakket inzet op het terugdringen van energiegebruik bij ondernemers en hulp aan ondernemers die hun energierekening niet of nauwelijks kunnen betalen, • er is de begroting wel een buffer is gereserveerd, maar deze nog niet uitgegeven wordt, Van mening dat, • langer wachten met inzetten van een steunpakket onverantwoordelijk is. Verzoekt het college snel te komen met een Haags steunpakket voor het MKB en de raad te informeren hoe zij dit gaat doen. En gaat over tot de orde van de dag.

63

Motie HvDH.10 Oproep tot huurmatiging De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • het bedrijfsleven als gevolg van de hoge inflatie wordt geconfronteerd met een golf aan huurverhogingen, • veel ondernemers, na de coronacrisis, een volgende klap niet kunnen opvangen, waardoor faillissementen dreigen. Van mening dat, • bij leegstand niemand gebaat is. Verzoekt het college op om samen met ondernemersverenigingen, vastgoedeigenaren en huurders de dialoog te starten over huurmatiging en het lange termijn perspectief, onder andere voor onze winkelstraten. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.11 Plan van aanpak bestrijden gewelddadige straatcultuur De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • uit onderzoek is gebleken dat ronselpraktijken door criminelen het meest voorkomt op straat en bij openbare hangplekken, • er in Den Haag een straatcultuur in opkomst is, waarbij jongeren steeds vaker normloos en respectloos zijn, • dit leidt tot onder andere een toename van criminaliteit en een toename van wapenbezit, waaronder messen. Verzoekt het college te komen met een Plan van Aanpak om de opkomende gewelddadige straatcultuur in Den Haag aan te pakken. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.12 Spreek uit hoeveel bevolkingsgroei Den Haag nog aankan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • volgens het CBS immigratie- na immigratierecord wordt verbroken, • vooral te wijten is aan migratie en de langere levensduur; • de stad te kampen heeft met onder meer: ✓ woningnood, ✓ grote personele tekorten bij de polite, het onderwijs en in zorg, ✓ congestie, 64

✓

onder druk staande sociale voorzieningen.

Van mening dat, • er een grens zit aan bevolkingsgroei. Verzoekt het college uit te spreken met hoeveel inwoners Den Haag nog kan groeien en na het bereiken van dit aantal in te zetten op een rem op bevolkingsgroei. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.13 Vergeet de Scheveningse visserij niet! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • de visserijsector in zwaar weer zit, door o.a Brexit, de coronacrisis, hogere brandstofprijzen en zowel Europese als landelijke regelgeving die slecht voor deze sector uitpakt (verbod pulsvissen, windmolens, stikstofbeleid), • de staat van de Scheveningse Visafslag erbarmelijk is. Van mening dat, • de Scheveningse visserij niet mag worden vergeten. Verzoekt het college, • met een integraal plan te komen hoe de visserijsector voor Scheveningen behouden blijft, met daarbij duidelijkheid over de renovatie van de visafslag en de broodnodige pro-visserij lobby richting zowel het kabinet als de EU, • en de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.14 Zet sleutelfiguren in tegen messenbezit De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • het messenbezit onder jongeren toeneemt, • zogenaamde sleutelfiguren/influencers een invloedrijke positie binnen hun gemeenschappen en jeugdnetwerken hebben. Van mening dat, • we iedere gelegenheid moeten aangrijpen om de verontrustende toename van het messenbezit en het daadwerkelijk steken en halt toe te roepen. Verzoekt het college om sleutelfiguren/influencers in te zetten om het messenbezit onder jongeren te doen laten afnemen. En gaat over tot de orde van de dag.

65

Motie HvDH.15 Verken ondertunnelen Vaillantlaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Consterende dat, • de Vaillantlaan een van de drukste wegen van de stad is, waar het verkeer vaak muurvast staat. Van mening dat, • dit grote gevolgen heeft voor de leefbaarheid en de luchtkwaliteit. Verzoekt het college een verkenning te doen naar ondertunneling van de Vaillantlaan, waarmee zowel de leefbaarheid als de doorstroming van het verkeer wordt verbeterd. En gaat over tot de orde van de dag. Motie HvDH.16 Voer Manifest Zuidwest “op z’n best” 1 op 1 uit De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • bewoners van Zuidwest via het Manifest Zuidwest op z'n best hebben aangegeven zich grote zorgen te maken over de toekomst van de wijken in Zuidwest en haar bewoners.

