RIS314046 Notulen van de raad van 10 november 2022

Hoe wordt daar dan weer over gecommuniceerd richting bewoners: we hebben u eerder een afbeelding laten zien, maar die is gewijzigd? Krijgen ze dan een ander plaatje te zien? Hoe kunnen ze weten dat het anders is dan wat ze eerder gezien hebben? Wethouder Balster (PvdA). Dat zei ik net al. Op de volgende momenten die plaatsvinden in een participatietraject wordt daar natuurlijk weer verder over gesproken. Dan proberen we bewoners daar weer van op de hoogte te brengen. Maar het begint natuurlijk bij een eerste impressie, waarbij we aangeven dat daar geen rechten aan kunnen worden ontleend en dat de uitgangspunten die we met elkaar vaststellen leidend zijn. Het is belangrijk dat we dat ook aangeven. Ik kom bij de motie Pas op de plaats met nieuwe overeenkomsten Staedion en Heijmans van de SP. Ik heb net al aangegeven, ook richting mevrouw Gerritsen, dat wij voor de bespreking in de commissie Ruimte op 23 november geen overeenkomsten zullen aangaan. Mijn verwachting is dat de eerste overeenkomst op zijn vroegst in januari zal worden aangegaan. Toch moet ik de motie zoals die er nu ligt ontraden, omdat in de overwegingen een aantal zaken staan waar het college eerst op wil reageren naar aanleiding van het vooronderzoek. Ik ga ervan uit dat een aantal van de overwegingen die hierin staan ook niet juist zijn. Vandaar dat het college deze motie moet ontraden.

Maar ik zeg u graag toe dat we voor de bespreking van de uitkomsten van het vooronderzoek geen privaatrechtelijke overeenkomsten zullen aangaan. Lesley Arp (SP). Ik vind het toch wel heel bijzonder dat de wethouder zich ineens beroept op de overwegingen. Dan denk ik bijna: zeg gewoon waar het om gaat. Ik denk dat we niet naïef moeten zijn. Er is hier gewoon sprake van een vertrouwensvraagstuk. Er is een aantal partijen die liever niet hadden gehad dat dit nu wordt behandeld. Dan is het toch wel heel erg fijn dat wij ons als raad kunnen uitspreken dat dit in ieder geval niet is wat wij willen tot die behandeling en dat wij het nu niet in de preadvisering over overwegingen gaan hebben. Zeg welke overwegingen het zijn, want dan kan ik ernaar kijken. Maar ik vind het echt goed als we hier als raad een uitspraak over doen. Wethouder Balster (PvdA). Ik ga heel graag in op de overwegingen. Dat is precies de reden waarom het college met een reactie op het vooronderzoek komt en we daar een zorgvuldig gesprek met elkaar over hebben. Ik zeg u klip-en-klaar toe, en dat herhaal ik graag nog een keer: wij gaan geen privaatrechtelijke overeenkomsten aan voordat we dat gesprek met elkaar in de commissie hebben gevoerd. U weet dat die is gepland op 23 november, dus we houden elkaar aan die afspraak. Lesley Arp (SP).

Het blijft heel cryptisch, maar stel dat in de overwegingen dingen staan waar het college het niet mee eens is. Deze motie is toch van de raad? Wat heeft dat er dan mee te maken? Ik snap dit oprecht niet.

49

Wethouder Balster (PvdA). Ik denk dat het goed is dat we met elkaar de tijd hebben om zo meteen de uitkomsten van het vooronderzoek in alle zorgvuldigheid te bespreken en dan ook uit te wisselen hoe we kijken naar de zaken die ook in de overwegingen van de motie staan. Er is alle ruimte voor dat gesprek. Nogmaals, we gaan geen privaatrechtelijke overeenkomsten aan voordat we die commissiebespreking hebben gehad met elkaar. Dan de motie Houd kosten voor huurders binnen de perken. De SP heeft al eerder een amendement ingediend dat dit beoogt, ik meen bij het projectdocument. Dat amendement gaan we uiteraard uitvoeren. Het college deelt de uitgangspunten zoals geformuleerd in de motie. Wij zien ook graag dat Staedion de servicekosten beperkt houdt. Die mogen niet boven de liberalisatiegrens, de huurtoeslaggrens uit komen. Ook het deelvervoer moet betaalbaar blijven, zoals destijds in reactie op uw amendement ook aangegeven. Het college maakt echter geen afspraken over de servicekosten, maar daar roept het dictum wel toe op. Dat is een zaak tussen huurder en verhuurder. Daarom moet het college deze motie ontraden. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Wat is 'betaalbaar'? Deze wethouder dwingt de mensen naar een deelbakfiets en heeft het dan over: het moet betaalbaar zijn. Wat is dat? Wethouder Balster (PvdA).

Daar gaan we straks in reactie op het amendement van mevrouw Arp ook antwoord op geven, maar dat zal niet anders zijn dan bij andere woningbouwprojecten in de stad waarin ook een sociaal segment zit. Dat geldt ook voor de servicekosten. Die moeten behapbaar zijn. Mevrouw Arp heeft zich destijds bezorgd getoond dat de huren boven de liberalisatiegrens uit gaan zodat mensen geen recht meer hebben op huurtoeslag. Dat kan niet aan de orde zijn. We handelen binnen die kaders. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Heel goed dat mevrouw Arp zich daarvoor inzet, maar deze wethouder heeft het over betaalbare deelbakfietsen. Dan weet hij toch wel wat hij daarmee bedoelt? Wethouder Balster (PvdA). Ja, dat weet het college inderdaad heel goed. De voorzitter. Meneer Dubbelaar, laatste keer. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Hou ons niet langer in spanning. Ik ben in ieder geval reuze benieuwd wat deze wethouder bedoelt met 'een betaalbare bakfiets'. Wethouder Balster (PvdA). Ik weet echt niet waar deze vraag naartoe gaat. Ik heb zojuist geantwoord dat we handelen in lijn met het amendement van mevrouw Arp en dat we de servicekosten - dat is uiteindelijk een afspraak tussen Staedion en de huurders - binnen de marges willen houden die we met elkaar afspreken. Dat geldt ook voor de mobiliteitsoplossingen. We proberen die zo betaalbaar mogelijk te maken.

Ik weet niet wat u verder nog hierover wil weten, meneer Dubbelaar. Lesley Arp (SP). Naar aanleiding van deze motie. Het gaat niet alleen om het amendement. Ik ga ervan uit dat dat inderdaad wordt uitgevoerd. Maar het gaat ook om moties over parkeren, van mijzelf en van D66, die nog niet zijn afgedaan. Die hebben iets van drie of vier uitstelberichten gehad. Die moties dienen we juist in voor dit soort projecten. Het gaat hier om de sociale doelgroep. Die moet niet, even plat gezegd, een poot uitgedraaid worden met allerlei servicekosten. We dienen die moties om die reden in. We hebben dus niet kunnen checken hoe het college daar gehoor aan gaat geven. We kunnen er toch wel van uitgaan dat die moties echt leiden tot concrete afspraken met projectontwikkelaars en Heijmans en dat het niet alleen een papieren tijger wordt, neem ik aan. Wethouder Balster (PvdA). Uiteraard gaan we reageren op de ingediende moties. Ik zal de collega Mobiliteit daar ook nog snel op aanspreken. We komen er zo spoedig mogelijk op terug. We zullen ook handelen langs deze lijn, maar ik geef u in reactie op de motie aan dat het college geen concrete afspraken over de servicekosten maakt. Dat zal uiteindelijk de verhuurder met de huurder doen. Op die formele grond moet ik helaas zeggen dat we de motie moeten ontraden.

