RIS314046 Notulen van de raad van 10 november 2022

Maar wat zijn daar dan de gevolgen van? Of vallen we dan straks weer met elkaar in een soort zwaard van Damocles omdat we zelf iets hebben gecreëerd waar we niet meer uit komen? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Nee. Ik ben blij dat de heer Kruis mij de gelegenheid geeft om dat even uit te leggen. Nee, door het creëren van meer natuur kunnen we stikstofruimte creëren in onze 17

stad om meer projecten door te laten gaan. Eigenlijk is het dus een win-win, zou je kunnen zeggen. Er komt meer natuur voor onze bewoners, meer groen en meer biodiversiteit, en door dat te doen, kunnen we op andere plekken in de stad de hoognodige projecten doorgang laten vinden. Dat is een van de routes waar we heel actief stappen op aan het zetten zijn. Sebastian Kruis (PVV). Ja, we zijn heel actief de stad aan het ontgroenen, want voorlopig zien we nog steeds allemaal voorstellen van het college liggen waardoor groen verdwijnt in plaats van erbij komt in de stad. Dus het klopt natuurlijk niet helemaal om nu te zeggen dat de gemeente zo hecht aan natuur en groen voor onze inwoners. Maar dat begreep meneer Kapteijns waarschijnlijk zelf ook wel toen hij het antwoord gaf. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Dit college zet juist in op meer vergroening en meer natuur in onze stad. Ik ben heel blij dat we daarover in het coalitieakkoord ook hele goede doelstellingen hebben opgenomen. Het beeld dat de heer Kruis heeft, herkent het college dus niet. De voorzitter. Laatste keer, meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Kunnen we dan ook vaststellen dat de GroenLinksfractie van het GroenLinkssmaldeel in het college het advies heeft gekregen om tegen de vaststelling bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht te stemmen in het kader van groenbehoud? Wethouder Kapteijns (GroenLinks).

Wat de fractie van GroenLinks moet stemmen, daar gaat het college niet over. Dat is aan de fractie zelf en die kan dat prima. De voorzitter. Dan kijk ik naar de heer Martini, voor een nieuw punt. Nee? Oké. Gaat u vooral voort, meneer Kapteijns. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ik ben een beetje aan het eind van mijn betoog. De essentie is dat er een brief komt met daarin heel concreet de voortgang. Het is dan aan uw raad om die te agenderen. Ik kijk uit naar het debat daarover. Robert Barker (PvdD). Eén vraag van mij is nog blijven liggen. Dat is de vraag of de gemeente nou bij elk bouwproject rekening gaat houden met die bouwvrijstelling. Komen er dus weer elke keer nieuwe plannen naar de raad waarin geen rekening wordt gehouden met die vrijstelling? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Het antwoord is: natuurlijk. Deze uitspraak van de Raad van State betekent de facto dat de bouwvrijstelling geen opgeld meer doet. Niemand kan daar meer gebruik van maken, ook de projecten in de gemeente Den Haag niet. Daar moeten we dus inderdaad rekening mee houden. De voorzitter. Ik dacht even dat ik nog een interruptie zag, maar dit was 'm, denk ik. Geen motie. Dat was dus agendapunt I. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: J.

Initiatiefvoorstel Parkeren in Laak (RIS306179).

De voorzitter. Het woord is aan de initiatiefnemer, meneer Meinesz. Hij komt weer gezellig hier zitten. Meneer Meinesz, gaat uw gang voor een korte toelichting. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik heb vorige week tijdens de commissie Leefomgeving mijn voorstel verdedigd, en toen natuurlijk allereerst mijn ontevredenheid geuit over de 18

snelheid, dus hoe lang dit geduurd heeft. Ik heb gekscherend gezegd dat ik nog goed wist dat ik mijn auto aanslingerde en op mijn zandloper keek hoe laat ik dit initiatiefvoorstel indiende bij burgemeester Havermans op de Dagelijkse Groenmarkt. Het heeft natuurlijk verschrikkelijk lang geduurd; dat gaat natuurlijk helemaal nergens over. Ik weet niet of er een termijn voor is, maar daar gaan we later wel over soebatten. Het duurde maar liefst twee jaar en dat is natuurlijk een grote schande. Wat mij ook opviel, is dat de VVD niets, nada, nul komma nul, heeft ingebracht en alleen maar een 'tegen' kon uitspreken als stemadvies. Tot zover de autopartij. Nu weet ik gelukkig dat de VVD kan draaien als een blad aan een boom, dus er is nog hoop na mijn aanpassing. Ik heb tijdens deze behandelingen wat vragen en wat zorgen gehoord, ook over het idee om een stukje plein aan de Damasstraat in te korten om daar wat parkeerplaatsen te creëren. Mevrouw Arp zag bijvoorbeeld liever niet dat er daardoor groen zou verdwijnen uit haar geliefde wijk. Dat begrijp ik en daarom heb ik een verandering aangebracht in mijn voorstel, namelijk het gebruikmaken van groene parkeerplekken. Dat zou dus in principe een toevoeging van groen zijn, omdat het pleintje momenteel één grote zandbak is - ja, meneer De Vuyst - waar helemaal niks mee gebeurt.

Door het slim toevoegen van extra parkeerplekken zal het beeld van de wijk ook een stuk rustiger worden, geordend, zeg maar. Het zal niet, zoals een paar raadsleden denken, voor meer auto's gaan zorgen, want dan zou je extra parkeervergunningen moeten uitgeven. Ook heb ik de bouw van een ondergrondse parkeergarage bij de Allard Piersonlaan weer aangekaart. Die is er destijds niet gekomen, niet omdat er geen draagvlak voor was maar simpelweg omdat de plekken per maand te veel geld zouden gaan kosten. Nu is de nieuwe VVD-wethouder Mulder gelukkig voornemens om een nieuwe parkeergarage te gaan bouwen van de extra inkomsten aan parkeergeld. Hij zou daarmee dus ook de prijs van deze plekken laag kunnen houden. Onderzoek dat dus. We hopen natuurlijk, net als de heer Mahmood, dat het gewoon op het maaiveld opgelost kan worden. Ook heb ik het stukje over de kraagregeling aangepast. Twee jaar geleden, toen ik dit schreef, zou de kraagregeling waarschijnlijk teruggedraaid worden. Dat is nu allang gebeurd en het heeft alleen maar geleid tot nog meer kosten en kopzorgen voor autobezitters in Laak. We hebben het ook gehoord van de inspreker, waarvoor dank. Daarom heb ik aangegeven om de kraagregeling weer in te voeren. Veel raadsleden waren het met me eens dat het terugdraaien van de kraagregeling een verkeerde beslissing is geweest.

Dit initiatief heb ik trouwens samen gemaakt met mijn betrokken oud-collega Nino Davituliani, maar ook met heel veel betrokken inwoners van Laak. En nu hoorde ik tijdens de behandeling dat bijna alle partijen, alle raadsleden, in Laak zijn geweest en inloopavonden en inloopspreekuren hebben gehad. Ze hebben alles aangehoord en ze waren het helemaal eens met de bewoners: ja, er moet wat aan gebeuren! Als u dat dus vindt, kunt u er nu wat aan doen. Er ligt hier namelijk een prachtig plan. Kort samengevat, het parkeerprobleem dat in Laak speelt, is puur ontstaan door het handelen van de gemeente. Er zijn gewoon meer parkeervergunningen dan parkeerplekken en daarom moet dit probleem ook door het college opgelost worden. Ons voorstel kan hierbij helpen. Dus maak aan deze ongelijkheid een einde en steun ons fantastisch mooie initiatiefvoorstel. De voorzitter. Dank u wel, meneer Meinesz. De beraadslaging wordt geopend. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Voorzitter. 's Avonds je huis niet meer uit durven omdat je bang bent bij terugkomst geen parkeerplek meer te kunnen vinden, en als je het dan toch aandurft, vervolgens uren nodig hebben om een plek te kunnen vinden, met daarbij ook nog het risico te lopen dat je door de politie wordt aangehouden in verband met verdacht gedrag.