Constaterende dat het Manifest de raad en het college van B&W het volgende heeft opgedragen; • 1 projectorganisatie, waarbij er een gemeentelijke projectorganisatie voor Den Haag Zuidwest komt, bestaande uit ambtenaren van alle gemeentelijke diensten; • 1 budget, waarbij geld voor initiatieven, programma's of projecten voor langere tijd beschikbaar komen in een Fonds Zuidswest, zonder schotten tussen verschillende programma's, • 1 raadscommissie Zuidwest, waarbij naast de bestaande commissies 1 raadscommissie speciaal voor Zuidwest in het leven wordt geroepen, • 1 budget participatie/ondersteuning bewoners initiatieven, waarbij 10% van het beschikbare budget voor Zuidwest wordt gereserveerd voor het versterken van bewoners participatie en bewoners initiatieven. Roept op de concrete acties uit het Manifest Zuidwest op z'n best 1 op 1 uit te voeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.17 Voorkom voedselverspilling De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • aan de ene kant armoede hand over hand toeneemt, • er aan de andere kant nog zoveel bedrijven zij die voedsel weggooien omdat het niet wordt verkocht. 66

Van mening dat deze twee groepen door de gemeente samengebracht moeten worden, bijvoorbeeld door • het benaderen van bedrijven door het voedseloverschot te bewaren voor armoedebestrijding • busjes in te zetten om het overgebleven voedsel rond te brengen bij bijvoorbeeld Voedselbanken, buurthuizen en kerken Verzoekt het college om een coördinator voorkomen voedselverspilling aan te stellen, teneinde het voedseloverschot bij de mensen in armoede te brengen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.19 Waardering uitspreken KNIL-militairen, dienstplichtigen en oorlogsvrijwilligers De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, de Indische gemeenschap, waaronder zeker de Molukkers,na hun gedwongen repatriëring vanuit het voormalige Nederlands-Indië op een schandalige en kille wijze is ontvangen. Van mening dat, • veruit de meeste KNIL-militairen, dienstplichtigen en oorlogsvrijwilligers koningin en vaderland met de goede intenties hebben gediend en in opdracht van de toenmalige Nederlandse regering zijn uitgezonden naar het voormalige Nederlands-Indië, • deze mensen nu als geheel in het verdomhoekje worden gezet alsof ze allemaal oorlogscriminelen zouden zijn, • Den Haag, als stad die wordt gezien als de weduwe van Indië, dat verre van zich moet werpen. Verzoekt het college haar waardering uit te spreken voor de KNIL-militairen, dienstplichtigen en oorlogsvrijwilligers die destijds in opdracht van de toenmalige Nederlandse regering en voor koningin en vaderland offers met de goede intenties hebben gebracht. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.20 Voeg Rustenburg-Oostbroek toe aan programma Zuidwest De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • in Rustenburg-Oostbroek een ontwikkeling aan de gang is die doet denken aan het langzaam wegglijden van de wijken in Den Haag Zuidwest; • Rustenburg -Oostbroek tegen Zuidwest Den Haag aanligt. Overwegende dat, • er een groot herstructureringsproject in Zuidwest Den Haag van start zal gaan, zowel vanuit de gemeente zelf, de regiodeal en eventueel een Nationaal Programma, • Rustenburg -Oostbroek een zelfde soort herstructurering zal door maken. Verzoekt het college op om de wijk Rustenburg-Oostbroek toe te voegen aan het programma voor Zuidwest Den Haag inclusief de financiering en toedeling van Rijksmiddelen. 67