50

Lesley Arp (SP). Dan wil ik een punt van orde maken. Ik was überhaupt niet akkoord met een korte raad, maar ik krijg nu allemaal preadviseringen van moties waarbij men zegt dat men het niet eens is met overwegingen, maar niet wordt gezegd welke. Ik overweeg dan ook een tweede termijn, dus ik zou graag een verzoek willen doen voor twee minuten extra spreektijd. De voorzitter. Voor alle fracties. Ik kijk even de kring rond. Hart voor Den Haag zegt natuurlijk ja. D66 is ook voor, de VVD niet. GroenLinks voor, de Partij voor de Dieren voor, de Partij van de Arbeid voor, het CDA voor, DENK voor. De Haagse Stadspartij, dat dacht ik al. De SP natuurlijk, want u heeft het voorgesteld. Ik kijk even naar de PVV en de ChristenUnie/SGP, oké. Forum is er niet. U krijgt twee minuten erbij. Dat heeft u snel geregeld. Lesley Arp (SP). Dan ben ik benieuwd … Die moties van de SP en D66 zijn aangenomen. Ik neem toch aan dat projectontwikkelaars en woningcorporaties zich daaraan hebben te houden. Er moet toch een manier zijn waarop het college hen daaraan houdt. Zit het college niet aan tafel, dan moet er toch een prikkel zijn daartoe? Wethouder Balster (PvdA). Die prikkel voelt het college uiteraard, zeg ik richting mevrouw Arp. Daarom ben ik ook begonnen met uw amendement van destijds. Het college wil in die geest handelen.

Ik reageerde alleen negatief - dat moet ik helaas doen - op de formele kant van uw motie, omdat die vraagt om daadwerkelijk afspraken te kunnen maken en het college daar ook toe oproept. Maar het college zal proberen te handelen in de geest van de ingediende moties en uw amendement. Lesley Arp (SP). Dan zou ik willen overwegen om deze motie aan te passen. Ik ga dat misschien ook doen met de andere motie. Ik vind het heel jammer dat er zo cryptisch wordt gereageerd en dat er ook niet eerder wordt aangegeven wat de issues zijn. Maar goed, ik heb ook wel wat contact gehad voor de raad. Ik ga wat dingen aanpassen en kom er in tweede termijn op terug. Wethouder Balster (PvdA). Dan kom ik bij het goede nieuws in die zin dat we de motie Geen darkstores van flitsbezorgdiensten in Ruimzicht van de ChristenUnie/SGP kunnen omarmen. Dan het amendement Leg beloofde groene ruimten vast van de Partij voor de Dieren. Ik heb gezien dat dat amendement nog een beetje is aangepast. In die lijn kan het college het aangepaste amendement voor de groene binnentuinen en de borging van de vergroening aan de raad laten, omarmen. De motie Duik niet weg voor de gevolgen wegvallen bouwvrijstelling van de Partij voor de Dieren verzoekt het college om zo snel mogelijk duidelijkheid te geven over de implicaties van de stikstofuitstoot tijdens de bouwfase.

Ik heb in de commissie aangegeven dat we zo snel mogelijk die analyse zullen doen, maar het college kan deze motie ook omarmen. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Ik moet kijken of mijn mede-indieners akkoord zijn met de aanpassingen van de dicta en het schrappen van overwegingen, dus ik zou graag even willen schorsen. De voorzitter. Wat is 'even'? Lesley Arp (SP). Ik ga mijn best doen om de moties in een kwartier aan te passen. De vergadering wordt van 17.07 uur tot 17.17 uur geschorst. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik heb geen aanvullende vragen aan de wethouder. Ik heb in eerste termijn twee moties ingediend. Ik vind het echt onbegrijpelijk dat het college dit gaat doen in Den Haag Zuidwest. Ik nodig de collega's van harte uit om heel goed te kijken naar de moties en daar de juiste afweging in te maken. Lesley Arp (SP). Dank u wel aan de collega's voor het geduld en de extra spreektijd. Ik vind het belangrijk dat we dit zorgvuldig doen, nu men er toch voor heeft gekozen om dit bestemmingsplan nu te behandelen. 51

Dan de aangepaste moties. We hebben het dictum van de motie Pas op de plaats met nieuwe overeenkomsten Staedion en Heijmans hetzelfde gehouden, maar we hebben de twee overwegingen eruit gehaald. De aangepaste versie staat nu op SharePoint als het goed is. Dan de motie Houd kosten voor huurders binnen de perken. Met medeweten van mevrouw Gerritsen en de heer Icar heb ik het dictum als volgt gewijzigd: verzoekt het college voor de complexen Steenzicht en Ruimzicht ten aanzien van de servicekosten, de kosten van een inpandige parkeerplek en de kosten en voorwaarden voor het deelvervoer erop toe te zien dat de uitwerking recht doet aan de aangenomen voorstellen van de raad zoals hierboven genoemd, en de raad te informeren over de exacte uitwerking van de afspraken die de betrokken partijen hierover hebben gemaakt en de wijze waarop rekening is gehouden met deze voorstellen. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Gerritsen en de heer Icar, wordt de volgende gewijzigde motie (K.4 SP) ingediend:

Motie K.4 SP Houd kosten voor huurders binnen de perken (gewijzigd) De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht (RIS313261). Constaterende, dat: • het nog onduidelijk is wat de hoogte van de servicekosten zal zijn van de nieuw te bouwen en renoveren wooncomplexen, bijvoorbeeld voor het beheer en onderhoud van de binnentuinen, en dit eveneens geldt voor de kosten van de inpandige parkeerplekken aan het Steenzicht; • het ook nog onduidelijk is hoeveel bewoners zullen betalen voor het deelvervoer en wat de voorwaarden hiervoor zullen zijn, terwijl dit plan in grote mate leunt op deelvervoer als alternatief voor eigen autobezit.

Overwegende, dat: • de raad bij de behandeling van het Projectdocument Dreven, Gaarden en Zichten op 9 november 2021 het amendement ‘Houd servicekosten binnen de perken’ heeft aangenomen; • de raad bij de behandeling van de Nota Parkeernormen op 7 oktober 2021 de motie ‘Garandeer toegankelijkheid deelconcepten’ heeft aangenomen, maar deze tot op heden niet nog is afgedaan; • de raad bij de behandeling van de Parkeerstrategie 2021 op 15 juli 2021 de motie ‘Betaalbare inpandige parkeerplekken bij geplande (sociale) huur en (sociale) koopwoningen’ is aangenomen, maar deze tot op heden nog niet is afgedaan; • de raad dus nog niet weet hoe het college concreet uitvoering gaat geven aan deze voorstellen maar deze wel zeer relevant zijn voor de toekomstige bewoners van Steenzicht en Ruimzicht, die in grote mate tot de sociale doelgroep behoren. Verzoekt het college: • voor de complexen Steenzicht en Ruimzicht ten aanzien van de servicekosten, de kosten van een inpandige parkeerplek en de kosten en voorwaarden voor het deelvervoer erop toe te zien dat de uitwerking recht doet aan de aangenomen voorstellen van de raad zoals hierboven genoemd; • de raad te informeren over de exacte uitwerking van de afspraken die de betrokken partijen hierover gemaakt hebben en de wijze waarop rekening is gehouden met deze voorstellen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter.

Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Faïd en mevrouw Gerritsen, wordt de volgende gewijzigde motie (K.5 SP) ingediend:

52

Motie K.5 SP Pas op de plaats met nieuwe overeenkomsten Staedion en Heijmans (gewijzigd) De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht (RIS313261). Verzoekt het college: • in ieder geval totdat de beraadslaging in de raad over het Voorstel van de voorbereidingscommissie raadsonderzoek Dreven, Gaarden en Zichten (RIS313614) heeft plaatsgevonden geen privaatrechtelijke overeenkomsten met Staedion en Heijmans te tekenen met betrekking tot het project Dreven-Gaarden-Zichten. En gaat over tot de orde van de dag. De gewijzigde moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Vanaf deze plek alvast dank voor het aanpassen van de beide moties van mevrouw Arp. Ik heb wel even de teksten nodig om ze te kunnen preadviseren. Dat kan ongetwijfeld met een hele korte schorsing gebeuren. De vergadering wordt van 17.20 uur tot 17.31 uur geschorst. Lesley Arp (SP). Voorzitter, nog een klein punt van orde om een derde termijn te voorkomen. De motie Houd kosten voor huurders binnen de perken is ingediend zoals die zojuist door mij is ingediend en de motie Pas op de plaats met nieuwe overeenkomsten Staedion en Heijmans is heel kort en krachtig geworden. Er staat alleen een 'verzoekt' in. Dat is nu aangepast.

Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Dank, specifiek aan mevrouw Arp voor het aanpassen van de moties. De motie Houd kosten voor huurders binnen de perken kan het college op deze manier omarmen. Dan de motie Pas op de plaats met nieuwe overeenkomsten Staedion en Heijmans. Ik heb net al toegezegd dat er geen privaatrechtelijke overeenkomsten zullen worden afgesloten voordat u spreekt over de uitkomsten van het vooronderzoek. In die zin is de motie overbodig, maar ik kan 'm op deze manier aan de raad laten. De beraadslaging wordt gesloten. -

Afronding debat commissie.