Dat is zomaar een greep uit het dagelijks leven van veel autobezitters in Laak, en dat gun je natuurlijk niemand. We hoorden de insprekers zojuist een aantal ijzersterke argumenten noemen waarom er snel oplossingen moeten komen. Oplossingsgericht als we zijn, komen we daarom naast dit initiatiefvoorstel ook nog met een drietal constructieve moties, waarvan ik u de dicta nu ga voorlezen.

19

De eerste motie verzoekt het college om een duidelijk overzicht te maken van het aantal parkeerplekken per parkeervergunningsgebied in Den Haag en het aantal uitgegeven parkeervergunningen per gebied, en de raad over de uitkomsten te informeren. De tweede motie verzoekt het college om de laadplekken voor elektrische auto's in Laak na 18.00 uur vrij te geven voor alle auto's in Laak, om de parkeerdruk te verlagen totdat er een realistisch aantal elektrische auto's in het bezit zijn van de inwoners van Laak. De derde motie verzoekt het college een kraagregeling in te voeren in Laak en deze er pas vanaf te halen als er voldoende plek is voor alle uitgegeven vergunningen in Laak. De voorzitter. Door de heer Martinez van Andel worden de volgende moties (J.1 Hart voor Den Haag, J.2 Hart voor Den Haag en J.3 Hart voor Den Haag) ingediend:

Motie J.1 Hart voor Den Haag Duidelijkheid omtrent parkeervergunningen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van Initiatiefvoorstel Parkeren in Laak. Constaterende dat, • er te weinig parkeerplekken zijn in heel veel wijken in onze stad; • er veel parkeervergunningen zijn uitgegeven in de stad; • men in heel veel wijken de auto niet kwijt kan ondanks het in het bezit hebben van een parkeervergunning; • er geen duidelijk overzicht is hoeveel parkeerplekken er zijn per vergunningsgebied ten opzichte van het aantal uitgegeven parkeervergunningen in dat gebied. Overwegende dat, • als de gemeente veel geld vraagt voor een reguliere vergunning, zij ook de verplichting heeft om ervoor te zorgen dat je je auto daadwerkelijk kan parkeren in het vergunningsgebied waar deze vergunning voor geldt; • er nu veel inwoners van Den Haag veel geld betalen voor een parkeervergunning en geen plek hebben om hun voertuig te parkeren in het gebied waar deze vergunning voor geldt; • dit college voornemens is alle wijken in Den Haag betaald parkeren te maken. Verzoekt het college, • een duidelijk overzicht te maken van het aantal parkeerplekken per parkeervergunningsgebied in Den Haag en het aantal uitgegeven parkeervergunningen per gebied en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie J.2 Hart voor Den Haag Kraagregeling in Laak De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van Initiatiefvoorstel Parkeren in Laak Constaterende dat, • er te weinig parkeerplekken zijn in Laak • mensen in Laak veelal afhankelijk zijn van hun auto; • ook mensen in Laak een auto mogen hebben; • de kraagregeling in het leven is geroepen om de tijd te overbruggen naar een reguliere parkeervergunningsgebied totdat er voldoende plek is voor vergunninghouders om hun voertuig in het geldende gebied te kunnen parkeren. 20

Overwegende dat, • als de gemeente veel geld vraagt voor een reguliere vergunning, zij ook de verplichting heeft om ervoor te zorgen dat je je auto daadwerkelijk kan parkeren in het vergunningsgebied waar deze vergunning voor geldt; • er nu veel inwoners in Laak veel geld betalen voor een parkeervergunning en geen plek hebben om hun voertuig te parkeren in het gebied waar deze vergunning voor geldt; • dit college voornemens is alle wijken in Den Haag betaald parkeren te maken. Verzoekt het college, • een Kraagregeling in te voeren in Laak en deze er pas af te halen als er voldoende plek is voor alle uitgegeven vergunningen in Laak. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie J.3 Hart voor Den Haag Verlaag de tijd na 18.00 uur voor het vrijgeven van een oplaadplek van elektrische voertuigen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van Initiatiefvoorstel Parkeren in Laak (RIS306179). Constaterende, dat: • er in Laak een enorme parkeerdruk is; • er in de parkeerbrief van 2015 is afgesproken dat er geen laadplekken op parkeerplekken worden gerealiseerd als de parkeerdruk onder de 80% ligt en dit wel gebeurd is op grote schaal in Laak; • mensen na 18.00 geen plek kunnen vinden op redelijke loopafstand; • er overal wordt geparkeerd op plekken die daar niet voor bedoeld zijn. Overwegende, dat • de parkeerdruk meteen omlaag zal gaan; • de meeste inwoners van Laak nog niet in het bezit zijn van een elektrische auto; • er een onevenredig aantal laad-plekken zijn ten opzichte van het aantal geregistreerde elektrische auto’s in Laak. Verzoekt het college: • de laad-plekken voor elektrische auto’s in Laak na 18.00 uur vrij te geven voor alle auto’s in Laak om de parkeerdruk te verlagen, totdat er een realistisch aantal elektrische auto’s in het bezit zijn van de inwoners van Laak. En gaat over tot de orde van de dag.

De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. Dank aan de fractie van Hart voor Den Haag en waardering voor de inzet voor dit initiatiefvoorstel. Dit is een heel belangrijk onderwerp en wij delen de vele terechte zorgen over Laak. De parkeerproblemen daar zijn overduidelijk. Zoals ook in de commissie aangegeven zijn we het niet eens met alle oplossingen, maar ik zag dat de indiener wat wijzigingen heeft aangebracht. Voor ons is het punt van de ondergrondse parkeergarage in Laak belangrijk. Die zien wij niet zitten, vanwege de hoge kosten voor bewoners. Als die kosten door een oplossing omlaaggaan, kijken we daar natuurlijk anders naar. Het kost de bewoners namelijk veel te veel. Een redelijk maandbedrag zou een betere oplossing zijn. 21

Verder hebben wij, net als de initiatiefnemers, ook grote moeite met de geheel onterechte afschaffing van de kraagregeling. Wij steunen de motie van Hart voor Den Haag hierover, want het is onterecht om bewoners te laten betalen voor plaatsen die er niet zijn. Wij vinden dat het college te makkelijk bijna alle voorstellen van tafel veegt, alsof er niks mogelijk is. Ik heb een vraag aan de wethouder. Wat zou de wethouder ervan vinden als hij het volledige bedrag betaalde voor een paar schoenen, maar vervolgens maar één schoen geleverd zou krijgen? Ik wil graag een serieuze reactie van de wethouder daarop. Soms vraag ik me namelijk echt af of dit college de bewoners wel hoort, die niet een hele sterke lobby hebben. Horen ze die bewoners wel? Want zij zijn dagelijks zo veel tijd kwijt aan het zoeken van een plek. Ze betalen wel, maar krijgen vervolgens niet geleverd. In de tussentijd blijft het college volhouden dat er niks mogelijk is. Ik hoop dat deze wethouder meer oog heeft voor de realiteit op straat dan het vorige college. Ik wil ook echt een antwoord van de wethouder op de volgende vragen. Hoe belangrijk zijn de zorgen van de bewoners van Laak? En als die zorgen belangrijk zijn, wat doet u daar dan verder aan? Ze hebben niks aan het uitblijven van een reactie en het uitblijven van oplossingen, want hier wordt al jarenlang om gevraagd maar een oplossing blijft uit.

Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Nogmaals dank aan de indiener voor de tijd en de moeite die hij heeft gestoken in het initiatiefvoorstel en natuurlijk ook voor de lange tijd die hij moest wachten. Knap dat u dat volhield. Zoals mijn fractie al heeft aangegeven in het commissiedebat is het voor ChristenUnie/SGP geen optie om het spaarzame groen in Laak in te ruilen voor nog meer parkeerplaatsen. Wij zien meer heil in het terugdringen van de parkeerdruk in de wijk, bijvoorbeeld door de klussenbussen naar de rand van de wijk te sturen en overbewoning strenger aan te pakken. We zien dan ook uit naar de aangekondigde brief van de wethouder Mobiliteit waarin hij verder zal ingaan op de oplossingen voor de parkeerproblematiek in Laak. Dan zullen we het daar nader over hebben, want ook Laak verdient natuurlijk een groene en leefbare wijk. De voorzitter. Dan kijk ik naar het college, wethouder Mulder. O, mevrouw Arp, neem me niet kwalijk. Gaat uw gang, mevrouw Arp. Lesley Arp (SP). Ja, ik wil graag nog wel even zeggen dat ik me volmondig aansluit bij de inbreng van de ChristenUnie/SGP. De voorzitter. Dan kijk ik naar het college, wethouder Mulder. Wethouder Mulder (VVD). Voorzitter. Nogmaals complimenten aan de heer Meinesz voor de tijd en de moeite die hij in dit initiatief heeft gestoken.