En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.21 Behoud uitgebreide terrassen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende, dat: • horecaondernemers zware jaren achter de rug hebben en ook de huidige tijd, van hogere inkoopprijzen, dure energie en aflossen corona (belasting)schulden een flinke druk legt op de winstgevendheid van horecabedrijven. Van mening, dat: • Haagse horecaondernemers zoveel mogelijk in staat gesteld moeten worden om die tekorten in te lopen met het maken van omzet; • terrassen positief bijdragen aan de leefbaarheid en gezelligheid in de stad. Verzoekt het college: • om de uitbreiding van de terrassen met 25% alleen terug te draaien als dit noodzakelijk is voor de bereikbaarheid van de noodhulpdiensten. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.22 Geef grenzen aan Binnenhof renovatie aan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 en 22 december 2022, ter bespreking van de Programmabegroting, Constaterende, dat: • alles wat het stadsbestuur niet wilde rondom de renovatie van het Binnenhof, toch gaat gebeuren. Overwegende, dat: • er bouwketen op de Hofvijver komen; • de Lange Poten jarenlang wordt versmald tot een duister doorgangetje; • de renovatie veel langer gaat duren dan beloofd; • de uitdijende bouwplaats- en uitlopende renovatie duur een ramp zijn voor het aangezicht van de binnenstad en voor de ondernemers in de omgeving. Verzoekt het college: • om duidelijke grenzen aan te geven bij het Rijk ten aanzien van de renovatie van het Binnenhof waarbij van het plaatsen van bouwketen op de Hofvijver en het versmallen van de Lange Poten geen sprake kan zijn. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.23 Parkpop hoort bij Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 en 22 december 2022, ter bespreking van de Programmabegroting, 68

Constaterende, dat: • Festival Parkpop komend jaar niet doorgaat vanwege exploitatieproblemen. Overwegende, dat: • Parkpop een van de grootste gratis festivals van Europa is; • Parkpop sinds 1981 georganiseerd wordt in Den Haag; • de marktomstandigheden voor het organiseren van een gratis festival grote veranderingen doorgemaakt hebben in de afgelopen jaren. Van mening, dat: • Parkpop bij Den Haag hoort. Verzoekt het college: • om met een voorstel te komen waarmee het festival weer toekomstbestendig kan worden. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.24 Voorlees opa's en oma's De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • veel ouderen in onze stad eenzaam zijn en veel kinderen een taalachterstand hebben. Overwegende dat, • eenzame ouderen baat hebben bij gezelschap • voorgelezen worden voor kinderen een goede manier is de taal beter te leren • de betrokken wethouder positief heeft gereageerd. Van mening dat, • beide groepen met elkaar in contact moeten worden gebracht, zodat het mes aan twee kanten snijdt. Verzoekt het college, • te onderzoeken hoe op een laagdrempelige manier (bijvoorbeeld via huisartsen, scholen, buurthuizen, verzorgingstehuizen en social media) beide groepen met elkaar in contact kunnen worden gebracht en in Q1 de Raad daarover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.25 Neem Bellevue in ontwikkeling De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende dat, • de ontwikkeling van de Bellevue-locatie stil ligt.

69

Overwegende dat, • de ontwikkelende partijen hebben aangegeven dat het hanteren van de oorspronkelijke bouwhoogte in de PUK (185 meter exclusief kroon) voor hen aanleiding zou zijn om de planontwikkeling weer op te starten. Verzoekt het college, • het planuitwerkingskader voor de Bellevue locatie vast te stellen met de oorspronkelijke bouwhoogte, in afwijking van het geamendeerde raadsbesluit (RIS309865). En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.26 Nederlandse driekleur én Haagse vlag in raadzaal De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 december 2022, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake programmabegroting 2023-2026 (RIS313463). Constaterende, dat: • de Nederlandse driekleur en de Haagse vlag belangrijke symbolen zijn van onze identiteit. Overwegende, dat: • de Nederlandse vlag inmiddels ook in de Tweede Kamer een permanente en prominente plek heeft gekregen; • veel gemeenten dit landelijke voorbeeld gevolgd hebben. Van mening, dat: • de Nederlandse driekleur en de vlag van Den Haag als symbolen van ons land, onze stad en de eenheid daarvan, thuishoren in de raadzaal; • dit helemaal past in de oproep van het college dat ‘de Hagenaar trotser moet worden op zijn stad’. Verzoekt het college: • de Nederlandse vlag én de vlag van Den Haag een permanente en prominente plek in de raadzaal te geven. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Marieke van Doorn (D66). Voorzitter. Dank aan de insprekers en graag een reactie van het college op hun inbreng. Dank ook aan alle ambtenaren die de vele antwoorden op onze vele technische vragen hebben moeten geven. Dank daarvoor. Het doel van de overheid is vrijheid. Dat schreef onze stadsgenoot Spinoza al een paar eeuwen terug: het doel van de overheid is vrijheid.

