RIS313702 Notulen van de raad van 20 oktober 2022

Daarmee hoeft het hele agendapunt helemaal niet van de agenda, wat door de heer Barker werd gesuggereerd. De voorzitter. Nee, oké, maar daar staat ook 'apart beraadslagen'. U heeft heel veel geduld gehad. Ik heb het ook gelezen. Dat lees ik nu zo dat u bij het punt van orde voorstelt om op een ander moment of apart erover te beraadslagen. Dat is natuurlijk toch weer iets anders dan nu te zeggen dat het niet mag. Daar zit dus mijn aarzeling, want anders ga ik met u mee. Marieke van Doorn (D66). Als u net iets verder leest, staat er: 'het afzonderlijk beraadslagen en/of besluiten over onderdelen van voorstellen, moties, amendementen en onderwerpen'. Dat is het hele lid d. Het kan dus ook gaan over besluiten over moties. De voorzitter. Ik vind het niet klip-en-klaar. Ik wil best nu over uw punt van orde gaan stemmen, maar dan is het nog steeds de vraag of dit nou echt een bevredigende oplossing oplevert. Ik kan de motie niet buiten de orde verklaren. Dat kan ik niet doen. Dat zou ik doen, hoor, maar dat kan ik nu niet doen. Ik heb het verzoek gedaan, gewoon om praktische redenen, om het op 2 november te doen. U vraagt nu, als punt van orde, om dat als raad te doen. Ik vrees dat dat niet tot een goed einde leidt. Maar laat ik het in bespreking geven. Ik ken uw punt. U zegt op grond van 21d: nu niet en apart beraadslagen de volgende keer. Ik ga de lijst met fracties af.

Ik kijk naar de VVD. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. Ik ben het geheel eens met mijn collega van D66 dat dit niet bij de orde van dit agendapunt zou passen. Ik laat mij echter overtuigen door de opmerking van de burgemeester over de prettige afronding van dit debat. De voorzitter. Dus dan doen we het vandaag. Lesley Arp (SP). Tegen het ordevoorstel; we kunnen gewoon tegen de moties stemmen als we het er niet mee eens zijn. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik ben voor het ordevoorstel. Dan hadden we het eerst fatsoenlijk in de commissie moeten bespreken of als initiatiefvoorstel moeten indienen. Fatima Faïd (HSP). Ik ben voor het ordevoorstel. Judith Klokkenburg (CU/SGP). Tegen, het staat een ieder vrij moties in te dienen. Ik zou wel collega's willen oproepen iets minder creatief om te gaan met moties bij agendapunten. De voorzitter. Dat zien ze als compliment, vrees ik. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. Alhoewel ik inhoudelijk wel het punt van D66 snap, ben ik genoodzaakt om op dit moment tegen het ordevoorstel te stemmen. Nur Icar (DENK). Voorzitter. Wij zijn zeker tegen het ordevoorstel. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Ook mijn fractie is voor het ordevoorstel. Op deze manier hadden we wellicht ook het debat anders voorbereid en waren we wellicht zelf ook met moties gekomen over bredere grenscorrecties. Dat heeft mijn partij nu niet kunnen doen.

Dus we zijn voor het ordevoorstel. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Ik was wel benieuwd waar de PvdA nog meer gebied wil annexeren! Wij zijn tegen, omdat je altijd op een onderwerp een motie zou moeten kunnen indienen. Uiteraard was het mooi geweest als het eerst in de commissie Bestuur was besproken, wat ook een mogelijkheid was geweest. Het was ook mooi geweest als we het zorgvuldig hadden kunnen behandelen. Maar het lijkt me een fundamenteel recht van een raadslid om een motie in te dienen.

19

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Uiteraard tegen, en het wordt een hellend vlak als we gewoon moties buiten de orde gaan verklaren die ons niet welgevallig zijn. De heer Guernaoui heeft het in de commissie ingebracht. In dat frame gaan we dus ook niet mee, want hij heeft het gewoon in de commissie Bestuur ingebracht. De voorzitter. Het is niet behandeld. Sebastian Kruis (PVV). Ik zie met lede ogen aan hoe de democratie verder om zeep wordt geholpen door D66, onder invloed van de heer Assad in het bijzonder. Vervolgens wil ik ook wel opmerken dat ik ook wel constateer dat het Hart voor Den Haag echt geen klap uitmaakt of de motie wordt aangenomen, anders zou je wel zoeken naar een manier om zo veel mogelijk steun ervoor te vergaren. Nu is blijkbaar de motie indienen een groter doel dan uiteindelijk je doelstellingen realiseren. Dan weten de mensen dat ook weer. De voorzitter. Het ordevoorstel is verworpen. De heer Guernaoui zet zijn betoog voort. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Dat was dus mijn verhaal. Ik hoop op veel steun voor deze moties. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Heel veel chaos en verwarring; op zich vaar ik altijd wel bij zo'n situatie.

Ik schrok wel even toen u zojuist uw burgemeestersketting afdeed, want ik dacht: o jee, is dat dan het moment waar ik mijn hele leven op voorbereid ben, dat de burgemeestersketting inclusief de stad symbolisch aan mij wordt overgedragen? Want ik dacht even dat u het bijltje erbij neer zou gooien door alle consternatie. De voorzitter. Niets menselijks is mij vreemd. Ik mag mij ook even terugtrekken voor een sanitaire stop. Sebastian Kruis (PVV). Absoluut, maar ik wil alsnog gezegd hebben dat ik altijd klaar ben voor dat moment. De voorzitter. Dit is nou echt buiten de orde. Gaat uw gang. Sebastian Kruis (PVV). We spreken vandaag over de grenscorrectie van zo ongeveer alles wat een grens heeft, blijkbaar. Ik ben het niet eens met de motie die de heer Guernaoui heeft ingediend, want ik vind dat de Woonagenda van de gemeente Den Haag slechter is voor Den Haag dan die van Wassenaar. Enkel om die reden zou ik liever hebben dat dit grondgebied in handen blijft van de gemeente Wassenaar. Ik heb deze gemeente, dit college minder hoog zitten dan dat van Wassenaar. Tegelijkertijd, als we het nu toch hebben over andere gebieden, heb ik voor de vervolgbehandeling van dit thema ook nog wel twee mooie wijken in de aanbieding voor de hoogste bieder. Daar zullen we een voorstel voor concipiëren. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter.

Het CDA hecht altijd heel veel waarde aan het ordentelijk en inhoudelijk voeren van een debat, zeker als het gaat om de grenscorrectie in Wassenaar. Cees Pluimgraaff heeft ver voor de verkiezingscampagne het onderwerp op de agenda gezet en hier inhoudelijke voorstellen voor gedaan in deze raad. Daarom heeft het CDA ook een debat in de commissie Ruimte aangevraagd. Het verbaasde ons dan ook dat dit onderwerp door een haakje in de commissie Bestuur nu aan de orde is gesteld. Een goedkoop en populistisch vingertje, wat mij betreft, om dit naar een ander te verwijzen. Gezien de geluiden in deze raad willen we dan ook straks onze verantwoordelijkheid nemen. Wij hechten er waarde aan om dit onderwerp zorgvuldig te bespreken en besluiten dan ook om geen motie in stemming te brengen. Wij geven de voorkeur aan een inhoudelijke bespreking in de commissie Ruimte. Daarom steunen we op dit moment ook geen moties van Hart voor Den Haag. Die horen niet bij dit onderwerp thuis.