Het college onderkent en erkent dat er problemen zijn, zoals ook in de initiatiefnota staat, alleen heeft het college een andere oplossing voor ogen. Maar dat er een parkeerprobleem is in Laak, in Laakkwartier-Oost, daar zijn we het over eens. Ik zal in het eerste kwartaal van volgend jaar met een brief komen waarin we vertellen hoe we bezig zijn met het aanpakken van de parkeerproblematiek in Laak. Mevrouw Klokkenburg refereerde daar al aan, en ik zeg dit ook tegen de heer Mahmood. We zijn bezig om te kijken hoe we bestelbusjes kunnen verleiden om daar niet te gaan staan, en hoe we de garage van de Megastores zouden kunnen gebruiken. Ook evalueren we de kraagregeling. De brief komt dus naar u toe en dan is er weer een gelegenheid om over de parkeerproblemen in Laak te praten. Dan kom ik bij de moties die zijn ingediend door Hart voor Den Haag. De eerste motie, Duidelijkheid omtrent parkeervergunningen, vraagt het college om een overzicht te geven van het aantal parkeerplekken per parkeervergunningsgebied in Den Haag en het aantal uitgegeven parkeervergunningen per gebied, en de raad over de uitkomsten te informeren. Dat kan ik toezeggen aan Hart voor Den Haag. Met die motie kunnen we dus uit de voeten. Dan de motie over de oplaadplekken voor elektrische voertuigen. Die motie moet ik ontraden.

We willen graag een transitie maken waardoor er meer elektrische auto's komen en daar horen ook oplaadplekken bij voor elektrische voertuigen. Dan moet je het gebruik daarvan dus niet beperken. Wij willen deze motie dus ontraden.

22

Ik kom bij de derde motie, over de kraagregeling in Laak. Ik heb daar net iets over gezegd. Die is nou juist net opgeheven. We willen die nu dus niet herinvoeren. Ik kom daar volgend jaar op terug, in Q1. Dan komen we ook met een evaluatie van de kraagregeling. Punt. De voorzitter. Dank u wel, wethouder Mulder. Dan is het woord aan de initiatiefnemer, als hij nog wil reageren. O, nog even een interruptie van de heer Mahmood. Gaat uw gang. Adeel Mahmood (DENK). Ik vroeg me af of de vragen nog beantwoord gaan worden. Ik heb namelijk een serieuze vraag gesteld. Wethouder Mulder (VVD). Ja, er was inderdaad een vraag over schoenen. Volgens mij destilleerde ik daaruit de vraag van de heer Mahmood wat het college nou gaat doen. Daar hebben we in het commissiedebat uitvoerig over gesproken en ik heb daar net ook al iets over gezegd. We willen bestelbusjes verleiden om de wijk uit te gaan en mensen verleiden om inpandig te parkeren bij Megastores. Dat soort maatregelen heb ik genoemd. We zijn hier dus wel degelijk mee aan de slag om het parkeerprobleem in Laak, en met name in Laakkwartier-Oost, op te lossen. Ik meende dus dat ik daarmee antwoord had gegeven op de vraag van de heer Mahmood. We zijn hiermee bezig en we gaan de raad erover informeren. Adeel Mahmood (DENK). Mijn vraag was eigenlijk wat concreter.

Wat zou u ervan vinden als u een paar schoenen zou bestellen en daar volledig voor zou betalen, en maar één schoen geleverd zou krijgen? Wat zou u daarvan vinden? Wethouder Mulder (VVD). De vraag is of het klopt wat de heer Mahmood zegt, want ik heb hier gezegd dat er wel degelijk een probleem is in Laak en dat we daar ook mee aan de slag gaan. We doen dat alleen niet op precies dezelfde wijze als Hart voor Den Haag in het initiatiefvoorstel heeft gedaan. Ik zie de vraag van de heer Mahmood zo. We erkennen dat er een probleem is en we gaan ermee aan de slag. Dat wil ik ook zeggen tegen de heer Van den Berg, die net insprak. De voorzitter. Meneer Mahmood, laatste keer. Adeel Mahmood (DENK). Ik merk dat de wethouder niet direct ingaat op de vraag, maar uiteindelijk is het natuurlijk zo dat mensen iets kopen en daar niet voor geleverd krijgen. Dat gebeurt bij bewoners van Laak: ze betalen wel voor een parkeervergunning maar krijgen vervolgens geen plek, want ze kunnen niet parkeren. Bent u er dan ook voorstander van om de kraagregeling af te schaffen? Want daar gaat die vraag natuurlijk over. Wethouder Mulder (VVD). Ik heb net gezegd wat we eraan gaan doen om ervoor te zorgen dat er wél voldoende parkeerplekken zijn, bijvoorbeeld het ontmoedigen van parkeren door bestelbusjes. Zo kun je meer parkeerplekken realiseren voor de bewoners van Laak.

Wij proberen dus wel degelijk om de bewoners te helpen. De voorzitter. Dank u wel, wethouder. Dan is het woord aan de initiatiefnemer. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Allereerst kwam natuurlijk de heer Carlos Martinez met drie fantastische moties. Er werd er een afgeraden, omdat die de elektrische auto's in de weg zou staan. Maar ik moet ook tanken wanneer het mij uitkomt. Dit geldt dus voor iedereen. Het zou voor zessen ook kunnen; je hoeft hem niet de hele week op te laden. En er zijn heel weinig mensen in Laak met een elektrische auto, omdat ze daar simpelweg het geld niet voor hebben. Dit zou dus een oplossing zijn om heel veel plek te genereren. Meneer Mahmood was het met mij eens over de kraagregeling; we hebben het gehoord. Ik zeg weleens hetzelfde. Als je een stadion met 30.000 plaatsen hebt en je 40.000 kaartjes verkoopt, wat zeg je dan tegen die 10.000 man? Joh, pech gehad, jammer? Dat is eigenlijk wat er nu gezegd wordt tegen de mensen die nu hun auto op de stoep parkeren. En dat maakt het juist onveiliger, zeg ik dan maar even tegen de SP en de ChristenUnie. Want die mensen gaan juist op die hoek staan. Dat zijn mensen 23

met een gewone vergunning, die misschien ook op die plek van die laadpaal hadden kunnen staan. Ik zeg het nog maar eens een keer. Daardoor wordt het juist veiliger in de wijk. Je kunt een klein stukje opofferen van iets waar niks mee gebeurt, waar een berg zand ligt, en daar dus groene parkeerplekken maken en auto's netjes naast elkaar zetten. Daardoor kun je de veiligheid in de wijk verbeteren. Die mensen hebben namelijk gewoon betaald voor een vergunning en zij moeten daar een plek voor krijgen. Ik zeg het nog maar een keer en ik hoop u een beetje wijzer te hebben gemaakt over dit idee. En dan wordt er gezegd dat ze langs de rand kunnen parkeren, maar dan ga je dus andere wijken opzadelen met een hogere parkeerdruk, want je krijgt gewoon een waterbedeffect. Dit college wil gaan kijken wat er gebeurt bij de Megastores, maar volgens mij wordt die afgebroken. Misschien moet meneer Mulder daar dan maar een hele grote parkeergarage van maken. Dan lossen we misschien het hele probleem op. Voor de rest hoop ik dat iedereen nog even goed naar het voorstel kijkt en goed nadenkt, ook over al die mensen in Laak met wie ze zijn gaan praten. Ze willen die mensen helpen, heb ik begrepen. Nou, dat kunt u nu doen door dit initiatiefvoorstel gewoon te omarmen. De voorzitter. Wie van de leden heeft behoefte aan een tweede termijn? Niemand? Dank u wel, meneer Meinesz en dank u wel, wethouder.