Dat is waar onze fractie ook naar streeft: voor zoveel mogelijk Hagenaars zoveel mogelijk vrijheid en kansen creëren. Dat begint natuurlijk in het onderwijs. Onze stadsgenoten Mark en Caroline zeiden het al: het onderwijs is het mooiste vak dat er is. Maar ondanks dat staat het onderwijs onder druk, want er zijn te weinig docenten en dat raakt de kwetsbare wijken het hardst. Kinderen als Aya, Adam en Noah uit Laak zijn slachtoffer van de grootste onderwijs- en taalachterstanden in de stad, en dat terwijl de basis op orde moet zijn. Daarom kom ik samen met de collega's Verduin en De Groot met de motie Basis op orde! met als dictum: verzoekt het college te voorkomen dat de adressering van maatschappelijke thema's op het bordje komt van leraren door als gemeente actief een rol te pakken om de brede samenleving hier een rol in te laten spelen, in overleg te gaan met de onderwijssector en brede samenleving om dit te organiseren en

70

de gemeenteraad over de uitkomsten te informeren. Ik heb 'm ook op papier, maar ik weet niet of dat nodig is. Ik heb 'm voorgelezen. Dat was het dictum, ja, ja. Ik heb net opgelet, kom. Robert Barker (PvdD). Ik hoorde de motie voorgelezen worden en ik snap dat de heer De Mos vraagt: wat was de motie ook alweer? Toen ik 'm las en u 'm nu weer hoorde voorlezen, dacht ik: er staat heel vaak 'samenleving' in, maar wat moet er daadwerkelijk gaan gebeuren? Wat moet de gemeente concreet doen als deze motie is aangenomen? Marieke van Doorn (D66). De brede samenleving, dat zijn maatschappelijke organisaties, natuurorganisaties bijvoorbeeld, die op school gedeeltes van de lessen kunnen doen, zodat de leraren zich echt kunnen focussen op de taal- en rekenlessen. Robert Barker (PvdD). En concreet? Wat zou de gemeente dan moeten doen? Gaat de wethouder Onderwijs, de heer Bredemeijer, dan praten met die verschillende maatschappelijke organisaties? Gaat hij ze dan vragen: kom in de les een lesprogramma aanbieden? Is dat dan het concrete verzoek? Marieke van Doorn (D66). Bijvoorbeeld faciliterend inderdaad, op die manier een rol spelen zodat leraren zich kunnen focussen. Zij staan ontzettend onder druk qua tijd en wat ze allemaal moeten doen, voor weinig geld ook nog. Dus op die manier een beetje verlichting verzorgen voor leraren.

Leren, dat doe je ook buiten de klas, bijvoorbeeld in de bibliotheek. Kleine Mohammed van 6 haalt er zijn eerste boekjes, studenten als Maya vinden er een rustige plek om te studeren en de gepensioneerde Ria vindt er de plek om de wereld te ontdekken. De bibliotheek is de botanische tuin van de geest waar je kan blijven groeien. Hoewel de bieb voor een student als Maya een tweede huis is, heeft ze wel een probleem met haar andere huis, want ze woont nog steeds bij haar ouders. Kan je je als jong persoon echt volledig ontwikkelen terwijl je ouders je op de vingers kijken? En kan een jong iemand als Thomas, die al een paar jaar werkt, zich goed ontwikkelen als hij nog steeds in een studentenhuis woont omdat hij niets anders kan vinden? Nee, natuurlijk kan dat niet. Gelukkig bouwen we voor zowel Thomas als Maya aan hun toekomst in bijvoorbeeld de Binckhorst en Laakhavens, zodat ze hun eigen plek hebben en daar echt de vrijheid hebben om hun eigen leven te leiden. Vertraging in de woningbouw is voor ons als gemeente en voor Thomas en Maya als woningzoekenden ontwrichtend. Door een motie die D66 eerder indiende, wordt daarom onderzocht hoe de stikstofuitstoot kan worden beperkt om de Haagse natuurgebieden gezond te houden en toch te blijven doorbouwen.