20

Sebastian Kruis (PVV). Dit is dan toch wel weer heel erg zwak van het CDA, want dit is ontstaan doordat het CDA insisteerde dat dit allemaal vandaag zou worden behandeld. Nu, onder druk van de publieke opinie, of in ieder geval die hier in de zaal, zakt het CDA door de knieën en trekt het terug wat ze allemaal van plan was. Bedenk dat volgende keer eerder, als het kan. Hinke de Groot (CDA). Het CDA heeft dit onderwerp niet geagendeerd. Dat is een andere partij geweest. Sterker nog, wij hebben al een tijd geleden het onderwerp van het ANWB-terrein geagendeerd bij de commissie Ruimte. Daar gaan we ons ook verder inzetten hiervoor. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Mevrouw De Groot, heeft u vanochtend De Telegraaf gelezen? Staat u nog achter de woorden in De Telegraaf dat u vandaag een motie indient? Hinke de Groot (CDA). Wij vinden dat we het gesprek moeten aangaan over het ANWB-terrein en de grenscorrectie. Wij hebben ons daar de afgelopen jaren voor ingezet. Het standpunt moge duidelijk zijn, want vanaf de plannen van Wassenaar in 2020 heeft mijn voorganger, Cees Pluimgraaff, zich daarvoor ingezet. Maar ik vind ook dat wij het debat hier ordentelijk moeten voeren. Er zijn meerdere geluiden hier in de raad. Wij vinden dat we het over twee weken nog steeds goed kunnen behandelen. Onze motie dienen we dan ook niet in, maar houden we aan tot dat moment.

Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Maar staat u wel achter uw verkiezingsprogramma? Want in uw verkiezingsprogramma staat duidelijk dat u die grenscorrectie wilt. Inderdaad, de heer Pluimgraaff kwam er toen mee. Dat heeft u, of uw politiek leider, ook in het debat gezegd. Wat in uw motie staat, komt dus geheel overeen met wat uw partij zegt. Vandaag kunt u dat realiseren en er een meerderheid achter krijgen - want blijkbaar is dat tijdens de coalitieonderhandelingen niet gelukt - om te zorgen dat die grenscorrectie er komt, en dan trekt u de motie in. Dat is toch heel raar? Hinke de Groot (CDA). Het CDA staat nog volledig achter het standpunt. Het standpunt is ook niet gewijzigd. Vandaag wordt een haakje van commissie Bestuur over Rijswijk aangehaald om dit in te dienen. Daar zijn kritische geluiden over. Juist omdat wij dit voor elkaar willen krijgen, willen we het zorgvuldig behandelen en juist zorgen dat we een goed debat hebben over dit voor ons belangrijke onderwerp. We zullen er dan alsnog voor pleiten bij de vergadering die daarvoor gepland staat. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dus u zegt eigenlijk dat uw motie onzorgvuldig is? Dat is wat u nu zegt. U heeft zaterdag al een motie rondgestuurd. Die heeft u daarna gewijzigd. Die heeft u met allerlei partijen, denk ik, afgestemd. Het staat ook in De Telegraaf.

Dat is een belofte aan heel Den Haag en aan uw kiezers. Nu zegt u opeens dat uw eigen motie, uw eigen procedure onzorgvuldig is. Dat is toch wel heel raar. Hinke de Groot (CDA). Ik vind het onzorgvuldig en niet bij het debat horen om de motie nu in te dienen. Daarom dien ik die nu niet in. Robert Barker (PvdD). Ik moet zeggen dat dit mij wel verbaast. We hebben het in het fractievoorzittersoverleg ook over dit onderwerp gehad. Daar hebben we het ook gehad over of dit wel of niet binnen de orde van de vergadering past. Toen wist de CDA-fractie dus ook al dat het gevoelig lag. Toen is toch deze motie meermaals rondgestuurd. Ik vind het heel gek dat het nu opeens onzorgvuldig is, maar dat dit maandag, dinsdag, woensdag niet het geval was. Wat is er in die tijd veranderd? Is het alleen maar door druk van coalitiepartijen dat nu het besef komt dat we het nu toch niet moeten behandelen? Hinke de Groot (CDA). Ons standpunt is niet veranderd. Volgens mij is het ook zo dat een motie pas is ingediend wanneer die is ingediend. Wij kiezen er nu voor om die nu niet in te dienen. Dat is aan ons.

21

Sebastian Kruis (PVV). Ik vind het toch slecht voor het aanzien van de politiek. Het wordt met veel bombarie in de krant aangekondigd. Mensen zitten nu thuis voor de televisie. Wat is uw boodschap aan de mensen die vanochtend De Telegraaf opensloegen? Hinke de Groot (CDA). Die is heel simpel. Dat is dat wij ons vanaf het begin hebben ingezet voor een goede aanpak bij het ANWB-terrein, dat wij juist willen dat we dat goed behandelen en juist willen kijken of er een meerderheid is om daar verbetering in aan te brengen. Dat is juist de reden dat wij de motie nu niet indienen, maar er een goed debat over willen voeren. Dat doen we op 2 november. Dat debat heeft het CDA ook al veel eerder aangevraagd. Dat is niks nieuws. Sebastian Kruis (PVV). Al die argumenten die u net aanhaalde, stonden vanochtend juist niet genoemd in De Telegraaf. U zei dat u die motie vanavond ging indienen. Misschien moet u dan de lezers van De Telegraaf uw excuses aanbieden, van: ik heb onzin gekletst, ik lijk wel een politicus, niets wat ik zei, klopte, en ik deed het alleen maar voor de bühne. Hinke de Groot (CDA). Verantwoording leg ik af aan de inwoners, ook aan de inwoners van Benoordenhout. Ik wil het beste voor de inwoners, voor dat gebied. Dat is juist de reden waarom ik deze motie nu niet ga indienen en het maximale ga halen uit het debat dat gepland staat. Wethouder Van Asten (D66). Beste raad.

Het college heeft moeite met deze procedure. Ik constateer dat er moties worden ingediend naar aanleiding van een agendapunt waar in deze raad niet over is gesproken. Het is direct doorgestuurd naar de raad. Dat doen geen recht aan zoiets precairs als de relaties met onze buurgemeenten. Daarnaast heeft de inhoud van de motie oprecht geen inhoudelijke relatie met het collegevoorstel inzake de Herindelingsregeling voor het terugbrengen van de voormalige grens gemeente Den Haag - gemeente Rijswijk. Overigens: zo laten we zien aan Rijswijk dat we een goede buur zijn, zoals de heer Guernaoui dat noemde. Ik ben benieuwd hoe hij dat zou noemen ten opzichte van Wassenaar, waarvan hij een stuk grond wil inpikken. Wat laten we dan zien? Zijn we dan een goede buur? Dan kom ik bij de inhoud van de motie. Als gemeente Den Haag koesteren we de regionale samenwerking. Niet alleen is een goede buur beter dan een verre vriend, we trekken in tal van ingewikkelde opgaven nauw op met onze buurgemeenten: Rijswijk, Leidschendam-Voorburg, Wassenaar. We hebben elkaar nodig en we stemmen zo veel mogelijk af op de projecten die we samen doen, indachtig het beste belang van onze inwoners. Het is dan ook vanuit die gedachte dat we de gemeente Rijswijk tegemoet willen komen om de voormalige grens terug te brengen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag).

Hoor ik nou goed dat het standpunt van het college is dat het college geen grenscorrectie met Wassenaar wil met betrekking tot het ANWB-terrein? Wethouder Van Asten (D66). Dat klopt. Het college wil geen grenscorrectie met de gemeente Wassenaar. Het komt namelijk neer op een stukje Wassenaar inpikken, een stuk grond annexeren. Dat is niet onze opvatting van een goede samenwerking of een weloverwogen aanpak. Daarbij is het ook nog een illusie te denken dat dit iets verandert aan de plannen die op dit moment in de maak zijn bij de gemeente Wassenaar. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Helder. Dus tenzij de raad ingrijpt en het college verzoekt om alsnog met die grenscorrectie aan de slag te gaan, gaat het college helemaal niets doen met betrekking tot het ANWB-terrein? Wethouder Van Asten (D66). Wij zijn in vol overleg met de gemeente Wassenaar om ervoor te zorgen dat dit stuk van Wassenaar op een zo goed mogelijke wijze, ook voor de inwoners van Den Haag, wordt ingevuld. Dat is de lijn van het vorige college en die zetten we door. Wat nu in twee moties op tafel ligt, is Wassenaar deels annexeren. Dat is het college geenszins van plan te gaan doen. Daarmee komen we ook gelijk aan het eind van de reactie op deze moties. Wij ontraden beide moties ten zeerste.