Dan gaan we er vanavond over stemmen. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Ik stel voor om enkele minuten te schorsen voor een comfortmoment. De vergadering wordt van 15.03 uur tot 15.11 uur geschorst.

Aan de orde is: K. Voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht (RIS313261). De beraadslaging wordt geopend. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. We spreken dus over het bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht. Dit bestemmingsplan maakt de ontwikkeling mogelijk van ruim 300 woningen. Hart voor Den Haag is tegen dit raadsvoorstel en ik vertel u graag waarom. De ontwikkeling van deze woningen zorgt voor een verdichting van ruim 270%. Het grootste pijnpunt voor Hart voor Den Haag is de invulling van de parkeerbehoefte. De parkeerbehoefte van zoveel woningen is 292 parkeerplaatsen. Het college weet dat er onvoldoende parkeerplaatsen voorzien zijn in deze ontwikkeling. Het college weet dat er parkeerproblemen ontstaan door deze ontwikkeling. Sebastian Kruis (PVV). Ik kan me herinneren dat jullie stemden voor de bouw van een toren van 180 meter zonder überhaupt parkeerplaatsen voor de mensen die er zouden komen wonen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dat was precies naast het Centraal Station. Dat is een totaal ander plan. Sebastian Kruis (PVV). Maar dan hebben mensen toch ook gewoon een auto? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ja, dan hebben mensen ook een auto; dat klopt. De voorzitter. Meneer Kruis, laatste keer. Sebastian Kruis (PVV).

Dat is dus wat meneer Van Asten waarschijnlijk ook zou antwoorden, maar mensen kunnen ergens niet prettig wonen als ze niet eens hun auto kwijtkunnen. Ik heb meneer 24

Martini, een collega van de heer Dubbelaar, er toen ook op gewezen dat je óf altijd voor parkeren bent, óf niet. Maar niet: als het ons uitkomt wél en wanneer niet, dan niet. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik weet dat de PVV tegen het bouwen van sociale huurwoningen is. Dat is het standpunt van de PVV. Kijk, Hart voor Den Haag erkent wel dat we een probleem hebben met woningbouw in onze stad en dat we moeten bouwen, ook om te zorgen dat we die wachtlijsten kunnen verkorten. Want al die mensen die nu al in Den Haag wonen, al onze kinderen, willen ook wonen in deze mooie stad. De voorzitter. Meneer Dubbelaar zet zijn betoog voort. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Het college had kunnen kiezen voor het realiseren van meer parkeerplaatsen. Het college had kunnen kiezen voor een kleiner programma om de parkeerbalans passend te krijgen. Wat het college dan wel doet om de parkeerbalans passend te krijgen? Dat leg ik u graag even uit. Op 7 oktober 2021 werd de parkeernota Den Haag 2021 aangenomen, met 26 zetels van de ChristenUnie, de SP, het CDA, D66, GroenLinks, de PvdA én de VVD. Inmiddels krijgen de bewoners in het Benoordenhout bij de ontwikkeling van het ANWBterrein ook door wat een rampzalige nota dit is en wat die tot gevolg heeft, maar dat terzijde. Door deze rampzalige parkeernota kan het college nu sturen op minder parkeerplekken.

Deelmobiliteit, hergebruik of zogenaamd dubbelgebruik, ontheffingen: het is een ramp. Maar het is nog niet voldoende, dus wat heeft het college bedacht? Ze willen betaald parkeren invoeren om de parkeerbehoefte te verkleinen. Het is algemeen bekend dat Hart voor Den Haag niet enthousiast is over betaald parkeren. Wat hier nog het meeste steekt is het voornemen van dit college, van D66, CDA, GroenLinks de PvdA én de VVD, om betaald parkeren in te voeren in Den Haag Zuidwest. Het huwelijk tussen vijf partijen moet betaald worden. Voorzitter. Het gemiddelde inkomen van inwoners in de wijken Bouwlust en Vrederust, Morgenstond en Moerwijk behoort tot de laagste van Den Haag. In Bouwlust en Vrederust is dit € 19.500 per jaar en in Moerwijk is dit € 18.000 per jaar. Dit is dus toch weer een extra rekening vanuit het stadhuis. De bewoners van de wijken Bouwlust en Vrederust, Morgenstond en Moerwijk zitten niet te wachten op betaald parkeren. Daarom dien ik de motie Geen betaald parkeren in Zuidwest in: verzoekt het college om geen parkeerregime, dus betaald parkeren, in te voeren in Den Haag Zuidwest. De motie is mede ingediend door de heer Mahmood van DENK. Voorzitter. In stadsdeel Escamp wonen 130.000 mensen, waarvan 98.000 kiesgerechtigden. Hiervan zijn 30.000 mensen naar de stembus gegaan. Wij noemen dat in deze raadszaal een opkomstpercentage van 30%.

Slechts 30.000 mensen van de 130.000 mensen zijn gaan stemmen. Als ik inzoom op de wijk Bouwlust, dan wordt het nog gekker. In de wijk Bouwlust hebben DENK en Hart voor Den Haag samen meer stemmen gehaald dan alle vijf coalitiepartijen bij elkaar. Slechts 1.700 van de 20.000 mensen in Bouwlust hebben op de autohaat van D66, CDA, GroenLinks, de Partij van de Arbeid én de VVD gestemd. Het is gewoon een feit dat een hele ruime meerderheid niet voor autohaat heeft gekozen. Omdat ik echt wel in het coalitieakkoord heb gelezen dat D66, CDA, GroenLinks, de Partij van de Arbeid én de VVD het voornemen hebben om betaald parkeren in Zuidwest uit te rollen, doe het volgende voorstel. Onderzoek dan op z'n minst het draagvlak voor deze absurde plannen. Daarom heb ik de motie Eerst draagvlakonderzoek in Zuidwest: verzoekt het college om eerst het draagvlak voor een parkeerregime, dus betaald parkeren, te onderzoeken onder de bewoners in Den Haag Zuidwest en de raad hierover te informeren. Deze motie wordt mede ingediend door de heer Mahmood van DENK. De voorzitter. Door de heer Dubbelaar, worden de volgende moties (K.1 Hart voor Den Haag en K.2 Hart voor Den Haag) ingediend:

25

Motie K.1 Hart voor Den Haag Eerst draagvlakonderzoek in Zuidwest De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht (RIS313261). Constaterende dat, • dit bestemmingplan een ontwikkeling mogelijk maakt van ongeveer 305 woningen en er in deze ontwikkeling onvoldoende parkeerplaatsen voorzien zijn; • het college een parkeerregime (betaald parkeren) wil invoeren om de parkeerbehoefte met ten minste 70 parkeerplaatsen te verkleinen. Overwegende dat, • het gemiddelde inkomen per inwoner in de wijken Bouwlust en Vrederust (€ 19.500), Morgenstond (€ 21.000) en Moerwijk ( € 18.200) behoort tot de laagste van Den Haag; • het niet bekend is wat de bewoners in de wijken Bouwlust, Vrederust, Morgenstond en Moerwijk (Den Haag Zuidwest) vinden van het invoeren van een parkeerregime (betaald parkeren). Van mening dat, • het invoeren van een parkeerregime (betaald parkeren) alleen mogelijk is met een draagvlakonderzoek waaruit blijkt dat een meerderheid van een wijk dat wil. Verzoekt het college, • om eerst het draagvlak over een parkeerregime (betaald parkeren) te onderzoeken bij de bewoners in Den Haag Zuidwest en de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie K.2 Hart voor Den Haag Geen betaald parkeren in Zuidwest De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht (RIS313261). Constaterende dat, • dit bestemmingplan een ontwikkeling mogelijk maakt van ongeveer 305 woningen en er in deze ontwikkeling onvoldoende parkeerplaatsen voorzien zijn; • het college een parkeerregime (betaald parkeren) wil invoeren om de parkeerbehoefte met ten minste 70 parkeerplaatsen te verkleinen. Overwegende dat, • het gemiddelde inkomen per inwoner in de wijken Bouwlust en Vrederust (€ 19.500), Morgenstond (€ 21.000) en Moerwijk ( € 18.200) behoort tot de laagste van Den Haag. Van mening dat, • de bewoners in de wijken Bouwlust, Vrederust, Morgenstond en Moerwijk (Den Haag Zuidwest) niet zitten te wachten op een parkeerregime (betaald parkeren). Verzoekt het college, • om geen parkeerregime (betaald parkeren) in te voeren in Den Haag Zuidwest. 26

