RIS313702 Notulen van de raad van 20 oktober 2022

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 20 oktober 2022 (Geopend te 13.30 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda (afscheid vertrekkend raadslid De Graaf) B. Stad in de raad C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Vaststelling van de Notulen van 8, 26 en 27 september 2022 E. Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven nieuw benoemd raadslid en fractievertegenwoordiger F. Beëdiging van het nieuw benoemd raadslid en de fractievertegenwoordiger G. Vaststelling van de Besluitenlijst G.1 Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS313342) G.2 Voorstel van het presidium inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS313404) G.3 Benoemingen wethouders (qq) in diverse organen (RIS313281) G.4 Voorstel van het college inzake Vaststelling voorontwerp sterfietsroute Leidsestraatweg (RIS313039) G.5 Voorstel inzake benoeming lid Rekeningencommissie (RIS313402) G.6 Voorstel inzake benoeming lid commissie raadsonderzoek Amare (RIS313457) G.7 Voorstel inzake benoeming leden MRDH-commissies VA en EV (RIS313458) G.8 Voorstel inzake benoeming nieuw lid adviescommissie tot toetsing van de verenigbaarheid van functies naast het raadslidmaatschap (RIS313459) H. Datumbepaling H.1 Initiatiefvoorstel DENK: uitbuiting arbeidsmigranten (RIS313359) I. Actualiteitendebat permanente winteropvang Beraadslaging over: J.

Voorstel van het college inzake Herindelingsregeling voor het terugbrengen van de voormalige grens gemeente Den Haag - gemeente Rijswijk (RIS313077) K. Gewijzigd initiatiefvoorstel: Kindvriendelijke Stad (GroenLinks) (RIS309488) L. Voorstel van het college inzake Plintenstrategie (RIS312977) Afronding debat commissie M. Ondernemers (Zeeheldenkwartier) N. Subsidieregeling gevels Spuistraat en Vlamingstraat Den Haag 2022 (RIS312557) O. Opvang vluchtelingen (RIS313371) P. Schriftelijke vragen Waar blijft die voetbalkooi? (RIS312273) Q. Omgevingsvisie (RIS309993) R. Beantwoording SV inzake Afsluiting gezinnen met kinderen van drinkwater (RIS312018) S. Poller Escamplaan (RIS312776) T. Brief van wethouder van Zorg, Jeugd en Volksgezondheid inzake jaarrapportage 2021 Jeugd en WMO (RIS312733) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

1

Presentielijst Aanwezig zijn 45 leden: Ahraui (PvdA), Arp (SP), Assad (D66), Baboeram (GroenLinks), Barker (PvdD), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (CDA), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Van Esch (D66), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Groenewold (D66), De Graaf (VVD – tot installatie Uduba), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Van der Helm (VVD), Hofstra (VVD), Holman (PvdA), Icar (DENK), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Kruis (PVV), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag) Martini (Hart voor Den Haag), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66), Partiman (CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Roep (VVD), Sewtahal (PvdA), Smit (PvdD), Thepass (GL), Sluijs (Hart voor Den Haag), Uduba (VVD - vanaf installatie), Verdonk (Hart voor Den Haag) en Verduin (D66). De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Goedemiddag allemaal, geachte leden van de raad. U heeft uw plaatsen al ingenomen. Wat fijn dat u er allemaal bent. Fijn dat u er ook bent op de publieke tribune en de mensen thuis. Het wordt weer een mooie middag. Het is vandaag donderdag 20 oktober. Van wethouder Van Asten heb ik bericht ontvangen dat hij om half drie aanwezig zal zijn.

Ikzelf heb om ongeveer half vijf een overleg met collega Barker als voorzitter van de commissie van de voorgenomen enquête. Alle stemmingen zijn aan het einde van de vergadering aan de orde. Daarna is er gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda (afscheid vertrekkend raadslid De Graaf).

De voorzitter. Gaat uw gang, meneer Thepass. Vincent Thepass (GroenLinks). Voorzitter. Als GroenLinks hadden wij agendapunt T, de jaarrapportage over Jeugd en Wmo, geagendeerd, maar aangezien wij onze moties voor nu even aanhouden, kan dat wat ons betreft, als de raad dat ook ziet zitten, eraf. De voorzitter. Het voorstel van meneer Thepass is om agendapunt T, Brief van wethouder van Zorg, Jeugd en Volksgezondheid inzake jaarrapportage 2021 Jeugd en Wmo, van de agenda af te voeren. Ik kijk even de kring rond. Aldus besloten. Ik zie de heer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik doe het vriendelijke verzoek om een plenair debat te houden over agendapunt O, Opvang vluchtelingen, onder andere vanwege uw uitspraken maandagavond bij RTL Nieuws. Ik vind het een probleem dat u tot nu toe meer debat heeft gevoerd met de plopkap van RTL dan met de gemeenteraad. Ik wil u een behoorlijk aantal politieke vragen stellen. We zijn met zijn alleen bijeen, dus ik stel voor om dat vandaag te doen. De voorzitter. Een punt van orde van de heer Dubbelaar. Ik ga de fracties langs. Of bent u het er allemaal mee eens? Wie steunt het? De heer Kruis steunt het, verder niemand. Dan wordt het punt van orde niet overgenomen. We spreken er wel over. U kunt dan alle vragen die u wilt. Ik zal proberen te antwoorden, maar wel op de manier zoals het gaat.

O, er kunnen geen vragen gesteld worden, want het is een afrondend debat. Dan moet u het bij motie doen.

2

Sebastian Kruis (PVV). Het is toch heel simpel? Als je spreektijd overhoudt, kun je toch gewoon een inbreng doen? Dus dan kan er toch alsnog gewoon worden geantwoord als er vragen worden gesteld? De voorzitter. We doen het straks op de manier waarop we gewend zijn. Het is een afrondend debat. We zien hoe het gaat. Er worden vast ook moties ingediend. Ik zal proberen te antwoorden, als de voorzitter mij dat toestaat. Dat zal ik zelf niet zijn. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter, ik wil eigenlijk een extra raadsvergadering voorkomen. Mijn fractie vindt het echt een heel belangrijk onderwerp. We voldoen met negen zetels aan het criterium om een extra raadsvergadering aan te vragen. Dat wil ik voorkomen, voorzitter. De voorzitter. Dank u wel voor de mededeling. Leidt dat nog tot reacties? Dat leidt niet tot reacties. Ik heb de boodschap begrepen. Die heeft ook iedereen gehoord. Als dat verzoek er komt, dan zullen we dat beoordelen. Zijn er anderen die nog iets over de agenda willen zeggen? Dat is niet het geval. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld. De voorzitter. Van raadslid De Graaf is het bericht ontvangen dat hij in verband met zijn voorgenomen verhuizing naar Indonesië de gemeenteraad wenst te verlaten. Ik wil graag iets tegen hem zeggen. Geachte leden van de raad. Beste Frans. Na ruim acht jaar neem je afscheid van ons lokaal bestuur.

Je nam in diverse hoedanigheden plaats in deze raadzaal: eerst als fractievertegenwoordiger, daarna als raadslid. Van maart 2018 tot maart dit jaar leidde je je fractie. Mei 2021 trad je toe tot de begeleidingscommissie raadsonderzoek Amare. Ook buiten deze raadzaal droeg je als ambtenaar je steentje bij aan het werk van een andere bestuurslaag, de provincie Zuid-Holland. Nu verlaat je ons lokaal bestuur, onze stad, zelfs ons land. Je kiest voor een geheel nieuw bestaan, een 'enorm avontuur' - dat zijn jouw woorden - in het dorp Ambarita - Ambarita, want er moet natuurlijk straks gelogeerd worden, begrijp ik - aan het Tobameer op Noord-Sumatra, één van de - dan heb ik het over de plek en niet over jou - mooiste natuurwonderen op onze aarde in de ogen van velen. Flauw, hè? Je gaat in menig opzicht een nieuwe uitdaging aan, ook professioneel. Samen met je echtgenote ga je namelijk het hotel van je schoonouders runnen. Geheel andere koek, zou je zeggen, dan vele uren vergaderen en debatteren in deze raadzaal over onder meer veiligheid, de aanpak van ondermijning, het verkeer dat vaststaat, woningbouw en het mkb. Die onderwerpen hadden van begin af aan jouw aandacht als fractievertegenwoordiger en raadslid. Wel schreef je op de site van je fractie dat je niet een politicus wilde zijn van eindeloos praten, maar een van concrete voorstellen. En je hield je daaraan.