Wanneer kunnen we de afdoening van die motie verwachten? Stikstof is onderdeel van een groter geheel hoe we met de natuur en het klimaat omgaan. Op dat gebied doen we veel, en terecht. Want hoe groen je omgeving is bepaalt hoe gezond je bent, hoe warm het in de zomer wordt in de stad en hoe prettig wonen het in de stad is. Wij willen dat Fatima uit Transvaal en Frederik uit de Vogelwijk evenveel kans hebben op een gezond leven en niet alleen zij, maar ook alle Hagenaars van de toekomst. Daarom is het mooi dat er het komende jaar minimaal 3.000 m2 wordt ontsteend in de stad. Ook komt er in 2023 een subsidieregeling klimaatadaptieve maatregelen. D66 kijkt met enthousiasme uit naar deze regeling. Maar om deze planeet en onze stad leefbaar te houden moeten we samen aan de slag: gemeente, inwoners en ook bedrijven. We doen er alles aan om samen bijvoorbeeld energie te besparen, en bedrijven hebben zelfs de plicht om te melden hoeveel energie ze besparen. Maar helaas, nog niet de helft van alle bedrijven deed dat in 2021. Het is goed dat de Omgevingsdienst Haaglanden een plan van aanpak heeft gemaakt om dat percentage wat te verhogen, maar de raad heeft hier geen inzicht in gekregen. Is het college bereid om dit uiterlijk in Q1 met de raad te delen? Ik heb nog een motie die we samen met collega Assad hebben geschreven hiervoor in mijn achterzak.

Afhankelijk van het antwoord kunnen we die nog indienen in tweede termijn. De taak van de overheid is vrijheid creëren; ik zei het al. En de vrijheid van de een mag niet de vrijheid van de ander belemmeren. Robert Barker (PvdD). Ik had het kopje groen afgewacht, want ik dacht: misschien komt er een antwoord op de vraag wat u vindt van het afschaffen van de kapvergunning in achtertuinen. U noemde voorbeelden als Fatima en Frederik, die een groene omgeving belangrijk vonden. Als zij uitkijken op 71

zo'n boom die op de nominatie staat gekapt te worden, zegt u dan tegen die mensen: we komen op voor dat soort bomen om ze te behoeden voor die kap, bijvoorbeeld door vast te houden aan de kapvergunning? Of zegt u: nee, we vinden dat die bomen vogelvrij verklaard kunnen worden? Marieke van Doorn (D66). Wij staan als D66 achter de afspraak die we daarover hebben gemaakt in het collegeakkoord. Er waren veel aanvragen die sowieso werden gehonoreerd. Er werd maar een heel klein percentage tegengehouden. De besparing die dat oplevert, kunnen we heel goed gebruiken voor andere dingen zoals bijvoorbeeld grondstoffentransitie. Robert Barker (PvdD). U hoorde natuurlijk ook het voorbeeld van de inspreker die zei waarom het juist belangrijk is om die kapvergunning te houden. Staat u er ook voor open om dat geld op een andere manier binnen te halen? De gemeente kan de leges voor kapvergunningen verhogen, wat zorgt voor een extra drempel om te gaan kappen, maar ze kan ook op andere manieren dat bedrag binnenhalen. Het gaat om een relatief klein bedrag. Staat u ervoor open om te kijken naar andere manieren om dat bedrag binnen te halen? Marieke van Doorn (D66). Ik heb zelf de rekensom niet gemaakt, maar iemand heeft me voorgerekend dat als je de route van leges verhogen zou aflopen, het hele dure aanvragen worden voor mensen. Het leek mij dus niet logisch om die kant op te gaan.

Maar er komt, heb ik begrepen uit de commissiebehandeling, nog een voorstel vanuit het college waarin allerlei mogelijkheden staan om heel goed te monitoren. Daar heeft mijn collega Groenewold ook op aangedrongen. Het lijkt mij handig om dat debat dan helemaal daar te voeren op basis van de informatie. De voorzitter. Laatste keer, meneer Barker. Robert Barker (PvdD). D66 noemt het monitoren, maar we weten natuurlijk wat het effect zal zijn. Het effect is, net zoals in Rotterdam, dat er meer bomen gekapt worden. Dat is ook logisch als je een vergunning afschaft. Wat dat betreft denk ik dat we van die monitoring niet heel veel mogen verwachten. Staat u er dan wel voor open om op dat moment echt de discussie te hebben? En vraagt u ook aan het college om in kaart te brengen of er alternatieven zijn? Bent u bereid om op dat moment te kijken naar die alternatieven, waar het geld op een andere manier wordt binnengehaald met het behoud van de kapvergunning in achtertuinen? Marieke van Doorn (D66). Ik verwacht dat er in dat debat, met de informatie en het voorstel die vanuit het college gaan komen, niet met alternatieven zal worden gekomen om dit geld op een andere manier binnen te halen, gezien de afspraak in het coalitieakkoord. Die verwachting heb ik eerlijk gezegd niet.