En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Allereerst wil ik de wethouder vragen of hij wil reageren op de inspraak van de heer Van der Toorn over de afstand van de nieuwbouw tot zijn woning en de mogelijke strijdigheid met de nota van uitgangspunten. Voorzitter. Om in te kunnen stemmen met een bestemmingsplan moet je ervan uit kunnen gaan dat het uitvoerbaar is en er geen onverantwoorde risico's mee gepaard gaan. Het bestemmingsplan dat we vandaag bespreken heeft geen eigen financiële onderbouwing. Hiervoor verwees de wethouder in de commissie naar het Projectdocument Dreven-Gaarden-Zichten. Wie dit dossier al langer volgt, weet dat mijn fractie grote bedenkingen had bij dit projectdocument, die in grote lijnen worden bevestigd in de deze week gepubliceerde conclusies van de raadscommissie Dreven, Gaarden en Zichten. Voorzitter. Ook voelt mijn fractie zich beslist niet senang bij het feit dat we dit bestemmingsplan vandaag behandelen, voordat we de bevindingen van die commissie hebben kunnen bespreken. Daarom roep ik de wethouder op om in ieder geval geen nieuwe privaatrechtelijke afspraken met Heijmans en Staedion te maken - denk aan deelovereenkomsten voor Steenzicht en Ruimzicht - voordat de raad heeft kunnen debatteren over de onderzoeken.

Hiertoe dien ik de volgende motie in met mevrouw Faïd van de Haagse Stadspartij en mevrouw Gerritsen van de Partij voor de Dieren. De motie verzoekt het college om in ieder geval totdat de beraadslaging in de raad over het voorstel van de voorbereidingscommissie raadsonderzoek Dreven, Gaarden en Zichten heeft plaatsgevonden geen privaatrechtelijke overeenkomsten met Staedion en Heijmans te tekenen die betrekking hebben op het project Dreven-Gaarden-Zichten. Mijn fractie hoopt dat we zo snel mogelijk over de bevindingen van de raadscommissie kunnen spreken, zodat ook duidelijk wordt hoe wij als raad de regie kunnen terugpakken. Dan over de sloop- en nieuwbouwplannen zelf. Hoewel het mijn fractie altijd zal blijven steken dat bestaande bewoners - velen zijn inmiddels al vertrokken - geen echte zeggenschap hebben gehad over de plannen, zien wij dat er bij deze plannen sprake is van een betaalbaar nieuwbouwprogramma. Maar de SP heeft ook altijd benadrukt dat betaalbaarheid niet enkel wordt bepaald door de huur. Het gaat hier om nieuwbouwcomplexen waar allerlei diensten aan verbonden zijn: binnentuinen die onderhouden en beheerd moeten worden en inpandige parkeerplekken, maar ook deelvervoer. Hier zullen bewoners ook voor moeten betalen, maar de vraag is nog hoeveel.

De afgelopen jaren zijn er allerlei moties ingediend om de kosten van deze services binnen de perken te houden, onder andere van de SP maar ook van D66, maar het probleem is dat hier nog geen reactie op is gekomen. De SP vindt het belangrijk dat het college recht doet aan de wensen van de raad. Daarom heb ik de motie Houd kosten voor huurders binnen de perken, waarvan het dictum luidt: verzoekt het college voor de complexen Steenzicht en Ruimzicht afspraken omtrent de servicekosten, de kosten van inpandige parkeerplekken en de kosten en voorwaarden van het deelvervoer te maken die recht doen aan de aangenomen voorstellen zoals de raad ze heeft aangenomen en zoals hierboven in de motie genoemd, de raad te informeren over de exacte uitwerking van deze afspraken en de wijze waarop rekening is gehouden met deze voorstellen. De motie wordt mede ingediend door mevrouw Gerritsen van de Partij voor de Dieren en de heer Icar van DENK. Voorzitter. Ik rond af. Over de informatievoorziening rondom het project Dreven-GaardenZichten aan de raad gaan we het binnenkort nog uitgebreid hebben, maar ook de informatievoorziening aan bewoners laat te wensen over.

Dat bleek ook uit de inspraak van de heer Van der Toorn in de commissie, die in een bewonersbijeenkomst allerlei plaatjes van groene gevels en daktuinen voorgespiegeld kreeg maar later werd geconfronteerd met een plan voor een vrij sober bouwblok. Dit bewust mooier presenteren van plannen komt natuurlijk vaker voor in vastgoedland, maar de SP vindt dat in communicatietrajecten die de gemeente zelf organiseert, zoals rond DrevenGaarden-Zichten, dit soort opsmuk niet thuishoort. Kom gewoon met het eerlijke plaatje. Daarom de volgende motie: verzoekt het college bij communicatietrajecten over nieuwbouw die de gemeente mede organiseert voortaan te werken met illustraties en referentiebeelden die zo veel mogelijk overeenkomen met de uiteindelijke bouwplannen, dus bijvoorbeeld geen afbeeldingen te gebruiken 27

van groene gevels of daktuinen als die geen onderdeel zijn van het plan, en de raad te informeren hoe dit wordt doorgevoerd in de verdere communicatie over het project Dreven, Gaarden en Zichten. De motie wordt mede ingediend door mevrouw Faïd en mevrouw Gerritsen. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Faïd en mevrouw Gerritsen, worden de volgende moties (K.3 SP en K.5 SP) ingediend:

Motie K.3 SP Het eerlijke plaatje De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht (RIS313261). Constaterende, dat: • bij de bespreking van het bestemmingsplan in de commissie Ruimte is gewezen op het feit dat er bij wijkbijeenkomsten over de bouwplannen maquettes zijn getoond die voorzien waren van daktuinen en er ook andere bouwprojecten als voorbeeld zijn getoond, die waren voorzien van gevelbeplanting; • in een nieuwsbrief over de daadwerkelijke bouwplannen in de Zichten van afgelopen juli een afbeelding is meegestuurd van een sober ogend gebouw zonder daktuinen of gevelbeplanting. Overwegende, dat: • het vaker voorkomt dat bij participatie over nieuwbouw beelden worden getoond die qua groen en uitstraling niet stroken met de uiteindelijke plannen; • omwonenden hierdoor het gevoel kunnen krijgen dat ze misleid zijn en dit zeker voorkomen moet worden bij communicatietrajecten waarin de gemeente een actieve rol speelt, zoals de campagne ‘Bouwen aan een betere buurt’ van Staedion, Heijmans en de gemeente die zich toespitst op de plannen voor de Dreven, Gaarden en Zichten.

Verzoekt het college: • bij communicatietrajecten over nieuwbouwplannen die de gemeente (mede) organiseert voortaan te werken met illustraties en referentiebeelden die zoveel mogelijk overeen komen met de uiteindelijke bouwplannen: dus bijvoorbeeld geen afbeeldingen te gebruiken van groene gevels of daktuinen als deze geen onderdeel zijn van het plan; • de raad te informeren hoe dit wordt doorgevoerd in de verdere communicatie over het project Dreven, Gaarden en Zichten. en gaat over tot de orde van de dag.