Zo pleitte je ervoor om jongeren die in het Hofbad een vechtpartij veroorzaakten waarbij een gewonde viel, voorgoed de toegang tot de Haagse zwembaden te ontzeggen. Ook maakte je je er sterk voor om boa's uit te rusten met in ieder geval een wapenstok. Je drong aan op patsercontroles, waarbij de politie kon nagaan of jongeren die in een heel dure auto rijden, deze ook rechtmatig hebben verkregen. Je pleitte voor de invoering van slimme lantaarnpalen, die geluiden kunnen waarnemen en gedrag herkennen, tegen woninginbraken. Je vond dat het college met het Openbaar Ministerie afspraken moest maken over een zwaardere strafeis voor veelplegers, dit om recidive tegen te gaan. Je stelde voor om bij de aanpak van autobranden, naar voorbeeld van Utrecht, burgers een rol te geven, onder meer met WhatsAppgroepen, en om defensievliegtuigjes in te zetten. Ik kan nog even doorgaan als het gaat om jouw concrete suggesties op het vlak van veiligheid in onze stad. Je maakte je ook sterk voor meer woningen voor mensen met een middeninkomen en meer studentenhuisvesting. Je drong aan op goede maatregelen voor verkeersonveilige plekken, zoals de kruising van de Westduinweg met de Statenlaan en rondom de Willem de Zwijgerschool. En in een tweet toonde je je onlangs blij dat je fractie een compensatiepakket voor energie-intensieve mkb'ers heeft kunnen regelen.

Zelf noem jij het mooiste moment van je tijd als raadslid de verkiezingen van 2018, toen jouw partij van vier naar zeven zetels ging. Tot slot. 'Niet praten, maar doen' was jouw motto. Welnu, Frans, dan moet ik je toch waarschuwen wat betreft je komende inburgeringsproces. De Indonesiëkenners onder ons weten dat je daar volop de tijd moet nemen om te praten, wil je iets gedaan krijgen, tenminste. 'Pelan-pelan' oftewel 3

'rustig aan' is daar een veelgehoorde opmerking. Nog een ander verschil met hier: je zult het vast wel op eerdere reizen hebben gemerkt, de f is daar p. Dus daar ben je 'Prans'. Rest mij jou, Frans, Prans, te bedanken. Dank voor je inzet om te zorgen dat Den Haag een mooie, groene stad blijft waar het fijn wonen is. Terima kasih, het ga je goed. Semoga, succes. Graag overhandig ik je hierbij - en daar heb je natuurlijk echt recht op; zeer verdiend - de vroedschapspenning. Frans, bedankt! (Applaus) De voorzitter. Voor de laatste keer: meneer De Graaf. Gaat uw gang. Frans de Graaf (VVD). Dank u wel, voorzitter. Beste collega's, toehoorders, wethouder. In 2005 ben ik mijn werkzame leven begonnen als medewerker van de TeldersStichting. Voor de niet-liberalen onder u: dat is het wetenschappelijk bureau ten behoeve van het liberalisme en de VVD. Terwijl ik bij dat wetenschappelijk bureau werkte, ontdekte ik dat ik het niet alleen leuk vond om heel doorwrochte liberale geschriften te schrijven, waarvan ik er een nog aan mevrouw Verdonk heb mogen uitreiken als toenmalig VVD-minister, maar dat ik het ook leuk vond om wat dichter op de politiek te zitten, om te sparren met politici ter voorbereiding van een debat, om fractienotities te maken en om speeches te schrijven. Zodoende had ik veel contact met raadsleden, Statenleden en Kamerleden.

Maar o, wat was ik toch teleurgesteld zodra de dames en heren politici met al mijn briljante adviezen op zak de politieke arena instapten! Want wat volgde? Waterige compromissen, pragmatisme boven liberalisme en buigen voor een luidruchtige maar kleine achterban. Maar je weet hoe het gaat. Als je dat ongenoegen regelmatig uit op partijborrels en afdelingsbijeenkomsten, dan komt er een moment dat iemand tegen je zegt: nou, De Graaf, als je het allemaal zo goed weet, ga het dan maar zelf doen. Zo belandde ik in 2014 en ook in 2018 en 2022 op een verkiesbare plek van de lijst van de Haagse VVD. Ik wil de partijvoorzitters die mij op die plek hebben gezet van harte bedanken, Henry Keizer en Nicole Maes, en natuurlijk Petra Ginjaar - wat leuk dat je hier bent - samen met je bestuursgenoten Edy, José en Leonard. Veel dank ook voor alle samenwerking de afgelopen jaren. Nou, en daar kwam ik het stadhuis binnen. Toen dacht ik: ik ga het even beter doen dan al die lui voor mij. Spoiler: dat is natuurlijk niet gelukt. Want er is ook een reden waarom het gaat zoals het gaat. Daar ga ik zo wat over vertellen. Een van de belangrijke redenen daarvoor is dat je als raadslid ongeveer een vierkante meter manoeuvreerruimte hebt, want je hebt een verkiezingsprogramma, je hebt met je eigen fractie te maken, de partijen, allemaal gedoe.

Dat maakt je beweegruimte een stuk kleiner dan ik vanuit de studeerkamer vermoedde. Maar er waren nog twee dingen. Ik wist natuurlijk dat het raadswerk heel belangrijk en eervol werk was, maar ik ontdekte dat ik het ook geweldig leuk vond. Zelfs zo leuk dat ik er een beetje aan verslaafd raakte. En je weet hoe het met verslavingen gaat: dat gaat altijd ten koste van je omgeving. Dus af en toe hebben ze dat op mijn werk gemerkt - Jan, hartstikke fijn dat je hier ook bent - vaak ook de familie en vrienden - hartstikke leuk dat mijn moeder en mijn broertje en zijn vriendin hier zijn - en natuurlijk heel vaak mijn eigen partner. Daarom wil ik tegen jullie allemaal zeggen: sorry, en ook hartelijk dank dat jullie mij dat al die jaren zo gegund hebben. Wat het werk leuk maakte, is allereerst dat je het samen doet met zulke bijzondere mensen. Daarvoor wil ik jullie ook allemaal hartelijk bedanken en natuurlijk in het bijzonder mijn eigen fractie. 'Fractie' moet ik eigenlijk in meervoud zeggen, want ik heb in meerdere fracties gezeten.