Maar ik zou het wel interessant vinden om eens goed te kijken wat we wel in monitoring kunnen doen, zodat er goed gekeken kan worden waar dingen wel of niet gebeuren. De vrijheid van de een mag de vrijheid van de ander niet belemmeren. Want ja, iedereen heeft het recht om overal door deze stad te reizen, punt. Maar als letterlijk iedereen daarvoor de auto pakt, dan zorgt dat niet voor meer vrijheid, maar voor meer files. Hoe meer auto's op de weg, hoe minder kans dat je aankomt. Dan heb ik het niet alleen over het aantal files, maar ook over het aantal verkeersslachtoffers. Daarom staan wij voor het vergroten van de vrijheid om te kiezen hoe je op je bestemming aankomt. De vrijheid van Samira om haar kinderen veilig naar school te laten fietsen bijvoorbeeld. De heer De Mos en ik gaan bij Samira langs. De vrijheid van Pavel om niet duizenden euro's in een eigen auto te steken, maar voor veel minder geld een deelauto te regelen met zijn buren. En inderdaad, de vrijheid van loodgieter Jeroen om wel met zijn auto van klant A naar klant B te reizen, zonder in de file te staan omdat teveel mensen de auto pakken voor een korte afstand. Als zij hun auto nou laten staan en gewoon gaan lopen, fietsen of de tram pakken, vergroot dat nog meer de vrijheid van anderen. Nur Icar (DENK). U geeft aan: als we de auto nou laten staan en de fiets pakken of het ov, et cetera.

Bent u zich ervan bewust dat er mensen zijn die afhankelijk zijn van die auto, dat ze op deze manier een bepaalde denkwijze of leefwijze wordt opgelegd die zij zich niet kunnen permitteren en dat we een hele grote groep, waar D66 in dit geval geen zicht op heeft, wegzetten? 72

Marieke van Doorn (D66). Ik ben me daar zeker van bewust. Er zijn mensen die die auto echt nodig hebben. Maar die staan dus, zoals ik zeg, in de file achter mensen die een hele korte afstand met de auto afleggen en die dat misschien ook op een andere manier hadden kunnen doen. Daar proberen we op te sturen. Ik denk dat je drie typen mobiliteit van Hagenaars en Hagenezen hebt. De ene groep heeft überhaupt geen auto. De helft van de Haagse huishoudens heeft helemaal geen auto. De andere groep moet met de auto. Daar heeft u het over. Die kunnen echt niet zonder. Het gaat mij om de derde groep, die een auto voor de deur heeft staan en uit gemak altijd instapt, ook al is het maar voor een korte afstand die ze misschien op een andere manier hadden kunnen afleggen. Daar willen we graag de alternatieven en de opties zoveel mogelijk voor vergroten. Dat doen we ook met deze begroting. Nur Icar (DENK). Wat zegt u tegen Danny, Mustafa, Samira en Ronald, aangezien we toch lekker namen noemen, over het feit dat ze op de Vaillantlaan of Parallelweg de ramen niet open kunnen zetten vanwege de toename van het verkeer in hun straten en dat hun mening nooit relevant bevonden is om die herinrichting uit te voeren en die pollers te plaatsen? Marieke van Doorn (D66). Dank voor deze vraag, want het is een hele terechte vraag. Ook zij hebben recht op veel schonere lucht.

We vinden het mooi dat de overheid in het algemeen - dat doen we niet gemeentelijk - inzet op vergroening van wagenparken en zo. We zijn ook blij met de maatregelen die al in deze begroting staan voor de vijfsprong en de zessprong, geloof ik, die op de Vaillantlaan voor betere doorstroming zouden moeten zorgen, waardoor auto's minder lang stilstaan en er minder uitstoot is. De voorzitter. Meneer Icar, laatste keer. Nur Icar (DENK). Ik denk dat, omdat mensen er zelf niet komen, ze de situatie niet op de juiste manier inschatten. Maar goed, geen probleem. Stel je voor dat we een draagvlakmeting, een behoefteonderzoek gaan uitvoeren, desnoods achteraf, maar dan wel echt op de juiste manier en dat het goed gemonitord wordt en dat blijkt dat die wijk of die omgeving aangeeft: dit willen wij niet, dit belemmert ons leven veel te erg. Kunnen we dan stellen dat de uitkomst daarvan … Het kan ook zijn dat ze zeggen: de pollers, dat is een geschenk uit de hemel; een mooier ding kunnen we niet krijgen. Dan zeg ik: hoera pollers. Maar stel je voor dat daar uitkomt dat de wijk aangeeft 'dit willen wij niet' en dat dat feitelijk is onderzocht, bent u het dan met mij eens dat die pollers dan wel weg mogen? De voorzitter. De volgende interruptie is net iets korter hè, meneer Icar. Marieke van Doorn (D66).