22

Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dat begrijp ik. Maar de ene motie gaat over een onderzoek naar de gebieden en de andere gaat inderdaad over het ANWB-terrein, dat nu nog van Wassenaar is. Daarvan zegt dit college, ondanks alle overwegingen die in de motie staan: daarmee gaan wij niet aan de slag, wij zetten ons daar niet voor in en wij doen daar niks mee. Dus: weg VVD-belofte. Wethouder Van Asten (D66). Zoals ik zojuist heb duidelijk gemaakt, begint een goede regionale samenwerking met goed overleg. Ik vind het van ongelooflijk oud denken getuigen dat annexaties bijdragen aan een goede regionale samenwerking. Zeker als er ook mensen van bestuurlijk Wassenaar meekijken: weet dat dit college inzet op een goede regionale samenwerking in een tijd waarin we elkaar kei- en keihard nodig hebben. Dat begint en eindigt absoluut niet met annexaties. De voorzitter. Dank u wel voor uw bijdrage namens het college in eerste termijn. Is er behoefte aan een tweede termijn? Ik kijk naar de heer Guernaoui. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik overweeg een schorsing, voorzitter. Kan ik even met mijn fractie in overleg? Ik heb tien minuten nodig. De voorzitter. We schorsen tien minuten. De vergadering wordt van 15.37 uur tot 15.48 uur geschorst. De voorzitter. Ik geef in tweede termijn het woord aan de heer Guernaoui van Hart voor Den Haag. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag).

Voorzitter. Ik heb goed geluisterd naar de beantwoording van het college. Dat wil namelijk niks doen met het ANWB-terrein. Daarom heb ik een nieuwe motie. Die heet Grenscorrectie met Wassenaar bij ANWB-terrein: roept het college op naar aanleiding van de casus bij het ANWB-terrein met gemeente Wassenaar, waarin is gebleken dat regionale verantwoordelijkheid die iedere gemeente in gelijke mate neemt, geen vanzelfsprekendheid is, in gesprek te gaan hoe we tot regionale afspraken kunnen komen voor het realiseren van de woningbouwopgave en leefbare wijken; daarbij te bekijken of een grenscorrectie bij de gemeentegrens tussen Den Haag en Wassenaar tot de mogelijkheden behoort, zodat het ANWB-terrein onder Haags grondgebied komt te vallen; in Q4 2022 de raad te informeren over welke stappen het college heeft ondernomen, welke middelen zij hiertoe heeft ingezet en met welke resultaten. Ik hoop op steun van het CDA en de VVD. Hinke de Groot (CDA). Mooi dat Hart voor Den Haag de plannen van Cees Pluimgraaff blijft steunen, maar het gaat hier echt over een ander agendapunt. Ik zou graag willen dat deze goede ideeën een meerderheid kunnen halen en dat we er ook goed en zorgvuldig met elkaar over spreken. Ik wil dus toch graag verzoeken om de motie aan te houden.

Ik ga graag met Hart voor Den Haag over twee weken, wanneer het CDA dit punt heeft geagendeerd, hierover gezamenlijk in gesprek. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Hart voor Den Haag heeft zich voorgenomen om goede ideeën en goede moties te steunen. Het CDA heeft een heel goede motie. Het weigert die alleen in te dienen. Daarom help ik het CDA graag, want dit is wel een goed moment om die grenscorrectie voor elkaar te krijgen. Ik hoop dus op steun voor deze zeer goede motie. De voorzitter. Door de heer Guernaoui wordt de volgende motie (J.3 Hart voor Den Haag) ingediend:

Motie J.3 Hart voor Den Haag Grenscorrectie met Wassenaar bij ANWB-terrein De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 oktober 2022, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Herindelingsregeling voor het terugbrengen van de voormalige grens gemeente Den Haag - gemeente Rijswijk (313077).

23

Constaterende, dat: • het college voorstelt om tussen gemeente Den Haag en gemeente Rijswijk de gemeentegrens te wijzigen en hiervoor een voorstel aan de Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland wil voorleggen ter goedkeuring; • het vorige college bij monde van de wethouder Financiën en Stadsontwikkeling zowel in antwoord op herhaalde schriftelijke vragen als in de commissievergadering van 7 februari 2022 heeft aangegeven ‘geen meerwaarde’ te zien in een grenscorrectie bij het ANWB-terrein; • het ANWB-terrein komende tijd wordt herontwikkeld en de gemeente Wassenaar plannen heeft voor het bouwen van meerdere hoge gebouwen op het terrein. Vanuit de buurt zijn zorgen of over de ontwikkeling van het ANWB-terrein, en of er voldoende rekening wordt gehouden met de leefbaarheidseffecten, participatie en afstemming met de omgeving; • de CDA-fractie bij de raadsvergadering van 9 februari 2022 al heeft opgeroepen om in actie te komen voor een grenscorrectie met Wassenaar (RIS311635). Overwegende dat: • het ANWB-terrein praktisch gezien midden in de wijk Benoordenhout ligt, maar op de gemeentegrond van Wassenaar ligt; • een grenscorrectie, net zoals bij het herindelingsvoorstel Rijswijk-Den Haag bij de Cromvlietkade, Geestbrugkade en deel Nassaukade, logisch is en recht doet aan de situatie.

Roept het college op: • naar aanleiding van de casus bij het ANWB-terrein met gemeente Wassenaar waarin is gebleken dat regionale verantwoordelijkheid die iedere gemeente in gelijke mate neemt geen vanzelfsprekendheid is, in gesprek te gaan hoe we tot regionale afspraken kunnen komen voor het realiseren van de woningbouwopgave en leefbare wijken; • daarbij te bekijken of een grenscorrectie bij de gemeentegrens tussen Den Haag en Wassenaar tot de mogelijkheden behoort, zodat het ANWB-terrein onder Haags grondgebied komt te vallen; • in Q4 2022 de raad te informeren over welke stappen het college heeft ondernomen, welke middelen zij hiertoe heeft ingezet en met welke resultaten. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Van Asten (D66). Het pasje van de heer Guernaoui lag hier nog. Het is altijd leuker om een pasje te geven dan af te pakken, nietwaar? Daarom zijn wij blij dat we Rijswijk een stukje grond kunnen geven en Wassenaar niks af hoeven te pakken. De heer Guernaoui begon zijn tweede termijn met het verhaal dat het college niks doet voor het ANWB-terrein. Dat is natuurlijk niet zei.

Zoals ik al zei in de eerste termijn, probeert zowel het vorige college als het huidige college er alles aan te doen om ervoor te zorgen dat de plannen van Wassenaar zo veel mogelijk worden afgestemd met de wensen en behoeften van de inwoners van Benoordenhout en het collegebeleid van de stad Den Haag. Deze motie die nu in tweede termijn is ingediend, spreekt nog steeds over een onderzoek naar een annexatie van Wassenaar. Dat lijkt het college de compleet verkeerde weg. Het college is dus niet van plan die te gaan omarmen. Sterker nog, die werpen wij verre van ons. Wij ontraden de motie. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Dank u wel, wethouder Van Asten. We gaan er in de loop van de dag over stemmen en besluiten. Heeft u een punt van orde, mevrouw Klokkenburg?

24

Judith Klokkenburg (CU/SGP). Voorzitter. Ik vroeg me af of de andere moties van Hart voor Den Haag zijn ingetrokken en of alleen de motie in tweede termijn standhoudt. Alle drie? Oké, dan is onze administratie compleet. De voorzitter. Ze maken nog steeds onderdeel uit van de beraadslaging.

Aan de orde is: K.

Gewijzigd initiatiefvoorstel: Kindvriendelijke Stad (GroenLinks) (RIS309488).