De fractie van Martin Wörsdörfer - ook hartelijk bedankt, Martin, tof dat je er bent - daarna de fractie waar ik zelf leiding aan heb gegeven, onder meer met Jan Pronk - Ook hartstikke leuk dat jij er bent, Jan - en natuurlijk de huidige fractie: Lotte, Alexander, Chris, Rutger, Caroline, Minke en straks natuurlijk ook Anthony, mijn opvolger, en natuurlijk de drie musketiers van ons fractiebureau, Lars, Max en Roos. Ik vind een fractie altijd te vergelijken met een peloton soldaten dat ten strijde trekt in de oorlog. Je hoeft niet per se elkaars vrienden te zijn, maar je moet wel altijd bereid zijn om de kogel - de politieke kogel, in dit geval - voor elkaar op te vangen. Dat heb ik bij deze fractie echt vanaf dag één gehad. Dus volgens mij zit het wel goed met jullie. Natuurlijk dank ik ook de mensen buiten mijn fractie, want je bent niet alleen met je eigen fractie bezig, maar ook daarbuiten. Het leek me wel aardig om een aantal mensen te noemen die ongeveer gelijktijdig met mij begonnen zijn en er nu nog zitten, dus die ik in zekere zin achterlaat. Dat zijn Martijn Balster en Robert van Asten, de coalitievrienden/-rivalen, want we hebben goed 4

samengewerkt, maar samenwerken betekent in de politiek ook vaak elkaar met heel veel beleefdheden de hersens inslaan of met veel charme elkaar pootje haken. Maar wel altijd met wederzijds respect, omdat je weet dat de ander óók het beste voor de stad wil, ook al snap je dat soms in het momentum niet helemaal. Natuurlijk ook raadsleden, mijn gedeeltelijke geestverwant Fatima Faïd, en natuurlijk mijn maatje en goede vriend Arjen Dubbelaar, hartelijk dank voor al die jaren en momenten. In 2017 werd ik fractievoorzitter. Toen kwam ik echt in een andere ball game. Waar je als raadslid ongeveer een vierkante meter tot je beschikking hebt, kom je er als fractievoorzitter van een coalitiepartij achter dat je ongeveer een vierkante centimeter hebt, want je hebt ook nog de belangen van je wethouder, coalitiebelangen et cetera. Het is een enorme achtbaan geweest, maar wel een heel leuke. Ik had af en toe als raadslid al moeite om op feestjes uit te leggen waar nou mijn werkzaamheden uit bestonden, en als fractievoorzitter was dat helemaal onmogelijk. De enige met je wie er echt over kan praten, zijn de mensen met wie je het ook gedaan hebt. Die wil ik dus hartelijk danken. Ik zal ze niet allemaal noemen, want het zijn er te veel. Het begon in de tijd dat Peter Bos nog fractievoorzitter van een coalitiepartij was en het ging via Dennis Groenewold tot Kavish Partiman en velen daartussen.

Hartelijk dank voor de samenwerking met jullie de afgelopen tijd. Dan ben ik nog één diersoort vergeten te noemen in deze politieke dierentuin en dat zijn de bestuurders. Want op een gegeven moment voel je je als fractievoorzitter redelijk comfortabel op die vierkante centimeter en dan zie je van dichtbij dat wethouders, als ze geluk hebben, ongeveer een vierkante millimeter tot hun beschikking hebben, want die hebben ook te maken met juridische werkelijkheden, besluiten van voorgangers, volkomen feiten et cetera. Ik heb van dichtbij gezien dat die wethouders steeds toch, ondanks die vierkante millimeter die er soms niet eens is, er het beste van proberen te maken. Daarvoor hartelijk dank, natuurlijk in het bijzonder de VVD-wethouders. In volgorde van binnenkomst zijn dat Boudewijn, Kavita en Anne; veel dank, ook aan de rest. (Hilariteit) Frans de Graaf (VVD). Er stond geen lachen ingepland op dit moment, maar maakt niet uit! En natuurlijk dank aan jou, Jan, voor alles wat je doet, maar ook voor de goede samenwerking. Dat geldt ook voor jouw voorgangers, tot en met Jozias. Lotte, jij hebt nu het stokje van mij overgenomen - zo voelt het in elk geval - als fractievoorzitter. Veel sterkte en heel veel plezier. Ik weet zeker dat je het fantastisch blijft doen. Dat geldt uiteraard ook voor de andere fractievoorzitters van de coalitiepartijen en in het algemeen.

Dan terug naar de tijd dat ik overwoog om raadslid te worden en ik erachter kwam dat het eigenlijk niet zo makkelijk was. Dat kwam door twee dingen, die ik net heb genoemd. Het ene is dat die speelruimte veel kleiner is dan je van tevoren denkt. Het andere is dat je als eenling, als individu eigenlijk heel weinig kan. Je kunt er alleen maar komen als je samenwerkt. Met je fractie, maar fracties zijn klein, dus dan moet je naar andere fracties. Je moet de wethouder zo gek krijgen dat die gaat uitvoeren. Dat leidt ertoe dat je in de politiek heel kleine stapjes moet zetten en dat zo'n stapje ook nog eens heel lang duurt. Ik ben daar vaak gefrustreerd van geweest. Maar als je Thorbecke hebt bestudeerd, en ik heb dat natuurlijk gedaan als oud-medewerker van de TeldersStichting, dan kom je erachter dat die kleine stapjes juist ook de bedoeling zijn, en wel om twee redenen. De eerste reden is dat je macht het best kunt spreiden, want als je één iemand heel veel macht geeft, dan wordt er misbruik van gemaakt. De tweede is dat je als liberaal weet dat de overheid vaak stapjes de verkeerde kant op zet en als je toch de verkeerde kant opgaat, dan kun je beter een klein stapje dan een grote pas zetten. Ik ben zeer vereerd en zeer dankbaar dat ik de afgelopen jaren aan die kleine stapjes heb mogen bijdragen. Maar ik ga er nu mee stoppen. Jullie gaan ermee door.

Ik wens jullie daar heel veel succes mee en plezier. Hou de stad een beetje heel, en hou elkaar ook een beetje heel. Dank u wel. (Applaus) De voorzitter. Dank u wel, meneer De Graaf. Ik stel voor dat we zo meteen schorsen, maar dat we even een paar kleine punten afhandelen. Dat is net met u afgestemd. Ik meld ook nog even dat ik net voor de raadsvergadering van de kinderraad van De Bras Op de fiets naar school heb gekregen. 'Wat willen de kinderen van basisschool De Bras?' Ik geef het aan de griffier. De wethouder Verkeer had een andere vergadering en kon er even niet bij zijn. Er was wel 5

een aantal raadsleden aanwezig. Ik geef het nu. Dan ligt het ook vast en komt het op de goede plaats terecht. Dank jullie wel, kinderen.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn geen insprekers aangemeld.

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven.

Nr.

Raadsadres

Voorstel voor afdoening

1

Pr8 wijken CID, SOS Den Haag, Vrienden van Den Haag d.d. 9 oktober 2022 inzake dialoog over participatie, vertrouwen en samenwerking bij ruimtelijke ontwikkelingen in Den Haag (10406835) Nederlandse Vereniging voor Raadsleden d.d. 7 oktober 2022 inzake toets op nevenfuncties door adviescommissie nevenfuncties (10406847)

In handen van het college van B en W en in overleg met het presidium ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Samenleving) In handen van het presidium ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan algemene raadscommissie (Bestuur)

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

Belanghebbende d.d. 30 september 2022 inzake twee wijkberaden stoppen (10406858) Adviesraad voor Sport d.d. 30 september 2022 inzake felicitaties wethouders (10406867) Gemeente Zaanstad d.d. 4 oktober 2022 inzake Motie vreemd: geef de Regenbooggemeentes zekerheid over de regenbooggelden (10406878) Stichting Scoren Doe Je Samen d.d. 30 september 2022 inzake Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (10406965) Meldpunt Rookoverlast d.d. 9 oktober 2022 inzake verbranden van afval in houtkachels e.d. (10406972)

Voor kennisgeving aannemen

2

2

3

4

5

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

6

6

7

8 9

10

Stichting Studeren & Werken Op Maat d.d. 3 oktober 2022 inzake reactie Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026 (10406989) INretail d.d. 10 oktober 2022 inzake ontbreken voldoende ruimte voor volumineuze detailhandel in Ontwikkelvisie Laakhavens (10407007) Internationale Vrouwendag d.d. 10 oktober 2022 inzake vrouwendag (10407013) Belanghebbende d.d. 11 oktober 2022 inzake parkeren omgeving Schilderswijk (10407021) Gemeente Delft d.d. 29 september 2022 inzake ontwerp Masterplan Bereikbaarheid en Plan-MER (10407030)

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Aan de orde is: D.

Vaststelling van de Notulen van 8, 26 en 27 september 2022.

De Notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: E. Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven nieuw benoemd raadslid en fractievertegenwoordiger. De voorzitter. Ik geef het woord aan de voorzitter van de commissie, mevrouw Arp. Lesley Arp (SP). Voorzitter. De commissie uit de raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 20 oktober 2022, in wier handen werden gesteld de geloofsbrieven en verdere bij de Kieswet gevorderde stukken ingezonden door de heer A. Uduba, benoemd tot lid van de raad van de gemeente Den Haag, rapporteert de raad van de gemeente Den Haag dat zij bovengenoemde bescheiden heeft onderzocht en in orde heeft bevonden. De commissie adviseert tot zijn toelating als lid van de raad van de gemeente Den Haag. Dan ten aanzien van de fractievertegenwoordiger. De commissie tot onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers deelt de gemeenteraad mee dat, gebruikmakend van artikel 4 van de Verordening raadscommissies, als fractievertegenwoordiger is voorgedragen: de heer Ab Waasdorp. De commissie verklaart dat de betrokkene aan de gestelde eisen voldoet en mitsdien op grond van artikel 4 van de Verordening raadscommissies kan worden toegelaten als fractievertegenwoordiger. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Arp.

Aan de orde is: F.

Beëdiging van het nieuw benoemd raadslid en de fractievertegenwoordiger.

De voorzitter. Ik verzoek u allen te gaan staan. Daar bent u weer, hè, meneer Uduba. U had een korte carrière als fractievertegenwoordiger. Daar gaan we weer. 7

De tekst van de verklaring en belofte luidt als volgt: 'Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.' De heer Anthony Uduba. Dat verklaar en beloof ik! De voorzitter. Dank u wel en gefeliciteerd! (Applaus) De voorzitter. Dag, meneer Waasdorp. Ook u ga ik de verklaring en belofte voorlezen. De tekst van de verklaring en belofte luidt als volgt: 'Ik verklaar dat ik, om tot fractievertegenwoordiger benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als fractievertegenwoordiger naar eer en geweten zal vervullen.' De heer Ab Waasdorp. Dat verklaar en beloof ik! De voorzitter.

Van harte gefeliciteerd en veel succes! (Applaus) De vergadering wordt van 13.58 uur tot 14.19 uur geschorst.

Aan de orde is: G.

Vaststelling van de Besluitenlijst.

G.1 G.2 G.3 G.4

Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS313342) Voorstel van het presidium inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS313404) Benoemingen wethouders (qq) in diverse organen (RIS313281) Voorstel van het college inzake Vaststelling voorontwerp sterfietsroute Leidsestraatweg (RIS313039) Voorstel inzake benoeming lid Rekeningencommissie (RIS313402) Voorstel inzake benoeming lid commissie raadsonderzoek Amare (RIS313457) Voorstel inzake benoeming leden MRDH-commissies VA en EV (RIS313458) Voorstel inzake benoeming nieuw lid adviescommissie tot toetsing van de verenigbaarheid van functies naast het raadslidmaatschap (RIS313459)

G.5 G.6 G.7 G.8

Deze voorstellen worden achtereenvolgens zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. De voorzitter. Ik wil even stilstaan bij de benoeming van de heer Lingen als lid van de adviescommissie toetsing nevenfuncties. De griffier zal hem bloemen overhandigen. Meneer Lingen zit naast mevrouw Biesheuvel. Dag, meneer Lingen, u bent zojuist benoemd, en allerlei andere collega's zijn ook benoemd. (Geroffel op de tafels)

8

Aan de orde is: H.

Datumbepaling.

H.1

Initiatiefvoorstel DENK: uitbuiting arbeidsmigranten (RIS313359).

De voorzitter. Namens het college kan ik melden dat de reactie van het college uiterlijk verwacht mag worden vóór 7 januari 2023.

Aan de orde is: I.

Actualiteitendebat permanente winteropvang.

De voorzitter. Dit debat is aangevraagd door mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. De aanvrager heeft één termijn met drie minuten spreektijd. Interrupties zijn toegestaan. Het college beantwoordt de vragen in één termijn, ook met drie minuten spreektijd. De aanvrager mag een motie indienen. Ik geef het woord aan mevrouw Klokkenburg. Judith Klokkenburg (CU/SGP). Voorzitter. De ChristenUnie/SGP is heel blij dat de permanente winteropvang voor dak- en thuisloze mensen eindelijk een plek heeft gekregen in het coalitieakkoord. Vorige week stond het ook in de krant: er komt een permanente winteropvang. Hoewel we heel blij zijn dat de 120 plekken in de winteropvang en de 100 plekken voor de winterkouderegeling zijn geregeld, hing er voor mijn fractie wel een zwart randje aan dit nieuws. Allereerst, er is een collegebesluit gepubliceerd waarvan een van de besluitpunten luidt dat de GGD-evaluatie van de afgelopen winteropvang naar de raad gestuurd zou worden. Wanneer komt die? In het collegebesluit en de daaropvolgende commissiebrief die naar de raad is gestuurd, is te lezen dat het college heeft besloten om per persoon per dag € 4 toegangsgeld te vragen voor deze permanente winteropvang. Dat druist in tegen de uitdrukkelijke wens van deze raad, in 2018 geuit en ook recent nog.

De permanente winteropvang is bedoeld zodat niemand op straat slaapt, zeker niet in de barre winterkou. Dat is precies wat er wel zal gebeuren als er toegangsgeld wordt gevraagd. Geld werpt een nodeloze drempel op. Daar zijn de meest kwetsbare mensen en zorgmijders de dupe van. Zij zullen alsnog niet komen. Terwijl juist de evaluatie van de GGD over de permanente winteropvang klip-en-klaar is: de asielfunctie van bed, bad en brood was heel goed. Het gaf sommigen na veel onzekerheid een stabiele basis. De overlevingsmodus kon even uit en er kon weer geleefd worden in plaats van overleefd. Vanuit die basis komt iemand toe aan ruimte voor nadenken over de invulling van zijn of haar leven, doorstroming naar beschermd wonen of zelfs zelfstandige huisvesting, en sommigen zelfs naar werk. Toegangsgeld zet juist die stabiele basis onder druk, nog even los van de uitvoerbaarheid. Wie gaat het geld waar en wanneer innen en wat te doen als mensen het volledige bedrag niet bij zich hebben? Ligt het risico van bedelen op de loer en onveilige situaties op de locaties met veel cashgeld? Deze wethouder is nieuw op dit dossier. Ik weet dat zij hart heeft voor de maatschappelijke opvang en net als de ChristenUnie/SGP een einde wil aan dakloosheid in onze stad. Ik hoop dan ook van harte dat we op termijn geen permanente winteropvang meer nodig zullen hebben, omdat iedereen een thuis heeft.

Tot die tijd moet de permanente winteropvang zo laagdrempelig als mogelijk georganiseerd worden. Daarom dien ik een motie in met de collega's Verdonk, Faïd, Smit, Arp en Icar, waarvan het dictum luidt: verzoekt het college de permanente winteropvang te openen zonder een eigen bijdrage per persoon per dag te vragen. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door mevrouw Verdonk, de heer Smit, mevrouw Arp, mevrouw Faïd en de heer Icar, wordt de volgende motie (I.1 CU/SGP) ingediend:

9

Motie I.1 CU/SGP de permanente winteropvang is voor iedereen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 oktober 2022, ter bespreking van het actualiteitenrubriek over de permanente winteropvang, constaterende, dat: • het college kiest om voor de permanente winteropvang (PWO) een eigen bijdrage van € 4 per persoon per dag te rekenen aan dak- en thuisloze mensen (RIS313366); overwegende, dat: • uit de ggd-evaluatie van de pwo 2021-2022 (ris313367) blijkt dat de asielfunctie van de PWO effectief was, dat wil zeggen de focus op onderdak (bed, bad, brood), bescherming en veiligheid; • uit de evaluatie blijkt dat er een grote groep dak- en thuisloze mensen is die geen gebruik maakt van reguliere nachtopvang of winterkouderegeling maar wel gebruik hebben gemaakt van de PWO vanwege het permanente en laagdrempelige karakter; • het permanente en laagdrempelige karakter van de pwo voor een groot deel van de doelgroep de nodige stabiele basis bood waar vanuit gewerkt kon worden aan een eventuele uit- of doorstroom; • het raadsvoorstel naar aanleiding van het Rekenkamerrapport van de straat naar maatschappelijke opvang (RIS298871) is aangenomen waarmee het in regelgeving en beleidsregels mogelijk is om cliënten vrij te stellen van een eigen bijdrage WMO wanneer dit bijdraagt aan het accepteren van begeleiding en of het doorstroomaanbod bevordert en daarmee zorgmijding

helpt tegen gaan; • de raad zich meerdere keren heeft uitgesproken voor een permanente winteropvang die laagdrempelig en toegankelijk is (o.a. GroenLinks RIS299159, Hart voor Den Haag RIS310311 en Partij voor de Dieren RIS 310312); • in de commissiebrief genoemd wordt dat een eigen bijdrage overloop vanuit andere voorzieningen zou moeten tegengaan, terwijl het Daklozenloket hier toezicht op kan houden, zonder dat een eigen bijdrage nodig is; • een eigen bijdrage van € 4 per persoon per dag bovendien bedelen in de hand werkt; van mening dat: • in Den Haag niemand op straat hoeft te slapen; verzoekt het college: • de permanente winteropvang te openen zonder een eigen bijdrage per persoon per dag te vragen, en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Ik zal meteen maar even ingaan op de eerste vraag van de ChristenUnie/SGP, over het rapport van de GGD. Ik kijk net op het RIS. Het rapport zit als bijlage bij het collegebesluit. Judith Klokkenburg (CU/SGP). Volgens mij zijn er afspraken dat een collegebesluit niet wordt gezien 'als naar de raad sturen', omdat het wordt gepubliceerd en niet naar de raad wordt gestuurd. Wethouder Vavier (GroenLinks). Helder, dan wordt het alsnog via een formeel briefje even naar de raad gestuurd. 10

Ik ga in op de motie. De afgelopen periode zijn met name de ambtenaren heel druk bezig geweest met het realiseren van die permanente winteropvang en de winterkouderegeling. Het is goed nieuws dat het gelukt is. In onze brief hebben we ook aangegeven dat dit nog niet de definitieve permanente winteropvang is zoals we die in het coalitieakkoord hebben aangegeven. In het coalitieakkoord hebben we ook gezegd dat we gaan kijken hoe al die verschillende voorwaarden en regelingen van de normale noodopvang, de winterkouderegeling en de permanente winteropvang wat beter op elkaar kunnen aansluiten. Met name op basis van de evaluatie van vorig seizoen hebben we gemeend ook te moeten kijken hoe we het oneigenlijk gebruik van die permanente winteropvang tegengaan. Het is echt geen shortstayvoorziening voor arbeidsmigranten bijvoorbeeld. Sebastian Kruis (PVV). Ik snap de gedachte achter de motie en ik snap ook wat het college hiermee wil bereiken. Ik maak me echter ernstige zorgen over de capaciteitsproblemen en de aanzuigende werking hiervan. Wat is het maximaal aantal mensen dat kan worden opgevangen? Je zag in de laatste jaren dat zo ongeveer iedereen in de regio die geen dak boven zijn hoofd had, door omliggende gemeenten op de tram naar Den Haag werd gezet, met alle gevolgen van dien voor onze Haagse leefbaarheid. Dus hoe wordt dit begrensd? Wethouder Vavier (GroenLinks).

Die zorg die de PVV hier uit, delen we, maar dit zou ik graag willen bespreken in een commissiedebat, want dit actualiteitendebat gaat over de eigen bijdrage. Het valt dus buiten de orde van het debat. Het is een van de redenen waarom we meteen aan de slag gaan met een eigen bijdrage. Er ligt nu een motie van de ChristenUnie die ik graag nog becommentarieer. Sebastian Kruis (PVV). De wethouder geeft aan dat ze dit graag tijdens een commissievergadering wil bespreken. Ik wil het graag nu bespreken. Dan komen we ergens in het midden uit, dus bespreken we het nu. Het is volgens mij een heel legitieme vraag die ik stel. Wethouder Vavier (GroenLinks). Ik heb net geantwoord aan de PVV dat wij die zorg delen. De voorzitter. Laatste keer, meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Ik zit hier niet om te zoeken naar in hoeverre mijn zorgen worden gedeeld. Ik zit te kijken naar een oplossing. Mijn zorgen worden gedeeld, maar het gaat niet per se om mijn zorgen, maar om de zorgen van heel veel mensen in de stad. Wat is het perspectief voor die mensen, anders dan dat de zorgen worden gedeeld? Dat lijkt me toch iets waar het college een concreet antwoord op zou moeten hebben, nu, vlak voor de winter. Wethouder Vavier (GroenLinks).

In de brief staat een aantal voorwaarden dat in ieder geval wordt gebruikt voor de toegang tot de permanente winteropvang, onder andere dat het rechthebbende dak- en thuisloze mensen moeten zijn. We hebben ook in de brief aangegeven dat het dus niet de bedoeling is dat het een soort shortstayvoorziening is voor arbeidsmigranten die dakloos raken in de regio. Ook daarover staat in de brief op welke manier we daarmee om willen gaan. We zullen ook in de komende periode de lessen van de afgelopen winter moeten toepassen en weer werkende weg moeten kijken hoe we dat het beste kunnen organiseren. Judith Klokkenburg (CU/SGP). We moeten zeker geen short stay daar gaan creëren voor arbeidsmigranten, maar ik heb ook niet uit de evaluatie kunnen halen dat dit vorig jaar zo is geweest. In dat opzicht was ik verrast door de eigen bijdrage, omdat die niet gelinkt was aan de evaluatie. Kan de wethouder daar nader op ingaan? Wethouder Vavier (GroenLinks). In het coalitieakkoord hebben we afgesproken dat we zouden kijken naar de voorwaarden in de verschillende eigenbijdrageregelingen voor de permanente winteropvang, de winterkouderegeling, waarvoor helemaal geen eigen bijdrage wordt gevraagd, en de reguliere noodopvang. Ik pak even gelijk door op uw motie. Het college is het met u eens dat we een beetje te snel zijn geweest.

Dat we meteen deze afspraak uit het coalitieakkoord toepassen op deze tijdelijke

11

permanente winteropvang, is gewoon te snel. Het college kan dus heel goed uit de voeten met uw motie en zal die ook aan de raad laten. Robin Smit (PvdD). Als ik de wethouder goed begrijp, dan gaan we deze periode geen eigen bijdrage vragen, maar moeten we er volgend jaar wel rekening mee houden dat die eigen bijdrage gaat gelden. Wethouder Vavier (GroenLinks). Dank voor deze vraag. Het is natuurlijk aan de raad om deze motie aan te nemen. Als deze motie door de raad wordt aangenomen, dan geeft dit het college de tijd om de komende periode samen met de instellingen, de dak- en thuisloze mensen zelf en ook de raad de afspraak die we hebben gemaakt in het coalitieakkoord, verder vorm te geven. Robin Smit (PvdD). Waar ik dan nog wel benieuwd naar ben, is welk probleem we uiteindelijk gaan oplossen als we die € 4 eigen bijdrage wel gaan vragen. Wethouder Vavier (GroenLinks). Als deze motie wordt aangenomen, is het misschien nog een beetje vroeg om daar nu al uitspraken over te doen. Maar een van de overwegingen is dus dat je geen shortstayvoorziening wil. Een andere overweging is dat we het ook willen afstemmen op de andere voorzieningen, zoals de noodopvang, en je dus eigenlijk geen concurrentie wil organiseren tussen de verschillende opvangen. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Wij zien uit naar het debat in de commissie over het rapport van de GGD.