Om de heer Icar gerust te stellen: ik fiets daar best wel vaak met de rolstoelbakfiets met onze zoon erin. Hij zit namelijk op school op de Melis Stokelaan. Ik ken de Vaillantlaan echt als geen ander, wel vanaf het fietspad, maar ik heb er ook weleens gereden. Ik kan u geruststellen en u mag ook mee met de heer De Mos en mij, als we de wijk ingaan om met mensen te spreken. Maar ik zou dan wel ervoor willen pleiten dat we ook kinderen spreken die blij zijn dat ze naar school kunnen fietsen, die blij zijn dat de ramen open kunnen, want die hebben ook iets te zeggen. Die zouden we dan ook mee moeten nemen in zo'n onderzoek. U noemt het een draagvlakonderzoek. De mensen die ik spreek - dat zijn soms moeders - zeggen: het is ongemakkelijk want ik moet wat omrijden - dat wordt niet ontkend - maar ik vind het belangrijker dat het hier veiliger is geworden en dat mijn kinderen naar school kunnen fietsen. De voorzitter. Mevrouw Van Doorn zet haar betoog voort. Marieke van Doorn (D66). Het vergroot de vrijheid van Jaden van 4 en van Sophia van 11, als zij nu hun slaapkamerraam open kunnen zetten zonder walmen fijnstof in te ademen en buiten kunnen spelen omdat hun woonwijk geen snelweg meer heeft. In andere woorden: opties hebben vergroot je eigen vrijheid, maar ook die van andere Hagenaars. De ruimte in onze stad is schaars en daar moeten we slim mee omgaan.

73

D66 vindt het positief dat er € 3 mln. wordt uitgetrokken om de infrastructuur voor fietsers en voetgangers veiliger te maken. Blackspots worden aangepakt, de veiligheid in de schoolomgevingen en oversteekplaatsen worden verbeterd. Ook zijn we blij met de blijvende investeringen van vier ton in het stimuleren van jonge kinderen op de fiets. Dat is niet alleen goed voor de stad, maar ook voor de vrijheid van die kinderen om op latere leeftijd zelfstandig de stad te kunnen ontdekken. De partij van de 'fietspaus' - hij reageert - is tegen de 'fietsplemper'. Student Maya en young professional Thomas pakken gelukkig graag de fiets, maar ze denken niet altijd even goed na over waar ze die fiets dan neerzetten, met als gevolg dat niet iedereen er langs kan wandelen of rollen. Gelukkig heeft de gemeente samen met Stichting Voorall labels ontworpen waarmee tweewielers, dus ook scooters, worden gewezen op het feit dat ze fout staan en heel vriendelijk ook naar de dichtstbijzijnde Biesieklette worden begeleid. Alleen, die labels zijn nog niet gesignaleerd in de stad. Bij de nieuwe coördinerend wethouder Toegankelijkheid - hij kijkt ook - ging er geen belletje rinkelen toen we het daarover hadden in de commissiebehandeling.

Vandaar de motie Lang Label Leed, die ik indien met collega Groenewold, met als dictum: verzoekt het college de labels te lokaliseren en de verschillende partijen zo nodig te instrueren deze ook daadwerkelijk te gebruiken bij geparkeerde fietsen en (deel)scooters die de doorgang van trottoirs blokkeren, de fietslabels ook beschikbaar te stellen aan inwoners die de toegankelijkheid in hun buurt willen vergroten, deze mogelijkheid aan inwoners bekend te maken, handhavers te instrueren meer op te treden bij geparkeerde (deel)scooters die de doorgang op trottoirs belemmeren en deze ook te labelen, en de raad over de uitkomsten en het vervolg te informeren in het eerste kwartaal van 2023. Ik heb 'm hier ook op papier. Zonder veiligheid geen vrijheid, niet voor de jonge lhbti'er die onlangs nog op Centraal Station werd mishandeld, maar ook niet voor Elena, voor Gita of voor Shanti, drie van de elf vrouwen die in 2021 het slachtoffer werden van femicide in onze stad. Ja, u hoort het goed: vrouwenmoord resulteert in meer dodelijke slachtoffers dan het verkeer in onze stad. D66 zegt: laten we op beide fronten een punt gaan maken van nul. Want vrouwenmoord raakt niet alleen de slachtoffers en hun naasten, maar maakt de hele stad onveiliger en onvrijer voor alle vrouwen. Stalking is een belangrijke voorspeller van femicide.