Aan de orde is: L.

Plannen ANWB-terrein hebben grote impact op leefbaarheid (RIS312524).

De voorzitter. Ik kijk naar mevrouw De Groot, CDA. Er is een punt van orde. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter, een punt van orde. Ik heb direct na de commissiebespreking in de commissie Ruimte gezegd dat ik dit debat wil. Toen we vroegen wat deze partijen wilden, een gewoon debat of een afronding commissie, hebben ze allemaal gezegd: dat weten we nog niet. Dus ik heb dit debat aangevraagd, dus ik ben de eerste die dan het woord mag voeren. De voorzitter. Ik was daar niet bij. Ik kijk even naar de griffier. Was u erbij of hebben mensen daar beelden van? Ik weet er niets van. 53

Mevrouw Blankwaard-Rombouts. Wij hebben als eerste geregistreerd dat het CDA deze afronding debat heeft aangevraagd. De voorzitter. Als dit soort onduidelijkheden er zijn, laten we dat dan voor de vergadering in alle rust bespreken. Ik besluit nu het woord te geven aan mevrouw De Groot en dan met alle plezier ook aan meneer Guernaoui. Ik beloof u dat we nog even goed nagaan hoe dit misverstand - laat ik het dan zo neutraal zeggen - heeft kunnen ontstaan. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik zou graag de voorzitter van de commissie willen vragen wie als eerste dit debat heeft aangevraagd. Daarvoor hebben we een voorzitter. Die zit hier in de zaal, die kan daar duidelijkheid over geven en daar leg ik me bij neer. De voorzitter. Meneer Noorlander is ziek, maar we gaan het wel aan hem vragen. We zoeken het uit. Ik kan het nu niet achterhalen, want meneer Noorlander is er niet, punt. We gaan het uitzoeken. De beraadslaging wordt geopend. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Het CDA staat voor wijken waar het fijn wonen en samenleven is, ook in Benoordenhout. Maar de leefbaarheid komt nu met een gigantisch gebouw vanuit Wassenaar onder druk te staan. Daarom wil het CDA dat het ANWB-terrein zo wordt ontwikkeld dat het passend is voor de wijk. Daarvoor hebben we twee moties.

Het dictum van de eerste motie luidt: roept het college op een grondig gesprek te voeren met de gemeente Wassenaar om tot regionale afspraken te komen voor het realiseren van de woningbouwopgave en leefbare wijken, en daarbij nogmaals aandacht te vragen voor de zienswijze en specifiek aan te dringen op een beperkte bouwhoogte van maximaal 26 meter met eventueel een grotere footprint, een onderzoek naar de effecten op het verkeer en de leefbaarheid van de omgeving, het realiseren van voldoende voorzieningen bij de geplande nieuwbouw, zoals huisartsen, groen en maatschappelijke voorzieningen zoals een bibliotheek, en in het eerste kwartaal van 2023 de raad te informeren over welke stappen het college heeft ondernomen, welke middelen het hiertoe heeft ingezet en met welke resultaten. De motie wordt mede ingediend door de heer De Ridder van de Haagse VVD. Sebastian Kruis (PVV). Ik ben nooit zo'n fan van moties die vragen om een gesprek. Als dat gewoon wordt toegezegd, kunnen we daar misschien ook op vertrouwen. Ik zou zelf veel meer zien in eventueel Wassenaar politiek onder druk zetten op de een of andere manier om toch je zin te krijgen. Hoe denkt mevrouw De Groot daarover? Hinke de Groot (CDA). In de commissie Ruimte hebben we hier uitgebreid over gesproken. Wij hebben schriftelijke vragen ingediend over hoe dit nou gaat bij de ontwikkeling op het ANWB-terrein.

Wij hebben er toch nog zorgen over of het wel voldoende recht doet aan de zorgen van de bewoners in Benoordenhout. We weten dat er binnenkort een gesprek plaatsvindt. Daarom willen we er toch vanuit de gemeente nog even duidelijk op wijzen dat wij opkomen voor die zorgen van de omwonenden. Dat kan via dit gesprek. Sebastian Kruis (PVV). Toch kan ik u nu al voorspellen dat die motie waarschijnlijk raadsbreed wordt aangenomen, omdat het een nietszeggende motie is. Want niemand is tegen een gesprek; dat weet mevrouw De Groot ook wel. Ik vraag me af waarom het CDA eigenlijk zo wanhopig acteert door met zo'n gespreksmotie te komen om daarmee te kunnen shinen. Hinke de Groot (CDA). Er heeft eerder al een gesprek plaatsgevonden, nog met de vorige wethouder. We hebben nu een nieuwe wethouder: nieuwe ronde, nieuwe kansen. De toon in onze zienswijze is heel duidelijk. Alleen is er geen enkele afspraak gemaakt in dat gesprek. Daarom wil ik dat de gemeente nu wat steviger richting Wassenaar gaat en dat er echt stappen nodig zijn. Dus eerst dat stevige gesprek, zodat er daar uiteindelijk een gebouw komt dat past bij de omgeving.

54

De voorzitter. Laatste keer, meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Ja, maar in de motie staat niet 'een stevig gesprek'. Er staat 'een gesprek'. Wat is het verschil tussen een gesprek en een stevig gesprek? Hinke de Groot (CDA). Onder andere dat we wat meer wijzen op onze eisen. Ik kom zo meteen met nog een motie om, als dat niet voldoende is, alles op alles te zetten om er op een andere manier toch voor te kunnen zorgen dat er recht wordt gedaan aan de zorgen van de bewoners in Benoordenhout. Marieke van Doorn (D66). Ik was benieuwd of mevrouw De Groot niet bang is dat we zo de deur openzetten voor bijvoorbeeld buurgemeentes die grenzen aan de Binckhorst en dat als we hier in de Haagse raad hebben besloten over bouwen en bouwhoogtes daar, zij een paar jaar later ook hun wethouder onze kant op sturen met zo'n soort motie: kunt u nog eventjes een stevig gesprek of een gesprek hebben over de bouwhoogte daar? Ik snap niet goed wat het CDA hiermee wil bereiken. Hinke de Groot (CDA). Ik weet niet of mevrouw Van Doorn ook bij het ANWB-terrein is geweest. Het is een uitzonderlijke situatie. Het is praktisch een eilandje midden in een Haagse wijk, een heel andere situatie dan op andere plekken. Volgens mij moeten we als buren altijd kijken hoe we de woningbouwopgave in gelijke mate realiseren.

Maar gelet op de manier waarop Wassenaar van al die plekken juist dat stukje pakt omdat het meer betaalbare woningen nodig heeft, vind ik dat we als goede buur ook naar de andere kant moeten kijken. Marieke van Doorn (D66). We hebben natuurlijk wel meer van dat soort uitstulpingen, ook binnen onze stadsgrenzen, waar heel veel buurgemeentes aan grenzen. Is het niet beter om tijdig een goed gesprek met elkaar aan te gaan over dit soort bouwplannen die raken aan de stadsgrenzen in plaats van als mosterd na de maaltijd achteraf te komen met dit soort in onze ogen loze moties? Hinke de Groot (CDA). Deze motie roept juist op om alles uit de kast te trekken voor de bewoners in Benoordenhout. Dit is niet per se iets nieuws. Mijn voorganger Cees Pluimgraaff heeft jaren geleden al aangegeven: gaat dat nou wel goed? Er komt een twee maal zo groot gebouw midden in een wijk. Wij hebben als CDA-fractie altijd gezegd: hoogbouw kan prima op plekken zoals stations, maar kijk in wijken met een ander karakter goed naar een goede afstemming daarmee. Dat beoogt deze motie ook te bewerkstelligen. De voorzitter. Mevrouw Van Doorn, laatste keer. Marieke van Doorn (D66). Ik vroeg het ook weleens aan uw voorganger Pluimgraaff: wat vindt het CDA in Wassenaar nu van uw motie? Hinke de Groot (CDA).