De voorzitter. De initiatiefnemer is inmiddels naast mij gaan zitten. Hartelijk welkom. U geeft een korte toelichting. Het woord is aan mevrouw Bos. Isabel Bos (GroenLinks). Voorzitter. Ik ben heel blij dat we vandaag dit initiatiefvoorstel kunnen bespreken. Ik heb er even geduld voor moeten hebben, ook vandaag nog met de vele schorsingen, maar ik ben blij dat we het hier nu over kunnen hebben. Allereerst wil ik mijn dank uitspreken aan iedereen die heeft meegedacht over dit initiatiefvoorstel, in het bijzonder de kinderen die hebben meegedacht. Dat waren kinderen uit het kinderdagverblijf David DAK en van Kids of Dreef. Ook dank aan de begeleiders en de grote mensen die geholpen hebben om de ideeën van de kinderen op een juiste manier te verwoorden. Die ideeën van de kinderen ziet u terug in het initiatiefvoorstel. Ze hebben voor mij tekeningen gemaakt. Ik heb met ze gewandeld. Ik heb gesprekken gevoerd. Dat ziet u hopelijk terug in het voorstel, ook met foto's van de tekeningen die gemaakt zijn. In het voorstel vindt u dus ook punten die er door de input van kinderen ingekomen zijn. Ik hoop daarmee recht te hebben gedaan aan de wensen die zij bij mij hebben neergelegd. Ik voel ook die verantwoordelijkheid om hun wensen goed erin te verwerken. Ik hoop ook vanuit uw raad steun voor dit voorstel.

Ik ben ook benieuwd naar de reactie van het college op het dictum dat ik nog even heb moeten wijzigen na de commissiebehandeling. De beraadslaging wordt geopend. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Allereerst hartelijk dank aan mevrouw Bos voor dit hele mooie initiatiefvoorstel. Hartstikke goed, zeker ook omdat kinderen hebben meegedacht. Voor ons is dat heel belangrijk, omdat we denken dat het goed is dat kinderen ook over hun eigen leefomgeving nadenken en daar input aan geven. Dus nogmaals hartelijk dank; een heel mooi initiatiefvoorstel. Wij hadden nog wel een kleine opmerking. Daar hebben we ook een motie over. Want iedereen met kleine kinderen herkent het. Ben je net geïnstalleerd met je tasje, schepje en proviand, dan begint de eerste 'ik moet plassen'. In een aantal gevallen, zoals op de Zandvlakte of de speeltuin middenin Arensdorp is er in de wijde omtrek geen wc of horecagelegenheid te vinden. Als ouder wijk je dan uit naar, helaas, de bosjes. Tien minuten terug naar huis fietsen is ook geen optie voor een klein kind. Met een beetje geluk vind je nog ergens een papieren zakdoekje en zoek je een plekje achter een struik. Je bent niet de enige met dit probleem, want helaas vinden we soms struiken vol met stukjes wc-papier; een heel onhygiënische en onwenselijke situatie. Kinderen hebben gewoon recht op een veilige, schone speelplek.

Daarom dien ik de motie Toiletvoorzieningen bij speelplekken in, met het dictum: verzoekt het college de mogelijkheid te onderzoeken om tijdelijke of permanente toiletvoorzieningen te plaatsen bij speelvoorzieningen waar geen horeca of andere toiletvoorzieningen in de buurt zijn; de raad hierover voor het voorjaar te informeren. Want laten we wel zijn, we kunnen ook gewoon een dixi neerzetten. Het hoeft echt allemaal niet zo heel moeilijk te zijn. Sebastian Kruis (PVV). Ergens kan ik me herinneren dat we hier vorig jaar een heel lang debat over hebben gehad met mevrouw Yilmaz van de VVD. Die werd daarna van de kandidatenlijst gegooid; ik weet niet of het daarmee te maken had. Maar het bleek dus heel erg lastig te realiseren. Dus is er ook een dekking voor? Ik ben er wel heel erg voor namelijk.

25

Fatima Faïd (HSP). Wat ik vraag in de motie is om het uit te gaan zoeken. Het is niet zo dat je in alle speeltuinen een toiletvoorziening gaat realiseren. We snappen dat dat misschien wel heel erg duur wordt. Je kan natuurlijk een dixi ergens neerzetten. Maar hier gaat het even specifiek om die plekken waar helemaal niks is, dus ook geen horeca. Soms in kleine buurt- of wijkspeeltuintjes kan je misschien nog wel uitwijken van huizen van andere ouders, die ook toevallig daar met hun kinderen zitten. Maar het gaat hier om, uit mijn hoofd, maar om vier plekken of zo. Maar dat is even nattevingerwerk, als u mij dat vergeeft. De voorzitter. In deze context niet, begrijp ik! Door mevrouw Faïd wordt de volgende motie (K.1 HSP) ingediend:

Motie K.1 HSP Toiletvoorzieningen bij speelplekken. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 oktober 2022, ter bespreking van het Initiatiefvoorstel: Kindvriendelijke Stad (GroenLinks) (RIS309488). constaterende, dat: • Den Haag een aantal drukbezochte speelplekken voor kinderen kent in grote groengebieden; • er in de buurt van enkele van deze speelplekken geen toiletten of horeca aanwezig is zoals bijvoorbeeld speeltuinen de Zandvlakte en Arensdorp; • wildplassen verboden is; • kleine kinderen niet lang hun toiletbezoek kunnen uitstellen. overwegende, dat: • het belangrijk is dat kinderen een veilige schone speelomgeving hebben; • kinderen gedurende langere tijd in speeltuinen verblijven; • kinderen vaak naar de wc moeten en het niet kunnen ophouden tot thuis; • kinderen en volwassenen bij speelplekken door het gebrek aan wc's genoodzaakt zijn de bosschages als wc te gebruiken; • kinderen soms weer tussen deze zelfde bosschages spelen; • dit leidt tot onhygiënische situaties en vervuiling van het groen door achtergelaten feces, zakdoekjes en wc papier; • urine schadelijk is voor de natuur. verzoekt het college: • de mogelijkheid te onderzoeken om tijdelijke of permanente toiletvoorzieningen te plaatsen bij speelvoorzieningen waar geen horeca of andere toiletvoorzieningen in de buurt zijn; • de raad hierover voor het voorjaar te informeren.

en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Het is een heel mooi initiatiefvoorstel. Ik was, jammer genoeg, afgelopen donderdag niet bij de commissievergadering. Daarom, een beetje op de valreep, vraag ik bij dezen om toch nog iets toe te voegen aan het initiatiefvoorstel Kindvriendelijke Stad. Als een stad echt kindvriendelijk is voor alle kinderen, dan moet die ook kindvriendelijk zijn voor kinderen met een beperking, en dat is toch wel een gemis in de nota. Ik zou het heel mooi vinden als er een stukje bijgeschreven kon worden met daarin een aantal concrete maatregelen om te zorgen dat ook kinderen met een beperking een geweldig kindvriendelijke stad hebben. Ik heb daarvoor een amendement gemaakt. Ik lees even het dictum voor: 'Besluit om aan dictum I toe te voegen: Kinderen

26

met een beperking verdienen extra aandacht. Voor concrete maatregelen wordt aangesloten bij de nota Vanzelfsprekend toegankelijk.' De voorzitter. Door mevrouw Verdonk wordt het volgende amendement (K.A Hart voor Den Haag) voorgesteld:

Amendement K.A Hart voor Den Haag Kindvriendelijke stad ook voor kinderen met een beperking De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 oktober 2022, ter bespreking van agendapunt K Gewijzigd initiatiefvoorstel: Kindvriendelijke Stad (GroenLinks) (RIS309488) Overwegende dat, • een kindvriendelijke stad voor alle kinderen vriendelijk moet zijn. Constaterende dat, • kinderen met een beperking niet expliciet genoemd worden in dit initiatiefvoorstel; • de schrijver van dit voorstel heeft aangegeven dat ze geprobeerd heeft drempels te verlagen. Overwegende dat, • kinderen met een beperking extra aandacht verdienen. Besluit aan dictum I toe te voegen: Kinderen met een beperking verdienen extra aandacht. Voor concrete maatregelen wordt aangesloten bij de nota “Vanzelfsprekend Toegankelijk”. en gaat over tot de orde van de dag. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. We hebben dit voorstel uitgebreid besproken in de commissie, dus ik zal het hier kort houden. Uiteraard complimenten aan mevrouw Bos van GroenLinks voor dit prachtige initiatiefvoorstel voor, heel belangrijk natuurlijk, een kindvriendelijke stad. Het wel erg lang heeft geduurd voordat er een collegereactie was. Ik ben blij met de toezegging van de wethouder in de commissie dat dit in de toekomst toch wel echt beter moet.