Even over de discussie die u heeft gehad met mijn collega Arjen Dubbelaar over het inlichten van de raad. Ik zag een tweet van u waarin u zei: we moesten eerst de bewoners inseinen, dus ik kon niks vertellen in de raad. We hebben nog even de regelgeving nagekeken. Er ligt een leidraad uit 2005. Ik heb dat ook in de tweet gezet, maar ik zag geen antwoord meer. Daarin staat gewoon: eerst de raad informeren en dan de bewoners. Dus vraag één is: waarom heeft u die volgorde niet gevolgd? En vraag twee: zijn die bewoners nou goed ingelicht? Wethouder Vavier (GroenLinks). Strikt genomen hebben wij die leidraad wel gevolgd, want we hebben op woensdag 12 oktober de brief naar de raad gestuurd en een dag later zijn de brieven naar de bewoners gegaan. Er is inmiddels één bewonersbijeenkomst geweest rondom de winterkouderegeling in de Rooseboomstraat. De andere is vanavond. De bewoners zijn dus per brief geïnformeerd en er zijn ook bewonersbijeenkomsten georganiseerd waar de buurt in gesprek kan gaan met de organisatoren. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). De twaalfde is ook de dag waarop de heer Dubbelaar erom gevraagd heeft. Toen zei u dat u er niets over kon zeggen. U had ook kunnen zeggen 'vanavond is die brief online' of weet ik veel. Het is ook wel leuk als we hier op een beetje fijne manier met elkaar omgaan. Wethouder Vavier (GroenLinks).

Ik wil heel graag op een fijne manier met elkaar omgaan. Tegelijkertijd is dit ook gewoon net even een samenloop van omstandigheden geweest. Het college vindt het ook belangrijk dat de buurt het nieuws niet uit de krant hoeft te krijgen. Dit is dus echt even een kwestie van een paar uur geweest waarin het niet kon. De voorzitter. Mevrouw Verdonk, laatste keer. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Maar dan is het misschien ook niet nodig om zo'n tweetje met zo'n nare ondertoon te plaatsen naar mijn collega Dubbelaar. Wethouder Vavier (GroenLinks). Ik hoorde daarin geen vraag. Sebastian Kruis (PVV). Wat de wethouder nu zegt, was dan blijkbaar niet van toepassing op de crisisopvanglocaties voor de vluchtelingen.

12

Wethouder Vavier (GroenLinks). Dat is echt appels en peren vergelijken. Dat zijn andere procedures. Maar ook bij de crisisnoodopvang wordt de buurt meegenomen en geïnformeerd. Fatima Faïd (HSP). Ik zit nog even na te denken over die eigen bijdrage. Ik lees in het coalitieakkoord het woord 'eenduidigheid'. We gaan met organisaties kijken naar eenduidigheid. Betekent dit dat jullie in het coalitieakkoord afgesproken hebben dat er overal een eigen bijdrage gevraagd moet worden? Want je kan ook afspreken nergens een eigen bijdrage te vragen. Wethouder Vavier (GroenLinks). Eenduidigheid kun je inderdaad op allerlei verschillende manieren opvatten. Het kan ook betekenen 'helemaal geen eigen bijdrage'. Als de raad vandaag deze motie aanneemt, dan hebben we de tijd om dat samen met de instellingen en de raad verder vorm te geven. Maar in principe is de bedoeling achter deze passage in het coalitieakkoord de volgende. We hebben geconstateerd dat de voorwaarden en de regels voor de eigen bijdrage verwarrend zijn. We moeten daar wat meer eenduidigheid in aanbrengen. Of we dat nu zo letterlijk moeten opvatten dat alles precies hetzelfde moet zijn, is echt iets wat we samen met u willen vormgeven. De voorzitter. Dat was het. Er is ook geen tweede termijn. We gaan later, aan het eind van de raadsvergadering, hierover stemmen.

We zouden gaan naar agendapunt J, maar wethouder Van Asten is er nog niet. Ik stel voor om dan alvast met K te beginnen. O, daar komt hij net aan. Dan gaan we toch door met J.

Aan de orde is: J. Voorstel van het college inzake Herindelingsregeling voor het terugbrengen van de voormalige grens gemeente Den Haag - gemeente Rijswijk (RIS313077). De beraadslaging wordt geopend. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. We hebben het over een mooie afspraak tussen de gemeente Den Haag en de gemeente Rijswijk, een mooie regeling waarmee we de grens wat verschuiven, waardoor Rijswijk er een stukje land bij krijgt en gemeente Den Haag dat afstaat. Mijn partij staat achter die regeling. Mijn partij vindt dat je op zo'n manier goed met je buren omgaat. Daar zijn we dus heel blij mee. Maar er zijn meer gebieden in Den Haag. Den Haag heeft ook meerdere buren. Een van die buren is Wassenaar. Daar hebben we ook een stukje grond. Sebastian Kruis (PVV). Dit staat toch helemaal niet op de agenda nu? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Op de agenda staat een grenscorrectie en mijn verhaal gaat ook over een grenscorrectie. Vorige week heeft mijn collega dat ook gemeld in de commissie Bestuur. Vandaar dat we dat nu bespreken. Als u daar ook was, had u dat meegekregen. Sebastian Kruis (PVV). Voordat u gaat sneren: ik hoef niet zelf overal te zijn, want ik heb ook mensen uit mijn partij die erbij zijn. Maar ik vind dit echt raar.

Ook het CDA raakte helemaal in paniek, want dit was hun campagnepuntje en zij renden ook ineens naar de sprekerslijst om zich hierop in te schrijven. Ik heb ook nog wel wat onderwerpen die ik zou willen bespreken, maar die staan ook niet op de agenda. Nu moet ik dus over een heel breed scala van onderwerpen bij elk willekeurig agendapunt bepalen wat ik ervan vind. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dit gaat over een grenscorrectie. Er speelt een andere, belangrijke grenscorrectie. Daarover hebben verschillende partijen ook verschillende meningen. Daarover is keihard campagne gevoerd. Dit lijkt mijn partij het juiste moment om het daarover te hebben. Want om eerlijk te zijn, meneer Kruis, had ik verwacht dat het in het coalitieakkoord zou staan. 13

De voorzitter. Meneer Kruis, laatste keer. Sebastian Kruis (PVV). Dit gaat over de grenscorrectie tussen Den Haag en Rijswijk, niet die tussen Den Haag en Wassenaar. Ik moet u erop aanspreken, want ik vind Groep de Mos leuker om mee te debatteren dan het CDA. Dat is eigenlijk het voordeel van Groep de Mos. Dus helaas misschien voor u, maar ik moest jullie daar wel op aanspreken. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). U mag Hart voor Den Haag er zeker op aanspreken. Daar sta ik hier voor. Zoals ik al zei, gaat het over een grenscorrectie. Dat is het onderwerp waar we het vandaag over hebben. Daarover mag je dan uitgebreid praten. Want het nadeel van deze samenstelling is dat als je het een keer wilt hebben over een onderwerp in de raad, het altijd wordt weggestemd. Vandaar ook dit haakje om het aan op te hangen, want nu hebben we een volwaardig debat over een heel belangrijk onderwerp. De voorzitter. Mevrouw Van Doorn? Marieke van Doorn (D66). Ik wil graag de heer Kruis steunen. Dat gebeurt ook niet vaak, maar de moties die op dit punt zijn ingediend, gaan helemaal niet over het punt dat op de agenda staat. Ik zou willen vragen of u die moties in ieder geval buiten de orde zou willen verklaren. De voorzitter. Nee, dat ga ik niet doen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik ben blij dat ik D66 en de PVV samen kan brengen. Wij zijn echt een partij van bruggenbouwers.

In dit geval is dat gelukt. Daaraan draag ik graag bij. Als u een punt van orde heeft, is dat aan de voorzitter. De voorzitter. De moties zijn er ook nog niet. Marieke van Doorn (D66). Dat is waar, inderdaad. De moties zijn er nog niet. Ik wil het ook best zo meteen doen als de moties er wel zijn. Maar over een paar weken komt volgens mij het ANWB-terrein terug op de agenda. Als er straks moties komen over Wassenaar, dan kunnen we ze dan buiten de orde verklaren. Dan kunnen ze worden aangehouden en na het herfstreces op het andere moment worden ingediend. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Het zou wel heel raar zijn als D66 gaat bepalen welke moties wel en niet buiten de orde zijn, alleen omdat ze D66 inhoudelijk niet bevallen. Ik vind dat echt zeer kwalijk, echt zeer kwalijk. Het gaat hier over de grenscorrectie met Rijswijk. Ik heb daar moties over. Mijn partij heeft daar moties over. Ik wil daarover een uitspraak van de raad. U kunt daar voor zijn of daar tegen zijn, maar dit is wel het juiste moment, want we hebben het nu over grenscorrecties. De voorzitter. Mevrouw Van Doorn, laatste keer. Marieke van Doorn (D66). Als de heer Guernaoui moties zou hebben over de grenscorrectie met Rijswijk, dan zeg ik helemaal niks. Maar hij heeft moties op een heel ander onderwerp.