Ik weet niet hoe het bij de D66-fractie werkt, maar ik zit hier namens de Haagse inwoners, niet namens een fractie in Wassenaar. Samir Ahraui (PvdA). Een korte verhelderende vraag voor mijn fractie. Kan mevrouw De Groot iets meer toelichten hoe zo'n grondig gesprek er uit zou kunnen zien, met name de harmonie en de toon aan tafel? Hinke de Groot (CDA). Wij willen graag dat we als gemeente Den Haag aangeven dat wij ons grote zorgen maken, niet alleen over de leefbaarheid van de wijk en de zorgen van de omgeving, maar ook over de bewoners die daar gaan komen. Het is heel goed dat daar betaalbare woningen gaan komen. Maar ook voor die bewoners is het belangrijk dat er genoeg voorzieningen zijn en dat de verkeersafwikkeling goed is geregeld, zodat ook deze bewoners onderdeel kunnen uitmaken van de Haagse gemeenschap. Uiteindelijk zullen die bewoners die deel uitmaken van Wassenaar daar heel veel gebruik van maken, maar wordt het uiteindelijk onderdeel van een Haagse wijk. Ik wil dat we met z'n allen gaan kijken hoe we dat zo goed mogelijk kunnen doen.

55

Samir Ahraui (PvdA). Dank voor het antwoord. Kan ik daarmee concluderen dat het CDA ook met deze motie nog steeds hartstochtelijk pleit voor een goede buur en goede regionale samenwerking? Hinke de Groot (CDA). Ja, zeker. Daar is deze motie ook voor bedoeld. Ik heb zo meteen nog een motie om te kijken naar goede regionale afspraken. Ik constateer dat wij als gemeente een duidelijke zienswijze hebben ingediend waarin we onze zorgen hebben geuit, maar dat onze vragen wat teleurstellend zijn beantwoord. Als dat niet genoeg blijkt te zijn, dan moeten we een stapje erbij doen en alles op alles zetten om het beste voor de bewoners en de omgeving eruit te halen. Wij moeten echt opkomen voor onze bewoners. Isabel Bos (GroenLinks). U, zeg ik tegen mijn collega van het CDA, geeft de wethouder een opdracht. U zorgt ervoor dat hij naar Wassenaar gaat met best wel een eisenpakket, zoals in deze motie staat. Hoe gaat u ermee om als die eisen niet worden ingewilligd door Wassenaar? Hinke de Groot (CDA). Dan zou ik heel goed willen weten waarom Wassenaar dat niet wil. Ik kom zo meteen met nog een motie om te kijken of we dan andere middelen kunnen inzetten om het toch zo goed mogelijk voor elkaar te krijgen. Isabel Bos (GroenLinks). Ik wil natuurlijk niet spoilen wat uw volgende motie wordt. We zitten dus nog in spanning, maar ik heb 'm alvast gezien.

Daarin staat dat de mogelijkheid van annexatie dan op tafel moet komen. Hoe verwacht u dat het gesprek zal lopen met de gemeente Wassenaar, wanneer deze optie op tafel komt? Hinke de Groot (CDA). Ik ga zo meteen inderdaad een motie indienen. Die heb ik al aangekondigd, dus het is geen nieuws dat die motie er aankomt. Wij hebben altijd gezegd dat het een onlogische situatie is, dat voorop moet staan dat die ontwikkeling goed gaat, wat bijvoorbeeld kan met bepaalde aanpassingen van het gebouw, en dat we een optie als grenscorrectie serieus op tafel moeten houden om te zorgen dat er goede regie op is. Zoals ik al zei moeten we alles op zetten om recht te doen aan de zorgen van vele omwonenden. Ik maak me echt zorgen dat het op deze manier niet goed gaat verlopen. Vandaar dat we de optie van grenscorrectie nog steeds willen voorstellen. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Bos. Isabel Bos (GroenLinks). Dan heeft het CDA een optimistischere opvatting over hoe dat gesprek zal lopen dan mijn partij. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik zal straks een vraag stellen over die motie, als u die tenminste indient en niet weer terugtrekt net als de vorige keer.

Mijn vraag over de eerste motie gaat over de belangrijke vraag: wat is er met de zienswijze van de gemeente Den Haag gebeurd? Heeft de gemeente Wassenaar zich daar ook maar iets van aangetrokken? Is er ook maar iets gewijzigd in de vorige plannen? Hinke de Groot (CDA). Als de heer Guernaoui de beantwoording van mijn schriftelijke vragen had gelezen, dan had hij onder andere kunnen zien -- daarom vond ik het teleurstellend -- dat er een gesprek is geweest met ambtsgenoten in Wassenaar. Maar ik heb in de commissie ook gehoord -- dat vond ik ook teleurstellend -- dat daar geen nadere afspraken over zijn gemaakt. Volgens mij is er inderdaad nog een stapje meer nodig. Ik hoop daarbij ook de heer Guernaoui aan mijn zijde te hebben. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). U heeft de heer Guernaoui en zijn partij zeker aan uw zijde, want wij zien de grote problemen die daar spelen en waar de bewoners over hebben ingesproken terdege. Maar het punt is juist dat de gemeente Wassenaar helemaal niets heeft gedaan met onze zienswijze. Hoe gaat deze motie zorgen dat er nu wel iets gebeurt? Wat staat hier nou in waardoor het nu totaal anders is?

56

Hinke de Groot (CDA). Allereerst door daar steviger op in te gaan. Verder heb ik tijdens de commissie begrepen dat we ook nog een reactie kunnen verwachten op onze zienswijze. Ik hoop dat die veelbelovender is dan wat we tot nu toe hebben gehoord. De voorzitter. Dan kijk ik naar meneer Kruis. Heeft u iets nieuws? We hebben u al gehoord over dit punt, toch? Jawel, ik was er net echt bij, drie keer lang. Sebastian Kruis (PVV). Nee, ik heb niets nieuws, alleen maar ouwe meuk. Ik vraag me af in hoeverre zo'n motie over annexatie wel iets gaat uitrichten, als het goede gesprek nergens toe leidt. Mevrouw Van Doorn had het erover dat ze bang was voor de gevolgen van een gesprek. U had het over een stevig gesprek. Iemand anders had het over een goed gesprek. Ik zeg altijd: een goed gesprek is geen gesprek. Maar het punt is: waar gaat annexatie uiteindelijk toe leiden, als dat gesprek al nergens toe leidt? Denkt mevrouw De Groot dat Wassenaar daar dan wel mee gaat instemmen? Hinke de Groot (CDA). Ik heb het nooit over annexatie gehad en mijn voorganger ook niet. Het gaat hier om het bespreken van een grenscorrectie: zouden we in deze situatie de grens eventueel kunnen aanpassen? Sebastian Kruis (PVV). Een grenscorrectie betekent dus dat wij dan een stukje van Wassenaar krijgen. Dat noemden de Duitsers in Danzig 'annexatie'.

Het gaat erom dat we dat gebied kwijtraken en dat Wassenaar daar allemaal plannen mee heeft voor woningbouw. De woningbouw die ze niet binnen hun eigen grenzen willen, gaan ze dan maar nu bij Den Haag doen. Het punt is dat Wassenaar daar wel mee moet instemmen. Als ze nu al niet openstaan voor een goed gesprek, dan kunt u die grenscorrectie wel helemaal op uw buik schrijven. Hinke de Groot (CDA). Het gaat mij erom dat hier een gebouw komt in goede afstemming met de omgeving. Daar moeten we in eerste instantie met elkaar over in gesprek. Er staat een gesprek gepland, dus laten we alles in de volgordelijkheid doen zoals die nu ook voor de hand ligt. En het gaat niet om annexatie, maar om grenscorrectie. Het gaat erom dat er recht wordt gedaan aan de grote zorgen van omwonenden. Het gaat mij erom dat er hier een leefbare en fijne wijk komt en dat de bewoners die er al zijn én de bewoners die hier komen genoeg voorzieningen hebben, zodat er een mooie gemeenschap ontstaat. De voorzitter. De laatste keer, meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Ik vind dat ik af en toe ook iemand moet complimenteren als het goed gaat. Ik vind dat mevrouw De Groot dit met verve verdedigt. Ik vroeg me altijd af wie de schoenen van meneer Pluimgraaff gaat vullen, maar dat lukt haar uitstekend. Hinke de Groot (CDA).