Motie K.5 SP Pas op de plaats met nieuwe overeenkomsten Staedion en Heijmans De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht (RIS313261). Constaterende, dat: • de raad op 7 november 2022 het Voorstel van de voorbereidingscommissie Dreven, Gaarden en Zichten heeft ontvangen (RIS313614), maar deze nog niet heeft kunnen behandelen in de commissievergadering of raadsvergadering; • de raad op uitdrukkelijk verzoek van het college vandaag al beslist over het bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht; • in het voorstel van de voorbereidingscommissie, op basis van het externe advies van NautaDutilh, staat dat het aannemelijk is dat de maatregelen in de buurten Dreven, Gaarden

28

• •

•

en Zichten ten aanzien van Heijmans en mogelijk zelfs ten aanzien van Staedion aan te merken zijn als staatssteun; in het voorstel eveneens staat de steunmaatregel niet ten uitvoer kan worden gebracht voordat de Europese Commissie (EC) bij beschikking heeft vastgesteld dat er geen sprake is van staatsteun of dat sprake is van verenigbare staatssteun; de voorbereidingscommissie, op basis van het externe advies van NautaDutilh ten aanzien van het Didam-arrest, bovendien aangeeft: ‘Daarnaast zou wenselijk zijn om te bezien of verstandig is om met de commerciële partij de samenwerkingsovereenkomst verder uit te voeren gezien de juridische risico’s die daarmee samenhangen’; het voorstel van de voorbereidingscommissie ten slotte ook vragen oproept over de financiële risico’s die gepaard gaan met het project en in hoeverre deze te rooskleurig zijn voorgespiegeld aan de raad.

Overwegende, dat: • het belangrijk is dat de raad grip kan uitoefenen op de risico’s die gepaard gaan met het project Dreven-Gaarden-Zichten; • het onder andere op grond van bovenstaande punten onwenselijk is dat het college nadere privaatrechtelijke samenwerkingsovereenkomsten met Staedion en Heijmans ondertekent voordat de gemeenteraad over de conclusies en aanbevelingen van voorbereidingscommissie Dreven-Gaarden-Zichten heeft kunnen debatteren. Verzoekt het college: • in ieder geval totdat de beraadslaging in de raad over het Voorstel van de voorbereidingscommissie raadsonderzoek Dreven, Gaarden en Zichten (RIS313614) heeft plaatsgevonden geen privaatrechtelijke overeenkomsten met Staedion en Heijmans te tekenen met betrekking tot het project Dreven-Gaarden-Zichten. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Gerritsen en de heer Icar, wordt de volgende motie (K.4 SP) ingediend:

Motie K.4 SP Houd kosten voor huurders binnen de perken De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 november 2022, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht (RIS313261). constaterende, dat: • het nog onduidelijk is wat de hoogte van de servicekosten zal zijn van de nieuw te bouwen en renoveren wooncomplexen, bijvoorbeeld voor het beheer en onderhoud van de binnentuinen, en dit eveneens geldt voor de kosten van de inpandige parkeerplekken aan het Steenzicht; • het ook nog onduidelijk is hoeveel bewoners zullen betalen voor het deelvervoer en wat de voorwaarden hiervoor zullen zijn, terwijl dit plan in grote mate leunt op deelvervoer als alternatief voor eigen autobezit. overwegende, dat: • de raad bij de behandeling van het Projectdocument Dreven, Gaarden en Zichten op 9 november 2021 het amendement ‘Houd servicekosten binnen de perken’ heeft aangenomen; • de raad bij de behandeling van de Nota Parkeernormen op 7 oktober 2021 de motie ‘Garandeer toegankelijkheid deelconcepten’ heeft aangenomen, maar deze tot op heden niet nog is afgedaan;

29

• •

de raad bij de behandeling van de Parkeerstrategie 2021 op 15 juli 2021 de motie ‘Betaalbare inpandige parkeerplekken bij geplande (sociale) huur en (sociale) koopwoningen’ is aangenomen, maar deze tot op heden nog niet is afgedaan; de raad dus nog niet weet hoe het college concreet uitvoering gaat geven aan deze voorstellen maar deze wel zeer relevant zijn voor de toekomstige bewoners van Steenzicht en Ruimzicht, die in grote mate tot de sociale doelgroep behoren.

verzoekt het college: • voor de complexen Steenzicht en Ruimzicht afspraken omtrent de servicekosten, de kosten van een inpandige parkeerplek en de kosten en voorwaarden voor het deelvervoer te maken die recht doen aan de aangenomen voorstellen van de raad zoals hierboven genoemd; • de raad te informeren over de exacte uitwerking van de afspraken en de wijze waarop rekening is gehouden met deze voorstellen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Nur Icar (DENK). Voorzitter. Om met de deur in huis te vallen: ik wil graag dat de wethouder ingaat op de financiële en juridische risico's van dit project, zoals eerder ook aangegeven is door mevrouw Arp. Ik vind het ook frappant dat we eigenlijk de uitkomst van dit debat al weten. Er werd net om uitstel gevraagd en dat is uiteindelijk van tafel geveegd, terwijl ik de reden voor uitstel best wel gegrond vond. En als ik zie dat het zo makkelijk weggeschoven wordt, vraag ik me toch af waarom wij hier dan nog zijn. Voorzitter. De raad heeft gevraagd om een vooronderzoek om de risico's bij de realisatie te kunnen inschatten. Het college wil het door de raad gevraagde vooronderzoek pas uitvoeren en aan de raad aanbieden na vaststelling van dit bestemmingsplan. Dit is het bewandelen van de omgekeerde route.

Waarom draait het college dit om? Ik ben benieuwd naar de beantwoording daarvan. We zien in de plannen van het college dat voornamelijk Steenzicht zo herontwikkeld wordt dat het met een grote verdichtingsopgave wordt geconfronteerd, en dat dit ten koste zal gaan van het groen. Enerzijds wordt beoogd om de groenstructuur te versterken en anderzijds om de openbare ruimte te vergroenen. We vragen ons af of dit überhaupt in de praktijk wel haalbaar is, aangezien er terechte zorgen zijn omdat bij grote bouwprojecten het reeds bestaande groen meestal zwaar onder druk kan komen te staan of grotendeels verdwijnt. Tevens valt het mij op dat er meer projecten zullen verschijnen waarbij de verdichting een issue wordt. Ik wil graag dat de wethouder hierop ingaat, want ik las laatst ook dat er plannen zijn om in de toekomst Megastores om te zetten naar woningen. Hoe kijkt de wethouder aan tegen het feit dat die verdichting in bepaalde gebieden ervoor gaat zorgen dat de leefbaarheid enorm achteruitgaat? Verder begrijpt mijn fractie niet waarom het college constant het autogebruik wil terugdringen. Ik las in het stuk: mensen krijgen dan immers de kans om in de eigen buurt werk te vinden zonder dat ze daar met de auto heen hoeven. De wijze waarop dit college bezig is met het opdringen van een anti-autobeleid aan Hagenaars blijft mij verbazen.

Waarom wil het niet doordringen dat veel Hagenaars of Haagse gezinnen gewoon een auto nodig hebben? Dat is een basisbehoefte voor sommigen, hoe gek dat ook kan klinken voor de partijen in het college. Tevens worden er ongefundeerde aannames gedaan, alsof alle mensen die in Zuidwest werken, daar ook wonen en alsof de Hagenaars die in Zuidwest wonen, daar ook daadwerkelijk willen werken. Ik ben benieuwd waar dit op gebaseerd is en ik vraag ook om een beantwoording daarop. Het is niet aan VVD, CDA, Partij van de Arbeid, D66 en GroenLinks om te bepalen welk vervoermiddel Hagenaars gebruiken of nodig hebben. Ik verzoek jullie toch echt met klem om daarvan af te stappen. Verder maken wij ons zorgen over het feit dat na de definitieve herinrichting van de openbare ruimte de hoeveelheid parkeerplaatsen zal afnemen. Hoeveel parkeerplekken zullen er verdwijnen in absolute zin? Kan het college aangeven of er al onderzoek is gedaan naar de gevolgen voor de toekomstige parkeerdruk in de wijk? En op basis waarvan heeft het college het standpunt ingenomen dat nieuwe bewoners van Steenzicht binnen het bouwblok op eigen terrein moeten parkeren en niet in aanmerking zullen komen voor een gemeentelijke parkeervergunning? We weten allemaal dat een 30

eigen parkeerplek op eigen terrein veel duurder is dan een gemeentelijke parkeervergunning, en de meeste mensen die in een sociale huurwoning wonen, hebben het al niet breed. Collega Dubbelaar gaf het net ook aan: het is niet echt de rijkste wijk van Den Haag. Waarom moeten ze dan opgezadeld worden met extra kosten? Wat ons betreft is dit onrechtvaardig. Dit roept dan ook vragen op met betrekking tot het Haagse POET-beleid. Wordt het niet eens tijd om heel dat POET-beleid hier in de raad te bespreken en eventueel te herzien? Hoe kijkt het college hiertegen aan? Ik rond af. Wij vragen ons ook af op welke wijze er in dit ontwerpbestemmingsplan rekening is gehouden met een toename van het ov-gebruik en de vraag naar ov. Op welke wijze wil dit college in dit gebied investeren in het ov en de benodigde infrastructuur? De plannen en de realisatie ervan mogen namelijk niet leiden tot vervoersarmoede. Verder ben ik benieuwd naar de visie van het college op het volgende. Als wij een anti-autobeleid doordrukken, wat voor alternatief hebben we dan voor de bewoners? Ik wil daar gewoon echt een serieuze reactie op. Isabel Bos (GroenLinks). Voorzitter. De bewoners van Steenzicht en Ruimzicht verdienen een fijne, gezonde woning, waarin zij binnen hun budget fijn kunnen wonen.

Mijn fractie is daarom blij met dit bestemmingsplan, dat voor de nodige renovatie en bouw van woningen zorgt, waarvan 60% in de sociale sector valt. Dit zijn woningen die hard nodig zijn gezien de huidige wachtlijsten en de crisis, die woningzoekenden zo hard raakt. Daarnaast is mijn fractie blij met de levendige plint in het Ruimzicht, waar maatschappelijke functies en buurtfuncties straks hun plek kunnen vinden. Ook zijn er bij dit plan al goede stappen gezet op het gebied van participatie met de buurt en in het bijzonder, tot mijn vreugde, kinderparticipatie. Hopelijk kan dit plan daarmee als een voorbeeld dienen voor de verdere ontwikkelingen in de Dreven, Gaarden en Zichten. Ik heb één vraag richting de wethouder. We hebben zonet de inspreker van de AVN gehoord over het groen in het gebied, en in het bijzonder de binnentuinen en de groene waarde daarvan. Daar zou ik graag een reactie op willen krijgen. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Meer betaalbare woningen in een fijne buurt zijn hard nodig. En juist ook in Zuidwest zit die potentie. Mijn fractie ziet de ontwikkelingen in Zuidwest positief in en hoopt ook dat we het tijdpad halen en wellicht zelfs zouden kunnen versnellen, omdat veel starters en gezinnen staan te springen om betaalbare en fatsoenlijke woningen. In Steenzicht en Ruimzicht zijn de eerste stappen gezet.

Daar zijn bewoners verhuisd en moeten de handen nu echt uit de mouwen om dit gebied te laten leven. Dat maar liefst 60% van de woningen sociaal is, maakt mijn fractie blij. Het project is complex, groot en ingrijpend en daarom is zorgvuldigheid maar ook snelheid belangrijk. Daarom is er steun vanuit mijn fractie voor het voorliggende bestemmingsplan. Verder hebben wij nog twee vragen. In de commissie heeft het college toegezegd om voordat de bouw echt begint extra te handhaven op overlast en eventuele verloedering in het gebied. Nogmaals dank voor die toezegging. Mijn fractie vraagt zich echter nog wel af of er meer kansen zouden kunnen liggen in dit gebied in de tussenperiode. Kan bijvoorbeeld met bewoners en maatschappelijke organisaties een tijdelijke buurtfunctie verder worden uitgebouwd, bijvoorbeeld in de binnentuintjes of in de nog bestaande plint? Graag een reflectie van het college. Lesley Arp (SP). De heer Ahraui geeft aan dat snelheid belangrijk is voor hem, maar zorgvuldigheid ook. Kijk, ik heb niet de illusie dat coalitiepartijen tegen het bestemmingsplan gaan stemmen. Ik ben ervan overtuigd dat de coalitie voor het bestemmingsplan gaat stemmen, dus ik ga niet proberen om de heer Ahraui op andere gedachten te brengen. Maar neem het tekenen van een deelovereenkomst, waarin het bijvoorbeeld gaat om een gronduitgifte en risico's.

Zou de heer Ahraui het verstandig vinden als het college daartoe overgaat voordat we de onderzoeksbevindingen van de onderzoekscommissie Dreven, Gaarden, Zichten hebben besproken? Samir Ahraui (PvdA). Mevrouw Arp kent ook het standpunt van de Partij van de Arbeid daarin. Wij zien op dit moment de ernst en de noodzaak voor meer betaalbare woningen als hoog. Wat ons betreft zouden we zo snel mogelijk betaalbare woningen moeten creëren. We zouden zelfs liever versnellen dan onnodig vertragen.

31

Lesley Arp (SP). Dit is niet helemaal een antwoord op mijn vraag, want we hebben het over het vaststellen van een bestemmingsplan. We hebben het nu over het publiekrechtelijke kader. Waarschijnlijk gaat de coalitie dat doen. Maar je hebt ook privaatrechtelijke afspraken, bijvoorbeeld over de uitgifte van grond. Voor welke prijs doe je dat en hoe verdeel je de risico's tussen gemeente, Staedion en Heijmans? En dat raakt volgens mij precies het onderzoek, dat we nog niet hebben kunnen bespreken. Vindt de heer Ahraui dat de wethouder de vrijheid moet hebben om dat soort afspraken te maken voordat we over dat onderzoek hebben kunnen spreken? Samir Ahraui (PvdA). We hebben dit bestemmingsplan al meerdere malen met elkaar besproken. Daarbij hebben we de mogelijkheid gehad om technische vragen te stellen. We hebben in de commissie de afgelopen keer ook het college bevraagd over de processtappen die tot nu toe nodig zijn. Mijn fractie ziet geen aanleiding om op dit moment het project onnodig te vertragen. Volgens mij kunnen we met dit bestemmingsplan gewoon door. En ten aanzien van de risico's die mevrouw Arp hier schetst heeft het college natuurlijk al meerdere malen aangegeven daar scherp op te zijn en die mee te nemen in het vervolg.

Volgens mij spreken wij over twee, drie weken over dat vooronderzoek, maar dat geeft tegelijkertijd voor mijn fractie nog niet direct aanleiding om dit bestemmingsplan op een ander moment te bespreken. Lesley Arp (SP). Ik vind het grappig; we lijken elkaar niet te verstaan. Ik zou het althans grappig vinden als het niet over zulke serieuze risico's zou gaan. Mijn vraag gaat niet over het bestemmingsplan. Die gaat over het sluiten van een deelovereenkomst, waarmee je de risico's verdeelt en waarmee je bepaalt voor welke prijs de grond wordt uitgegeven. De reden waarom ik me daar zorgen over maak en er een motie op heb ingediend, is dat de vraag natuurlijk is wanneer je overgaat tot het verlenen van staatssteun. Ik denk dat het tekenen van zo'n deelovereenkomst zo'n moment zou kunnen zijn. Daar wil ik het goed met de wethouder over hebben voordat hij zoiets gaat doen. Ik ben dus benieuwd als het gaat om de deelovereenkomst, niet het bestemmingsplan. Zou de heer Ahraui daarop willen reageren? Samir Ahraui (PvdA). Voor mij is het makkelijkste antwoord dat elk groot project risico's kent, zowel financieel als juridisch. Ik ga ervan uit dat het college bij alle projecten die het aangaat de maximale maatregelen neemt om risico's te verkleinen of te voorkomen. Dat is ook wat ik het college eerder heb horen zeggen. U heeft daar net in uw eigen bijdrage ook vragen over gesteld.