Als we dit toe gaan staan, dan ga ik straks, als we het hebben over de plintenstrategie, ook moties indienen over een plintenstrategie in een heel ander stadsdeel of over een fietspad bij de Leidsestraatweg. Als we zo gaan beginnen, is toch het einde zoek? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik zou echt aan de fracties willen overlaten wat ze inbrengen op welke verschillende onderwerpen. Want als ú gaat bepalen wat een partij wel of niet mag inbrengen, dan kunnen we net zo goed niet vergaderen. De voorzitter. Ik heb de moties nog niet gezien, dus ik vind dat u ze in ieder geval moet kunnen indienen. Maar ik begrijp nu dat het wel zo kan zijn - tenminste, dat denk ik - dat als een fractie dan 14

een punt van orde indient om te vragen of u wilt overwegen om, als er over twee weken alsnog een debat komt waar dat gewoon aan de orde kan zijn, ze daar te behandelen. Daar ga ik dan van uit. Dat kan ik ook niet beoordelen. Zoiets kan ik me wel voorstellen. Maar goed, ik wil eerst weten waar de moties over gaan. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Er zijn vragen over ingediend door het CDA. Het CDA komt vandaag ook met moties. Zij vinden dus hetzelfde wat wij vinden, namelijk dat dit het moment is. En de bespreking in de commissie gaat niet over grenscorrecties, helaas. Die gaat over wat daar komt en de bouwontwikkelingen. De grenscorrectie is nu aan de orde, dus vandaar. Ik vervolg mijn betoog. Ik was eigenlijk verbaasd dat het niet in het coalitieakkoord stond. Er was namelijk een heel belangrijke partij in Den Haag die daarmee de campagne had afgetrapt. Die wilde zelfs annexeren. Ik vraag hier om een grenscorrectietraject in te stellen. Tijdens het debat in Benoordenhout hebben we het er ook uitgebreid over gehad. We hebben daar beloftes aan de bewoners gedaan. Fatima Faïd (HSP). Ik ben nu een beetje in verwarring. Volgens mij heeft mevrouw Van Doorn van D66 een ordevoorstel ingediend. Moeten we daar niet over stemmen? Of heb ik gewoon niet goed zitten opletten? Dat kan natuurlijk ook. Ik kan het me bijna niet voorstellen, maar toch. De voorzitter.

Nee, dat heeft ze nog niet gedaan. Maar ik vermoed dat ze straks, als de moties er zijn, dat wel gaat doen. Zo schat ik het in. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik had het over dat mooie debat in Benoordenhout. Dat was in het ANWB-gebouw. De bewoners vinden de ontwikkelingen daar dusdanig zorgelijk en voor Den Haag ingrijpend dat ze zeiden: eigenlijk moet Den Haag daarover gaan. Meerdere partijen waren het daarmee eens, waaronder het CDA, de VVD en mijn partij. Wij vinden dat je van verkiezingsbeloftes zo veel mogelijk moet proberen na te komen; put your money where your mouth is. Daarom dien ik een motie in. En voor de VVD: kijk naar de overwegingen, kijk naar de constateringen; daar hoeven we volgens mij geen debat over te voeren, want volgens mij kunnen jullie je daar helemaal in vinden. Het dictum luidt: verzoekt het college om in gesprek te gaan met de gemeente Wassenaar, zodat er een grenscorrectie komt waardoor het ANWB-terrein Haags grondgebied wordt; tijdens deze gesprekken alle politieke, juridische en financiële instrumenten in te zetten om de grenscorrectie mogelijk te maken; en de raad voor de begrotingsbehandeling in de raad van 21 december 2022 schriftelijk te informeren over de voortgang. Bij dezen ingediend.

Aangezien er meer gebieden zijn van Den Haag of Wassenaar waarvan je je kunt afvragen bij welke gemeente die het beste kunnen blijven of waar ze het beste naartoe kunnen gaan, heb ik de motie Onderzoek grotere grenscorrectie met de gemeente Wassenaar, met als dictum: verzoekt het college om in gesprek te gaan met de gemeente Wassenaar, zodat er een grenscorrectie kan komen waardoor een aantal gebieden over gaan naar de gemeente Den Haag. De voorzitter. Door de heer Guernaoui worden de volgende moties (J.1 Hart voor Den Haag en J.2 Hart voor Den Haag) ingediend:

Motie J.1 Hart voor Den Haag ANWB-terrein moet worden toegevoegd aan Den Haag. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 oktober 2022, ter bespreking van het voorstel van het college inzake herindelingsregeling voor het terugbrengen van de voormalige grens gemeente Den Haag - gemeente Rijswijk Overwegende dat, • de VVD haar verkiezingscampagne is gestart met de ‘annexatie’ van het ANWB-terrein; • “het heel gek is dat dit stukje eigenlijk Wassenaar is. Die gemeente bepaalt wat er met het gebouw gebeurt. De mensen hier omheen wonen officieel in Den Haag. Die zouden inspraak moeten hebben over hun buurt”, aldus een betrokken VVD-kandidaat uit Benoordenhout; 15

•

“bewoners kunnen niet hun eigen raadsleden of wethouder aanspreken op dit probleem, want het is nu Wassenaar die beslist”. De grenscorrectie die de VVD voorstelt, is volgens Rutger de Ridder moeilijk te realiseren, maar het kan wel. “Bewoners moeten zich fijn voelen en daar willen we ver voor gaan”.

Constaterende dat, • het gebouw van de ANWB aan de Van Alkemadelaan staat in de gemeente Wassenaar; • de aanstaande ontwikkeling van dit pand zorgt voor terechte zorgen bij omwonenden; • normaal gesproken kunnen omwonenden echt meepraten over zulke ontwikkelingen: − hoe ziet het gebouw eruit en past dit bij de groene omgeving? − hoeveel mensen kunnen er extra in de wijk komen wonen en past dat met alle voorzieningen die er zijn? • maar doordat het gebouw op Wassenaars grondgebied staat, kunnen bewoners weinig; • dit moeten we rechtzetten!; • door een grenscorrectie te plegen wordt het ANWB-gebouw Haags en kunnen wij (de Haagse VVD) ervoor zorgen dat echte inspraak wordt georganiseerd; • zo hebben we niet alleen de lasten maar ook de lusten. Verzoekt het college, • om in gesprek te gaan met de gemeente Wassenaar zodat er een grenscorrectie komt waardoor het ANWB-terrein Haags grondgebied wordt; • tijdens deze gesprekken alle politieke, juridische en financiële instrumenten in te zetten om de grenscorrectie mogelijk te maken; • de raad voor de begrotingsbehandeling in de raad van 21 december 2022 schriftelijk te informeren over de voortgang. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie J.2 Hart voor Den Haag Onderzoek grotere grenscorrectie met gemeente Wassenaar. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 oktober 2022, ter bespreking van het voorstel van het college inzake herindelingsregeling voor het terugbrengen van de voormalige grens gemeente Den Haag - gemeente Rijswijk. Overwegende dat, • in de gemeente Wassenaar een aantal gebieden liggen die (deels) eigendom zijn van de gemeente Den Haag (o.a. Park Clingendael, Sportpark Roggewoning en de Waalsdorpervlakte); • deze gebieden zijn meer gebonden aan de gemeente Den Haag en worden ook door Haagse verenigingen gebruikt en door de gemeente Den Haag onderhouden; • de gemeente Wassenaar en daarmee de Wassenaarse politiek beslist over deze gebieden. Verzoekt het college, • om in gesprek te gaan met de gemeente Wassenaar zodat er een grenscorrectie kan komen waardoor een aantal gebieden over gaan naar de gemeente Den Haag. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Marieke van Doorn (D66). Voorzitter, ik heb een punt van orde. Ik zou graag deze moties buiten de orde willen laten verklaren, omdat dit onderwerp niet op de agenda staat.