Dan onze tweede motie, met als dictum: roept het college op in gesprek te gaan hoe we tot regionale afspraken kunnen komen voor het realiseren van de woningbouwopgave en leefbare wijken, daarbij te bekijken of een grenscorrectie bij de gemeentegrens tussen Den Haag en Wassenaar tot de mogelijkheden behoort, zodat het ANWB-terrein onder Haags grondgebied komt te vallen, en in het vierde kwartaal van 2022 de raad te informeren over welke stappen het college heeft ondernomen, welke middelen het hiertoe heeft ingezet en met welke resultaten. De motie wordt mede ingediend door de heer De Ridder van de Haagse VVD. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Het CDA was altijd heel duidelijk: er moet een grenscorrectie komen. Dat stond in uw verkiezingsprogramma en dat zei uw collega de heer Pluimgraaff ook. Nu staat hier 'of een grenscorrectie bij de gemeentegrens tussen Den Haag en Wassenaar tot de mogelijkheden behoort'. Dat is niet meer zo stellig, helemaal als u rekening houdt met de uitspraken van wethouder Van Asten, die zei dat hij dat niet gaat doen. Hoe gaat deze motie er dan voor zorgen dat deze wethouder wél aan de slag gaat met die grenscorrectie?

57

Hinke de Groot (CDA). Ik vind het wel bijzonder dat dit zo wordt gezegd, want deze zelfde tekst is door de heer Guernaoui zelf ingediend. Blijkbaar vindt hij het een heel goed idee, dus ik snap niet eigenlijk niet zo goed waarom dit nu op bezwaren stuit. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ja, maar toen heeft u tegengestemd. Nu bent u blijkbaar gedraaid en vindt u het wel een goede motie. Ik ben benieuwd wat het college over deze motie gaat zeggen, maar mijn vraag blijft staan. Het CDA en ook de VVD zeiden altijd: die grenscorrectie moeten er komen en we moeten ons maximaal daarvoor inzetten. Dat staat hier nu niet in. Hoe gaat deze motie ervoor zorgen dat dit college via de heer Van Asten wél gaat zorgen voor die grenscorrectie? Hinke de Groot (CDA). Het CDA heeft er altijd al op gehint om deze mogelijkheid ook open te houden, niet per se als doel op zich, maar als middel om te zorgen dat daar een wijk wordt gebouwd, een gebouw wordt geplaatst dat in goede afstemming is met de omgeving. Dat is lastiger als je daar als gemeente geen regie op hebt. Daarom had de heer Pluimgraaff het goede idee opgeworpen: kunnen we niet kijken naar een grenscorrectie? Daar is steeds geen meerwaarde van gevonden, maar bij de afgelopen verkiezingen en ook in debatten heb ik gezien dat er toch wat meer steun voor blijkt te zijn.

Vandaar dat ik nogmaals mijn kans grijp om te kijken of we die mogelijkheid alsnog op tafel kunnen leggen. De voorzitter. Laatste keer, meneer Guernaoui. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Is het dan niet beter, gezien dit debat en gezien de standpunten van zowel u als de VVD, dat hier komt te staan hóé een grenscorrectie ertoe gaat leiden? Want de wethouder wil niet aan dat 'of'. Hinke de Groot (CDA). Ik wil het beste voor de wijk. Ik wil dat er tegemoet wordt gekomen aan die zorgen. Als dat met een gesprek kan of met nadere afspraken, die tot nu toe nog niet zijn gemaakt, vind ik het ook prima. Daar gaat het me om. Als dat niet genoeg is, vind ik dat we als gemeente andere middelen moeten inzetten en dat we dan ook de mogelijkheid van grenscorrectie moeten voorstellen en bespreken. Isabel Bos (GroenLinks). U vraagt dus om een gesprek om te kijken of een grenscorrectie tot de mogelijkheden behoort. Wat doet u als het college terugkomt en zegt dat dat niet tot de mogelijkheden behoort? Hinke de Groot (CDA). Dan wil ik van de wethouder horen hoe hij denkt dat er genoeg recht kan worden gedaan aan de zorgen van de bewoners over de bouwhoogte. Dat het gebouw niet twee keer zo groot is als nu in de voorstellen. Het is nu al een groot gebouw van 26 meter en daar komt nog het dubbele bovenop.

Dat er genoeg afspraken zijn over de leefbaarheid en de verkeersafwikkeling en dat er ook voldoende voorzieningen komen. Ik wil dat graag waarborgen, zodat dat geborgd is. Isabel Bos (GroenLinks). Hier komt mijn collega van het CDA eigenlijk in een cirkel terecht, want dan gaan we weer aan tafel met diezelfde eisen om te kijken of we vanuit Den Haag misschien toch druk kunnen uitoefenen op de plannen van Wassenaar. Wilt u dan daarna weer die grenscorrectie op tafel leggen? Wordt dat dan de volgende stap? Hinke de Groot (CDA). Ik wil van de wethouder horen welke afspraken mogelijk zijn, hoe we tot een goede samenwerking kunnen komen en, als inderdaad blijkt dat dat lastig is, welke middelen we dan kunnen inzetten. Dat is inderdaad een grenscorrectie. De voorzitter. Mevrouw Bos, de laatste keer.

58

Isabel Bos (GroenLinks). U heeft het ook over middelen. Bedoelt u daarmee ook financiële middelen? We hebben eerder al van de wethouder gehoord hoe ontzettend kostbaar het zou zijn om dit stuk grondgebied tot ons te nemen. Hinke de Groot (CDA). Ik wil graag dat er wordt aangedrongen op concretere afspraken. Als deze motie wordt aangenomen, verwacht ik dat er een goede terugkoppeling komt en dat we dan verder kunnen kijken hoe deze ontwikkeling goed kan lopen. De financiële consequenties kan ik lastig inschatten. Dat hoop ik graag te horen, als we kijken hoe hier een mooie wijk komt en wat daar nog verder voor nodig is. Marieke van Doorn (D66). Ik zat nog even terug te denken aan het begin van de vergadering. Toen hadden we insprekers. De mevrouw uit het Benoordenhout die insprak - ik ben haar naam natuurlijk vergeten - zei: is het niet beter om deze motie in je achterzak te houden? Is het niet beter voor de relaties met de buren om op dit moment gewoon een gesprek aan te gaan met die motie in je achterzak? Dat was volgens mij wat zij suggereerde. Wat vindt het CDA daarvan? Hinke de Groot (CDA). Ik heb twee moties ingediend, want ik wil dat we steviger naar Wassenaar gaan omdat er nu niet tegemoet wordt gekomen aan de zorgen van de omwonenden.

We hebben het in deze raad al heel vaak gehad over de ontwikkeling, over dat het op deze manier niet goed gaat en dat er echt verbeteringen mogelijk zijn. Ik zie dus alle reden om deze motie nu wel in te dienen en als mogelijkheid op tafel te houden. De voorzitter. Door mevrouw De Groot, daartoe gesteund door de heer De Ridder, worden de volgende moties (L.1 CDA en L.2 CDA) ingediend:

Motie L.1 CDA Grenscorrectie met Wassenaar bij ANWB-terrein De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van Plannen ANWB-terrein hebben grote impact op leefbaarheid (RIS312524). Constaterende, dat: • het ANWB-terrein komende tijd wordt herontwikkeld en de gemeente Wassenaar plannen heeft voor het bouwen van meerdere hoge gebouwen op het terrein; • vanuit de buurt zorgen zijn over de ontwikkeling van het ANWB-terrein, en of er voldoende rekening wordt gehouden met de leefbaarheidseffecten, participatie en afstemming met de omgeving; • het vorige college bij monde van de wethouder Financiën en Stadsontwikkeling zowel in antwoord op herhaalde schriftelijke vragen als in de commissievergadering van 7 februari 2022 heeft aangegeven ‘geen meerwaarde’ te zien in een grenscorrectie bij het ANWB-terrein; • de CDA-fractie bij de raadsvergadering van 9 februari 2022 al heeft opgeroepen om in actie te komen voor een grenscorrectie met Wassenaar (RIS311635). Overwegende dat: • het ANWB-terrein praktisch gezien midden in de wijk Benoordenhout ligt, maar op de gemeentegrond van Wassenaar ligt; • in de casus bij het ANWB-terrein met gemeente Wassenaar is gebleken dat regionale verantwoordelijkheid die iedere gemeente in gelijke mate neemt, geen vanzelfsprekendheid is.

Met name als het gaat om het realiseren van de woningbouwopgave en leefbare wijken; • een wederzijds op instemming rekenende grenscorrectie bij de gemeentegrens tussen Den Haag en Wassenaar tot de mogelijkheden zou moeten behoren, zodat het ANWB-terrein onder Haags grondgebied komt te vallen.