Vrouwen die omkomen door deze vorm van geweld zijn voorafgaand altijd gestalkt en bedreigd. Daarom hebben we samen met de collega's Mostert, Butt van GroenLinks en De Groot van CDA de motie Stop stalking, voorkom moord met als dictum: verzoekt het college de samenwerking tussen hulpverleners en politie die stalking aanpakken te versterken, extra in te zetten op aandachtsfunctionarissen die laveren tussen hulpverlening en politie en die slachtoffers van begin tot eind kunnen begeleiden zonder daarin gehinderd te worden door schotten en beperkingen, hulpverleners in de eerstelijnszorg te informeren over de wijzigingen in de aanpak, en de raad te informeren over de gemaakte afspraken hieromtrent en de voortgang regelmatig met de raad te delen. Anna woont aan de Weimarstraat, een straat waar de bewoners maar al te goed weten dat je vrijheid wordt beknot als je je niet veilig voelt. Waar je minder kansen hebt als je omgeving stilletjes wordt gedomineerd door de onderwereld. We doen er al veel aan om Anna haar vrijheid terug te geven, maar onze strijd tegen de ondermijnende criminelen heeft een blinde vlek. Criminele organisaties kunnen zich snel verplaatsen en daarmee elders de vrijheid en veiligheid van anderen ondermijnen.

Daarom hebben we samen met de collega's Mostert, De Groot van het CDA en Van Basten Batenburg van de VVD de motie Ondermijning samen te boven met als dictum: verzoekt het college op regionaal niveau in daartoe relevante overleggen het waterbedeffect voortkomend uit de ondermijningsaanpak te agenderen, daarbij met de Haagse regiogemeenten te bespreken waar onderlinge samenwerking in de bestrijding van deze effecten beter kan en hierbij de wettelijke kaders van het delen van informatie tussen gemeenten en … We hebben een storing. De vergadering wordt van 14.12 uur tot 14.37 uur geschorst. De voorzitter. Ik geef het woord aan de griffier om ons te informeren over de laatste stand der technische dingen. Mevrouw Blankwaard-Rombouts. Omdat het vergadersysteem stopte en we de spreektijden niet meer in beeld hadden, hebben we iedereen weer teruggezet op de begintijd, D66 op elf minuten en Hart voor Den Haag op drie minuten, en hebben we het college de oorspronkelijke spreektijd gegeven. Dat zien jullie nu op het scherm. 74

De voorzitter. Gaat het nu gewoon verder goed, normaal gesproken? Mevrouw Blankwaard-Rombouts. Normaal gesproken wel. Dat hoop ik van harte. De voorzitter. Mooi zo en dank aan degenen die dit allemaal mogelijk maken. Voor de kijkers thuis: dit was even een technisch mankement. Wij waren aan het begin van het debat over de begroting. De heer De Mos heeft gesproken en de tweede spreker, mevrouw Van Doorn van D66, was bezig met ook een gloedvol betoog. Dat gaat ze nu hernemen. Marieke van Doorn (D66). Voorzitter. Terwijl wij hier werken aan een veilig en daarmee vrij Den Haag voor bijvoorbeeld Elena, Gita en Shanti, is onze stad ook een baken voor mensen die op zoek zijn naar vrijheid en veiligheid. Denk bijvoorbeeld aan Kalyna uit Oekraïne of Abdul uit Syrië. De D66-fractie is trots op de opvang van statushouders en Oekraïners. We zijn immers de internationale stad van vrede en recht. De financiële basis van de overheid moet op orde zijn. Daar zorgt deze begroting voor door bijvoorbeeld structurele zaken niet langer incidenteel te financieren. Wij kijken ook uit naar de uitwerking van de nieuwe financiële instrumenten, zoals de investeringsbegrotingen. Het cofinancieringsfonds als resultaat van de uitvoeringsnota zien wij als goede eerste stap. Naar aanleiding van het doelmatigheidsonderzoek uit 2021 werkt het college aan een kadernota weerstandsvermogen.