16

De voorzitter. Ik zie nu in mijn linkerooghoek dat er ook zoiets van het CDA aankomt. Zullen we daar nog even op wachten en het dan in één keer doen? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Als D66 dat wil, wil ik wel graag weten wat de juridische grondslag daarvoor is. Kavish Partiman (CDA). Ik zou toch graag willen zien wat er gebeurt in een stemming hierover. Dat zou ons wellicht tot andere gedachten kunnen brengen. De voorzitter. Dan stel ik het punt van orde aan de orde. Ik begrijp het als volgt. Blijkbaar is er over twee weken een vergadering waar dit aan de orde komt; dat weet ik niet uit mijn hoofd. Het CDA en Hart voor Den Haag stellen het nu aan de orde. U stelt voor om de behandeling van deze moties - de motie van het CDA is nog niet ingediend, maar ik zie nu dat die er wellicht aan komt - aan de orde te stellen tijdens dát debat. Dat is uw punt van orde. Tenminste, zo begrijp ik het, mevrouw Van Doorn. Marieke van Doorn (D66). Dat klopt, voorzitter. De voorzitter. Oké, dan ga ik de fracties langs. Ja, u mag gewoon uw betoog voortzetten, meneer Guernaoui. Gaat uw gang. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter, u bent Voorzitter van deze raad. Als we op deze manier moties buiten de orde kunnen verklaren, dan kun je dat op elk onderdeel doen, want je kunt op elk onderdeel inhoudelijk beargumenteren dat het niet op de agenda staat.

Ik vraag u, als Voorzitter van deze raad, om ons grondwettelijke recht om moties in te dienen te bewaken. De voorzitter. Nee, maar pas op, hè. In de eerste plaats heeft u de motie ingediend. Die kans krijgt het CDA ook. Het verzoek is of u wilt overwegen om dit onderwerp te bespreken als de ANWB aan de orde is. Dat is het punt van orde: wat vindt de raad daarvan? Ik vat het maar even zo samen. Dan zegt de raad 'dat doen we nu', prima, of de raad zegt 'dat stellen we uit', punt. Dat wil helemaal niet zeggen dat uw punt niet aan de orde kan komen. U heeft er ook over gesproken. Maar het is echt een punt van orde, dus niet van tegenhouden. Het is niet in de commissie geweest. Dan zegt de raad: dat komt over veertien dagen of drie weken aan de orde bij dat agendapunt. Zo begrijp ik het. Maar gaat uw gang, meneer Guernaoui. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Maar, voorzitter, dit is niet aan de raad. Dat is wat ik u als Voorzitter van deze raad vraag. Dit is niet aan de raad. Wij brengen een motie in en wij willen daar stemming over. Dat is volgens mijn partij een grondwettelijk recht dat wij hebben. Het is onwenselijk dat we, omdat een partij daar niet over wil stemmen, zeggen: haal het maar van de agenda af. De voorzitter. We halen niks van de agenda af. Het voorstel is alleen … Dat is het voorstel. Daar gaat de raad over. De raad gaat over de eigen orde.

Als de raad het zegt, dan kan dat, volgens mij. Het heeft niks met de Grondwet te maken. En u mag nog steeds alles aan de orde stellen. Dat bent u ook aan het doen, want het punt is heel helder. Dat weet u zelf ook. Ik stel het punt van orde toch aan de orde. Sebastian Kruis (PVV). Mag ik daar wat over zeggen, voorzitter? De voorzitter. Zeker. Sebastian Kruis (PVV). Als het zo gaat, voel ik ook de bui wel hangen in de nabije toekomst. Als iemand het buiten de orde kan verklaren, is het volgens mij de voorzitter en niemand anders dan de voorzitter. Want als we afhankelijk worden van de grillen van de raad, dan kan ik mijn spulletjes wel pakken, ben ik bang. De voorzitter. U moet niet vragen naar de bekende weg, want dan ga ik het nog bevestigen. De raad gaat over de agenda. De raad gaat over de eigen orde. Dat kan de raad doen. Het zou wat anders zijn 17

als iets werd verboden et cetera. Dat is niet aan de orde. Er wordt een voorstel van orde gedaan - zo begrijp ik het - dat vraagt of het niet handiger is om het over twee, drie weken aan de orde te stellen. Zo vat ik het op en niet anders, want dat zou niet fair zijn naar Hart voor Den Haag en evenmin voor het CDA. Ik ga gewoon de fracties langs. Misschien valt het allemaal erg mee. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Ik vraag me procedureel nog even af of het klopt dat dan het hele raadsvoorstel doorgeschoven wordt, want dat is dan agendatechnisch het punt. Je kan geen moties doorschuiven. Dat is geen bevoegdheid die we hebben. De voorzitter. Je kunt moties toch aanhouden? Robert Barker (PvdD). Maar de raad kan niet voor een partij beslissen dat ze moties moet aanhouden. De voorzitter kan ze of buiten de orde verklaren of het hele agendapunt doorschuiven. Dan zou dus het hele agendapunt moeten doorschuiven. De voorzitter. Dat is ook weer heel erg nadelig vanwege de procedure, vanwege de Arhi. We moeten het op hetzelfde moment behandelen. Maar dat is een ander onderwerp. We moeten het op hetzelfde moment behandelen, anders wordt het een jaar vertraagd. Maar dat is het raadsvoorstel. Robert Barker (PvdD). Mijn punt is meer procedureel. De raad gaat niet over het doorschuiven van moties naar een volgende raad. Daar gaat de raad niet over.

De raad kan kiezen om het agendapunt door te schuiven óf de voorzitter kan kiezen om iets buiten de orde te verklaren. Nu gaan we iets doen wat gewoon niet kan. De voorzitter. In mijn beleving is het vaker voorgekomen dat we zeggen: is het, alles afwegende, niet verstandig om het aan te houden en het dan gecombineerd te behandelen met, in dit geval, een voorstel of een brief over de ANWB? Dat is de vraag. Dat kan de raad uitspreken, vermoed ik. Nogmaals, we doen niks af aan wat fracties kunnen inbrengen. Het wordt ook niet verboden of zo. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ze kunnen moties toch niet verbieden? De voorzitter. Dat kunnen ze ook niet. Dat kunnen ze niet. Maar ze kunnen wel vragen of u ze wilt aanhouden. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Het zijn míjn moties. De voorzitter. Meneer De Mos stelt voor om even te schorsen. We schorsen voor vijf minuten om dit even goed uit te zoeken. De vergadering wordt van 14.59 uur tot 15.17 uur geschorst. De voorzitter. Er is nog even goed gekeken naar het Reglement van orde. Het Reglement van orde is onvoldoende helder, althans niet zéér helder. Daar moeten we het maar een keer over hebben. Mijn voorstel is om het nu als volgt te doen. Dat is mijn punt van orde dan.

Gelet op het feit dat een aantal fracties heeft aangegeven dat binnenkort, zeer binnenkort, 2 november, over het thema wordt gesproken, doe ik de indiener het verzoek om de moties aan te houden. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. We hebben het vandaag over de grenscorrectie met Rijswijk. Ik heb moties over de grenscorrectie met Wassenaar en ik wil ze vandaag in stemming brengen. De voorzitter. Oké, dan is dat zo. U neemt ze niet terug. Marieke van Doorn (D66). Het punt van orde is inderdaad gebaseerd op artikel 21d, waarin ieder lid een voorstel van de orde mag doen, ook over afzonderlijke moties, amendementen en onderwerpen. 18