59

Roept het college op: • in gesprek te gaan hoe we tot regionale afspraken kunnen komen voor het realiseren van de woningbouwopgave en leefbare wijken. • daarbij te bekijken of een grenscorrectie bij de gemeentegrens tussen Den Haag en Wassenaar tot de mogelijkheden behoort, zodat het ANWB-terrein onder Haags grondgebied komt te vallen. • in Q4 2022 de raad te informeren over welke stappen het college heeft ondernomen, welke middelen zij hiertoe heeft ingezet en met welke resultaten. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie L.2 CDA Stevig gesprek voor belangen Haagse inwoners De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van Plannen ANWB-terrein hebben grote impact op leefbaarheid (RIS312524). Constaterende, dat: • het ANWB-terrein komende tijd wordt herontwikkeld en de gemeente Wassenaar plannen heeft voor het bouwen van meerdere hoge gebouwen op het terrein; • in de huidige plannen een bouwhoogte van 47 meter is voorgesteld voor de herontwikkeling van het ANWB-terrein. De gemeente Den Haag in haar zienswijze van april 2022 (RIS311636) uitdrukkelijk heeft verzocht om te kijken naar een lagere bouwhoogte. • er naast zorgen over de bouwhoogte van 47 meter bij bewoners, ook grote zorgen zijn over de leefbaarheidseffecten en verkeersafwikkeling, terwijl er al grote druk is op de voorzieningen in de omgeving; • omwonenden zich door de gemeente Wassenaar niet gehoord voelen bij het ontwerp bestemmingsplan voor de inrichting van de ANWB-locatie.

Overwegende dat: • het ANWB-terrein praktisch gezien midden in de wijk Benoordenhout ligt, maar op de gemeentegrond van Wassenaar ligt; • in de casus bij het ANWB-terrein met gemeente Wassenaar is gebleken dat regionale verantwoordelijkheid die iedere gemeente in gelijke mate neemt, geen vanzelfsprekendheid is, met name als het gaat om het realiseren van de woningbouwopgave en leefbare wijken; • de gemeente Wassenaar zich verzet tegen bebouwing in Katwijk met minder hoogte en daarmee zelfs naar de rechter gaat, wat de verhoudingen tussen gemeenten op scherp zet; • de nieuwe wethouder Stedelijke Ontwikkeling, Strategie en Europa, in de commissievergadering Ruimte van 2 november heeft aangegeven binnenkort een gesprek te voeren met zijn ambtgenoot in Wassenaar. Roept het college op: • een grondig gesprek te voeren met de gemeente Wassenaar om tot regionale afspraken te komen voor het realiseren van de woningbouwopgave en leefbare wijken, en daarbij nogmaals aandacht te vragen voor de zienswijze en specifiek aan te dringen op: o een beperkte bouwhoogte van maximaal 26 meter (de huidige hoogte) met eventueel een grotere footprint; o een onderzoek naar de effecten op het verkeer en de leefbaarheid van de omgeving; o het realiseren van voldoende voorzieningen bij de geplande nieuwbouw, zoals huisartsen, groen en maatschappelijke voorzieningen zoals een bibliotheek.

• in Q1 2023 de raad te informeren over welke stappen het college heeft ondernomen, welke middelen zij hiertoe heeft ingezet en met welke resultaten. En gaat over tot de orde van de dag. 60

De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. We hadden er net zo goed gewoon een volwaardig debat van kunnen maken, maar het kan op deze manier ook. Er zijn grote zorgen over de ontwikkelingen in Benoordenhout met betrekking tot de plannen van de gemeente Wassenaar voor het ANWB-terrein. Het gaat om de hoogte, het volume, de consequenties voor de voorzieningen, de verkeersontwikkelingen, het parkeren, et cetera. Dat zijn allemaal zorgen waar de gemeente Wassenaar helemaal niets mee doet. Daarom is er maar één mogelijkheid om die ontwikkelingen aan te passen, en dat is een grenscorrectie. De VVD en het CDA hebben hun verkiezingsbeloften inmiddels bij het grofvuil gezet en dat is echt jammer. Maar Hart voor Den Haag blijft opkomen voor de bewoners van Benoordenhout en dient daarom de motie ANWBterrein moet worden toegevoegd aan Den Haag in, met als dictum: verzoekt het college om in gesprek te gaan met de gemeente Wassenaar zodat er een grenscorrectie komt waardoor het ANWB-terrein Haags grondgebied wordt, tijdens deze gesprekken alle politieke, juridische en financiële instrumenten in te zetten om de grenscorrectie mogelijk te maken, en de raad voor de begrotingsbehandeling in de raad van 21 december 2022 schriftelijk te informeren over de voortgang. Isabel Bos (GroenLinks).

Kan mijn collega van Hart voor Den Haag een inschatting maken van de financiële instrumenten die nodig zijn voor deze grenscorrectie? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik denk dat het een positieve businesscase is voor de gemeente Den Haag. Als je ziet hoeveel jullie de ozb hebben verhoogd, als je ziet hoeveel woningen er komen, dan is dat echt een hele positieve businesscase. En die grond is al van ons, dus wat dat betreft is een grenscorrectie niet heel complex. Isabel Bos (GroenLinks). Ik probeer toch even mee te gaan in deze positiviteit. Stel, die grenscorrectie komt er. Dan hebben we een leeg gebouw totdat daar iets ontwikkeld kan worden. Daar moeten natuurlijk plannen voor gemaakt worden. Ik heb daar wel leuke ideeën voor. Daar zouden misschien statushouders of vluchtelingen kunnen worden opgevangen. Er zou misschien een vrijplaats kunnen komen. Kan ik daarvoor dan ook steun vinden bij Hart voor Den Haag? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik weet dat GroenLinks overal statushouders wil opvangen. In elk pand dat maar vrijkomt, mogen van GroenLinks statushouders, asielzoekers en noem het maar op. Ik zou zeggen: begin bij u thuis voordat u de rest van de stad daarmee opzadelt. Wij zijn op zich voor de woningen die daar kunnen komen en de bewoners zijn daar ook voor.

Wat dat betreft kunnen die ontwikkelingen daar doorgaan, maar niet met de hoogte, massaliteit, voorzieningen en parkeerafwikkelingen. Dat vinden we ook niet goed. Wat ons betreft worden er daar wel wat dingen aangepast. Dat lukt dus alleen met een grenscorrectie. De voorzitter. Door de heer Guernaoui wordt de volgende motie (L.4 Hart voor Den Haag) ingediend:

Motie L.4 Hart voor Den Haag ANWB-terrein moet worden toegevoegd aan Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van Plannen ANWB-terrein hebben grote impact op leefbaarheid Overwegende dat, • de VVD haar verkiezingscampagne is gestart met de ‘annexatie’ van het ANWB-terrein; • de volgende uitspraken werden gebruikt tijdens de campagne; • “het heel gek is dat dit stukje eigenlijk Wassenaar is. Die gemeente bepaalt wat er met het gebouw gebeurt. De mensen hier omheen wonen officieel in Den Haag. Die zouden inspraak moeten hebben over hun buurt”, aldus een betrokken VVD-kandidaat uit Benoordenhout; 61

•

“bewoners kunnen niet hun eigen raadsleden of wethouder aanspreken op dit probleem, want het is nu Wassenaar die beslist”. De grenscorrectie die de VVD voorstelt, is volgens Rutger de Ridder moeilijk te realiseren, maar het kan wel. “Bewoners moeten zich fijn voelen en daar willen we ver voor gaan”.

Constaterende dat, • het gebouw van de ANWB aan de Van Alkemadelaan staat in de gemeente Wassenaar; • de aanstaande ontwikkeling van dit pand zorgt voor terechte zorgen bij omwonenden; • normaal gesproken kunnen omwonenden echt meepraten over zulke ontwikkelingen: − hoe ziet het gebouw eruit en past dit bij de groene omgeving? − hoeveel mensen kunnen er extra in de wijk komen wonen en past dat met alle voorzieningen die er zijn? • maar doordat het gebouw op Wassenaars grondgebied staat, kunnen bewoners weinig; • dit moeten we rechtzetten!; • door een grenscorrectie te plegen wordt het ANWB-gebouw Haags en kunnen wij (de Haagse VVD) ervoor zorgen dat echte inspraak wordt georganiseerd; • zo hebben we niet alleen de lasten maar ook de lusten. Verzoekt het college, • om in gesprek te gaan met de gemeente Wassenaar zodat er een grenscorrectie komt waardoor het ANWB-terrein Haags grondgebied wordt; • tijdens deze gesprekken alle politieke, juridische en financiële instrumenten in te zetten om de grenscorrectie mogelijk te maken; • de raad voor de begrotingsbehandeling in de raad van 21 december 2022 schriftelijk te informeren over de voortgang. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter.