Ik heb er vertrouwen in dat het college die risico's op dit moment voldoende in zicht heeft. We weten dat er nog meerdere momenten zullen komen, speciale ijkmomenten, ook naar aanleiding van de realisatie van deze woningen in Steenzicht en Ruimzicht, waarin die risico's nog behandeld worden. Volgens mij is het college hier nog steeds mee bezig. Op het moment dat er aanleiding is om daar andere afwegingen in te maken, zullen we dat in dit huis weer van het college horen en zullen we er een ander debat over voeren. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik vroeg me af of de heer Ahraui het onderzoeksrapport al heeft gelezen dat nu voorligt. De voorzitter. Het ligt niet voor, hè. Maar goed, ik begrijp wat u bedoelt. Samir Ahraui (PvdA). Dat onderzoeksrapport hebben we eerder deze week gelezen, natuurlijk. Ik heb de oplegger die we vanuit de voorbereidingscommissie hebben gekregen aandachtig bestudeerd, maar neemt u het mij niet kwalijk dat ik de onderliggende onderzoeken zelf ook wil lezen. Volgens mij hebben we daar over twee, drie weken een uitgebreid debat over en dan zult u mijn reflectie daarop horen. Leonie Gerritsen (PvdD).

Maar is de heer Ahraui het dan niet met me eens dat het zorgvuldiger zou zijn om dat onderzoek, dat natuurlijk veel tijd en moeite heeft gekost en dat zijn weerslag heeft op dit plan maar ook op de deelovereenkomsten, mee te nemen en te bespreken voordat we hier tot beslissingen overgaan?

32

Samir Ahraui (PvdA). Mijn fractie is van mening dat het juist onzorgvuldig zou zijn om op dit moment onnodig te vertragen, gezien het kritische tijdpad en gezien de rijksmiddelen die we eventueel zouden kunnen dreigen te missen. Er zijn binnenkort nog voldoende momenten om over deze risico's in heel Dreven, Gaarden en Zichten te spreken. Daar heeft de voorbereidingscommissie namelijk onderzoek naar gedaan. Dat was niet specifiek alleen naar dit deelproject. Onnodige vertraging is voor mijn fractie dus juist een risico dat we op dit moment willen voorkomen. Sebastian Kruis (PVV). De heer Ahraui is toch raadslid en geen stromannetje van het college? Omwille van de tijd, zegt hij, maar het is toch niet de taak van een raadslid om een soort van tijdsdruk te voelen om snel met dingen in te stemmen zonder dat we er goed over hebben gesproken? Dat zou de wethouder misschien moeten zeggen: ik voel haast. Maar het is toch helemaal niet aan meneer Ahraui om te doen alsof hij een soort van haast voelt? Samir Ahraui (PvdA). Ik ben raadslid omdat ik er mede voor wil zorgen dat we voldoende betaalbare woningen in de stad hebben. Als ik alle schrijnende verhalen hoor over mensen die op dit moment zitten te wachten, heb ik deze 300 woningen liever in januari gerealiseerd dan dat pas in september de schop erin gaat.

Zoals ik net in mijn bijdrage al heb gezegd, wil ik liever dat we met dit soort projecten versnellen dan vertragen. Dat is waar ik het college op aanspreek en dat is mijn rol als raadslid. Sebastian Kruis (PVV). Ja, maar soms gaat snelheid ten koste van zorgvuldigheid. We hebben nu het vooronderzoek gezien van de commissie. Het lijkt ons goed om daar even goed over te spreken, ook in relatie tot bijvoorbeeld dit project. Anders is het straks achteraf pleisters plakken op open wonden. Als meneer Ahraui had willen besturen, had hij in het college moeten gaan zitten. Dat had misschien sowieso gekund in het kader van het diversiteitsbeleid van de Partij van de Arbeid, maar los daarvan is het gewoon aan u … De voorzitter. Kom op. Sebastian Kruis (PVV). … om te controleren. En dat is dit niet. Dit is aanjagen en snel iets erdoorheen werken. De voorzitter. Kom op. Gaat uw gang, meneer Ahraui. Samir Ahraui (PvdA). Volgens mij is de heer Kruis niet degene die ik hier vertegenwoordig en die mij moet uitleggen hoe ik mijn raadswerk moet invullen. Ik heb geen vraag gehoord. De voorzitter. Meneer Kruis ten slotte, laatste keer. Sebastian Kruis (PVV). Dat zou op zich misschien niet heel verkeerd zijn voor de heer Ahraui, maar dat staat los daarvan. Ik zit hier wel als controleur van het college en niet als een soort stromannetje.

Ik vind dat de heer Ahraui zichzelf en zijn rol als raadslid nu eigenlijk te klein maakt. Hoe vindt meneer Ahraui het dan dat alle coalitiepartijen zeggen dat we het vandaag moeten bespreken en dat alle oppositiepartijen zeggen dat ze het even willen uitstellen? Samir Ahraui (PvdA). Volgens mij is het in dit huis de gewoonte dat we van mening kunnen verschillen. Ik nodig de heer Kruis uit, en dat is ook niet nieuw, om een keer met ons mee te denken en zich ook eens achter een voorstel van het college te scharen. De voorzitter. Dank u wel. Mevrouw Gerritsen, heeft u iets nieuws? U heeft nog wel één beurtje hoor, maar … U heeft een nieuw punt. Gaat uw gang. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik zat even te kauwen op de woorden van de heer Ahraui. De PvdA wil geen onnodig risico nemen op vertraging. Ik denk dat we het er allemaal wel mee eens zijn dat we geen onnódige risico's willen nemen. Maar nódige risico's zijn een ander verhaal. Heel snel instemmen zonder zorgvuldige beoordeling heeft juist grotere financiële en juridische risico. Denk aan stikstof, de 33

staatssteunimplicaties en de stijging van de bouwprijzen. Die worden nu niet meegenomen, en die twee à drie weken die essentieel zijn om dat kritische tijdpad te doorlopen rondom de Woningbouwimpuls, zullen echt geen grote vertraging oplopen. Maar als straks blijkt dat er bijvoorbeeld geen economische haalbaarheid bereikt kan worden, heb je écht vertraging. Dus als we nu een klein stapje terug nemen en gewoon even die twee, drie weken extra pakken om het zorgvuldig te doen, hebben we daar op de lange termijn echt belang bij. Samir Ahraui (PvdA). Ik heb geen vraag gehoord. Mijn antwoord wordt ook niet anders dan wat ik eerder al gesteld heb. De voorzitter. Dat was het? Nee? Gaat uw gang. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Mijn laatste vraag. Het project Steenzicht en Ruimzicht kent een vrij kritisch tijdpad met belangrijke deadlines. In hoeverre treft het college voorbereidende maatregelen om vertraging te voorkomen en ervoor te zorgen dat we in de zomer echt kunnen beginnen met bouwen? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Mijn moties zijn rondgestuurd. Ik heb mijn moties net ingediend en toegelicht. Misschien zou meneer Ahraui namens de Partij van de Arbeid daar een korte reflectie op kunnen geven. Samir Ahraui (PvdA). Volgens mij gaat het college die moties zo appreciëren. Ik ben daar ook benieuwd naar.

U heeft uw moties net pas formeel ingediend en u ziet, denk ik, later vandaag wat mijn fractie van uw moties vindt. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Maar de Partij van de Arbeid heeft toch wel een mening over het naar binnen schuiven van het betaald parkeren in deze wijken? Hoe kijkt meneer Ahraui daarnaar? Samir Ahraui (PvdA). Mijn partij heeft altijd een mening over de dingen die hier in de stad gebeuren. Als u ons verkiezingsprogramma zou lezen, zou u zien dat we hier niet iets anders doen dan mijn partij zou willen. De voorzitter. Ten slotte, meneer Dubbelaar. Laatste keer. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik mis een goed antwoord. Ik denk dat het voor de kijkers thuis heel belangrijk is om te weten of de Partij van de Arbeid het socialisme heeft losgelaten: mensen met weinig inkomen kunnen het vergeten; het groene evangelie is wat we verkondigen dus wij gaan betaald parkeren in Zuidwest erdoorheen rammen. Klopt dat? Samir Ahraui (PvdA). U kent het standpunt van mijn partij over betaald parkeren. Mijn partij roept al langer dat we betaald parkeren moeten invoeren in de héle stad, juist omdat de schaarse ruimte op een goede manier verdeeld moet worden. Maar neemt u het me ook niet kwalijk dat ik liever heb dat mensen straks in goed geïsoleerde, minder tochtige woningen leven, waardoor ze ook heel veel geld kunnen besparen.