Juist omdat het zo integraal is, moet dit ook in de ambtelijke organisatie toch sneller kunnen. Tot slot. Ik heb de foto op Twitter ook gestuurd naar de wethouder. Er zijn dus wel degelijk bordjes in de stad die zeggen 'verboden te voetballen' en die waarschijnlijk toch wel van de gemeente zijn of waar de gemeente iets mee te maken heeft gehad. Dat wilde ik bij dezen nog even zeggen. Judith Klokkenburg (CU/SGP). Voorzitter. Ook van mij complimenten aan mevrouw Bos. Kinderen zijn de toekomst van de stad. Het is belangrijk dat ze betrokken worden. Er zit een heel aantal mooie voorstellen in dit voorstel. Ik zou nog wel willen meegeven dat we kinderen niet moeten gaan overvragen qua tijd of qua mogelijkheden, maar verder steun voor dit voorstel. Lenne Baboeram (GroenLinks). Voorzitter. Via deze weg wil ik nogmaals mijn collega Isabel Bos bedanken voor en feliciteren met dit voorstel. Ik ben er samen met mijn fractie erg trots op dat we als raad zorgdragen om alle inwoners van Den Haag, ook kinderen, te vertegenwoordigen. Met dit voorstel zorgen we ervoor dat we dit als raad en als gemeente nog beter kunnen doen. Zoals ik in het commissiedebat ook al aangaf, heb ik zelf als moeder ook meegemaakt dat kinderen heel goed weten wat zij nodig hebben en dat ze dit ook prima kenbaar kunnen maken.

Ik zie dit voorstel dan ook als een manier om de kinderen van de stad en daarmee onze toekomst een nog duidelijkere stem te geven in het stadhuis.

27

Wethouder Bredemeijer (CDA). Voorzitter. Nogmaals mijn complimenten aan mevrouw Bos voor dit initiatiefvoorstel en mijn felicitaties voor het feit dat we hier nu eindelijk zijn om het te behandelen en, zoals het zich laat aanzien, voor het positieve resultaat dat eraan ten grondslag gaat liggen. Het is aangepast op een aantal plekken. Ik begrijp namens het college heel goed dat dit is gebeurd. Ik zou dan ook het hele initiatiefvoorstel aan het oordeel willen laten van de raad. Dat is dus heel positief. Dat geldt ook voor het amendement van mevrouw Verdonk. Volgens mij is dat een verrijking van het initiatiefvoorstel. Althans, ik hoop dat mevrouw Bos dat zelf ook zo ziet. Laat ik niet voor haar spreken, maar ik zie het zeker als een verrijking. Dat zou ik dus ook aan het oordeel van de raad willen laten. Dat geldt helaas niet voor de motie van mevrouw Faïd. Het is natuurlijk iets wat we allemaal herkennen. Tegelijkertijd is het goed om te bekijken wat we nu al doen als gemeente als het gaat om het creëren van meer openbare toiletten. Ik sta hier dan ook even mede namens mijn collega van de buitenruimte, meneer Mulder. We hebben daar een budget met elkaar voor vastgesteld. We hebben een lijst met elkaar vastgesteld waarin geprioriteerd is welke toiletten als eerste aan de beurt zijn.

Dus mocht je dit doen, dan zouden deze toiletten ook weer op de lijst moeten komen en zou er weer geprioriteerd moeten worden. We hebben nu eenmaal een beperkt budget daarvoor. Die zelfreinigende toiletten in de openbare ruimte kosten zo rond de anderhalve ton om te exploiteren, neer te zetten et cetera. Dat wordt dus wel ingewikkeld. Binnen dit programma zou het wel kunnen. Dus ik denk dat er een ander moment komt waarop je zou kunnen kijken of er voldoende speelvoorzieningen op de lijst zijn. Dat is, uit mijn hoofd, wel het geval. Dan zou het daar goed bij passen. Maar om het hier nu aan toe te voegen, is voor het college ingewikkeld. Daarom zou ik deze motie willen ontraden. Fatima Faïd (HSP). Dank aan de wethouder voor de beantwoording. Dit onderwerp speelt al heel lang. Er wordt al heel lang door verschillende partijen in de raad gevraagd om wc's te regelen bij speelplekken. De motie gaat natuurlijk sec over speelplekken waar helemaal niks is. Als de wethouder mij kan toezeggen dat die speeltuinen op zijn lijst staan, dan hebben we natuurlijk een ander gesprek. Als de wethouder dat niet kan, dan ben ik toch geneigd om de motie in stemming te brengen. Misschien kan de wethouder toch nog iets vertellen over die speelplekken, want een dixi, laten we wel wezen, kost niet zo heel veel geld. Dat kunnen we gewoon regelen voor tijdens de zomer. Wethouder Bredemeijer (CDA).

Nee, een dixi kost niet heel veel geld, dat klopt, maar is wellicht ook niet het meest in het oog springende object in de openbare ruimte. Ik weet dus niet of dat de meest begaanbare weg is. Waar we het hier over hebben, zijn zelfreinigende toiletten. De exploitatie is daarmee ook gelijk gefinancierd. Daar gaat het over. Daar is het programma op gemaakt, waarin we geprioriteerd hebben. Het is wel degelijk zo dat er een aantal openbare toiletten is gekomen de afgelopen tijd, onlangs nog in het Zuiderpark. Dat is echt wel een plek waar veel kinderen naartoe komen om te spelen et cetera. Daar gebeurt het dus wel. Het beeld dat dit niet gebeurt, zou ik dus echt wel van me willen werpen. Ik denk dat we er zijn als we goed naar die lijst kijken. Ik heb die nu even niet voor me, maar dat is gewoon mogelijk. Als het lijst weer aan die orde komt, bij een begroting bijvoorbeeld, dan zou je wellicht kunnen herprioriteren. Dat is onlangs ook nog gebeurd met de wens van D66 om op Centraal Station een toiletvoorziening te krijgen. Fatima Faïd (HSP). Ik weet van de wc in het Zuiderpark, maar dat is er maar één. Dus er gebeurt wel wat, maar we moeten niet net doen alsof we heel hard overal in de stad wc's aan het plaatsen zijn, want dat is niet zo. Ik wil deze motie aanhouden tot aan de begroting. Dan wil ik wel die lijst zien. Dan kunnen we misschien inderdaad prioriteren. De voorzitter.

Aangezien motie K.1 HSP is aangehouden, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Het laatste woord, tenzij de raad nog een tweede termijn wil, is aan de initiatiefnemer. Isabel Bos (GroenLinks). Voorzitter. Dank aan de raad voor alle mooie woorden. Ook de commissie voelde al als een warm bad. Heel fijn dat zo veel partijen, of eigenlijk alle partijen, het met me eens zijn dat we vaker en beter naar de belangen van kinderen moeten kijken. Mevrouw Verdonk had een amendement ingediend. Ik heb in de commissie ook aangegeven dat ik geprobeerd heb om integraal te 28

kijken en toegankelijk hier ook al in mee te nemen. Mevrouw Verdonk kent mij hopelijk ook als iemand die altijd probeert te strijden voor meer toegankelijkheid en het belang om toegankelijkheid mee te nemen, specifiek ook in stukken die wij als raad ontvangen. Ik onderstreep daarom van harte het amendement dat zij indient. Heel mooi om aandacht te hebben voor specifiek kinderen met een beperking. Mevrouw Klokkenburg zei nog dat we kinderen niet moeten overvragen. Dat blijft natuurlijk een uitdaging bij kinderparticipatie. Ik heb in de commissie ook gezegd dat ik nog even weer met kinderen in beraad zou gaan over de wijzigingen in mijn voorstel. Toen liep ik dus al tegen een beperking daarin aan. Kinderen doen heel veel in het weekend. Die hebben clubs, hobby's, dingen waar zij ook heel erg druk mee zijn. Het is dus zeker van belang om ook in de participatie van kinderen goed te kijken naar wat er nog meer speelt in hun leven en hoe we ervoor zorgen dat dit hen toch niet overvraagt of toch niet in hun leven past. Nogmaals dank. Ik probeer er altijd van uit te gaan dat, of je nu 7 bent, 17, 27, zoals ik, of 67, het heel belangrijk is dat je mee kan praten en mee kan denken over de plannen van de gemeente. Ik vind het heel mooi dat op deze manier de jongste groep in ieder geval daar al mooie stappen in kan zetten. De voorzitter.

Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. Dan gefeliciteerd en zet 'm op. We gaan er later over stemmen en besluiten. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: L.

Voorstel van het college inzake Plintenstrategie (RIS312977).

De beraadslaging wordt geopend. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Een goede invulling van een plint, de begane grond van een gebouw, zichtbaar vanaf de straat, bepaalt de beleving op straat. Het kan sociale veiligheid creëren, het kan een fijne sfeer brengen en het kan tegemoetkomen aan de behoefte die er in een gebied is. Daarom is het van belang om als stadsbestuur te sturen op een goede invulling zonder de markt daar per se in de weg te zitten, maar we moeten wel zorgen dat die huisarts er kan komen en dat de maatschappelijke bestemmingen ook geborgd zijn. Mijn fractie heeft dan ook de afgelopen jaren met grote spanning uitgekeken naar de plintenstrategie en gehoopt hierover vandaag iets meer te besluiten dan alleen over de instrumenten uit de toolbox die kunnen worden ingezet voor goede plinten, want dat is wat we feitelijk doen. Met een later uit te werken plintenvisie per gebied besluit de raad te zijner tijd over de inzet van die instrumenten. Die plandocumenten, zoals ze worden genoemd, zijn dan ook van belang, want feitelijk wordt daar de echte strategie uitgestippeld. Maar er zijn al heel wat projecten waar de eerste stappen van planvorming doorlopen zijn. Ik denk bijvoorbeeld aan Zuidwest, waarvoor de nota's van uitgangspunten voor Dreven, Gaarden en Zichten zijn vastgesteld. Maar ook voor de Laakhavens is er al een nota van uitgangspunten.

De ChristenUnie/SGP wil, alvorens tot verdere planvorming over te gaan, een plintenvisie met daarin de strategie per gebied. Daarom dien ik een motie in waarvan het dictum luidt: verzoekt het college bij plannen waarvan reeds een nota van uitgangspunten is vastgesteld, alvorens een planuitwerkingskader vast te stellen, een plintenvisie op te stellen, inclusief de voorgestelde instrumenten, en deze ter besluitvorming voor te leggen aan de raad. Een van de instrumenten die ingezet zouden kunnen worden, is de uitruilregeling. In de commissie heb ik de wethouder gevraagd wat er geruild kan worden. Toen werd gezegd: plinten tegen elkaar, maar wellicht ook wel tegen de Woonagenda, bijvoorbeeld dat er ergens een betaalbare plint komt, maar dat er dan geruild wordt tegen betaalbare woningen. Daarmee zouden de kaders zoals die zijn vastgesteld in de Woonagenda losgelaten worden. Maar zolang we als raad geen kaders vaststellen over plinten, moeten we ook niet tornen aan de kaders die wél door de raad zijn vastgesteld. Daarom een motie waarvan het dictum luidt: verzoekt het college om, wanneer het instrument 'uitruilregeling' 29

wordt ingezet, de doelen uit de Woonagenda te allen tijde te realiseren, en om op plotniveau geen uitruil voor te stellen tussen de plintinvulling en de Woonagenda. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg worden de volgende moties (L.2 CU/SGP en L.5 CU/SGP) ingediend: Motie L.2 CU/SGP plintenvisie voor reeds vastgestelde gebiedsvisies en nota’s van uitgangspunten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 oktober 2022, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Plintenstrategie (RIS312977), constaterende, dat: • in de rapportage bij het raadsvoorstel “Grip op de Haagse plint” diverse tools worden genoemd om tot levendige, diverse en inclusieve plinten te komen; • in het raadsvoorstel staat dat “de gemeentelijke visie op de maatschappelijk gewenste plintinvulling (‘Plintenvisie’) een vast onderdeel wordt in de plandocumenten (bijvoorbeeld gebieds- of ontwikkelvisie), die nog opgesteld worden En verdere concretisering opgenomen wordt in een specifieke paragraaf in kaderstellende plandocumenten op plot-niveau (zoals NvU’s en PUK’s)”; overwegende, dat: • voor diverse (ontwikkel)gebieden reeds een gebiedsvisie of nota van uitgangspunten vastgesteld is, zoals voor Dreven, Gaarden, Zichten; • een plintenvisie, inclusief de in te zetten instrumenten, voor deze gebieden ontbreekt; verzoekt het college: • bij plannen waarvan reeds een nota van

uitgangspunten is vastgesteld, alvorens een planuitwerkingskader vast te stellen, een plintenvisie op te stellen, inclusief de voorgestelde instrumenten, en deze ter besluitvorming voor te leggen aan de raad, en gaat over tot de orde van de dag.

Motie L.5 CU/SGP van (uit)ruilen komt huilen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 oktober 2022, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Plintenstrategie (RIS312977), constaterende, dat: • in de rapportage bij het raadsvoorstel “Grip op de Haagse plint” een uitruilregeling als een van de tools wordt genoemd om tot levendige, diverse en passende plinten te komen; • de gemeenteraad kaders heeft vastgesteld voor (gebieds)ontwikkelingen, waaronder de Woonagenda; overwegende, dat: • door de gemeenteraad vastgestelde kaders voor (gebiedsontwikkelingen) leidend moeten zijn; • op gebiedsniveau wel naar goede combinaties tussen economische-, maatschappelijkeen woonfuncties gezocht kan worden;

30

verzoekt het college: • om, wanneer het instrument “uitruil-regeling” wordt ingezet, de doelen uit de Woonagenda te allen tijde te realiseren; • om op plotniveau geen uitruil voor te stellen tussen de plintinvulling en de Woonagenda, en gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Onze inwoners verdienen een prettige woonomgeving met voldoende voorzieningen. Denk aan maatschappelijke voorzieningen zoals de huisarts, maar ook bijvoorbeeld een divers winkelaanbod. De voorliggende plintenstrategie benoemt een hoop interessante instrumenten waarmee we sfeerloze, eenzijdige of, nog erger, ongebruikte benedenverdiepingen van gebouwen tegen kunnen gaan. Maar de strategie heeft natuurlijk pas meerwaarde als we ook echt de handen uit de mouwen gaan steken. Daarom heeft mijn fractie een aantal goede voorstellen van andere fracties medeondertekend. Denk aan het amendement van Hart voor Den Haag dat oproept om nu al een Haagse investeringsmaatschappij in het leven te roepen en het amendement van de Partij voor de Dieren om de doelgroepenverordening uit te werken. De stemming over deze voorstellen zal mede bepalen of mijn fractie voor of tegen de plintenstrategie zal stemmen. Voorzitter.

Een instrument dat mijn fractie bijzonder interessant vindt, is het brancheringsplan, ook omdat we met dit instrument de diversiteit van ons winkelaanbod kunnen borgen en zo de welbekende eenheidsworst van fastfoodtenten, belwinkels en nagelstudio's te lijf kunnen gaan. Een voorwaarde om dit instrument in te zetten is dat ondernemers georganiseerd zijn in een bedrijveninvesteringszone. Deze zogenaamde BIZ'en zijn er niet overal en zeker niet op de plekken waar nog geen bedrijfspanden staan omdat ze nog ontwikkeld moeten worden. Als we echt iets van onze plinten willen maken, dan is het voor de SP van belang dat de gemeente de boer opgaat om de oprichting van nieuwe BIZ'en aan te moedigen. Daarom dient mijn fractie een motie in met het volgende dictum: verzoekt het college er in samenwerking met projectontwikkelaars en woningcorporaties voor te zorgen dat de eerste huurders van bedrijfsruimten in de nieuw te ontwikkelen plinten in herontwikkelingsgebieden (denk aan CID, Binckhorst en Zuidwest) actief benaderd worden over de voordelen van toetreden tot een BIZ, hierbij ook te verwijzen naar de gemeentelijke bedrijfscontactfunctionaris, die ondersteuning kan bieden bij het oprichten van een BIZ, en de raad binnen een jaar over de uitvoering te informeren. De voorzitter. Door mevrouw Arp wordt de volgende motie (L.3 SP) ingediend:

Motie L.3 SP Laat ondernemers de handen ineen slaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 oktober 2022, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Plintenstrategie (RIS312997), Constaterende, dat: • in de rapportage ‘Grip op de Haagse plint’ verschillende instrumenten worden genoemd waarmee de gemeente ervoor kan zorgen dat plinten van gebouwen goed worden benut; • een van deze instrumenten het brancheringsplan is: een formeel vastgelegde plintenvisie- en strategie voor een bepaald gebied. overwegende, dat: • een brancheringsplan formeel wordt vastgesteld door een Bedrijveninvesteringszone (BIZ); • er vanzelfsprekend in of rond nog te ontwikkelen plinten vaak nog geen Bedrijveninvesteringszones aanwezig zijn;

31

•

het belangrijk is dat de ondernemers die zich hier zullen vestigen gewezen worden op de voordelen van een Bedrijveninvesteringszone, bijvoorbeeld om een goede invulling van de plint voor de toekomst te waarborgen.

verzoekt het college: • er in samenwerking met projectontwikkelaars en woningcorporaties voor te zorgen dat de eerste huurders van bedrijfsruimten in de nieuw te ontwikkelen plinten in herontwikkelingsgebieden (het CID, de Binckhorst en Zuidwest) actief benaderd worden over de voordelen van het toetreden tot een BIZ; • hierbij ook te verwijzen naar de gemeentelijke bedrijfscontactfunctionaris, die ondersteuning kan bieden bij het oprichten van een BIZ; • de raad binnen een jaar over de uitvoering te informeren. en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Wij hebben wel wat moeite met de plintennota, maar alles bij elkaar genomen geeft de nota een goed overzicht van welke beschikbare middelen er zijn. Er ontbreekt alleen een concrete invulling van de diverse middelen, maar ik hoop daar straks, met het indienen van een amendement samen met mevrouw Arp, verandering in te brengen. Wij zijn wat verontrust als we kijken naar wat er de afgelopen vijf jaar aan goede en levendige plinten in de nieuwbouw in de stad is gerealiseerd. Van de kant van het college is er niet echt een stevig antwoord gekomen.

Gelet op de verloedering van bijvoorbeeld de winkelstraten door gebrek aan mogelijkheden om daar branchering te realiseren, wat we elke dag kunnen constateren, is het dringend noodzakelijk om een Haagse investeringsmaatschappij op te richten. Op die manier krijgen we middelen om de zaken wat meer naar de hand te zetten zoals de gemeente dat wil. Wij vinden het een voordeel dat een Haagse investeringsmaatschappij in staat is om de risico's van verhuur en huur over te nemen, waardoor de kwaliteit en gevarieerdheid van een plint verzorgd kunnen worden. Ik heb hier een amendement om het instrument uit de 'toolbox' Haagse investeringsmaatschappij onverwijld op te richten, opdat het direct toegepast kan worden bij het realiseren van de gewenste plintinvulling. De voorzitter. Door de heer Martini, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt het volgende amendement (L.B Hart voor Den Haag) voorgesteld:

Amendement L.B Hart voor Den Haag Plintenstrategie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 oktober 2022, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Plintenstrategie RIS 312977 Besluit I te vernummeren naar I. a Toe te voegen nieuw besluit Besluit I. b Luidende; “het instrument uit de “toolbox”, Haagse Investerings Maatschappij onverwijld op te richten, opdat het direct toegepast kan worden bij het realiseren van de gewenste plintinvulling.” Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik kan het kort houden. Ik kan me in grote lijnen aansluiten bij de inbreng van mevrouw Klokkenburg en die van mevrouw Arp. In eerste instantie was onze fractie tegen 32

het voorstel van de heer Martini omdat het vrij links overkwam, maar aan de andere kant denk ik dat het goed is, gelet op hoe het in heel veel stadsdelen is, dat we als gemeente die sturingsmogelijkheden in eigen beheer houden. Nu zie je dus wat er gebeurt als het niet onder de regie van de gemeente valt. Ik hoop dat dit college voortvarend aan de slag gaat met het aantrekken van een uiteindelijk zeer divers aanbod binnen de Haagse plinten. Ik zie uit naar de uitwerking daarvan. Maar wees wel streng, want je ziet nu in sommige stadsdelen hoe het hele straatbeeld echt vernacheld wordt door een veel te eenzijdig aanbod met allemaal smoezelige winkels. Daarom vind ik dat een plintenstrategie zou moeten samengaan met een gevelstrategie. Even ander voorbeeld nu ik er toch ben. Ik liep vanochtend door de Weimarstraat. Als ik dan naar die gevels kijk: het is echt zo rommelig. Daar kan je als gemeente echt een stap maken voor een divers aanbod maar ook een aantrekkelijke uitstraling naar de stad. Dat moeten we niet los zien van elkaar. Je kan nog zo'n mooie designwinkel hebben, maar als de gevel er niet uitziet, dan valt het design ook een beetje weg. Ik wens de wethouder en iedereen die daarbij betrokken is veel succes. Dat is niet om te lachen, maar succes. Joren Noorlander (D66). Voorzitter. Een goede plint op de juiste plek is belangrijk.

Bij hoogbouw zorgen wij ervoor dat de stedelijke laag, en als onderdeel daarvan de plint, goed bij de omgeving past. Hier staat in Eyeline Skyline ook al het een en ander over geschreven. De plintenstrategie zoals die hier voor ons ligt, gaat naar mijn mening alleen maar over de invulling van een bepaalde plint en de strategie die gekozen kan worden om tot een goede invulling van die plint te komen. Dat is een uitwerking van beleid zoals dat ook in Eyeline Skyline staat. Bij de uitwerking in dit document wordt één punt vergeten wat wel in het hiervoor genoemde document staat, namelijk de manier van bouwen van een plint en wat voor invloed een plint heeft op de omgeving. Dit kan bijvoorbeeld het gevoel van veiligheid, sociale cohesie en sociale controle zijn. Het sociale aspect van die plint staat wel in Eyeline Skyline, maar niet in deze plintenstrategie, hoewel dat wel mede kan bepalen of een plint goed of slecht passend is in deze omgeving. Een plint kan namelijk op de ene plek wel passend zijn, terwijl die dat in een ander woonmilieu niet is. De plek waar dit allemaal samen moet gaan komen, is in de paragraaf plintenvisie, in de nota van uitgangspunten en in de PUK's, de planuitwerkingskaders.

Ik wil hier graag verankeren dat niet alleen de invulling van een plint met de instrumenten die in het voorstel staan onderdeel zijn van een goede plint, maar juist ook de sociale componenten van de juiste plint op de juiste plek bij het gewenste woonmilieu de aandacht verdienen. Dat heb ik nu gedaan in de motie De juiste plint op de juiste plek, die is medeondertekend door meneer Arhaui van de Partij van de Arbeid en mevrouw Butt van GroenLinks. Maar als de wethouder de toezegging kan doen dat we die sociale componenten niet vergeten in de NvU's en in de PUK's, dan is dat voor ons ook voldoende. Robert Barker (PvdD). Ik hoor de heer Noorlander zeggen dat er één punt is vergeten in het document, maar vervolgens komt er geen amendement, maar een motie waarvan hij eigenlijk zegt: als dit wordt toegezegd, is dat prima. Dat is best wel een gekke redenering. Ik probeerde een beetje te begrijpen wat er in de motie staat. Ik heb niet echt het idee dat er iets gaat veranderen door het aannemen van deze motie. Misschien kan de heer Noorlander het wat meer toelichten. Wat is nou het doel van deze motie wat niet sowieso al gewoon gebeurt? Joren Noorlander (D66). Er staat nu in Eyeline Skyline dat er aandacht wordt besteed aan die facetten. Dat staat niet in de plintenstrategie.

Dat vind ik jammer, want dan denk ik bij mezelf: vergeten we dat dan niet? Mijn oproep aan de wethouder is: zorg er nou voor dat het sowieso terugkomt in het PUK en de nota van uitgangspunten. Als de wethouder zegt dat hij dat niet kan beloven, dan wil ik dat met deze motie verankeren. Maar ik hoop dat hij dat gewoon kan beloven aan mij. Robert Barker (PvdD). Om het goed te begrijpen: zegt de heer Noorlander nou dat hij bang is dat het college niet kijkt naar dingen als veiligheid en sociale cohesie en dat hij daarom een motie moet indienen, zodat het college toch ook naar veiligheid en sociale cohesie kijkt? Ik ging ervan uit, misschien naïef, dat het college dit soort dingen als veiligheid en zo meeneemt.

33

Joren Noorlander (D66). Dit gaat over de paragraaf plintenvisie, die over het algemeen de ontwikkelaar of de investeerder schrijft. Die zegt: mijn plint gaat er zo en zo uitzien, want dat is goed voor de veiligheid, dat is goed voor de binding met de straat en daardoor komen mensen elkaar tegen. Ik vind die argumentatie van belang bij een plint. Ik wil dat die niet vergeten wordt in de PUK's en in de nota's van uitgangspunten. Vandaar dat ik deze oproep doe. De voorzitter. Meneer Barker, de laatste keer. Robert Barker (PvdD). De kern van het betoog van D66 is dus dat er een kans is dat er niet naar veiligheid wordt gekeken. De documenten die de heer Noorlander noemt zijn gewoon collegebesluiten. Kan de heer Noorlander tastbaar maken waarom hij denkt dat het college dingen als veiligheid zal vergeten bij de invulling van bijvoorbeeld plinten? Joren Noorlander (D66). Het gaat mij erom dat in de plintenvisie goed staat omschreven dat ook sociale veiligheid, sociale controle en sociale cohesie goed terugkomen in de PUK's en de nota's van uitgangspunten. Ik zie dat nu wel, maar ik zie het niet in de nieuwe plintenstrategie, wat een nieuw document is. Dat vind ik zonde, omdat het wel in een document als Eyeline Skyline staat. Ik was bang dat dat misschien vergeten zou worden.

Mijn vraag aan de wethouder is: zorg ervoor dat wat in Eyeline Skyline staat en wat nu over het algemeen in verschillende PUK's staat omschreven ook blijft gebeuren en dat we dat niet gaan vergeten. Dat is eigenlijk de oproep. Sebastian Kruis (PVV). Als ik het in deze context mag zeggen: ik heb een vraag aan Plint Eastwood; daar lijkt hij een beetje op. Nee hoor, maar ik heb wel een beetje het gevoel … Nu moet ik bijna wegkijken. (Hilariteit) De voorzitter. We houden het zakelijk, hè? Sebastian Kruis (PVV). Ja, ja, zeker. Ik heb een vraag aan meneer Noorlander. Ik heb een beetje het idee dat hij de stukken voor zich zag, ook wat wil zeggen en daarom een motie indient, maar dat hij zelf niet echt snapt wat de meerwaarde van deze motie is. Volgens mij is het juist onderdeel van deze plintenstrategie dat we op een andere manier gaan kijken naar de plinten en de gevolgen die dat heeft voor het gevoel dat je hebt als je op straat loopt. Is de motie eigenlijk niet vreselijk overbodig, een soort van vragen naar de bekende weg om een beetje spreektijd op te maken? Joren Noorlander (D66). Volgens mij zijn we aardig conservatief in de spreektijd, dus dat doen we in ieder geval prima. Nee, deze plintenstrategie gaat vooral over de invulling van de plinten. Daardoor staat er niks in geschreven over sociale controle, veiligheid en zo.

Nu we toch bezig zijn om alle moties over verschillende onderwerpen bij elkaar te halen, denk ik dat deze heel passend is in deze vergadering. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Ik wil geen punt van orde indienen, maar ik vroeg mij het volgende af. Als de heer Noorlander eens een wat helderder dictum schreef, dan lijkt het mij toch mogelijk, gelet op wat hij zegt, om hier raadsbrede steun voor te krijgen. Maar dan moet het echt wat minder zwieberen en zwabberen, want dan weet ik tenminste wat ik besluit. Joren Noorlander (D66). Ik zal 'm voortaan langs de heer Martini laten gaan voor de laatste Nederlandse taalcheck, zodat het voor hem ook begrijpelijk is wat ik probeer over te brengen. De voorzitter. Door de heer Noorlander wordt de volgende motie (L.4 D66) ingediend:

34

Motie L.4 D66 De juiste plint op de juiste plek De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 oktober 2022, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Plintenstrategie (RIS312977). Constaterende dat: • het college een nieuwe plintenstrategie voorlegt, over de invulling van plinten in hoogbouw; • in deze strategie geen aspecten als ‘sociale controle, veiligheid en sociale cohesie’ voorkomen; • er geen eenduidige strategie of eenduidig wenselijke plint bestaat. Overwegende dat: • er meer sturing nodig is in de bouw of transformatiefase van een plint; • hierbij sociale componenten als ‘sociale controle, veiligheid en sociale cohesie’ meetellen; • de inrichting, uiterlijk en de invulling van een plint van invloed zijn op verschillende sociale componenten; • in de stedelijke laag van een gebouw nog contact met de straat mogelijk is; • bij een verschillend woonmilieu een verschillende plint wenselijk kan zijn; • in Eyeline Skyline, de invloed van een plint op de sociale componenten al beschreven staat. Roept het college op: • in nieuwbouwplannen en grote renovaties, sociale componenten in de afweging mee te nemen, en deze beargumenteerd in de paragraaf ‘plintenvisie’ terug te laten komen; • in de afweging welke plint op welke plek past het gewenste woonmilieu mee te nemen. En gaat over tot de orde van de dag.

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. Wij kunnen het vrij kort houden. Wij zijn een groot voorstander van de plintenstrategie zoals die er ligt. Alleen, als je kijkt naar de tools die nu voorgesteld worden, dan vraagt mijn fractie zich wel af hoe het echt gaat landen in al die PUK's en die NvU's. We hebben het in de commissie ook al daarover gehad. Onze fractie heeft een beetje het gevoel dat we een gereedschapskist zien, en we zien ook wel de tools die in die gereedschapskist liggen. Maar hoe die nou precies gebruikt gaan worden, is nog wel een beetje de vraag. Dat is een beetje de abstractheid die in het stuk zit. Ik zou toch iets meer willen horen van de wethouder. We hebben het er in de commissie ook wel even over gehad, maar toch nog één slagje dieper: hoe zorgen we nou dat wij als raad met die tools overweg blijven kunnen en u kunnen controleren op die tools, zodat we in de komende maanden en jaren misschien kunnen bijstellen als dat nodig is? Hoe houden wij de controle daarop? Daarnaast zijn er ook een aantal maatregelen die in de tools zijn opgenomen, waar ook moties over ingediend zijn, die nog niet helemaal uitgewerkt zijn. Ik zou graag willen weten hoe wij die uitwerking voor ons kunnen zien.

Ik hoorde de wethouder in de commissie veel zeggen: dat gaan we per NvU en per PUK als dat nodig is, bijvoorbeeld voor een Haagse investeringsmaatschappij, uitwerken. Hoe gaat dat er dan uitzien en hoe is onze invloed daarin? Het laatste punt zijn de maatregelen uit dictum III. Hoe worden wij daarvan op de hoogte gehouden? Dat zijn dingen die we gewoon gaan doen in het Beatrixkwartier, de Laakhavens en de Binckhorst. Over de Laakhavens hebben we de komende tijd, nog niet heel ver in de toekomst volgens mij, een debat. Komen we daar dan ook al te spreken over de plintenstrategie? Hoe doen we dat dan voor de Laakhavens? Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Toen ik een baan in Den Haag kreeg, kon ik tijdelijk bij mijn tante wonen boven de winkels op de Fred. Ik was haar natuurlijk heel dankbaar daarvoor. Op die manier werd mijn werk-reistijd verkort, maar kon ik ook ervaren hoe het was om in een winkelstraat te wonen 35