Mede namens onze fractievertegenwoordiger Charlotte Cammelbeeck de motie Ruimte maken voor ontmoeting op het ANWB-terrein, met als dictum: verzoekt het college in de zoektocht naar een locatie voor de bibliotheek in Benoordenhout de Rotonde te overwegen, bij de gesprekken met de gemeente Wassenaar over de herontwikkeling van de ANWB-locatie ook de programmatische invulling van de Rotonde te agenderen, en tijdens deze gesprekken een dringend verzoek te doen om met de ontwikkelende partij tot een brede sociale en culturele invulling te komen voor de Rotonde in samenspraak met omwonenden van de ANWB verenigd in het comité HAC en de wijkvereniging Benoordenhout. Deze motie is medeondertekend door de heer Noorlander van D66. Robert Barker (PvdD). Dit was toch al toegezegd? Samir Ahraui (PvdA). Ik heb zelf het debat niet gedaan, maar ik moet ook hier heel eerlijk zeggen dat ik dat niet gevolgd heb. Sebastian Kruis (PVV). Maar als u nu hoort dat het al is toegezegd, is dat dan niet aanleiding om te denken: als het toch al is toegezegd, dan dien ik de motie niet in? Samir Ahraui (PvdA). Volgens mij heb ik de motie net ingediend. Het staat de heer Kruis om voor of tegen te stemmen. Ik kijk uit naar uw stem. Sebastian Kruis (PVV). Nou, hier is ie, mijn stem. De voorzitter. Hou het kort! Het is een interruptie. Het is geen radioprogramma. 62

Sebastian Kruis (PVV). Nou, ik heb een echt radiogezicht. Het gaat erom dat we uiteindelijk met elkaar hebben afgesproken om die enorme workload aan moties te beperken. Als iets is toegezegd dat moet u dan aannemen van de mensen die bij de commissie waren - dan dienen we daar geen motie over in. Samir Ahraui (PvdA). Ik hoorde geen vraag. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Op zich verduidelijkt die het wel, dus ik begrijp de motie wel. Wij zullen de moties steunen die het allemaal beter maken. Maar de heer Noorlander is er niet, dus hoe kan hij dan een motie indienen? Dat is eerder een vraag voor de voorzitter. De voorzitter. Nee, dat kan niet. Zijn handtekening staat er ook niet onder, dus formeel klopt het gelukkig allemaal. Marieke van Doorn (D66). Als het nog kan, wil ik er best onder. De voorzitter. Door de heer Ahraui wordt de volgende motie (L.6 PvdA) ingediend:

Motie L.6 PvdA Ruimte maken voor ontmoeting op het ANWB terrein De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van Plannen ANWB-terrein hebben grote impact op leefbaarheid (RIS312524). constaterende, dat: • op het terrein van de ANWB nieuwbouwplannen worden ontwikkeld op de grond van de gemeente Wassenaar; • het terrein zich in het centrum van de wijk Benoordenhout bevindt; • bij de herontwikkeling het gebouw “de Rotonde” als monumentaal pand behouden moet blijven en een passende invulling wordt gezocht; • Benoordenhout geen wijkcentrum en geen wijkbibliotheek meer heeft. • in het Haagse collegeakkoord 2022 - 2026 een reservering is opgenomen voor een bibliotheek in het Benoordenhout. overwegende, dat: • bewoners oproepen tot grensontkennend denken; • er sprake is van vergrijzing en eenzaamheid onder bewoners; • de ANWB nu al een belangrijke rol vervult in het bieden van ontmoetingsruimte voor diverse wijkinitiatieven uit Den Haag; • bewoners hun zorg hebben geuit dat dit verloren dreigt te gaan als de ANWB vertrekt; • het college heeft aangegeven in gesprek te zijn met de gemeente Wassenaar over de ontwikkelingen op de ANWB locatie.

Verzoekt het college: • in de zoektocht naar een locatie voor de bibliotheek in Benoordenhout “de Rotonde” te overwegen; • bij de gesprekken met de gemeente Wassenaar over de herontwikkeling van de ANWB locatie ook de programmatische invulling van de Rotonde te agenderen; • tijdens deze gesprekken een dringend verzoek te doen om met de ontwikkelende partij tot een brede sociale en culturele invulling te komen voor “de Rotonde” in samenspraak met omwonenden van de ANWB verenigd in het comité HAC en de wijkvereniging Benoordenhout.

63

En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. Er zijn al heel veel dingen gezegd. Voor mij is het belangrijkste bij het ANWB-gebouw dat de bewoners van het Benoordenhout zich niet betrokken voelen bij de ontwikkeling. Vandaar de motie Ontwikkel het ANWB-terrein samen met het Benoordenhout, met als dictum: roept het college op het college van de gemeente Wassenaar blijvend te wijzen op het belang van de omwonenden van het ANWB-terrein en hun op dit moment gebrekkige rol in de ontwikkeling van het ANWB-terrein teneinde die positie te verbeteren, met de gemeente Wassenaar proberen te komen tot een afspraak om de participatie van Haagse omwonenden van het ANWB-terrein te borgen in de ontwikkeling van het ANWB-terrein, en de raad ieder kwartaal te informeren over de voortgang van de ontwikkeling van het ANWB-terrein, waarbij de betrokkenheid van de omwonenden nadrukkelijk naar voren komt. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). De VVD had altijd zo'n duidelijk standpunt over dit gebied: grenscorrectie, annexatie. Het college heeft aangegeven dat ze dat niet zien zitten en dat ze daar niks mee willen doen. Ik zie daar in deze motie niets van terug. Klopt het dan dat dat standpunt gewoon bij het oud vuil is? Rutger de Ridder (VVD).

De VVD vindt, zoals ook in uw motie staat en je ook in de kranten leest zoals rond de verkiezingen, dat we tot het uiterste moeten gaan om te zorgen dat de belangen van de bewoners van het Benoordenhout, van de omwonenden geborgd zijn. Ik heb geprobeerd dat in deze motie mee te nemen. Ik heb samen met mevrouw De Groot - overigens is deze motie ook ingediend samen met mevrouw De Groot - dat willen borgen met haar moties over een grenscorrectie en over een stevig gesprek. Uiteindelijk gaat het daarom. Het gaat er niet om, een middel te proberen om allerlei gemeenten om ons heen bij ons te voegen. Het gaat uiteindelijk om het doel: dat de bewoners van het Benoordenhout zich daadwerkelijk gehoord voelen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Maar uit de beantwoording van de vragen die door het CDA zijn gesteld, blijkt ook duidelijk dat de gemeente Wassenaar helemaal niets heeft gedaan met de zienswijze. De insprekers, de bewoners voor wie u opkomt, geven ook aan: er gebeurt helemaal niets, ze gaan door met de plannen die zij willen en er wordt niet geluisterd naar de bewoners van Benoordenhout. Dus wat gaat u nu doen, behalve deze motie, om ervoor te zorgen dat er wél wordt geluisterd? Dan is toch de enige mogelijkheid die ook effect heeft die grenscorrectie die u heeft voorgesteld? Rutger de Ridder (VVD).

Volgens mij willen we met elkaar, en vinden we elkaar daar ook, dat de bewoners van het Benoordenhout goed gehoord worden en dat de ontwikkeling op het ANWB-terrein de goede kant opgaat. Als we kijken naar de positie van de gemeente Wassenaar, dan begrijp ik heel goed dat zij niet zeggen: willen jullie dat stukje hebben; joh, neem mee, we gaan dat wel effe weggeven. Misschien ziet Hart voor Den Haag dat als normaal, maar ik niet. Ik vind wel dat wij ons hier in de gemeenteraad heel duidelijk moeten uitspreken hoever wij bereid zijn te gaan. De VVDfractie is, zoals wij eerder hebben gezegd en zoals ook in uw motie te lezen is, heel erg bereid heel ver te gaan, maar wel in het goede overleg en niet met de botte bijl. De voorzitter. Laatste keer, meneer Guernaoui. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Nee, meneer De Ridder. U wás van plan om heel ver te gaan. De grenscorrectie die de VVD voorstelt, is volgens Rutger de Ridder moeilijk te realiseren, maar het kan wel. 'Bewoners moeten zich fijn voelen en daar willen we ver voor gaan. Door een grenscorrectie te plegen wordt het ANWB-gebouw Haags en kunnen wij, de Haagse VVD, ervoor zorgen dat echte inspraak wordt georganiseerd.' Zover wilde u gaan, maar ik constateer dat u dat niet meer wil. En als u dat wél wilt, als u echt zegt dat u nog steeds achter die woorden staat, dan gaat u vast de motie van ons ondersteunen. Klopt dat? 64

Rutger de Ridder (VVD). Tot de constatering van de heer Guernaoui vond ik het waanzinnige teksten en sta ik daar nog steeds achter. Het waren namelijk mijn eigen teksten. Als u kijkt naar de combinatie van de twee moties van mevrouw De Groot en mijn motie, dan ziet u hoever wij bereid zijn te gaan. Maar nogmaals, niet met de botte bijl. Zo doet de VVD dat niet. Wij willen juist dingen realiseren en niet alleen maar een beetje aan de zijkant denken: ik ga een beetje grof iets lopen roepen en dan kijken we wel hoever we komen. Isabel Bos (GroenLinks). In de motie van de heer De Ridder zie ik het verzoek om de raad ieder kwartaal te informeren over de voortgang van de ontwikkeling van het ANWB-terrein. Het is misschien een beroepsdeformatie van mij als ambtenaar, maar hoe ziet u dat voor zich? Gaan Haagse ambtenaren dan elke paar weken even bellen naar Wassenaar om te vragen hoe het ervoor staat? Rutger de Ridder (VVD). We hebben in deze gemeenteraad - met dank aan de heer Pluimgraaff daarvoor - gezien dat het daar niet goed gaat, althans, dat het voor onze Haagse bewoners niet goed genoeg gaat. Volgens mij is het dan ook zaak dat wij als gemeenteraad niet alleen maar incidenteel op basis van schriftelijke vragen dit debat voeren, maar ook proberen om daar een soort structuur in te vinden. Ik heb gepoogd dat met deze motie te doen.

Ik hoor graag hoe de wethouder dat ziet en of we dat op deze manier kunnen doen. Ik denk het namelijk wel. Als we dat dan doen, geven we als gemeenteraad aan onze bewoners in het Benoordenhout de mogelijkheid om herhaaldelijk te laten zien hoe goed of niet goed het gaat. Dat is uiteindelijk het doel van mijn motie. Isabel Bos (GroenLinks). Is het eigenlijk gebruikelijk dat wij als raad elk kwartaal worden geïnformeerd over de voortgang van bouwplannen en al helemaal bouwplannen in andere gemeenten? Rutger de Ridder (VVD). Dat zou ik eigenlijk helemaal niet weten. We hebben in het verleden ons in het verleden over corona, asiel en andere dingen laten informeren op basis van een bepaald ritme. Dat doen we ook met de Binckhorst, De Kust Gezond en een aantal andere dingen. Dat doen we in bepaalde ritmes. Het is een unieke uitgangspositie waarin een deel van Wassenaar omringd is door Haags grondgebied. We zien dat het niet goed gaat, maar we hebben niet de mogelijkheid hier in de raad om te zeggen: we stoppen ermee, we veranderen het. Juist dan lijkt het mij nuttig om dat in een bepaald ritme hier te bespreken. Elk kwartaal lijkt mij nuttig, maar het kan misschien ook anders. De voorzitter. Mevrouw Bos, nog een keer. Isabel Bos (GroenLinks). Elk kwartaal lijkt u nuttig. U noemt een aantal stukken. Die krijgen we volgens mij jaarlijks en soms halfjaarlijks.

Elk kwartaal is een vrij hoge frequentie om het steeds te ontvangen. Ik begrijp dat dat bij corona nodig was vanwege de ernst van de situatie. Maar wat is voor de VVD precies de reden om hier elk kwartaal over geïnformeerd te willen worden? Hoe ernstig is deze situatie? Rutger de Ridder (VVD). Ik begrijp dat mevrouw Bos misschien wel valt over de term 'elk kwartaal'. Volgens mij is het belangrijk dat wij ons als raad in een bepaald ritme laten informeren over deze situatie, omdat het echt niet goed gaat. Dat komt omdat wij daar geen zeggenschap over hebben. Als we zonder botte bijl willen realiseren dat het beter gaat voor de mensen in het Benoordenhout, dan zullen wij ons daar als raad druk om moeten maken. We praten over alles zesentwintig keer. Ik zeg ook niet dat het iedere keer in de raad terug moet komen. Maar het zou zeer zeker goed zijn als we ons laten informeren. Ieder kwartaal lijkt mij goed. Ik hoor graag wat het college daarvan vindt en of dat haalbaar is of niet. De voorzitter. Overigens, u betitelde net het gedrag van een fractie als 'grof'. Ik neem aan dat u 'grote betrokkenheid' heeft bedoeld. U lacht erom, maar je kunt dat ook heel lelijk uitleggen, en dat wil ik niet.

65

Sebastian Kruis (PVV). Ik zie dat de zevenmijlslaarzen van de heer Pluimgraaff de heer De Ridder ook niet misstaan, moet ik eerlijk bekennen. Maar mijn punt is dat als je een gesprek gaat voeren en al meteen aangeeft hoever je wilt gaan, je dan net zo goed kan beginnen. Dat doe ik zelf ook altijd. Ik begin altijd zover mogelijk, zodat ik niet al die stappen hoef langs te gaan. Hoe ziet de heer De Ridder dat? Rutger de Ridder (VVD). Ik zoek naar de logica van uw verhaal. Als u bedoelt te zeggen dat we niet te snel allerlei stappen moeten zetten, niet te snel die zevenmijlslaarzen moeten gebruiken, dan ben ik dat helemaal met u eens. Ik denk dat wij al heel erg vaak en geregeld hierover gesproken hebben op incidentele basis. Ik denk dat het nu nuttig is om er juist in een bepaald ritme erover te spreken, zodat we dat kunnen opbouwen en de volgordelijkheid der dingen goed kunnen meenemen. Dan beginnen we met dat stevige gesprek. Ik geloof erin dat onze wethouder, de heer Van Asten, dat gaat doen. Als dat niet goed gaat, zullen we toch iets meer moeten doen. Sebastian Kruis (PVV). Dat was niet helemaal waar ik naar informeerde. Het ging mij helemaal niet om die rapportage. Het ging mij erom dat als je aan de gemeente Wassenaar wilt laten zien hoever je bereid bent te gaan, je daarmee in feite direct het meest vergaande doet.

Als je dat zegt, dan zullen ze waarschijnlijk het gesprek ingaan tegen de achtergrond van wat je van tevoren hebt aangekondigd. Snapt u nu een beetje wat ik bedoel? Rutger de Ridder (VVD). Ik denk dat ik nu snap wat u bedoelt. Wat u zegt, zou waar zijn als ik de motie van Hart voor Den Haag zou steunen. Dan zouden we zeggen: we gaan nú een grenscorrectie doen; wethouder, op pad, grenscorrectie. Ik stel samen met mevrouw De Groot voor dat wij dat middel achter de hand houden en kijken of dat tot de mogelijkheden zou behoren. Dat vind ik een veel zachtere stap dan de stap die we hadden kunnen zetten, als we zeggen dat we het echt gaan doen. Sebastian Kruis (PVV). Dat klopt dus gewoon niet. Als je dat middel achter de hand houdt, dan ligt het in feite op tafel. Dat lijkt de heer De Ridder niet te zien. De voorzitter. Uw punt is duidelijk. Sebastian Kruis (PVV). Ik merk dat nou nog niet helemaal. Ik merk dat de VVD hier al niet weet hoe ze moeten onderhandelen, laat staan met een andere gemeente. Rutger de Ridder (VVD). Dan zal het u deugd doen dat de wethouder die gaat onderhandelen niet van de VVD is, maar van D66. De voorzitter. Door de heer De Ridder, daartoe gesteund door mevrouw De Groot, wordt de volgende motie (L.3 VVD) ingediend: